Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің криминологиялық және қылмыстық-құқықтық сипаттамасы

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 тарау. Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің қылмыстық.құқықтық сипаттамасы
1.1. Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің объектісі ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің объективтік жағы ... ... ...10
1.3. Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің субъектісі ... ... ... ... ... ... .23
1.4. Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің субъективтік жағы ... ... .26
1.5. Денсаулыққа ауыр жарақат салғаны үшін жаза тағайындау мәселелері ... .31


2 тарау. Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің криминологиялық сипаттамасы
2.1. Денсаулыққа қасақана ауыр зиян қылмысын жасаушы субъектінің тұлғасы ... ... ..34
2.2 Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру қылмысының себептері ... ... ..36
2.3 Денсаулыққа қарсы қылмыстардың алдын алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..38
2.4 Денсаулыққа ауыр жарақат келтіруді кісі өлтіруден ажырату ... ... ... ... .40

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .43
Пайдаланылған нормативтік .құқықтық актілер мен әдебиеттердің тізімі ... 45
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...............................................3
1 тарау. Денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... ... ауыр зиян ... ... ... ауыр зиян ... ... ... ... ауыр зиян ... ... ... ауыр зиян ... ... Денсаулыққа ауыр жарақат салғаны үшін жаза тағайындау
мәселелері..................................................................
.............................................31
2 ... ... ... ауыр зиян ... ... ... қасақана ауыр зиян қылмысын жасаушы субъектінің
тұлғасы.....................................................................
..............................................34
2.2 ... ... ауыр зиян ... ... ... қарсы қылмыстардың ... ... ауыр ... келтіруді кісі ... ... ... ... мен ... ... ... Конститутциясының 1-бабына сәйкес ... ең ... ... – адам, оның өмірі, ... ... ... ең ... құқықтық мемлекеттеріндегідей Қазақстан
Республикасында да адам құқықтары мен бостандықтарына ... ... ... ... ... ... ... бағытты
таңдауы қоғамдағы құндылықтарды бағалауға әкеліп ... Адам және ... ... мен ... ... кездегі Қазақстан қоғамының ең
басты құндылығы, қазынасы, байлығы.
Қылмыстық заң адам өмірі мен оның ... мен ... қол ... қорғауға үлкен мән беріп отыр. Оны 1997 жылғы 16
шілдеде ... ... ... ... кодексінің Ерекше
бөлімінде 1959 жылғы Қазақ КСР Қылмыстық кодексінің Ерекше ... ... жеке ... қарсы қылмыстардың өзге қылмыстық заңмен
қорғалатын қоғамдық қатынастарға қол сұғатын қылмыстардың ... ... ... жіне жеке ... қарсы қылмыстар жасағаны ... ... өзге ... жасағаны үшін қылмыстық жазаларға
қарағанда ауырлығынан көруге болады.
Қазақстан ... ... ... ... жеке ... ... бірі ... ҚР ҚК 103-бабымен көзделген денсаулыққа
қасақана ауыр зиян келтіру боп ... ... ... ауыр зиян
келтіру адам өлтіруден кейінгі ең кең ... жеке ... ... ... ... ... денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... келеді.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің ... ... ауыр зиян ... ... (жай) ... (ҚР ҚК ... 1-бөлігі), сараланған құрамдары (ҚР ҚК 103-бабының ... ... ... (ҚР ҚК ... ... ... ... заңда денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің саралаушы белгі
ретінде Қазақстан қоғамында соңғы ... кең ... ... ... ... жәбірленушінің мүшелерін және тінін пайдалану мақсатында
денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру белгіленген. Адамның денсаулығының
мықты ... ... ... орта ... ... жағдайының
жақсы болуына да байланысты. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің
3-ші бабында қылмыстық жауаптылық негізінің ... ... ... ... осы кодексте көзделген қылмыс құралының барлық белгілері бар ... ... ... бір ... болып табылады. Осы себептерге
байланысты адам ... ... ... заң шығарушы қылмыстық
жауаптылық ... ... енді ... деген сөздің ұғымына түсінік бере кетсек,
денсаулық дегеніміз- адам ... ... ... ... мүшесінің
сол жаратылған қалпында сақталып, оның дұрыс әрі қалыпты түрде ... ... ... ... ... Адамның денсаулығы дұрыс және қалыпты
жұмыс істеген жағдайда, ... ... ... орны да ... ... қарсы қылмыстардың қоғамға қауіптілігі бұл қылмыстарды жасаған
кезде, бір адам екінші бір адамның денсаулығына қасақана ... ... ... яғни ... қоғамға қауіпті іс-әректтерді жасай отырып,
адам ... үшін ең ... ... ... адам денсаулығына заңсыз түрде
қол сұғады. Қазақстан Республикасының ... және ... да ... ... ... әр ... денсаулығын қорғауға кепілдік береді.
Солардың бірі ретінде қылмыстық заң ... ... қол ... ... ... ... ... ҚР 103-бабымен көзделген
денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру.
Берілген дипломдық жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасының жаңа
қылмыстық кодексі ... ... ... ауыр зиян ... ... және оның мазмұнын ашу, оған криминологиялық сипаттама беру.
Бітіру жұмысы 2 тарау және 9 тармақшадан тұрады. ... ... ... ауыр зиян ... ... құқықтық сипаттамасы,
ал екінші тарауында криминологиялық ... ... ... ... ауыр зиян ... ... ... қасақана ауыр зиян келтірудің объектісі
Жасалатын кез-келген ... ... ... ... ... қол сұғады. Сондықтан, ол бүкіл қоғам үшін қауіпті боп келеді.
Қылмыстық ... ... ... ... мен криминалистер таныған
жалпы ережеге сәйкес қылмыстың жалпы объектісі болып, ... ... ... қылмыстық кодексінің 103-бабымен ... ... ауыр зиян ... де, ... ... ... ... табылады.[1] Қоғамдық қатынастар- бұл ... ... ... ... ал адам осы ... ... табылады. Сондықтан, қылмыскер адамның жеке басына, оның өміріне,
денсаулығына, ... мен ... ... және т.б. ... қол ... сонымен бір уақытта қоғамдық қатынастарға да қол сұғады.
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру жеке тұлғаға ... ... ... ... қылмыс болып табылады. Ал, ... ... ... адам ... қауіпсіздігіне тікелей қол сұғатын
және қылмыстық заңмен көзделген ... ... ... Бұдан
денсаулыққа қарсы қылмыстардың, соның ішінде ҚР ҚК 103-бабымен көзделген
денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің тектік ... ... ... ... мен ... қауіпсіздігін қамтамасыз ететін ... ... ... ... оның тікелей объектісін ажырата білген
жөн. Көп жағдайда қылмыстық заңда кез-келген қылмыс құрамының ... ... ... ... ... ... ... олардың
материалдық көрінісі немесе кез-келген қылмыс құрамының тікелей объектісі
болып табылатын қоғамдық қатынастарға ... ... ... ... ... ... нақты қылмыс құрамын ұғыну,
түсіну, бұзылған қоғамдық қатынастардың мәнін ашу ... ... ... ... ... үшін маңызды және осы қылмыс құрамын
оған ұқсас қылмыстардан ажыратуға ... ... ... ауыр зиян ... ... тікелей басқа адамның
денсаулығына зиян келтіруге бағытталады. Сондықтан, адамның денсаулығы ҚР
ҚК 103-бабында көзделген денсаулыққа ... ауыр зиян ... ... болып табылады. Бұл ... ... ... ... танылған болып келеді. Қылмыстың тікелей және жалпы объектісі
арасында ажырамас өзара ... бар. ... ... ауыр зиян
келтіру кезінде адам денсаулығына қол сұға отырып, ... ... ... ... қол ... Өйткені осының нәтижесінде адам ... сүре ... дені сау бола ... ... ... ... ... ішінара айырылады. Медициналық тұрғыдан денсаулық деп - адам
организімі органдарының немесе тіндерінің дұрыс қызмет етуін ... ... дене ... ... ... ... ... және т.б. кез-
келген түйіршіктің немесе органдардың дұрыс қызмет етуін бұзады және адам
денсаулығына белгілі бір ... зиян ... ... адам ... ... ... ... етуін бұзуға бағытталған барлық іс-
әрекеттердің тікелей объектісі ... адам ... ... ... ... адам ... ... тұтас алғандағы қалыпты жәй-күйін түсінген жөн ... адам ... ... бұл ... тар ... ... келеді. Адам
организімінің кез-келген түйіршігі белгілі қызметтерді атқарады, ... ... ... етуін бұзу адам денсаулығына зиян келтіреді
және адам ... ... ... ... жай ... ... ... мен В.В. Ореховтың көзқарастары бойынша денсаулыққа
ауыр зиян келтірудің объектісі болып адам денсаулығы емес, оның дене ... ... ... Бұл ... П.А. Дубовец былай
терістейді: «Іс ... ... дене қол ... ... зиян ... та ... мүмкін. Мысалы, қорлау іс-әрекеттері
кезінде. Кейбір жағдайларда дене қол сұғылмаушылығының бұзылу ... ... ... да болмайды. Мысалы, жеке тұлғаның өзге игіліктеріне
қол сұғу белгілерінсіз бір адамның басқа адамның денесіне оның еркіне ... ... ... ... дене ... дене қол ... ... келтірілуі мүмкін. Мысалы, қорқудың нәтижесіндегі психикалық ауру».[4]
Сонымен, қылмыстық заң қылмыстық қол ... дене ... ... ... ... ... ... ар-намыс, қадір-
қасиет және т.б. сияқты белгілі бір игіліктерін ғана қорғайды.
Қылмыстық заң адамның денсаулығын оның туған сәтінен ... ... ... яғни оның ... өмір бойы денсаулығын қорғайды. Адам өмірі
нәрестенің туған сәтінен, яғни анасының денесінен бөлініп ... ... алуы ... оның ... ... ... ... басталады. Бұл
құбылыс нәрестенің алғашқы айқайынан, дыбыс беруінен ... ... және ... ... ... ... ... алуы мен қанның
айналысы тоқтағаннан кейін 5-6 минут шамасында клиникалық өлім ... Адам ... ... байланысты бұл кезең 10 немесе одан
да көп минутқа созылады. Өлудің соңғы кезеңі – ... өлім ... ... ... ... ... ... мидың өлуі басталады.
