Өндірістің факторлары мен олар тудырған табыстар

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1.бөлім. Өндірістің факторлары мен олар тудырған табыстар ... ... ... ... ... .5

2.бөлім. Өндiрiс факторлары: бiрiктiру әдiстерi және оның тиiмдiлiгi ... ..16

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
Кіріспе

Қазiргi тәуелсiз Қазақстанда жалпы табиғи-тарихи заңдылыққа сәйкес ХХ1 ғасырдың қарсаңында рыноктық қатынасқа бағыт алынды. Осыған орай көптеген күрделi мәселелердi тұңғыш рет шешуге ұмтылып келемiз соның бiрi. әрине экономикалық теориядағы өндiрiс факторлары мәселесi.
Кеңес Одағы тараған соң Қазақстан Республикасы саяси тәуелсiздiкке ие болып өз алдына жеке мемлекет ретiнде Бiрiккен Ұлттар Ұйымының мүшелiгiне қабылданды, басқа да тәуелсiз елдер сияқты әкiмшiлдiк жүйеден рынок қатынастары арқылы демократиялық ел болуға бет алып, өтпелi дәуiр кезеңдерiн басынан өткiзуде. Осыған орай республикамызда жаңа өндiрiстiк қатынастар заңдылықтарын, олардың ерекше көрiнiстерiн зерттеу мүмкiңдiгi ашылды. Қазіргі кезде Қазақстан Республикасының басты мiндеттері мен алға қойған мақсаттары ол - әлеуметтiк бағыттағы жоғары әрі тиiмдi экономиканы қалыптастыру әлемдiк кеңiстiкте өз орнын табу, экономикалық тәуелсiздiктi қамтамасыз ету, жоғары дәрежелi еңбек өнiмдiлiгiне жету, халық шаруашылығы құрылымында жоғары технологияны пайдалану, халықтың тұрмыс дәрежесiн көтеру, аралас экономиканы қалыптастыру, түрлi меншiк иелерiне жол ашу, рынок орталықтарында тиiмдi заңға негiзделген iскерлiкке қол жеткiзу болып табылады.
Қазiр елiмiздiң экономикасында әкiмшiлдiк-шаруашылық жүйесiнен арыла келе рынок шаруашылығына қажет алғы шарттар жасау мақсаты жүзеге асырылуда. Нарық экономикасына көшу бiр дүркiн қозғалыс емес, ол тарихи тұрғыдан алғанда адамзат қоғамының көп жағдайда экономикалық және әлеуметтiк прогресiн айқындайтын табиғи процесс.
Әрине, бiздiң елiмiзге бүкiл әлемдiк рынок экономикасының тарихын, даму сатыларын басынан өткiзу мiндет емес. БIЗ басқа мемлекеттердiң тәжiрибесiн ескеруге тиiстiмiз. Қазақстан экономикасының басқа мемлекеттер тәрiздi рыноктық қатынас бағытында дамуы сөзсiз. Кешегi әкiмшiлдiк социализмнен керi қарай капитализмге көшудемiз деушiлер де бар. Соңғы жылдары экономика теориясы түбiрлi өзгерiстер орын алуда. Ол кездейсоқ емес, мұның өзi қоғамдық және өндiрiстiк қатынастарда болып жатқан жаңа құбылыстар мен процестерге тiкелей байланысты.
Мен өзімнің курстық жұмысымда экономикалық теориядағы өндiрiс факторлары мәселесiн теориялық тұрғыдан қарастырып кетудi мақсат етiп отырмын.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Байгiсие М. Экономикалық теория негiздерi. Оқулық.— Алматы, "Санат", 1998.
2. Экономикалық теория негiздерi. Оқулық.-Алматы. 1998 ж. Авторлар ұжымы.
3. Мұқаұлы С., Үпiншев Е. Табиғат пайдалану экономикасы; /Оқу құралы/; -Алматы; Экономика, 1999.
4. Герасимович В.Н., Голуб А.А. Методология экономической оценки природных ресурсов. –М.: Наука, 1998 г.
5. Каргажанов З.К. Баймырзаев К.М., Калиаскарова З.К. Платежей за пользование природными ресурсами.- Алматы, Қазақ университетi,1997.
6. Законодательство Республики Казахстан о внешнеэкономической деятельности / Сост. Р. Баймурзаева, Л. Аносова. Алматы, 1996.
7. Сарсембаев М. А. Правовое регулирование внешнеэкономической деятельности. Алматы, 1995.
        
        Жоспар
Кіріспе....................................................................
...........................................3
1-бөлім. Өндірістің факторлары мен олар тудырған
табыстар.....................5
2-бөлім. Өндiрiс факторлары: бiрiктiру әдiстерi және ... ... ... ... ... ... ... ғасырдың қарсаңында рыноктық қатынасқа бағыт алынды. Осыған орай
көптеген күрделi мәселелердi ... рет ... ... ... ... бiрi.
әрине экономикалық теориядағы өндiрiс факторлары мәселесi.
Кеңес Одағы тараған соң Қазақстан Республикасы саяси тәуелсiздiкке ... өз ... жеке ... ... Бiрiккен Ұлттар Ұйымының мүшелiгiне
қабылданды, басқа да тәуелсiз елдер сияқты ... ... ... арқылы демократиялық ел болуға бет ... ... ... басынан өткiзуде. Осыған орай республикамызда жаңа ... ... ... ... ... зерттеу мүмкiңдiгi
ашылды. Қазіргі кезде Қазақстан Республикасының басты мiндеттері мен алға
қойған мақсаттары ол - ... ... ... әрі ... ... әлемдiк кеңiстiкте өз орнын табу, ... ... ету, ... ... ... ... ... халық шаруашылығы
құрылымында жоғары технологияны пайдалану, ... ... ... ... ... ... ... меншiк иелерiне жол ашу,
рынок орталықтарында тиiмдi заңға негiзделген iскерлiкке қол ... ... ... ... әкiмшiлдiк-шаруашылық жүйесiнен арыла
келе рынок шаруашылығына қажет алғы шарттар жасау мақсаты жүзеге ... ... көшу бiр ... қозғалыс емес, ол тарихи тұрғыдан
алғанда адамзат қоғамының көп жағдайда ... және ... ... ... ... бiздiң елiмiзге бүкiл әлемдiк рынок экономикасының тарихын,
даму сатыларын басынан өткiзу ... ... Бiз ... мемлекеттердiң
тәжiрибесiн ескеруге тиiстiмiз. Қазақстан экономикасының басқа мемлекеттер
тәрiздi рыноктық қатынас бағытында дамуы ... ... ... керi ... ... ... деушiлер де бар. Соңғы
жылдары экономика теориясы түбiрлi өзгерiстер орын ... Ол ... ... өзi ... және ... қатынастарда болып жатқан жаңа
құбылыстар мен процестерге тiкелей байланысты.