Адамның басқа органдары мен тіндерінің өміршендік ... ... ... өлуі адам ... соңғы сәті болып табылады. Яғни,
адам ... ... сәті ... ... ... қасақана ауыр зиян келтірілгенге дейін де ... ... ... ... ауыр зиян ... ... ... қосымша зиян келтіріледі, яғни оның түйіршіктерінің дұрыс
қызмет етуі нашарлайды ... ... Бұл ... ... қол ... ... болған денсаулығына қол сұғады.
Заң қол сұғушылықтан адамның соматикалық және психикалық денсаулығын
да қорғайды.
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... тек ... ... ... бола алады. Қылмыстық заңмен өз денсаулығына ауыр
зиян келтіру қылмыс болып табылмайды, егер оның ... ... зиян ... бұл жағдайда қоғамдық қауіпті іс-әрекет ҚР
ҚК 103-бабымен емес, ... ... өзге ... сараланады. Мысалы,
әскери қызметтен босату үшін заңды негіздер болмаған кезде әскери қызметке
шақырудан жалтару мақсатында өз ... зиян ... ҚР ҚК ... ... ... ... ... бар. Бұл жағдайда қылмыстық қол
сұғушылық денсаулыққа емес, өзге объекті – Қазақстан ... ... ... ... ... ... бағытталған.
Бұнда, өз денсаулығына зиян келтіру өзге объектіге қол сұғудың тәсілі болып
отыр.
ҚР ҚК ... ... ... ... ... әкеп ... денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру қылмыстық заңмен
қорғалатын екі тікелей объектіге қол сұғып ... ... ... - адам ... болса, ал екіншісі, қосымша объект - адам ... ... ... ҚР ҚК ... 1 және 2 ... ... ... ауыр зиян келтірудің тікелей объектісі - ... ... ... Ал, ҚР ҚК 103-бабының ... ... ... ... әкеп ... ... қасақана ауыр зиян
келтірудің тікелей объектілері – адам денсаулығы мен өмірі болып ... ... ... ... И.А. 2000 жылы 13 ... түскі асқа дейін «Караван»
газетінде көрсетілген телефон ... ... ... ... ... ... көлеміндегі ақыға келісіп жыныстық қатынасқа түсінуге шақырады.
Айнар немесе Ажар атты қыз оған ... ... 14-те ... Ол ... ... ішеді және екі рет жыныстық қатынасқа түседі. Кейін қыздың
1500 ... ... 3000 ... ... және ... қызметкерлерін шақырамын
деп қорқытуына байланысты ол оның ішінен бір рет ... Қыз ... ... ... ... – медициналық сараптама қорытындысына сәйкес Бургебаева деген
азаматшаның өлімі қатты заттың ... ... ... себепті
байланыстағы денсаулыққа ауыр зиян ... ... сол ... ... ... зақымдануы, ішінің қансырауынан құрсақ қуысына
қанның жиналуының нәтижесінде басталған.
Федоришин И.А. Алматы ... ... 2001 ... 29 ... ҚК ... ... сотталған.
ҚР ҚК 103-бабының 2-бөлігі кез-келген адамның емес, арнайы белгілерге
ие тұлғалардың денсаулығына қасақана ауыр зиян келтіруді ... ... ... ... ... бұл жерде саралау мәселесі
жәбірленушінің ерекшеліктеріне байланысты болып отыр.
ҚР ҚК 103-бабы 2-бөлігінің «а» ... ... екі ... ... көп ... ... ... ауыр зиян келтірудің тікелей объектісі
– екі немесе одан да көп ... ... ... ... мынадай мысал келтіруге болады:
Бораш Т. мен Моисеенко Ю.А. спирт ішімдіктерін ішіп отырып, өтіп
бара ... ... ... ... ... Жайнабаевты көріп, оларға
мәнсіз себептерді пайдаланып, ... ... боқ ... айтады. Ұрыс
төбелеске айналып кетеді. ... ... ... ... ... пен Сулейменовке жарақаттар келтіреді. Аталған ... сот – ... ... ... ... Сулейменовке
денсаулыққа ауыр зиян, Ахметовке енген кесік жарақаттар, бас сүйегінің
зақымдануы түріндегі денсаулыққа ауыр зиян ... қ. ... ... сотының 2002 жылдың 27 ақпанындағы үкімімен
Моисеенко А.Ю. ҚК 103-бабының 2-бөлігінің «а,ж» тармақтарымен 5 ... ... ... ... ... ҚК ... ... «б» тармағындағы адамның қызметтік жұмысын
немесе кәсіптік ... ... ... ... байланысты оның немесе
оның жақындарының денсаулығына қасақана ауыр зиян ... ...... ... ... ... борышты немесе қоғамдық
борышты жүзеге ... ... және оның ... ... ... ... борышты жүзеге асыру дегеніміз – адамның ... ... ... мекемеде жұмыс істейтіндігіне қарамастан ... ... ... жасауы. Ал, қоғамдық борышты атқару дегеніміз
– кез-келген азаматтың өзіне жүктелген әлеуметтік міндетті, сондай-ақ ... жеке ... ... ... ... басқа әрекеттерді орындау
(қылмыстың алдын алу, қылмыскерді ұстау, т.б.). Кәсіби ... ... ... ... міндеттер жатады. Қылмыстық заң қол сұғушылықтан
тек қана осындай қызметтік міндет пен борыштарды жүзеге асырушы тұлғалардың
денсаулығын қорғап қана ... ... ... олардың жақындарының
денсаулығын да қорғайды. Жақындар ... ... арғы – ... ... онымен сүйіспеншілік қатынастағы адамдар да жатады. Мысалы, достар,
күйеу баласы, қалыңдығы, қызы т.б.
ҚР ҚК 103-бабы ... «в» ... ... ... ... екені белгілі, сонымен бірдей адамды ұрлауға немесе кепілге
алуға ұштасқан адамның денсаулығына қасақана ауыр зиян келтірудің тікелей
объектісі ... ... ... ... ... белгілі, сонымен бірдей
адамды ұрлауға немесе ... ... ... ... ... ... адамның дәрменсіз жағдайы дегеніміз – оның физиологиялық немесе
басқадай ... ... ... ... ... ... есінен тануына, қатты мастығына, терең ... ... т.с. ... ... қарсылық көрсете алиауы.
Дәрменсіздікке ұрланған және кепілге алынған жағдай да кіреді. Өйткені ... да ... ... өз ... ауыр зиян
келтіруге қарсылық көрсету мүмкіндігігі ... ... ... ... ... ... ... керек.
Әйтпесе, дәрменсіз күйде екені қылмыскерге мәлім емес адамның денсаулығына
ауыр зиян келтіру ҚР ҚК ... ... «в» ... ... ҚР ... ... ... ауыр зиян өзге де қылмыстарды жасау кезінде де келтірілуі
мүмкін. Бұнда қол сұғушылық бір жағдайда денсаулыққа ... өзге ... ал ... ... – адам ... және кез – келген өзге
объектіге бір уақытта бағытталады. Бұлай денсаулыққа ауыр зиян ҚР ҚК ... ... ... кезінде де келтірілуі мүмкін. Бұл жағдайда қол
сұғушылық бір уақытта адам ... және ... ... ... ... ҚР ҚК ... 2-бөлігінің «д» тармағымен сараланады. ҚР ҚК
233-бабымен көзделген терроризм актісін жасау кезінде де зиян ... ... ... қол ... тікелей қоғамның қауіпсіздігіне
бағытталған. Бұл ... ... ... ... ... ... сараланады.
1.2. Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің ... ... ... істі ... ... ең ... қылмыстың
объективтік жағы - қылмыс құрамының негізін қалаушы анықталады, ал содан
соң ... ... ... субъективтік жағы және ... ... ... ниет, т.б. анықталады.
Қылмыстың объективтік жағы дегеніміз: белгілі жағдайларда
орында және уақытта өтіп ... ... ... ... зиян ... ... қоғамдық қауіпті мінез-құлықтың,
қол сұғушылықтың ... ... ... ... ... құрамдас
бөлігі. Бұл әдетте, Қазақстан Республикасының Қылмыстық
Кодексінің ... ... ... ... көрсетіледі.
Сонымен, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 103-бабының 1-
бөлігінің ... ... ... ... көзделген денсаулыққа
қасақана ауыр зиян ... ... ... ... ... денсаулыққа зиян келтіру түріндегі қоғамдық қауіпті әрекет;
б) денсаулыққа келтірілген ауыр зиян ... ... ... ... пен аталған ... ... ... ... ауыр зиян ... қауіпті әрекеттің құқыққа
қайшы іс ... ... де, ... жолымен де келтірілуі мүмкін.
Әрекетсіздік жолымен денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру, егер ... ... ... және ... ... ... ... жасамаса,
сол сияқты соның нәтижесінде басқа түлғаныің денсаулығына зиян келтірілсе
ғана орын алады. Белгілі ... ... ... ... ... ... балаларының денсаулығына қамқорлық етуі) немесе басқа тұлғаның
денсаулығына қауіп тудырған тұлғаның оған ... ... не ... ... туындауы мүмкін. Сот-тергеу тәжіребесіне сүйенсек
әрекетсіздік шен денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... көп ... ... ... деп адамның саналы және ерікті
мінез құлқы түсініледі. Сондықтан егер, денсаулыққа ауыр зиян есі ... ... ... онда ... орын ... ... бұндай тұлға
өзінің мінез-қүлқының қоғамдық ... ... және ... алмауына байланысты қылмыстык-құқықтық мағынада ... ... ... есі ... ... да ... ... ол белгілі іс-әрекеттерді өз еркіне қарсы бой бермейтін физиологиялық
күштің әсерінен жасаса. Мысалы, біреудің ... ... ... ... ... ... ... соғылуынан, үшінші адамның жерге құлап, қолын
шығарып алуы ... ... ... ... ... ауыр зиян ... ... құқыққа қайшы болуы керек. ... ... ... ... ... ... ... қасақана ауыр зиян
келтіруде денсаулыққа ... ауыр зиян ... ... ... қылмыстың
жалпы құрамы да болмайды. Құқыққа қайшылық пен қылмыс құрамы денсаулыққа
қасақана ауыр зиян ... ... ... ... карамастан,
сонда да тек қана заң болып ... ... ... ... рұқсат береді. Өйткені ол ... ... ... ... ... ... ... адам өмірін
құтқаруға бағытталған, бірақ денсаулыққа зиян ... ... ... ... жағдайдағы қызметі қоғамдық пайдалы болып табылады,
өйткені ... ... ... адам денсаулығына ірі зиян
келтірілуінің немесе тіпті ... алды ... Бұл ... денсаулыққа
ауыр зиян келтіру денсаулыққа одан да ауқымды зиянның келтірілуінің немесе
өлімге әкелудің алдын алу үшін қажетті ... ... ... ... ... ауыр зиян ... ... дәрігер оған қызметтік
борышымен жүктелген қызметтік міндеттерін тікелей атқарып отырады.
Бірақ кейбір жағдайларда науқастың денсаулығына келтірген ауыр ... ... ... жауаптылығы орын алады. Бұл жерде қылмыстық
жауаптылық егер, дәрігер өзінің кәсіби міндеттерін ... және ... ... ... ауыр зиян ... оны ... туындамаса ғана орын алады. Бірақ бұл жағдайларда ... ... ... ол ... ... ... қызметтік қылмыс
үшін тартылады, ал дәрігер жеке тәжірбиемен айналысып жүрген тұлға болса,
қылмыстық жауаптылыққа ҚР ҚК ... ... ауыр зиян ... футбол, т.б. сияқты спорт
жарыстарында да ... Егер ... ауыр зиян ... ... ... түрі ... жарыстарда келтірілсе, онда әрекет құқыққа
қайшы сипатқа ие болады және бұл_ ... ... ... ... ... жауаптылық, рұқсат етілген спорт
жарыстарында спортсмен қасақана ... ... ... және ... ... ... ... ауыр зиян келтірілген жағдайда орын
алады.
Жәбірленушінің өз ... ауыр зиян ... ... кейбір жағдайларда әрекеттің ... ... ... ... көзқарасы бойынша жәбірленушінің өз денсаулығына
ауыр зиян ... ... ... ... қайшылық жоқ дейді.[5]
Ал, А.А. Пионтковскийдің көзқарасы бойынша жәбірленушінің келісімімен
оның денсаулығына ауыр зиян келтіру қүқыққа ... ... зиян ... ... ... болса жоққа шығара алады дейді.[6] Егер
жәбірленушінің келісімімен оның ... ауыр зиян ... ... мақсаты (мысалы, діни араздықтың ... ... ауыр зиян ... ... ... жойылмайды. Бұнда,
денсаулыққа ауыр зиян келтіруге келісім тек қана ... ... ... есі дұрыс түлғадан шығуы тиіс. Егер келісім кәмелетке толмаған ... ... емес ... ... онда ... ауыр зиян
келтірудің құқыққа қайшылығы барлық жағдайларда жоққа шығарылмайды.
Адам денсаулығына қарсы қылмыстардың ... жағы – ... ... ... қайшы әрекеттер мен әрекетсіздіктер арқылы зиян
келтірумен көрініс табады. Көбінесе дене жарақаты әрекет ... ... адам ... денсаулығына әр-түрлі жолдармен, атап айтқанда,
механикалық әсер ету арқылы (мүшелерге зақым келтіру), химиялық жол ... ... ... ... ... (тоқпен ұру), термикалық әсер
ету (организмге ... ... ... ... ... қатар
психикалық әсер ету арқылы (гипноз) және басқа да тәсілдер арқылы дене
жарақатын келтіреді.[7]
Аталған ... ... ауыр зиян ... ... және
әсіресе, механикалық әсер етуде көпшілік ... адам ... ... тұтастығы бұзылады. Көпшілік денсаулыққа ... зиян ... ... келтіріледі.
Сот-тергеу тәжірбиесіне қарасақ химиялық жолмен денсаулыққа ауыр зиян
көп келтірілмейді. Бұндай зиян келтіру ... ... ... әсер
ететін қышқылдар улы заттар мен газдар сияқты ... ... ... адам ... ... ... ... бірақ кейбір
жағдайларда оның бұзылуы орын алмауы да ... ... улы ... ... ауыр зиян ... әсер ету ... де
келтірілуі мүмкін. Бұл жағдайда жәбірленушінің психикасы бұзылады немесе
өзге ауруларға да шалдығады.
Өзінің объективтік белгілері бойынша денсаулыққа ... ауыр ... ... ... ... ... ... өйткені ол қоғамға
қауіпті іс-әрекет немесе әрекетсіздіктің бар екендігін талап етіп ... ... ... ... ... да ... ... және сол
зардап келтірілген сәттен ... ... деп ... ... ... ауыр зиян келтіруде зардап болып субъектінің кінәлі іс-
әрекеттерімен жәбірленушінің денсаулығына келтірілген ауыр зияны саналады.
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіруде қол ... ... адам ... табылады., сондықтан зардабы ... тек ... ... келтірілген зиян ғана табылады, ... бұл екі ... ... және ... ... - өзара органикалық
байланысты. А.Н. Трайниннің зардаптың объектісі мен ... айта ... ... ретіндегі зардап болып қол сұғушылықтың ... зиян ғана ... ... деп ... ... байланысты В.В. Ореховтың денсаулыққа қасақана ауыр зиян
келтірудің объектісі болып дене қол ... ... ал ... адам ... ... зиян деген көзқарасы дұрыс деп тану
мүмкін емес.[9]
Бұл тұжырымдама ретсіз, өйткені денсаулыққа ... ауыр ... ... ... дене қол сұғылмаушылығын тани ... ... ауыр зиян ... ... ретінде дене қол
сұғылмаушылығының бұзылуын, яғни қол ... ... ... ... жөн еді. ... қол ... дене қол ... да, ал зиян ... ... ... ... ... ауыр зиян ... кезінде қол сұғушылық сөзсіз адам
денсаулығына ... ал қол ... ... ... денсаулығына келтіріледі.
Денсаулыққа келген ауыр зиян сот-медициналық сараптамамен анықталады.
Қазіргі ... ... ... ... ... дәрежесі Қазақстан
Республикасы Денсаулық сақтау істері жөніндегі агенттіктің 2001 жылғы ... №226 ... ... ... келген зиянның ауырлығын
сот-медицина тұрғысынан бағалаудың ... ... ... келген зиянның ауырлық дәрежесі Қазақстан Республикасы Білім,
мәдениет және денсаулық сақтау тұрғысынан бағалаудың Ережесімен анықталатын
болатын, бірақ бұл ... ... ... байланысты Қазақстан
Республикасының Денсаулық сақтау істері жөніндегі ... ... ... қабылданған болатын. Қазіргі кезде бұл ереженің орнына «Сот-
медициналық сараптаманы ұйымдастыру және жүргізу ... ... ... ... ... 2004 ... 20 желтоқсандг №845/1
Бұйрығымен бекітілді. Бірақ бүл ереже әлі күнге дейін ... ... ... Сондықтан жоғарыда аталған акт қолданыстағы ереже
деп ... ... ... ... ... ... Республикасының
Қылмыстық кодексінің келтірілмеген, бірақ оның ... ... ... ... ... ... ... 2001 жылғы 11
наурыздағы №226 Бұйрығымен бекітілген «Денсаулыққа келген зиянның ауырлығын
сот-медицина тұрғысынан ... ... ... ... ... «Денсаулыққа келген зиян деп не дене зақымданулары, яғни
органдар мен ... ... ... ... олардың физиологиялық
қызметтерін бұзу, не сыртқы ортаның механикалық, физикалық, ... ... ... факторлары әсер ету ... ... ... патологиялық күй түсініледі».
Денсаулыққа келген ауыр зиянның түсінігі ҚР ҚК ... ... ... әр ... ... сипатгалады. Олар:
* адам өмірі үшін қауіпті зиян;
-соқыр болып қалу түріндегі зиян
* мақау болып қалу ... ... ... ... қалу түріндегі зиян;
* органнан айырылу немесе органның қызметін ... ... ... ... өмір үшін ... өзге де ... ... қабілетінің кемінде үштен бірін түрақты жоғалтумен ... ... ... зиян;
- кінәліге мэлім кэсіби еңбек қабілетін толық жоғалтумен ... ... ... ... ... ... ... психиканың бұзылуы;
- есірткімен немесе уытты умен ауру
Жоғарыда аталған белгілердің кез-келгенінің болуы денсаулыққа келген
зиянды ауыр деп ... ... бола ... өмірі үшін қауіпті зиян деп келтірілген кезде жәбіленушінің
өміріне қауіп төндіретін немесе ... ... өршу ... алып келетін дене жарақаттарын да, ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде өлімнен алып қалу зиянның
өмір үшін қауіптілігі бағаланғанда есепке ... ... ... үшін қауіпті зақымданулар болып:
1) сипаты жағынан жәбіленушінің ... ... ... оның ... әкелуі мумкін зақымданулар;
2) адам өміріне ... ... ... ... соқтырған зақымданулар табылады.[11]
Адам өміріне қауіпті зақымданулардың бірінші тобына мынадай
жарақаттар жатады:
- бас ... ... ... ... ауру ... бар бас ... жоғарғы
дәрежелі жарақатты, бас миының орта дәрежелі жарақаты,
- омыртқаның ... ... оның ... ... ... ... омыртқаның буыннан шығуы;
сынықтар - буынның шығуы және бүкіл дененің және мойын омыртқаның 1-ші
және 2-ші доғаларының шығуы; сонымен қатар мойын ... 1-ші және ... бір ... ... оның ... ... ... қызметінің
бүзылмауы;
- мойынның жұлын омыртқа бөлігінің жабық зақымдануы;
- жұлынның қызметі ... ... ... ... бір ... бірнеше
кеуде немесе бел омыртқаның сынықтары немесе сынық -буыннан шығулары.