Мен ... ... ... экономикалық теориядағы өндiрiс
факторлары мәселесiн теориялық тұрғыдан қарастырып кетудi мақсат ... ... ... мен олар ... ... кәсіпкерлік қызметінің басты ... ... табу ... ... ... ... ... табудағы рөлдері қандай
және өндіріс факторларын бөлу жөне өнімді пайдалану тетігі ... ... ... өндiрiс шығындары мен баға құрылуын талдауды логикалық
жағынан аяқтайды.
Нарықтық экономикада табыстарды ... ... ... 4 ... ... ... ... табыс өкелуге қабілеті бар.
Жер. Өндірістің тап осы факторы әкелетін табысты рента деп атайды.
2) Адам ... ... Ол ... ... және әлеуметтік процестермен анықталады. ... ... ... ...... ... дене ... жүмыскерлерінің жалақысы
секілді, ақыл-ой қызметкерлерінің жалақылары да кіреді.
3) Кәсіпкерлік қабілеттер жеке топтарға бөлінеді. Олар ... ... ... тудырады.
4) 4) Капитал — ол күрделі игілік (гимараттар, ондіріс қүралдары).
Кез ... ... ... ... ... өнім жатады. Өндіріс
факторының ақырғы өнімі ... өнім ... тағы да ... шығару болып
табылады. Ол өнімдер осы фактордың тағы бір ... әкеп ... ... ... ... жағдайда алынады.
Еңбектің ақырғы өнімі қосымша өнім шығару болып табылады. Ол ... тағы бір ... ... ... ... басқа барлық
түрлері өзгеріссіз қалған жағдайда алынады. Дәл осылайша, жердің ақырғы
өнімі болып қалған барлық ... ... ... ... ... бір жер ... ... нәтижесінде жиынтық өнім мөлшерінің өсуі
саналады. Кез келген ... ... ... үшін де солай. Өндіріс
факторының бағасы әлгі фактордың соңғы единицасының ... ... ... ... мен ұсынымның тап қазіргі ара ... ... ... да ... ... Өндіріс факторларының бағасы сұраным және
ұсыныммен анықталады, себебі сұраным ... ... ... ... ... ... теңдік баға сұраным мен ұқсынымның дәл осындай ... ... ... ... ... ... ... жасалынған табыс өндірістегі әрбір фактордың баға ... ... ... ... кем ... ол ... ... жердің,
капиталдың) әрбірінің ақырғы табыстық сомасына тең болуға тиіс.
Капиталға кіріс және ... таза ... ... ... ... ... ... пайыз.
Факторлар жиынтығынан жасалынған табыстан шартты түрде капиталдың ... ... Ол әр ... ... ... ... ол табысты
инвестор көрсетілген жобадағы ақшасын сол табыспен байланыстыру нәтижесінде
табады.
Капиталдың таза өнімділігі. ... ... ... қаржысыз өндірісте
өнімді аз шығару түсінікті ... ... ... ... ... ... ... болып саналады. Бұдан мынадай қорытынды жасалуға
тиіс — капитал таза ... ... ие, оның ... ... аударылатын барша аударымнан кейін қалатын өнімнің қосымша ... ... Бұл ... жыл ... ... ... ... мүмкіндігі бар.
Пайыздық ставка инвестициялық жобалардың ... ... ... таза ... ... ... ... болып табылады. Пайыздық
ставканың деңгейі капитал салымының әртүрлі нұсқаларын тандау кезінде қоғам
пайдаланатын шамшырақ болып ... ... ... ставка ешбір
кідіртпей және өте үнемді жобаны таңдап алуға жол ... ... ... ... ... өте ... таза өнімділігі бар капиталдар
қосылысының нұсқасы таңдалынады екен. Біртіндеп, өткен кезенде капиталды
қарқынды ... ... бара ... ... заң ... емірге қайта
оралуына қарай пайыздық ставка темендейді. Ол капиталдық ... ... ... таза ... ... ... ... асырудың
хабаршысы болып табылады. Бұл процесте нарықтық пайыздық ставка таза
табыстылықтың ең аз ... ... ... ... ... бір ... пайыздық ставкаға тең келерлік
таза өнімділікке ие болса, онда ол ... ... ... ... ... Егер таза өнімділік пайыздық ставкадан төмен болса, онда ... ... ... мәні жоқ, ... ... табыс тіпті заемдык
капиталды қайтаруға да жетпейді.
Нарықтық ставканың ... ... ... ... ... ... ... нұсқалары қарыздық пайыздан артатын (экономикалық
пайда) мол пайда береді. Бұл пайда кәсіпкерге қалады. Мұндай ... ... ... ... ... екендігін көрсетеді. Бұл жағдайда
кәсіпкерде банкке қарыздық ... ... ... ... көбейтуге
болатын пайда мен бөлінбеген пайда қалады.