- жамбас ағзаларының қызметін бұзатын кеуде, бел және ... ... ... ... ... көмекейдің, кеңірдектің, өңештің, сонымен қатар ... және ... ... ... енген жаралары;
- шеміршекті көмекей мен кеңірдектің тілегейден ажыраған ауыр ... ... ... ... және басқа да қатер төндіретін
құбылыстары бар ... ... ... ... ... ... ... аралық перде торшасына
енген, оның ішінде ішкі ағзаларға зиян жоқ ... ... ... құрсақ қуысына кірген, оның ішінде ішкі органдарға зияны жоқ іш жарақаты;
- қуық ... ... ішек ... (тік ... төменгі бөлігінен
басқа);
- құрсақ кеңістігіндегі ағзалардың ашық жаралары ... ... ... ... ... қуысы ішкі органдарының ажырауы немесе жамбас қуысы,
немесе құрсақ кеңістігі немесе диафрагмалар, несеп жолдары, несеп шығаратын
каналдардыңжарғақшалары;
- ... ... ... ... ... бір ... ... екі жақты
сынықтары;
- ұзын жілік сүйектің ашық сынықтары (иық, сан) немесе тізе ... ірі қан ... ... ... үйқы ... ... иық, сан, тізе асты ... немесе оларды ілестіретін веналар;
- дененің 15%-тен асатын бөлігін қамтитын 4-дәрежелі, ... 20% ... ... ... жоғары 2-дәрежелі күйіктер;
- химиялық ... ... ... (концентрациялық
қышқылдар,күйдіргіш сілтілер, басқа да улызаттар), олар ... адам ... ... ... ... әсер ... өміріне қауіпті зақымданулардың екінші ... ... ... ... туғызған зақымданулар жатады. Әр-түрлі сыртқы
факторлардың әсерінен пайда болған және адам ... ... ... ... ... адам ... ... төндіретін аурулар мен
патологиялық жағдайларда адам өміріне қауіпті болып табылады.
Адам өміріне қауіпті кұбылыстарға мьналар жатады:
- ауыр ... ... ... адам ... ... ... ... субдуральды немесе
субарохногинальды заттар.
- мойынның басылып ... және ... да ... ... ... ... қауіп төндіретін белгілері бар (ми,қан айналымының бұзылуы, естен
тану, амнезия және т.б.).[12]
Аталған өмірге қауіпті емес денсаулыққа келтірілген ауыр зиян ... ... ... мысал келтірейік.
Кривенко Т.Д. азаматша 2000 жылдың 18 сәуірінде шамамен сағат 14-те
Шымкент қаласыньң Байтұрсьнов көшесінің №90 үйдің №84 ... ... ... Үй иесі ... Л.Д. ... ашқанда өзінің күйеуінің бұрынғы
әйелі Кривенконы көреді. Кривенко осы кезде оның ... ... ... ... 21 тамызындағы №88 сот-медициналық сараптама актісіне сәйкес
жасалған әрекеттің ... ... Л.Д ... 4 ... ... екі ... роговинасының 3дәрежедегі химиялық күйігі орын
алған. Нәтижесінде жәбірленушінің екі көзінен соқыр болып қалған және ... ... емес ... ауыр зиян ... бағаланады.
Шымкент қаласының №2 соты 2002 жылдың 11 сәуіріндегі үкімімен
Кривенко Т.Д ... ҚК 103 ... ... ... ... ... ... қалуына әкелген денсаулыққа қасақана ауыр зиян
келтіргені үшін ... бас ... ... ... ... ... оның ... қарамастан адам өміріне
қауіптілік ... ... ауыр ... ... және олардың оң нәтижесіне
және ауыр зардаптарының расталмауына қарамастан денсаулыққа ауыр зиян
келтіру болып ... және ҚР ҚК 103- ... ... ... ... үшін ... өзге де зиян ... оның организмінің
анатомиялық тұтастығын бұзбай-ақ келтірілуі ... ... ... зиян ... үшін ... тығылған радиоактивті зат,
биологиялық немесе ... ... ... түрі ... ... ... ұзақ уақыт бойы гипноздық немесе есі алжасу қалпына енгізеді
және т.б.[13]
Ал енді салдары бойынша ауыр ... ... ... ... емес ... белгілерін қарастырайық.
Көру қабілетінен айырылу деп адамның екі көзінің де тұрақгы соқыр
болып қалуы ... көру ... ... екі ... ... ғана ... ... немесе одан да төмен (көру қабілеті 0,04 және
одан төмен) қабілетке дейін төмендеуін; жалғыз ... ... ... Бір ... ... ... ... қабілетінің үштен бірін (33%-тен)
аса тұрақты жоғалтуға әкеп ... ... ол ... ... ... ... Алып ... әкеп соқтырған соқыр көздің зақымдануы
денсаулықтың-бұзылуының ұзақтығына ... ... ... айырылу дегеніміз өз ойын ... ... ... ... ... ... жоғалту болып
табылады. Егер адам ... ... ... ... ол ... ауыр зиян ... есептелінбейді.
Естімей қалу деп жәбірленуші айтылған сөзді құлағынан 3-4 ... ... ... ... ... ... ... Бір құлағының естімей қалуы еңбек кабілетінің ... ... ... зиян ... ... айырылу немесе органның қызметін
жоғалтуға соқтырған ... да ... ... ... ... ... бес ... атқаратын адам денесінің белгілі
бөлігі. Органнан ... не ... ... ... ... ... ... денеден бөлінуі ... ... ... (сал ... ... ... қызметін ... өзге де ... ... ... қолынан, аягынан
айырылуды жыныстық ... түсу ... не ... және бала табу ... ... болып
табылатын өндірістік ... ... ... ... табылатын бір енінен айырылуды, т.б. ... ... жөн. ... ... ... анатомиялық айырылу деп-
бүкіл қолының немесе аяғының ... ... ... ... ... емес ... бөлінуін түсінген жөн. Органның қызметін
уақытша жоғалтуы ауыр зақымдану болып ... және бұл ... ... ... ... ... ... және жеңіл зиян
келтіру деп қарастырылуы тиіс.
Бет әлпетінің қалыпқа келгісіз бұзылуы да денсаулыққа ауыр зиян ... Бет ... ... ... ... ... ... қышқылға күйюі және т.б. зардабынан болуы мүмкін. (Мысалы, көз
қарашығының, ... жоқ ... не ... ... ... ... ... болуы, бір құлағының немесе оның ірі бөлігінің
жоқ болуы). Сот-медициналық ... бет ... ... келгісіз бұзылу
фактісін анықтамайды, себебі бұл түсінік медициналық емес, сарапшы қалыпты
белгілерге ... ... ... зиянның ауырлық дәрежесін анықтайды
сонымен қатар жарақаттың кейін ешқандай хиругиялық көмексіз ... ... ... ... ... ... Егер ... жою үшін жедел ем (к осметикалық операция) керек болса, онда ... ... ... деп ... ... бет ... ... бұзған жарақатты тану мәселесі сот-медициналық сарапшының емес,
соттың құзіретіне жатады.
Ауыр зиян ... ... ... зақымдану бұл адамның жалпы еңбек
қабілетінің кемінде үштен бірін жоғалтумен ұштасқан ... ... ... қабілетін тұрақты жоғалту дегеніміз оның кемінде үштен бірін
(33%) жоғалту, жарақат ... ... ... ... ... тұрақты
жоғалтқаны жарақат-зардабы анықталғаннан кейін, объективтік ... және ... ... ... және ... әлеуметтік қорғау
министрлігі дайындаған еңбек ... ... ... ... ... ... қабілетін жоғалту осы Ережемен белгіленген жалпы
ережелерден шыға ... ... ... зақымдануға байланысты жалпы еңбек қабілетін
тұрақты жоғалту оның мүгедектігіне және оның ... ... дені ... ... ... қабілеттілігін жоғалту егер, кінәлі жәбірленушінің
кәсіби ... ... ... және ... күш ... ... оны өзіне
тән кәсіби қызметін жүзеге асыру мүмкіндігінен ... ... ... ауыр зиян ... ... (мысалы,
пианисттің саусақтарының зақымдандыру). Кәсіби еңбек қабілеттілігін
жоғалтқан ... ... ... ... ... қабілеттілігін сақтауы
да| мүмкін. Кәсіби еңбек қабілеттілігін жоғалту дәрежесін анықтау кезінде
сарапшы арнайы ... ... ... ... ... зиян жалпы негіздер бойынша орташа ауырлықтағы да болуы мүмкін,
бірақ ... ... ... адамды кәсіби еңбек қабілетілігінен
толық айыруға алдын ала қасақана бағытталғандықтан оны ... ... деп тану ... ... ... түріндегі денсаулыққа келтірілген ауыр зиянның
белгісі ретінде, көбінесе дене ... ... ... ... ҚР ҚК 103-бабының ... ... ... ... ... кінәліге мәлім болуы керек. Денсаулыққа ауыр
зиян келтіргені үшін қылмыстық жауаптылықтың тағы бір ... ... ... ... ... мен ... ... арасындағы тікелей
себепті байланыстың болуы. Қанша айлығында ... да ... ... ... ауыр зиян ... саналады. Бұл жағдай да ... ... ... ... ... келтірілген ауыр зиянның белгісі болып психиканың бұзылуы
да табылады, психиканың ... ... ... не ... ... ... салдарынан (мысалы, жарақаттан алынған кемақылдылық) болуы
мүмкін. Психикалық ... бар ... ... ... ал ол ... алынған зақымданумен байланысын және денсаулыққа
келтірілген зиянның ауырлығын психиатриялқ сараптамадан кейін психиатрдың
қатысуымен ... ... ... ... ... іс-әрекеттің нәтижесінде есірткімен және
уытты умен ауру денсаулыкқа келгірілген ауыр зиян ... ... ауру ... ... ... тұтынуға деген аурулық
құштарлығы, ал уытты умен ауру дегеніміз заң ... ... ... ... ... ес ... мақсатында дұрыс қолданбау. Оның
дәрілік және тұрмыстық уытты умен ауру сияқты екі түрі бар. ... ... ... умен ауру ... бар ... ... немесе
токсикологиялық сараптама аныктайды. Кейін есірткімен не болмаса уытты умен
аурудың салдарынан ... ... ... ауырлығын сот-
медициналық сараптама наркологтың не ... ... ... ... ... ... ... умен ауру
іс-әрекетінің нәтижесінде туындауы керек, яғни ауруды туғызған ... ... ... мен ... ... ... ... есірткімен
немесе уытты умен аурудың арасында себепті байланыс болуы керек (мысалы,
адам организміне наркотикалык заттарды ... ... ... ... ... ... құралдарды наркотикалық болып табылатын
жасырып, алдау арқылы қолданғызу).
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... ... ... ... ... себепті байланыс та ... ... ... ... ... ... ... мен
келтірілген зиян зардаптар арасындағы ... ... ... ... үшін ... ... ... Сондықтан, тек қана
қоғамдық қауіпті іс-әрекет ... пен ... ғана бар ... ... ... бірге іс-әрекет (әрекетсіздік) ... ... ... ... ... зиян
арасындағы себепті байланысты ... да ... ... ... ... деп ... іс-әрекеті немесе әректсіздігі ... ... ... ... ... ... және ... байланыс
танылады, және де іс-әрекет (әрекетсіздік) бұл жерде себеп ... ... ... ... ... іс-әрекеті мен басталған зиянды нәтиже -денсаулыққа
ауыр зиян арасындағы себепті байланыс жоқ ... ... ... ауыр зиян ... ... да жоқ ... ... себепті
байланыстың жоқтығы барлық уақытта белгілі болмайды. ... ... ... мен ... ... зардаптар
арасындағы себепті айланысты ... ... ... ... ... Іс-әрекет (әрекетсіздік) пен денсаулыққа келтірілген
ауыр зиян ... ... ... ... ... ... зиян тек қана ... іс-әрекеттерінен басталмаса, бірақ өзге
де ... ... ... үшінші тұлғалардың іс-әрекеттері,
табиғат күші және т.б.) факторлардың әсерінен ғана болса пайда болады. Бұл,
әсіресе, егер, ... ... ауыр зиян ... ... ... өзге ... факторлармен байланысты басталғанда жиі
көрінеді. ... ... ... қылмыстық жауаптылыққа тартылуы
мүмкін егер оның іс-әрекеттері заңдылықты ... осы ... ... оның ... қасақана ауыр ... ... ... денсаулыққа ауыр зиян үшін кінә
тануға жеткілікті денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... ауыр зиян ... себепті байланысты
анықтай отырып, келесі үш негізгі мән-жайды анықтау қажет:
1) денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру денсаулыққа келтірілген ... ... ... ... ... ... ауыр зиян келтіру денсаулыққа ауыр ... ... ... ... ... ол жоқ болса денсаулыққа ауыр зиян
да келмес еді;
3) ... ... ауыр зиян ... денсауылыққа ауыр зиян
келтірлудің мүмкіндігін туғызуы немесе осы зардаптардың шынайы мүмкіндігін
шындыққа ... ... ... ... ... құкығы бойынша:
денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру кезінде ... ... ... субъективтік іс-әрекеттерін саралауға маңызы жоқ.
Сонымен бірге, денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... онда екі ... ... ... ... екі түрлі
болады: пышақты қолданып жасалған қылмыстың және ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Соттар жаза
тағайындау кезінде әр уақытта осыны ескереді.
Егер, денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру ... ... ... оның ... әсер ... онда ... ауыр зиян ... тәсілі соңғыны саралауға кейбір жағдайларда
әсер етеді.
Қылмысты жасау тәсілі дегеніміз қоғамдық қауіпті іс-әрекеттер ... ... ... ... ... үшін пайдаланған әдіс-тәсілдер.
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... қасақана ауыр зиян келтіруді саралау үшін маңызы жоқ, бірақ
кейбір тәсілдері ... ... ... ауыр зиян ... ... ... ... болады.
Аса қатыгездік тәсілімен адам денсаулығына қасақана ауыр зиян ... ... 103 ы ... «г» ... сараланады. Бүл жердегі аса қатыгездік
денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... табылады. Бүл
түсінік бұнда бағалау сипатына ие.
Тұлғаға кез-келген мәжбүрлі қол сұғушылық аса ... ... ... және ... ... тән ... физиологиялық
жэне моральдық зардап шегу келтіреді.
Заң аса ... ... ... ... ... ... жалпы
танылған адамгершілік нормаларын өрескел бұзу туралы айтады. Денсаулыққа
қасақана ауыр зиян ... Г. ... ... «аса ... ... ... жөн, егер ... денсаулығына ауыр зиян келтіру алдында
немесе келтіру кезінде тікелей азаптау жолымен қасақана ерекше қинау мен
азап шегулер келтірілген ... және де, егер ... ... жерде
болған кінәлі үшін мәлім жәібірленушінің туысқандарына ерекше азап шегулер
келтірілген жағдайда да орын алады.
Бұдан келесідей тұжырымдама жасауға болады:
Аса ... ... ... ... ... ауыр зиян ... ... (жәбірленушінің денесініне көптеген
жарақат салу, көму, ас су бермеу, денесін қышқылмен ... ... ... ауыр зиян ... ... ... ... кезінде садистік
қылық көрсету (қинау, зорлау, жанын күйзелту)
- жәбірленушінің денсаулығына оның жақындарының ... ауыр зиян ... ... ... қасақана ауыр зиян келтіру тәсілі әр кезде қоғамда
қалыптасқан моральдық, тұрмыстық көзқарастарға сүйене отырып сотпен
анықталады. Өйткені, ол өзге де ... ... ... жасалған қылмыс
пен субъектінің қоғамдық
қауіптілігін дұрыс бағалауға мүмкіндік ... осы ... ... ... ... ... ... анықтауға мүмкіндік береді. °
ҚР ҚК 103-бабының 3-бөлігінде көзделген абайсызда жәбірленушінің өліміне
әкеп соққан денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... ... ауыр зиян ... ... ... көрініс
табады, ал ол өз кезегінде одан да ауыр зардап – жәбірленушінің өлімін
(келесі зардап) ... ... ... ауыр зиян ... ... субъектісі болып қылмыстық заңмен көзделген қоғамдық
қауіпті ... ... ... ... бір жасқа толған есі дұрыс жеке
тұлға боп ... ... ... бұл ... оның
келесідей белгілері туындайды:
1) жеке тұлға болуы;
2) есі дұрыстық;
3) белгілі жасқа толуы;
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... тек қана жеке ... ғана тартылады. Біздің қылмыстық заңмен
заңды тұлғалардың қылмыстық ... ... ... ... ... ... тұлға жеке тұлға сияқты оған өз ...... оның ... ... ұғына және бағалай алуға мүмкіндік беретін
белгілер мен қасиеттерге ие емес. Әсіресе ... ... есі ... ... тән емес, ал жеке тұлғаға бұл белгі тән. ... ... ... ... сәйкес денсаулыққа қасақана
ауыр зиян келтіргені үшін ... ... тек қана жеке ... ... бұл ... ... құқық саласындағы ғалымдар арасында
пікір талас туғызуда.
Денсаулыққа қасақана ауыр қиян ... үшін ... ... ... үшін ... тек қана есі ... ... ғана тартылады.
Есі дұрыстық дегеніміз – тұлғаның қылмыстық заңмен ... ... ... ... ... өз ... (әрекетсіздігінің) іс
жүзіндегі сипаты мен қоғамдық қауіптілігін ұғыну немесе оларды басқара алу
мүмкіндігі. Ал, есі ... ... ...... қылмыстық заңмен
көзделген қоғамдық қауіпті әрекет жасау кезінде өз ... іс ... ... мен ... қауіптілігін ұғына
алмауы немесе психикасының ... ... ... ... ... ... заң есі ... еместіктің анықтамасын анықтай отырып, есі
дұрыс еместіктің 2 критериін қолданады.
1) медициналық (биологиялық)
2) құқықтық (психологиялық).
Есі дұрыс еместіктің ... ... ҚР ҚК ... ... ... ... бұзылу түрлерінің біреуінің болуын талап
етеді:
А) созылмалы психикалық ауруы
Б) психикасының уақытша ... ... ... өзге де ... ... ... тұлғаның өзінің іс- әрекеттерінің (әрекетсіздігінің)
жүзіндегі сипаты мен қоғамдық қауіптілігін ... ... ... ... ... өз ... (әрекетсіздігіне) ие бола
алмауынан тұрады.
Психикалық есі дұрыс тұлғалар әр кезде өз ... ... олар ... ... ... ... ... немесе оған ие
бола алмаған адам қылмыстық жауаптылыққа тартылуға тиісті емес.
Бірақ есі дұрыс емес ... мен есі ... ... ... ... ... жоққа шығарылмайтын психикасы бұзылған адамды айыра білген
жөн. Өйткені ҚР ҚК ... ... ... ... ... ... ... салдарынан өзінің іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) іс
жүзіндегі сипатымен қоғамдық қауіптілігін толық ... ... ... ... ие бола ... есі дұрыс адам қылмыстық жауапқа тартылуға тиіс.
Қылмыстың субъектісі кез-келген есі дұрыс жеке тұлға бола бермейді,
тек қана ... бір ... ... яғни ... ... белгіленген
қылмыстық жауаптылық жасына жеткен тұлға бола алады. ... ... ... ... ... сәтке толып аяқталады. Сондықтан
жасөспірімдер мен ... ... әр ... өз ... ... бермейді және олардың қоғамдық қауіптілігін ұғына бермейді.
Сондықтан ҚР ҚК ... ... ... қылмыстық жауапқа қылшмыс
жасаған кезде он алты жасқа толған адам ғана тартылады. ... ҚР ҚК ... ... ... ... ... ауыр зиян ... үшін
қылмыстық жауаптылық басталатын жас он төрт жастан басталады.