Сонымен, капиталдан ... ... ... ... ... таза ... жатады. Капиталдық игіліктің таза өнімділігі
нарыктық ставканың қарыздық пайызымен салыстырылады. Бұл капитал ... ... ... ... қызметін атқарады. Қарыздық пайыздың
нарықтық ставкасы ... ақша ... ... бағасы жене
капиталға сүраным мен үсынымның тап ... ара ... ... ... (ең аз) ... ... ... Пайыздың мынадай да
анықтамасы (мысалы, Пол Хейнеде) бар: пайыз дегеніміз — ... ... ... ... ... ... ... ол рееурстарды қазір
алуға төлейтін бағасы. Пайызды деп қазіргі шақта ресурстарды иелендіретін
үстеме баға деп те ... ... ... сәтте ресурстарды иемдену
адамдардың қолдары жетерліктей мүмкіндіктер спектрін ... ... ... жұмсау біздің әрекет жасауымызға жиі мүмкіндік
ашады, ал ол ... ... соң ол ... ... ... ... береді,
және соның нөтижесінде ... ... бір ... ... басқа
бір жағдайдан гөрі алатын ресурсымыз әлдеқайда мол ... ... ... ... ... ... қарыз ақша алуға ұмтыламыз. Және біз ... ... ... ... ... ... ... капитаддың
таза өнімділігінен аз) кем болып ... оны ... ... ... ... ... ... қүұндылықты көрсетеді. Адамдар оны
келер жылдан күтілетін ... ... ... ... ... бар
игілікке жатқызады. Бұдан мынадай қорытынды шығару керек: бір жылдан кейін
алуды күткен бүгінгі игіліктің қүндылығын ... үшін ... ... ... ... ... ... бағасын төмендету
Болашақ игіліктің бүгінгі құндылығын анықтауға мүмкіндік беретін валюта
бағасын темендету ... ... ... ... маңызды рөл
ойнайды. 4%-ті пайыздьщ ставкасымен біз бүгін шамамен 96 центті ... ол сома бір ... соң 1 ... еседі. Осыдан келіп, бір жылдан
кейін төленетін 1 доллардың ... ... ... ... тек ... ... 2 жыддан кейін төленетін 1 доллардьң төмендетілген қүны ... 92 ... ... ... ... ... пайыздардың кез келген
кестесі көрсетеді, яғни жылдығы 4%-тік ... ... сома 20 ... 2 еседен артыққа көбейеді. Мұндай жағдайда қазіргі кезде 20 жылдан
кейін бір ... ... ... ... құны ... ... ... ағымдық төмендету құны 50 центтен аз Жалақы — еңбек ... ... ... ... ... ... болып саналады. Оның тауарлы
формасының ... ... бүл ... ... ... көлемде
сатылатын нысан болып табьимайды. Жиынтық еңбектің бір ... ... ... ... ... ... мен ұсынымның ара қатысы — еңбекақы деңгейін
анықтайтын жетекші экономикалық фактор.
Кез ... ... ... ... ... ... өзінің тепе-тендік жағдайын
жоғалтып алуы мүмкн. Бұл факторлар еңбек рыногының өзін озі ... ... Бұл ... ... ... өзін өзі ... бүзады. Еңбекақының нақтылы мөлшсріне басқа да факторлар ... (тек қана ... ... ... ... саяси, әкімшілік,
психологаялық жөне басқа да ... ... ... ... ... ... күрт ... кетуіне соқтырды. Бір жағынан ол солай
болуга тиіс те еді. 80-ші жылдардың өн ... ... ... ... нақтылы өсуінен асып отырды. Соның салдарынан халықтың ... ... ... тек ... ... ... Бағаны реттеу
практикасынан бас тарту бұл бос ... ... ... да еді. ... ... ... түзеу айтарлықтай деңгейде күтпеген уақиға
болды және ол ... ... ... ... ... ... 1992 жылдың алғашқы айында нақтылы еңбекақы деңгейі күрт ... 1993 ... ...... айларында нақтылы еңбекақының деңгейі ең
төменгі белгіге дейін жетті, және оның сатып алушылық күші 1991 ... ... ... да аз мөлшерді құрады. 1992 жылы тұтастай
алғанда нақтылы еңбекақы деңгейі, ... ... ... ... ... ... ... орта есеппен 30%-ке төмен болған.
1993 жылы ... ... ... ... ... ... ... болатын. Қазақстанда ретроактивті индексациялардың
практикасы ендірілді. Соған қарамастан, ... ... ... көтеріліп бара жатқан инфляция қарқынына сәйкес кешіктіріле және
сатылап түзетілуі себебінен, 1993 жылы ... ... ... ... тағы да 7%-ға ... ... ... иңдексациясы инфляцияға өз бетінше импульс
беретіндігіне және инфляцияның қандай ... ... ... ... ... бойынша көтеретініне, инфляция қарқыны жалақы мөлшеріне
әсер ететіндігіне аландаушылық ... ... 5 жыл ... ... Үкіметі жалақыға индексация жасауды қойған. Республикадағы
еңбек рыногының конъюнктурасы бір ... ... ... ... ... және ... ... үзақтылығы өсуімен сипатталынады. 1998
жыл-дың соңындағы жағдай ... 35 мың ... бір ... ... ... болып немесе елдегi барша жұмыссыздардың әрбір жетіншісі ... ал 63 ... ... адам 6-дан 12 айға ... немесе әрбір төртінші
адам жұмыссыз "саналды". 1998 жылы ... ... ... ... 6 ай ... Нарықтық экономикаға көшкенде кәсіпорындар
мен ұйымдар өндіріс көлемі мардымсыз болғанмен ... ... ... ... ... келмейтін көлеңкелі рынок биресми жұмыс бастылықты кеңейтіп
жасырын жүмыссыздық тудырады.
Бүгіндер ... ... саны ... ... ... қалған"
жұмысшылар күшінің аз ғана ... ... ал оның ... бөлігі
"тасаланған" болып саналады. Мәжбүрлі демалыстарда жүрген немесе ... ... ... ... ... жұмыста жүрген адамдардың тасалы
жұмыссыздықтары негізгі проблемалардың бірі. Еңбек және ... ... ... ... 1999 жылдың 1 қаңтарында әртүрлі
экономикалық себептерге орай республикада 584 ... өнім ... 939-ы енім ... ... жартылай тоқтатты, 308-і толық емес жүмыс
уақыты режиміне бірбеткей көшті. Мәжбүрлі түрде ... ... ... адамға жетті, оның 110,1 мың адамы ақысыз демалысқа шықты, бұл мәжбүрлі
демалушылардың 80%-і. 1999 ... 1 ... ... ... ... ... 3,2%-ды құрады (экономикалық белсенді
жүртшылықтың). Алайда, жасырын ... ... ... ... 500
мың адамды (есептік) қамтиды немесе ресми тіркелген жұмыссыздардан 2 ... ... ... ... (іс ... ... ... — ол еңбек рыногындағы тек ресми түрде мойындалган ... ... ... ... ... ... жүргендер де кіреді. Қазіргі уақытта
республикалық еңбек рыногында, ... ... ... ... жоқ.