Адам денсаулығына қасақана зиян келтірудің қоғам үшін ерекше қоғамдық
қауіптілік болып ... және ... ... ... ... ... олардың қауіптілігін ұғынбауы мүмкін емес, сондықтан заң
шығарушы осы жасты төмендетіп, денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... он төрт жастан жол беріп отыр ( ҚР ҚК 15-
бабының 2-бөлігі). Бұл ... ... ... ауыр зиян келтірудің
субъектісінің арнайы субъекті болып отырғандығын ... ... ... субъектісі деп субъектінің жалпы белгілерімен қатар
солардың бар ... ... ғана ҚР ҚК-ң ... бабы ... ... бойынша жауаптылық басталатын заңда көрсетілген қосымша белгілерге
ие тұлғалар аталады.[18]
Кәмелетке толмау фактісінің өзі ҚР ҚК ... ... ... сәйкес қылмыстық жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мән-жай болып
табылады және ҚР ҚК 52-бабының ... ... ... толмағанды
қылмыстық жауаптылыққа тарту мәселесін шешу кезінде де, жазалау шарасын
таңдау кезінде де ескерілуі ... ... ... ауыр зиян ... ... ... ... жағдайларда нақты қылмыстық істің мән-
жайларын ескере отырып, қылмыстық жазадан босатылуы мүмкін және ... ... ... шаралары қолданылуы мүмкін.
Сонымен, ҚР ҚК 103-бабымен көзделген денсаулыққа қасақана ауыр зиян
келтірудің субъектісі болып ... ... ауыр зиян ... ... ... ... есі ... жеке тұлға табылады.
ҚР ҚК 103-бабы 2-бөлігінің «д» тармағында көзделген денсаулыққа
қасақана ауыр зиян келтірудің ... ... ... ... ... бірге ұйымдасқан топтың құрамында болу белгісіне ие. ҚР
ҚК 31-бабына сәйкес ұйымдасқан топ дегеніміз – бір ... ... ... үшін күні ... біріккен адамдардың тұрақты тобы. Бұл саралаушы
белгіні заң шығарушының аталған ... ... ... ... ... ... ... Өйткені соңғы жылдары ұйымдасқан
топпен зорлық қылмыстарын, ... ... адам ... ... ... келтіру қылмысын жасауы шарықтауда. ҚР ҚК 96-бабымен көзделген ... ... ... ... ... ауыр зиян ... ауырлататын
мән-жайларда жасалған болып саналады және бұл ... ... ... ҚР ҚК ... ... «к» ... сараланады. Заң
шығарушының бұндай белгілерге ие денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру
жасаған кінәлінің ... ... ... ... ... ... себебі олардың тұлғасының қоғам үшін ... ... ҚР ҚК ... ... «к» тармағында көзделген денсаулыққа
қасақана ауыр зиян келтірудің субъектісі болып ... рет ... ауыр зиян ... ... ҚР ҚК 96-бабында көзделген адам
өлтірген он төрт жасқа толған есі дұрыс жеке ... ... ... жағдайларда жазалау шарасын таңдау үшін де ... ... ... бар. ҚР ҚК ... ... сотталғандарды жаза
тағайындау кезінде қылмыстың сипаты мен қоғамдық қауіптілік дәрежесі,
айыпкердің жеке ... ... ... оның ... ... дейінгі және одан
кейінгі мінез-құлқын ескеруді міндеттейді.
Сондықтан, сот әр уақытта жасалған қылмыстың барлық мән-жайларын ғана
анықтап қана қоймай, сонымен бірге ... ... ... ... да ... тиіс ... ... отбасындағы,
тұрмыстағы және ұжымдағы мінез-құлқы, жұмысқа қатынасы және т.б.)
1.4. Денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... ... ... жағы ... ... сыртқы
көрінісі болса, онда қылмыстың субъективтік жағы оның ішкі психологиялық
жағын ... ... ауыр зиян ... ... ... сұрыптау үлкен қиындықты
туғызады. Бұл күрделілік денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... ... ауыр зиян ... ... ... денсаулығына келтірілген зиянның мөлшеріне ... ... ... ... ... тәжіребесі денсаулыққа
касақана ауыр зиян келтіруді саралау кезінде көп ... ... ... анықтамау себебінен жіберілетіндігін көрсетіп ... ... ... ... ... ... ... ауыр зиян келтірген тұлғаның тарапынан кінә болмаса, ... ауыр ... да ... ... ... ... емес. Қазақстан
қылмыстық қүқығына өзге де дамыған мемлекеттердің қылмыстық қүқығына сияқты
объективті айыптау тән емес, яғни ... зиян ... үшін ... жол ... (ҚР ҚК ... 2-бөлігі). Бұл ереже
толықтай ҚР ҚК ... ... ... немесе абайсызда әрекет
жасаған адам ғана ... ... деп ... деп белгіленген.
ҚР ҚК 103-бабында көзделген денсаулыққа қасақана ауыр зиян
келтірудің кінә ... ... ... ... ... қасақана ауыр зиян келтіру тікелей немесе жанама
ниетпен ... ... ауыр зиян ... ... ... ниеті
адам өз іс әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіпті ... ... ... ... зардаптары болуының мүмкін екенін немесе болмай
қоймайтынын алдын-ала білуімен осы ... ... ... (ҚР ҚК ... ... қасақана ауыр зиян келтіруді ... ... ... ... өз ... (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіпті екенін
ұғынады, оның қоғамдық қауіпті зардаптары болуы мүмкін екенін ... ... осы ... ... тілемесе де, бұған саналы түрде жол ... ... ... ... (ҚР ҚК ... ... ... ауыр зиянды тікелей ниетпен келтірудің кейбір
жағдайларънда кінәлінің ниеті ... ... ... келеді. Бұл
жағдайларда субъект денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіре отырып, ... ... ауыр зиян ... ... үғынып қана қоймай,
сонымен бірге келтірілген зиянның мөлшерінде ... яғни өз ... ... денсаулыққа ауыр зиян келтірілетінін ұғынады және
соның келтірілуін тілейді. Денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... ... ... ... ... мәнін түсінбейді. Мысалы, егер субъект жәбірленушінің ... ... ... ... онда оның ... мазмұны болып денсаулыққа
ауыр зиянның келетінін алдын-ала білуі мен тілеуі ... ... ол ... ... ... ... не көру қабілетінен айырылатынын алдын ала білді және соны
тіледі. Субъекті ... ... ... ... ұрған, қолын ағашпен
немесе пышақпен ұрған жайдайларда ... ... ... ... оның ... ... ... немесе ауыр зиян келтіруі
мүмкін екендігін ұғынады және солардың кез-келгенін тілейді. Сондықтан,
тікелей ниет ... ... ниет пен ... ниетті ажырата
білген жөн, өйткені бұл денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіруді саралау
кезінде тәжіребелік ... өте ... ... ауыр зиян келтіруге бағытталғанда, яғни тікелей
анықталған ниетте, қылмыстық жауаптылық, егер ... ... зиян іс ... ... ... онда келтіруге бағытталған
денсаулыққа ауыр зиян үшін ғана ... ... ... іс ... ... ... зиян келтірілсе немесе ешқандай денсаулыққа
зиян келтірілмесе, онда осындай денсаулыққа ауыр зиян келтіруге ... ғана ... Ал, ниет ... ... ... жалпы денсаулыққа
зиян келтіруге бағытталған жағдайларда қылмыстық жауаптылық іс жүзінде
келтірілген денсаулыққа зиян үшін ... Егер ... ... ... онда ... ... зиян ... ең жеңіл
түріне оқталғаны үшін ... ... ... ... ... ниетті мазмұны бойынша анықталған және
анықталмағанға бөлу денсаулыққа қол ... ... ... ... анықталмаған ниетпен денсаулыққа қол сұғушылықта қылмыстық жауаптылық
іс жүзінде келтірілген зардаптармен анықталса, ал ... ... қол ... ... ... анықталады екен.
Бірақ кінәлі қандай ... ... ... ... ... ... криминалисттер арасында ортақ көзқарас жоқ. Н.Ф.
Кузнецованың көзқарасы ... тек қана ... ... ... ғана ... ниеті анықталған болады деп есептейді.[20] ... ... ... ... ... ... ... анықталған ниетпен іс-әрекет етеді және бұл ... ... бұзу және ... органды (сөйлеу, есту, жыныс ... ... ... ... жағдайларында орын алады. П.А. Дубовецтің
ойынша ... ниет ... ... ... ... ... ... кеп орын алады. Кінәлі денсаулыққа ауыр зиян келтіруге
тікелей анықталған ... ... ... келгісіз бұзу мен мүшесінен
айырудан басқа, мысалы ол пышақпен ішіне немесе ... ... ... ... біле тұра аяғымен жүкті әйелдің ішінен тепкенде және ... ... емес ... да көп ... ... ... ... анықталған ниет субъектіде кейбір жағдайларда және денсаулыққа
жеңіл немесе өте ... зиян ... ... ... мүмкін. Кінәлінің
денсаулыққа зиян келтіру кезіндегі ниетінің ... ... ... ... ... үшін ... ... мән-жайларын, соның ішінде колданылған
құрал-саймандардың, ... ... ... ... әр кезде өте қажет.
Сот-тергеу тәжіребесі денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... мен ... ... сұрыптау кейде терең емес және
толық емес жасалатындығын көрсетеді, ал бұл ... ... ... ... ... ... ... ауыр зиян келтіргісі
келгеніне қарамастан іс ... ... ... зиян ... ... ... сот-тергеу органдары ... қол сұғу ... ... ... ... ... іс-әрекет етеді деп есептейді.
Тіпті, кей жайдайларда ... ... бір ... зиян келтіруге ниетінің бағытталуы даусыз болса да, сот-тергеу
органдары кінәлілердің ... іс ... ... ... ... ... денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіргенде ... әр ... ... ... ... субъектінің еркі
денсаулыққа зиян келтіруге бағытталмайды, керісінше өзге мақсаттарға жетуге
бағытталады. Іс ... ... ... зиян ... мүмкін
нәтижелердің бірі ретінде ұғынылады.
Жанама ... ... ... ауыр зиян келтіргені үшін
қылмыстық жауаптылық әр кезде іс жүзінде келтірілген денсаулыққа зиян ... ... ... анықталғанына қарамастан, өйткені жанама ниетпен
оқталағаны және дайындалғаны үшін қылмыстық жауаптылық ... ... ... тәжірбиесі де тұр.