Еңбек рыногы жалпы жіктеліп зерттелінбей келеді. Сөйтсе дағы жүмысшы
күшінің рыногы секілді ... ... ... ... ... ... ... өсуі тұрғысынан қарағанда, теориялық ... та ... ... арнайы зерттеуді талап етеді.
Күшіндегі нормативтік және заңнамалық база, атап ... "ҚР ... ... ... ... ету ту-ралы", "Еңбекті қорғау
туралы", "Ұжымдық келісім-шарт туралы" ҚР заңдары ... ... ... мен ... қауіпсіздігі сферасында бар және қалыптасқан шындықтар
мен процестерді көрсетпейді. Пессимизм үшін ... ... ... кезде
қолда бар инсти-туциональдық және нормативтік базаның, сондай-ақ нарықтық
экономиканың ... ... ету үшін ... іскерлік практикасының
әлсіздігі болып табылады. Қорытындылай келіп, қазіргі замандағы ... ... ... әсер ... атап өтуіміз керек, олар:
- ғылыми-техникалық прогресс;
экономикадағы құрылымдық және аймақтық алға басушылықтар;
- ... ... ... күрт ... ... бәрі ... рыногы ете жоғары жұмылушылыққа
(кәсіпқойлық, біліктілік, аймақтық және халық-аралық аспектілер ... ... ... деп ... ... заңдардың табиғат заңдарынан
ерекшелiп ұзақ мерзiмдi емес. Олардың көпшiлiгi ... бiр ... ... етедi де, кейiн жаңа экономикалық ... орын ... ... ... ... олар тарихи сипатта белгiлi бiр кезеңде
туып және ... ... ... ... ... ... ... бiр жәйт
— ескi экономикалық заңдар адамдар еркiмен жойылып кетпейдi, тек ... ... ... өз ... ... Яғни ... өз
еркiмен, шешiмiмен бiр экономикалық заңды жоққа шығарып, оның орнына ... ... ... ... ... ... ... адамдар
санасынан тәуелсiз қоғамдағы объективтi экономикалық хал-ахуалдың,
процестердiң ... ... ... мен ... ... ... 1985 ... бастап бұрынғы
кеңес елiнде түбiрлi ... ... ... болуы
халықтың, жеке ұлттардың қоғамдық ... ... ... ... жаңаша қалыптасуына жол ашты.
Бұрынғы кеңес елiнде, социалистiк бағытта дамып ... ... ... ... ... ... ... жүйесi дағдарысқа ұшырауына
байланысты бұған дейiн қалыптасқан экономикалық теорияны сын көзбен ... тура ... еді. ... ... ... ... өмiрдегi
өзгерiстерге сай экономикалық теорияға бiрсыпыра толықтырулар енгiзiлдi. ... бойы ... ... ... ... тек маркстiк теория
дәрiптелiп оқылды да әлеуметтiк дамудың объективтi заңдылықтарына көп көңiл
бөлiнбедi, адамдардың саналы жасампаздық рөлiне ... мән ... ... капиталистiк қоғам туады деген қағида
шындыққа ... ... ... ... шаруашылығы, оның өңдiргiш
күштерi, ғылыми-техникалық мүмкiндiктерi, халықтың ... ... ... ... жол ... Демек, бiздiң экономикамыз
әлеуметтiк бағыт алған аралас рыноктық экономика болуға тиiс. ... не ... не ... ... деп ... ... экономика XIX ғасырдың соңғы ширегiнде өнеркәсiптi шоғырландыру
процесi нәтижесiнде күрделi корпорациялар, монополистiк ұйымдар арқылы
пайда ... XX ... ... ... экономика теориясына Д. М.
Кейнс өз ... ... ... ... күрделi каржылар басқармасын құру
қажет деп санады. Сонымен бiрге жекеменшiк капиталы да ... ... ... ... ... белгiлерi бар. Бiрiншi белгiсi —
мемлекеттiк ... ... ... үлес ... ... Екiншi
белгiсi — бұл экономика құн және жоспарлық қатынастар арқылы реттеледi. Осы
тұтқаларды қолдануды мемлекеттiк жоспарлау орындары ... ... ... ... ... ... және микроэкономикалық дәрежеде
ұйымдастыру, басқарудағы экономикалық тұтқаларды кеңiнен пайдалану.
Аралас экономикада рынокты ... ... ... жоспарлау
тағы басқа ұйымдастыру шаралары арқылы күрделi, орташа және ... ... ... реттеуге болады. Бiрақ аралас экономикада
өндiрiлетiн өнiм көлемiн мемлекет жоспар арқылы белгiлемейдi, қайда қанша,
және қаңдай тауар ... ... ... қажеттiлiгiн рынок өзi анықтайды.
Жоғарыда көрсетiлген аралас экономиканың ... ... ... ... даму ... тән ... ... ерекше
заңдылықтарына бағынышты. Бұл заңдылықтар дегенiмiз жеке меншiкке
негiзденген ... ... мен ... ... ... ... ... өндiрiсiнiң негiзгi заңы — құн ... ... ... ... ... ... ... белгiлегенде оны өндiруге
жұмсалған еңбек шығыны еске алынады. Баға ... ... ... ... ... ... ... капиталист қоғамда жеке тауар
өндiрушiлер өз тауарына баға тағайындағанда оған ... ... ... ... ... ... ... үстiне жеке адам қоғамдық механизмнiң бiр ... ... ғана ... ол ... ... ... әкiмшiлдiк-
әмiршiлдiк тәртiбiмен еңбек етiп, өмiр сүре алады деген теория жүзеге
асырылды. ... да адам үшiн, оның ... үшiн ... ұран құры ... ғана орын ... өркендеудiң бiрден-бiр даму жолы тауар-ақша қатынастарын
кеңiнен дамыту, сауда ... ... ... ... ... ... ... санасына сiңiп қалған социализм саяси
экономиясы оқулықтарында тауар-ақша ... ... ... ... қағида дәрiптелiп келгенi белгiлi. Бұл қағида бойынша социализмде
капиталистiк елдерде кең тараған рынок қатынастары болмайды, бұл ... ... ... ... ... мен тұтыну заттарын
жоспарлау, бөлу процесi iске асуға тиiс ... ұғым ... орын ... ... ... отырғандай экономикалық өркендеудiң қазiргi
заманғы даңғыл жолы ... ... ... кең ... тиiмдi дамыған елдер осы қатынастарды ... ... ... ... ... ... ... тыс
және оған байланыссыз жүзеге аспайды. Керiсiнше, олар тек адамдардың ... ... ғана ... көрiнiс алады. Демек, экономикалық
заңдар адамдардың санасынан тәуелсiз ... ... ... емес. Адамдар экономикалық ... ... ... ... сай ... ... санасатын болса ғана заң
жүзеге аса алады. Бұл талап-тiлектерге ... ... кез ... ... ... ... орынсыз шығындарға соқтырмай қоймайды.
Рыноктық қатынасқа ену жолында осыны қатаң ескеру қажет.
Табиғат ... ... ... ... ... ... ... заңдарға негiзделедi. Құбылыстар мен процестердiң мәнiне үңiле
отырып, олардың даму заңдарын ашамыз. Мұндағы бiр маңызды, ескеретiн ... кез ... ... пен қатынастарды емес, тек маңызды қатынастарды
ғана сипаттайды, жоғарыда ... ... ... ... ол ... ... ... құбылыстар мен процестердiң
өзiне тән. Нақты құбылыстарға үңiле отырып заңдардың да мәнiн ашуға болады.
Экономикалық заңдар экономикалық ... оның iшкi ... ... ... Олар табиғат заңдары сияқты объективтi.
Солай бола тұрғанымен экономикалық заңдар табиғат ... ... ... ... оның ... тән ... ... көрiнiс
алса, экономикалық заңдар адамдардың өндiрiстiк ... ... ... Мысалы, әлемдiк тартылыс заңы адамдар мен ... ... ... да орын алып ... еткенi белгiлi.
Сол рынокты сол мезетте қайтадан реттеу керек. Оның бәсекелестік табиғатын
көтеру өте дұрыс. Еңбек рыногы ... ... ... ... ... ... зор ... көрсетуі тиіс. Үрдіс ақы төлеу ставкасының
даралану жағына
қарай бағытталынуы ... ... ... ағымдық еңбек үлесімен ғана
байланыстырып қоймай, нақтылы ... ... ... жене ... ... ... қажет.
2. Өндiрiс факторлары: бiрiктiру әдiстерi және оның тиiмдiлiгi
Өндiрiс факторларында ... ... мәнi ... ... қызметi айырбас, айналыс процесiн ... ... ... ... бастыруға көмектеседi. Бiрақ сауда капиталы қоғам
байлығын, адамдардың әл-ауқатын көтеретiн күш ... Оның ... ... ... тек қана күн ... ауысып тұрады, екiншi сөзбен
айтқанда, тауар, оның құны бiр қолдан екiншi қолға ... ... ... жаңа құн ... ... ... теориясы ғылыми
дәлелденбеген, ол ... ... ... ... iлiм болған жоқ.
Меркантелистердiң осы осалдығын физиократтар байқады да ... ... ... ... екенiн дәлелдедi. Бiрақ физиократтар Ф. Кенэ, А.
Тюрго т. б. өндiрiс ... тек ауыл ... ... ... қоғам байлығының бiрден бiр көзi ауыл шаруашылығы өнiмдерi,
сондықтан өсiмтал тап ... тек қана ... ... ... ... Ф. Кенэ ... рет ... өндiрiс теориясына қатысты “Экономикалық
кесте” жасады. Бұл ... бiр жыл ... ... ауыл ... ... ... ... зерттелiндi.
Ф. Кенэнiң “Экономикалық кестесi” қоғамдық өндiрiстiң ұдайы даму
процесiн зерттеуге ... өз ... ... ... ... қатарына жатады. Физиократтардың өндiрiске көңiл ... ... ... ... алға ... ... ... тек қана ауыл шаруашылығымен шектеуi ... ... ... ... деп ... дұрыс болмады. Оны буржауазиялық саяси
экономиканың көрнектi өкiлдерi У. Петти, А. Смит, Д. Рикардо, С. ... ... ... ... байлығы жалпы өндiрiс салаларыңда пайда
болатындығы дәлелдендi. Ауыл ... ... ... материалдық
игiлiктердi өндiру, өңдеу процестерiн жалғастыратын байланыс, ... ... ... да жаңа құн ... ... байлық молаяды
деген қағида берiк калыптасты.
Классикалық саяси ... жаңа ... келе ... ... ... ... өндiрiс капиталының мүддесiн қорғайтын
экономикалық ой-пiкiрдiң прогрессивтi ... ... ... ... экономияның басты табысы еңбек құн теориясының негiзiн
қалады.
Осы ой-пiкiрдiң қалыптасуы сауда және қарыз-өсiмқорлық ... ... ... ... ... рөлiн атап көрсеткен ғылыми қағида
болғаны ... ... құн ... ... саяси экономия iлгерi
дамытып, қосымша құн туралы iлiмдi жан-жақты талдады.
Экономистер ... ... жөне ... басқа табыстың төртінші санаты
— пайда туралы айтып жүр. Жалақы еңбекпен келетін табыс, пайыз ... ... ... ... ... ... ... саналады. Пайда дегеніміз
— лайыздық ставка, ренталық төлем, жалакыдан, қалыпты кәсіпкерлік пайда
(кәсіпкердін ... ... ... ... ... ... біддіреді. Экономикалық пайда динамикалық процеспен, өндірістің
жаңа техникаға өтуімен және перспективалардың ... ... жөне ... ... тудырумен байланысты.