Тұлғаның жәбірленуші денсаулығына белгілі дәрежедегі зиян ... ... сол ... оның ... одан да ауыр зиян ... ... жол ... жағдайларда сирек. Бұл жерде іс-әрекетке қатысты
тікелей ниет пен іс ... ... ... ... ... жанама
ниеттің үйлесімділігі орын алып отыр.
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің ... ... ... ауыр зиян ... ... мен ... да ... себебі деп-тұлға қылмыс жасау кезінде басшылыққа алған саналы
ниетін түсінген жөн. Денсаулыққа ... ауыр зиян ... ... ... ... ... алуы мүмкін (кек алу, қызғанушылық ... ... ... кодексі денсаулыққа қасақана ауыр зиян
келтіруді оны келтіру кезінде кез-келген себептердің бар ... ... ... ... ... себеп денсаулыққа келтірілген ауыр
зиянды саралауға әсер етпейді. Кез-келген себептің бар-жоғы ... ауыр зиян ... ... әсер ... де, бүл ... жасалған
қылмыс құрамы шегінде қылмыстық ... ... ... ... ... табылады және сотпен жазалау шарасын анықтау
кезінде ... ... ... ... ... ... ... келтірудің кейбір себептерін денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің
сараланған құрамдарына жатқызады.
Әлеуметтік, ... ... діни ... ... ... себебінен адам денсаулығына қасақана ауыр зиян келтіру ҚР
ҚК 103-бабы ... «з» ... ... ... ... денсаулығына қасақана конфессияға жатқандықтан толыққанды адам
еместігін көрсеткісі келеді.
Екінші жағынан өз ... ... ... діни ... ... ... ... денсаулығына оның басқа
ұлтқа, нәсілге жатқандығы немесе өзге дінді ұстағаны үшін ауыр ... ҚК ... ... «ж» ... ... ... ауыр зиян ... себебі бұзақылық ниет болып табылады. Бұл
жердегібұзақылық ҚР ҚК 103-бабымен ... ҚР ... өзге ... ... ҚР ҚК 341- бабының 1-бөлігіне ... ... ... ... ала анықтауды ... ... ... сот ... сот орындаушысына,
сол сияқты олардың туыстарына істеген ... үшін кек алу ... ... ... ауыр зиян ... ҚР ҚК ... ... құрамы орын алады.
Қылмыстың мақсаты - бұл кінәлі қылмыстық қүқыққа қайшы әрекетті
жасай отьірып ... ... ... ... нәтиже туралы болжамы.
Тікелей ниетпен денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіруде кінәлінің әр
уақытта ортақ мақсаты – ... ... ауыр зиян ... ... ... ... өзге де ... мақсаттары (мысалы, ұстаудан
қашу, басқа қылмыстың жасалуын жеңілдету және т.б.) болуы мүмкін.
ҚР ҚК 103-бабы 2-бөлігінің «и» тармағында көзделген денсаулыққа ... зиян ... ... болып жәбірленушінің мүшелерін немесе тінін
пайдалану табылады. Бұндай мақсатпен адам ... ... ауыр ... ... себеп бас пайда, бірақ кейде «ізгілік» ниет те ... ... ... ... өмірін сақтап қалу мақсаты.
ҚР ҚК 103-бабы 2-бөлігінің «е» ... ... ... ... қасақана ауыр зиян келтірудің мақсаты болып пайда ... Яғни ... адам ... ... ауыр зиян ... мақсаты – пайда табу. Ал, тапсырушының мақсаты ... ... ... қазіргі кездегі кең таралған коммерциялық бәсекелесті
бәсекелестіктен шығару немесе оны қорқытуды келтіруге болады.
Ал, ҚР ҚК ... ... «з» ... ... ... ... діни өшпенділік немесе араздық тұрғысында
денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... - ... ... ... дінді ұстамағандық үшін кек алуға дейін
болуы мүмкін.
Кейде кінәлінің кейбір арнайы мақсаты бар болғанда да ... ... ... ... ауыр зиян ... қарағанда одан да қауіпті
қылмыстың құрамы болады. Мысалы, қоғамдық ... ... ... не Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының, ... ... ... ... ... қабылдауына ықпал ету
мақсатында адамның өміріне қастандық ... ... дәл сол ... ... ... өзге де саяси қызметін тоқтату не осындай қызметі
үшін кек алу мақсатында ... ... ... ... өміріне
қастандық жасау ҚР ҚК 233-бабының 4-бөлігімен ... ҚК ... ... ... ... ... ... соққан денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... екі ... орын ... ... ... ауыр зиян келтіру әрекетінде кінә
нысаны қасақаналық болса жәбірленушінің өліміне әкеліп соғу әрекетінде кінә
нысаны абайсыздық болып отыр.
ҚР ҚК ... ... ... ... жасалған қылмыс
деп- менмендікпен немесе ... ... ... Егер өз іс ... ... ... қауіп туғызуы
мүмкін екенін алдын ала білсе, бірақ бұл ... ... ... ... мүмкіндігіне сенсе, қылмыс
менмендікпен жасалған қылмыс деп танылады (ҚР ҚК 21 б. 2 б.). Егер ... ... пен ... ... ол ... ... ... тиіс
және денсаулыққа ауыр зиян (алғашқы зардап) келтіруге ниетпен ... ... ... ... ... ... абайсыздықпен (менмендік
немесе немқұрайлық сипатталады. Әдеттегідей, бұл орын алады ... ... өлім өмір сүру үшін ... не ... ... емес
органдарға дене жарақатын келтіру нәтижесінде басталса, бірақ кінәлінің
оның келтірілуін алдын ала білу ... ... ... тәсілмен жасалған болса.
1.5. Денсаулыққа ауыр жарақат салғаны үшін жаза тағайындау мәселелері
Келесі қарастырылатын ... ... ауыр дене ... ... ... ... ... жазаға тоқталып,
әркайсысына жеке-жеке түсінік бере кетейік. ... ... ... ... ... ... сотталушыларға үш жылдан жеті жылға
дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға; 2-ші ... ... ... ... бұл ... ... мән-жәй
болып табылғандықтан төрт жылдан сегіз жылға ... ... ... ... ... делінген.[23] Сот осы 103-ші баптың қай
бөлігіндегі санкцияны қолданбасын барлық уақытта ол ... атап ... ... ... ... ... ... мен оған
деген кезқарасы, білімін, сотталғандығы туралы мәліметтерді ... ... және ... ... ала ... ... сот пен
заң алдында жұрттың бәрі тең принциптерінен туындайтын әділ әрі заңды ... ... ... ... сот жаза тағайындау кезінде сотталушының
мүддесі мен ... ... ... ... ... ... өкілді адамдары жоғары тұрған сотқа шағым беруге кұкығы бар.
Келесі қарастырылатын ауыр дене жарақатының түрі ... жан ... ауыр зиян ... үшін қолданылатын жазаға тоқтала кетейік.
Қылмыстық кодекстің 108-ші бабының 2-ші ... ... ... ... жаза ... екі ... дейінгі мерзімге бас
бостандығынан айыруға жазаланады. Денсаулыққа қажетті ... ... ... жасалған қасақана ауыр зиян келтіру үшін төмендегідей ... бір ... ... ... бас ... ... ҚҚ-ң 53-
ші бабының 1-ші бөлінің "з" тармағына ... ... ... ... ... ... қылмыс қылмыстық жауаптылықпен жазаны жөңілдететін мән-жай
болып табылады, яғни денсаулыққа қажетті ... ... ... жасалған
қасақана ауыр зиян келтіру жауаптылық жазаны ... ... ... ... 110-шы ... ... ... адамды ұстау
кезінде денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірілген сотталушы 2 ... ... бас ... ... немесе дәл сол мерзімге бас
бостандығынан айыруға ... ҚК-ң 3-ші ... 1-ші ... ... ауыр зиян ... көрсетілген. Мұның санкциясы: жүз
айлық есептік көрсеткіштен екі жүз айлық ... ... ... сотталған адамның үш айға дейінгі кезеңіндегі жалақысының немесе екі
табысының мөлшерінде айыппұл салуға, не жүз ... ... екі жүз ... ... ... қоғамдық жұмыстарға тартуға, не үш жылға дейінгі
мерзімге бас ... ... не үш ... алты айға ... ... бостандығынан айыру — осы баптың бөлігі былай деп жалғастырылады:
абайсызда екі ... одан да көп ... ... ауыр зиян келтіру —
төрт жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айырылуға жазаланады.
Келесі мөселе денсаулыққа ауыр зиян келтірумен ... ... ... ... олардың жаза тағайындау мәселесіне назар
аударайық. ... 120-шы ... ... зорлау қылмысын алайық,
"зорлау, яғни жәбірленушіге ... оны ... ... ... не
жәбірленушіың дәрменсіз күйін пайдаланып жыныстық қатынас жасау". Егер
зорлау кезінде өмірге қауіпті ауыр дене ... ... ... 103-
бабының 1-ші бөлігінде көрсетілгендей зардаптарға
ұшыратса, онда айыптының әрекеті қылмыстық кодексіңң 120-шы бабының тиісті
бөлігімен сараланады және 103 ... 1-ші ... ... ... қатар тонау және шабуыл жасап тонау туралы істер ... ... ... ҚР ... Соты ... 1996 жылғы 20 ... ... ... дене жарақатын салумен байланысты жасалған шабуыл
жасап ... ... ... қылмыстар туралы баптар бойынша қосымша
саралаусыз шабуыл жасап тонау үшін жауапкершілікті ... ... ... бабы ... яғни 179-шы ... 3-ші бөлігі "б"
тармағымен саралануы керек. Өйткені аталған әрекет, яғни денсаулыққа ауыр
зиян келтіру осы ... ... ... ҚР ... 181-ші ... алушылық, "яғни бөтен мүлікті немесе мүлікке құқық беруді ... ... не ... ... ... ... ... қорқыту арқыльі
мүліктік сипаттағы басқа да ... ... ... ету, сол ... ... оның ... ... мәліметтер таратумен, не
жәбірленушінің немесе оның жақындарының мудделеріне елеулі зиян ... өзге де ... ... ... ... ... осы ... бөлігінің "б" тармағында көрсетілген әрекетпен, яғни жәбірленушінің
денсаулығына ауыр ... ... ... ... айыптының әрекеті
денсаулыққа қарсы қылмыстар туралы баптар бойынша қосымша ... ... үшін ... белгілейтін Қылмыстық Кодекстің 181-
ші бабы 3-ші бөлігі "б" тармағы бойынша саралануы тиіс, өйткені
жоғарыда аталған әрекет осы ... ... ... ... денсаулыққа
ауыр зиян келтірумен байланысты болатын көліктегі қылмыстарды алсақ. Егерде
ауыр дене жарақаты көлік ... ... ... құралдарын пайдалану
ережелерін бұзу салдарынан жасалса, онда айыптының әрекеті денсаулыққа
қарсы қылмыс жөніндегі баптар ... ... ... ... орай
қылмыстық кодекстің көліктегі ... ... ... ... ... орай ... ... 295-бабын алайық.
"Автомобильді, траллейбусты, трамвайы не басқа механикалық ... ... ... жол ... ... ... ... бұзуы абайсызда адамның денсаулығына ауыр ... ... зиян ... деп атап ... Егер көлік құралы ауыр
дене ... салу ... ... ... ... ... ... көліктегі қылмыстар тарауының баптарымен ... ... ... денсаулыққа қарсы қылмыстар тарауының 3-ші
бабымен сараланады. ... ... ... ... ... ... бұзу салдарынан жәбірленушіге ауыр дене жарақаты
салынса, оны қауіпті жағдайға қалдыру ... жоқ деп ... ... ... ... басқа адамдар көмектесуге мумкіндігі бар
жерге қалдырып кетсе, онда оның қылмыстық ... 119-шы ... ... ... жауаптылығы тек ғана жәбірленушінің өлімі немесе басқа ауыр
жағдайы көлік оқиғасы болған ... оны ... ... ... ... тастап кету салдарынан
туындайды.
Қорыта келгенде айтарымыз, жоғарыда айтылып кеткен дене жарақатын
салумен байланысты қылмысты ... ... ... жаза ... ... ... 52-ші ... жаза тағайындаудың жалпы негіздерін
ескере отырып әділ әрі ... жаза ... ... Жаза тағайындау
кезінде сот жасалған қылмыстың ... ... ... ... жеке ... және ... ... және жеңілдететін
жағдайларды ескере отырып, оған жеке тұрғыдан, жетік көзбен қарау арқылы
заңның талаптарын орындауға ... Жаза ... әділ және ... ... жасалған кез-келген қылмыс үшін жауаптылықтан құтылмайтындығын
білдіруге тиіс.
2-тарау. ... ... ауыр зиян ... ... Денсаулыққа қасақана ауыр зиян қылмысын жасаушы субъектінің
тұлғасы
Кез-келген қылмыстық мінез-құлық механизмінде анықтаушы элементтер
болып қылмыскердің ... және оның ... ... ... ... ... етуі табылады.[24]
Денсаулыққа касақана ауыр зиян келтіру өзге күш қолданып жасалатын
қылмыстар сияқты көбінесе еркек жынысты адамдармен жасалады. ... ... ... ... ауыр зиян ... жасаған адамдардың 87,1 %-ын
еркек жыныстылар кұраған. Бұл ер адам мен әйел ... ... және ... ... әлеуметтік рөлдерімен түсіндіріледі.
Ер адамдар әйел адамдарға қарағанда агрессивті және күш қолданғыш болып
келеді. Олар көп ... ... ... ... көп ... кейде
тіпті, соның нәтижесінде кылмысты оқиғаларды басынан өткізеді.
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... ... ... ... ... ауыр зиян келтіру жасаған адамдардың
жастық кұрылымына ... ... бар. ... 2003 жылы ... ауыр зиян ... ... субъектілердің 59%-ын 25-59 жас
аралығындағы тұлғалар кұраған. ... олар ... ... ... ... ... еттері қатайған тұлғалар. 2003 ... ... ауыр зиян ... ... 8,2 %-ын ... құраған. 1996 жылы бұл ... ... ... ... ... ... денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... ... Әсіресе, кәмелетке толмағандар
арасында денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру бұзақылық ниетпен жасалуы
көп ... Бұны ... ... ... ... ... даму кезінде болуымен, жастығына байланысты еліктештігімен
түсіндіріледі. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... экономикалы елдерге тән еңбек
қатынастарының еркіндігі кағидасын негізге ала отырып, өзгеруі ел ... саны ... ... ... ... және мемлекеттік әлеуметтік қамтамасыз етудің нашарлауы
адамдардың пайда күнемдік ... ... ... ауыр ... ... көбейтті. Мысалы, Қазақстанда 2003 жылы денсаулыққа
қасақана ауыр зиян келтірген тұлғалардың 70,5 % - ын ... ... ... ауыр зиян ... ... ... ... олардың көпшілігі жоғарғы білімді кажет етпейтін жүмыстарды
жасайтындар екен. Олар үшін ... ... жиі ... ... ... жиі
өзгерту, кездейсоқ жұмысты жасау тән.
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру жасаған түлғаларға өзге күш
қолданып ... ... ... ... теріс әсерлі
стеореотиптері мен әдеттері тән. Олардың әрбір төртіншісінде теріс ... мен ... ... ... ... қасақана ауыр
зиян келтіру қылмыстық мінез-құлық механизмінде зиян ... ... ... ... мас ... болу ... ролге ие.
Осындай күйде әрбір бесінші денсаулыққа ... ауыр зиян ... ... ... ... ... әдетке айналған тиісті
жауап ... ... ... ... адамдардың әсер етуін нашар
кабылдайды, оның қоздырылуын, агрессивтігін, тез ренжіп қалушылығына ... Ал, ... өзі ... жәбірленуші тарапынан түрткі болатын мінез-
құлыққа тез ... ... әсер ... ... үшін ... ... мен ... қолдану
күнделікті емделмейтін ауру әдетке айналған.
Бұрын қылмыс жасаған және аса ... ... ... ауыр зиян ... де ... ... 2003 жылы ... ауыр зиян келтірген тұлғалардың 14,2%-ын бұрын кылмыс жасаған
тұлғалар жасаса, 0,1% - ын аса қауіпті ... ... ... ... ... көбі ... күш қолданып жасалған кылмыстарды жасаған
тұлғалар кұрайды.
Ал, азшылығын бұрын бір текті қылмыстарды жасаған денсаулықка қасақана
ауыр зиян келтірген ... ... Ал, аса ... ... ... ... зорлау, адам өлтіру, бұзақылық үшін ... ... ... ... ауыр зиян ... ... ... қасақана ауыр зиян келтіру қылмысының нақ бір кеңістік-
уақыт шектерінде сипаттамасын анықтайтын детерминация және себептілік
процестері.
Қайта кұру және ... ... ... ... ... ... өзге ТМД елдеріндегідей ... ... ... ... ауыр зиян келтіруге де әлеуметтік-
экономикалық факторлардың ықпал етуі ... ... және ... жәй-күйдің нашарлауы да ықпал етуі көрініс тапты.
Криминологиялыкқ зерттеу мәліметтеріне сүйенсек денсаулыққа қасақана
ауыр зиян ... ... оның ... ... ... ... әсер еткен:
- бұрынғы адамгершілік құндылықтары мен қағидаларының ... ... ... жалпы құндылық ретіндегі материалдық фактор
ақша билігінің жаппай танылуы, материалдық құндылықтармен ... адам ... ... адамгершіліктің, моральға тән және жат ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық жіктелуінің шексіз өсуімен байланысты қоғамдағы әлеуметтік
кақтығыстылықтың ... ... мен ... ... халықтың көп бөлігінің өмір сүру ... мен ... ... ... ... өз ... жету үшін ... қолдануға көшу және қатыгездену. Қайта кұру мен нарықтық
реформалар, мемлекеттік ... ... ... жекешелендіру ел
ішінде жаппай ... кең ... әсер ... ... ... жұмыстан шығарулар нәтижесінде тұрақты табыс көздерінен
айырылғандар санын көбейтті. Бұлар күн көру үшін ... табу ... мен ... ... ... ... ... (Қытай, Қырғызстан
тауарларын) тасымалдауға, сату-сатып алуға шықты. ... ... ... кең ... ... ... қылмыстық топтардың қарақшылық, қорқытып
алушылық, ұрып-соғу, денсаулыққа зиян келтіремін деп ... ... да орын ... ... бүкіл мемлекеттік органдарды сыбайлас жемқорлықтың
жаулап алуы құкық қорғау органдарының ... қол ... ... ... бар ... сенімсіздіктің пайда
болуына, заңның әлсіздігі ... ... ... ... ... ... ауыр ... ұйымдасқан топтар мен қылмыстық сыбайластықтардың емін-еркін
кұкық қорғау органдарының тосқалуынсыз жасауына әкелді.
Бұлардың барлығы белгілі әлеуметтік-психологиялық ... ... және ... ... және ... ... қалыптастырады. Сонымен бірге, олардың ... ... ... ... кез-келген әлеуметтік топтар мен ... орын ... ... ... етуі саласы - бұл адам мінез-
құлкының ... ... деп ... ... ауыр зиян ... жеке тұлғага қарсы өзге
қылмыстар сияқты күрделі ... ... ... көбі ... және ... ... сипатталады. Денсаулыққа ауыр зиян
келтіру фактілері көп жағдайда жеке жек көрушілік, төбелестер ... ... ... ... ... ... жеке шешу максатында
жеңіл қақтығысқа түсу кездерінде болады.
2.3 Денсаулыққа қарсы қылмыстардың ... ... ... ел ... ... жағдайдың орын алуына байланысты қылмыстылық, әсіресе күштеу
кылмыстылығы құлаш жайды. Кеңес дәуірінде кылмыстылықпен ... ... ... оның орнына қылмыстылықты белгілі шекте ұстап тұру
тұжырымдамасы бекітілді.
Қазақстанда әлі күнге дейін ... ... ... ... заң қабылданбаған. Онымен 2002 жылы 20 қыркүйекте №-949 Қазақстан
Республикасы Президентінің Жарлығымен бекітілген ... ... ... ... ... ... ... күресу қылмысты кесуден, алдын-алудан тұрады. Қылмысты
кесу бұл қылмыстық - процессуалдық іс әрекет, ал алдын