Экономикалық пайда алмауға болады. Айталық, ... тек ... ... ... езінің кәсіпкерлік қызметіне қалыпты ... ... ... еңбекақысымен салыстырғанда), өз
капиталына пайыз, өзіне тиісті жерден және ғимараттан ренталық ... ... ... ... көсіпкерді шаруашылықтың осы саласында ұстауға
жеткілікті. Алайда осы аталған түрлерден де тысқары ...... ... ... Ондай пайда, мысалы, жаңалық тапқыштықпен байланысты.
Жаңалық табушы — зеректік, ойлау ... және ... ... бар
адам. Ол жаңа процесті өзі ойлап табатын ғалым болмауы да мүмкін, бірақ ол
жаңа ... ... ... қол ... ... ... ... бағады, бірақ жеңіске жететіндері некенсаяқ. Жолдары болған
жаңашылдар тапқан ... ... ... болып саналады. Әдетте пайда
формасындағы мүндай ... ... ... жөне ақыр ... ... ... себебі жаңалық тарап кетеді де, бөсекелестер шығады.
Экономикалық пайда белгісіздікпен жөне тәуекелдікпен байланысты. ... ... ... алғы ... кө-терілетіндігін біліп қалды. Осыған
байланысты ол капиталдың пайыздық ставкасынан жоғары ... ... ... ... ... ... жағдайда жиынтық ақша ... ... ... ... кез ... айырмашылық бәсекелестік процесінде
үстінде жойылады, сөйтіп пайда нөлге тең болып шығады. Пайда алу мүмкіндігі
тәуекелді әрекетке, маңызды жаңалыққа ынталандырады және үміт ... ... ... ... ... ... ... ерекше күш жүм-
сауға итермелейді” дейді Пол Зейне, ... ... ... ой ... ... ... ... табыстан тыс пайда сол кәсіпкердің
монополиялық жағдайының ... ... ... болғанда да экономикалық пайда ... ... үміт ... капиталдарды өндіріс салалары ... ... ... ... ... ... сәйкес пайда (үстеме қүнның ақшалай ... ... тек қана қол ... ... жене
жүмысшы күшінің құнынан тысқары өнім ... ... Адам өмiр сүру ... ... ... үшiн өндiрiс құрал-жабдықтары қажет. Мiне, осымен
байланысты адамдар бiр-бiрiмен ... ... ол ... құрал-
жабдықтарын иемденумен байланысты. Сонымен, ... жай ғана зат ... ... ... ол ... игiлiктердi иемденудiң
тарихи қалыптасқан нысаны. Мешiк ... ... а) ... ... ... материалдық жабдықтарды шаруашылық тұрғыдан пайдалану; б) экономикалық
тұрғыдан өткiзу (өткiзiлсе, ... ... ... ... деген сөз). Меншiк
көп қырлы, күрделi түсiнiк. Оны тек өндiрiстiң заттық ... ... ... Ол ... ... өндiрiс құрал-жабдықтарымен қосылу әдiсi мен
типiн көрсетедi, ал ... өзi, ... ... ... ... ... Меншiк қатынасы бүкiл шаруашылық ... яғни ... ... ... ... бөлу, айырбас, тұтыну) қамтиды. Меншiк
қатынасы қандай сипатта болса, ... ... ... да ... ...... ұғым. Жалпылама меншiк деген түсiнiк жоқ, ол ... ... ... ... орын ... Тарихта әр түрлi меншiк нысандары болғаны
белгiлi, оны жеке және ... ... деп екi ... ... ... ...... құрал-жабдықтарына, оның нәтижесiне жеке бiр
адамдардың — меншiк иесiнiң иелiк етуi. Ол екi ... ... ... және өз еңбегiне негiзделмеген. Еңбекке негiзделген ... бiр ... әрi ... (өзi ... ... әрi меншiк иесi
болуы мүмкiн, ол еңбек өнiмiне тек өзi ... ... ... ... ... ... Еңбекке негiзделмеген жеке меншiк, басқа”
бiреудiң еңбегiне, жалдамалы еңбекке сүйенедi. Жұмыс күшiнiң өндiрiс ... ... ... табиғатын ажырата бiлу, рыноктық қатынасқа
енiп келе жатқан бiздiң республика үшiн өте маңызды.
Меншiктiң тағы бiр түрi — ... ... ... жеке және ... әр қилы ... орын ... Мысалы, кооперативтiк, акционерлiк,
мемлекеттiк меншiк. ... ... ... ... ғылыми
әдебиеттерде, баспасөз беттерiнде қоғамдық меншiктi даттап, жеке меншiктi
мақтау жиi ұшырасады. ... бiр ... ... ... ... монополиялық айдар тағудың неге соқтыратынын өмiр өзi ... ... ... бiрiншiден, меншiктiң қай түрiнiң қалыптасуы,
дамуы немесе жойылып тарихи аренадан кетуi ... ... ... ... ... ... өндiрiстiң белгiлi бiр тарихи даму
деңгейiне, басқа да себептерге байланысты объективтi ... ... ... ... дамуында, оның бiр экономикалық системадан
екiншiсiне ауысуы кезеңiнде ... көп ... ... ... әбден
заңды. Оның үстiне ешбiр елде меншiктiң бiр түрi таза классикалық түрде
орныққан ... ... ... ... да бiз ... атап ... ... түрлерi әр қилы арақатынаспен орын алды. Бұл ... ... ... ... боламыз[3].Экономиқалық қатынас өмір
қажеттiлiгiнен туады. Ежелгi дүниедегi экономикалық ... ... ... ... ... ... Греция, (Ксенофонт, Платон, Аристотель
т. б.) ... ... ... ... Аристотель тауар
құны деген ұғымға тоқталып, оның айырбас қатынасынан шығатынын байқаған.
Бiрақ ерте ... орта ... ... ... ғылым болып
қалыптаспады. Оның себебi ол ... ... ... ... ... ... тұйық натуралды — заттай жүргiзiлдi.
Тарихта 70 ... ... ... ... екiншi дүниежүзiлiк
соғыстан, кейiн Еуропа, Азияның ... ... ... ... басталып, социализмнiң көбiнесе кеңестiк моделi
(үлгiсi) жүзеге асырылды. Сонымен бiрге XX ... ... ... ... ... де ... өзгерiстер болды. Бiр топ дамыған
елдер (АҚШ, Жапония, ФРГ, Англия, Канада, Италия), соңғы ... ... ... Гонконг сияқты елдер қазiргi заманғы ғылыми-техникалық
революцияға бейiмделiп, әлемдiк озық тәжiрибенi дұрыс пайдалану нәтижесiнде
коғамдық ... ... ... ... келедi. Бұл елдерде
еңбек жағдайын жақсарту, жұмысшылардың тұрмыс дәрежесiн көтеру, олардың
кәсiпорындарды ... ... ... ... ... ... Қазан төңкерiсiнiң әсерiнен деуге болады. Себебi социалистiк
қоғамның мiндетi, оның ... ... ... елдерге әсерiн
тигiзбей қойған жоқ. ... ... ... ... ... ... туғызу жолдарын iздедi. Әрине, еңбекақының
өсуi, тұрғын үй, ... ... ... шешу ... ... ... өнiмдiлiгiне, өндiрiсте жаңа техника, технологияны енгiзуге
байланысты екенi айқын. Қазiргi iлгерi дамыған ... ... ... ... ... өте ... екенi белгiлi. Мәселен, ФРГ-де
бұрынғы ГДР-мен салыстырғанда еңбек өнiмдiлiгi дәрежесi 2 есе жоғары болды.
Сол ... ... ... Жапония, Сингапурда жұмысшылар 10—12 сағат
қажырлы еңбек ететiнi құпия ... ... ... ... артта
қалған, бұрын отарлық тәуелдiлiкте болған ... ... ... ... пайдасын айтпасқа болмайды. Ресейдегi 1917 ... ... ... ... ... ... елде жүзеге асырылды[4].
Қазақ халқының көшпелi тұрмыс салты, экономикалық дәстүрлері
жетiлмедi, соның ... ... ... пен ... ... ... ... қазақ жерiне тарауына байланысты озат елдiң
пролетариатының көмегiмен капитализмге ... ... өту ... ... бәрi де адам үшiн, ... игiлiгi үшiн деген сөз
жазылған социализмнiң ... ... ... ... ... ғылыми-
техникалық прогрестен шетте қалдырып, үлкен дағдарысқа ұшыратты. Бұл ... және ... ... ... ... пен ... ... қайталай беруде емес, керiсiнше, осы дағдарыстан тезiрек ... ... ... ... ... ... өтуде болып отыр. Әр халықтың ... ел ... ... талап деп қарасақ, соңғы уақытта басқа республикалар ... өз ... ... ... ... ... ... Ұлттар
Ұйымынан орын алуы тарихи ... зор ... ... ... ... ... де ... болуы қиын. Қоғамдық еңбек
бөлiнiсiнiң артықшылықтарын неғұрлым тиiмдi ... өз ... ... сыртқы сауда, айырбас қатынастарының заңдылықтарын
меңгеру қажет. Қазақта “сауда сақал сипағанша” деген ... бар, ... ... ... ... ... ... бәсекелiк күрестiң ұтылмас жолын меңгерудiң маңызы арта бермек.
Ежелден саудаға шорқақ қазақтың алдыңда рынок теориясы мен ... және ... ... мiндетi тұр. Республикамызда дарынды, шет
тiлдердi ... ... аз ... ... бiр тобы ... ... ... Оңтүстiк Қорея, Жапония, Түркия сияқты елдерде бизнес,
маркетинг, менеджмент, банк ... ... ... да ... заманғы рыноктық инфрақұрылымның заңдылықтарын ... ... ... одан әрi дами бермек.
Қазiргi экономикалық ғылым ерекше ... ... ... ... ... көп, оның негiзiн экономика, саясат, идеология т. ... өмiр ... ... ... таңдағы көкейтестi проблемалар
еңбекшi қауымның еңбек және тұрмыс жағдайын ... ... ... өтеуге керек тауар қорларын молайтуға, әсiресе азық-
түлiк мәселесiн шешуге келiп тiреледi.
Экономикалық ғылым ... ... өтеу ... ... Осы ... ... заңдары еңбекшiлердiң, бүкiл халықтың
мүдделерiне ... ... ... iлiм ... ... ... ... әлеуметтiк-
экономикалық қатынастарды зерттейтiндiктен ол ... ... ... ... ... ... ету ... байланысты сан алуан
мәселелерге көңiл аударуға тиiс. Ал ... ... ... ... қатынастар. Оның құрамына ... ... ... өңдiрiс,
айырбас, бөлу, тұтыну қатынастары кiредi, оларды қайталап үздiксiз
өңдiру ... ... ... ... ... жетiлдiру аса
маңызды. Қазiргi кезеңде ерекше шешiмiн күтiп ... ... 70 ... ... орын алған кеңестiк экономикаға саяси экономикалық талдау жасау, сол
арқылы бұрынғы және қазiргi ... ... ... ... ... ... ... капитал иелері иеленеді. Капитал иелерінің пайданы ... ... ... ... деп атаған. Марксше капиталдық игіліктер қүн
жасамайды, бірақ, қол еңбегі тауарға оның бұрынғы құнын әкеп қосады.
“Экономикске” сәйкес ... ... ... оның ... табыс
әкеледі: еңбек — жалақыны, ... ...... табысты,
кәсіпкерлік қабілеттілік — кәсіпкерлік пайданы, жер — рентаны.
Маркс өз назарын табыстардың әділ белінбеуіне тіктейді. “Экономикс” салалар
арасында ... ... ... ... ... ең ... ... Қазақстандагы нақтылы капнталдың жағдайы
Негізгі корларды жасау мен қайта ... ... ... және оны ... ... — кәсіпорынның қаржылық және инвестициялық мүмкіндігінің
индикаторы, тиі-сінше, жалпы экономиканы дамытудың ... ... ... ... ... ... қалыптасқан инвестицияның
жеткілікті жоғары деңгейі жөне инвестиция
Көлеміндёгі олардың айтарлықтай өзіндік салмағы, ... ... ... (59,3%), ... тұра ... негізгі капиталды жинақтаудың
жоғары қарқыны бар деп айтуға келмейді. Сметалық базистік ... ... ... ... 1998 жылы ... ... инвестицияның
физикалық көлемі 1955 жылғы капитал жұмсау деңгейінен ... қана ... ... ... ... сипаттайтын көрсеткіш есебінде шартты түрде
пайдалануға болатын құрылыс-монтаж жұмыстарының физикалық көлемі, ... ... ... де : ... ... айқын төмендеу капитал жүмсауды жүзеге асырудың
мардымсыз тиімділігін жөне негізгі қорларды жасауға ... ... ... куөландырады. Бұл, ... ... ... және ... ... қауіп куәлік ете алады. Индексацияны ескергенде өнеркәсіптегі негізгі
құралдардың ағымдық құны 1998 ... ... ... : 2435,2 млрд.
теңгені, баланстық қүны ... үшін ... — 1400,9 ... ... Сөйтіп, негізгі қорлардың тозу дәрежесі 2435.2 млрд.
теңгені, оның ... ... ... – 27,8%, ... ... ... ... мен жабдықтар бойынша — 51,0%, келік құралдары бойынша —
43,2%-ды қүраган. Осының фонында ... ... ... ... ... ... ... шығып қалу
пайызының өсуі жүреді. Мысалы, 1995 жылы ... ... 2,2, ал ... ... — 10 ... 1997 жылы ... тиісінше 3,1 және 4,1 болған. Жаңалану коэффицентінің өсу
қарқынының мардымсыздығы жаңа ... ... ... ендірілу қарқынының нашарлығын көрсетеді. Ал негізгі қорлардың
шығып қалу қарқынының төменділігі, өндірісте моральдық жөне ... ... ... ... сөз. ... ... қүралдар мен
технологиялар түріндегі қаражат жүмсау мен жарақаттанудың жоғары деңгейі,
тиісінше, ... пен ... ... ... — Қазақстандағьг
технологиялық қүрылыстың ... ... ... ... өндірістік өлуетінің төмендеуіне куәлік етеді. 1998 жылдан ... ... ... ... өндірістерді технологиялық
жетілдіру бағытында жаңа ... ... ... іс ... ... ... ... болсақ экономикалық тәуелсiздiк болмайынша саяси
тәуелсiздiктiң де баянды болуы қиын. Негізінне ... ... ... әлемдiк болғанымен жеке елдердегi көрiнiстерi әр түрлi. ... ... ... және сол ... ... ... ... халқының менталитетi, халықаралық еңбек бөлiнiсiндегi орны т.
б. жағдайларға байланысты.
Қазiргi дәуiрде экономика мәселелерiнен мағлұмат алмаған адам ... ... ... жатқызбақ тұрсын, күнделiктi өмiрге кажет сауалдарға
да жауап бере ... ... мен ... ... ... 1985 ... ... кеңес елiнде түбiрлi әлеуметтiк-экономикалық ... ... ... жеке ... ... сана-сезiмiн
жандандырып олардың ... ... ... жол ... ... ... ... — өндiрiстiк қатынастар. Оның
құрамына жалпы алғанда тiкелей өңдiрiс, айырбас, бөлу, тұтыну ... ... ... ... ... ... ... өндiрiс
қатынастарын дамытып, жетiлдiру аса маңызды. Қазiргi ... ... ... ... ... 70 жылдан аса тарихи орын алған кеңестiк экономикаға
саяси экономикалық талдау жасау, сол ... ... және ... ... ... отырған елдердегi әлеуметтiк-экономикалық қатынастарды зерттеу.
Сонымен бірге әр халықтың егемен ел болғысы келетiн табиғи талап ... ... ... ... ... тәрiздi Қазақстанның өз алдына
мемлекет болып әлемдiк кеңiстiктен, Бiрiккен Ұлттар Ұйымынан орын ... ... зор ... әдебиеттер
1. Байгiсие М. Экономикалық теория негiздерi. Оқулық.— Алматы, "Санат",
1998.
2. Экономикалық теория негiздерi. Оқулық.-Алматы. 1998 ж. Авторлар ... ... С., ... Е. ... ... ... ... -Алматы; Экономика, 1999.
4. Герасимович В.Н., ... А.А. ... ... оценки
природных ресурсов. –М.: Наука, 1998 г.
5. Каргажанов З.К. ... К.М., ... З.К. ... ... ... ресурсами.- Алматы, Қазақ университетi,1997.
6. Законодательство ... ... о ... / ... Р. ... Л. ... Алматы, 1996.
7. Сарсембаев М. А. Правовое регулирование внешнеэкономической
деятельности. ... ... ... В.Я. ... ... ... Юристь, 2000. 55-
56.бет.
[2] Нурсейт А. Темирбеков, Нурсейтова Р. ... ... ... аспект. Учебное пособие для студентов вузов / Под ... ... ... ... ... ... ОФ “БИС”,2000 г. 30-31. Бет.
[3] М.Байгiсиев.Экономикалы? теория ... ... ... ... ... ... ... экономики: Учеб. Пособие для вузов/Т.Г.
Морозова, Ю.М. Дудыев, В.Ф. Тихонов и др.; Под. ред. Т.Г. ...... ... 2001 ж. 51-55. Бет.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Туристік қызмет көрсетулер және олардың мәні7 бет
Өндірістік жарақаттануды сараптау әдістері. Кәсіби аурулар себебтері. Өндіріс орындарын желдету әдістері. Желдетуді есептеу тәсілдері10 бет
«ПЛП Жанафарм» ЖШС базасында дәрілік Қырмызыгүл гүлдерінің және батпақты Иір тамырсабақтарының көмірқышқылды экстрактар негізінде алынатын таблеткалар өндірісін ұйымдастыру52 бет
Ішкі шаруашылықты ұйымдастыру64 бет
Аралас экономика жүйесі19 бет
Аралас экономика, оның мәні және ерекшеліктері36 бет
Аралас экономика: қалыптасу негіздері және қызмет ету заңдылықтары18 бет
Аралас экономиканың қалыптасуының теориялық ас – пектісі28 бет
Аяқталмаған өндірістің бағалануы және есебі41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь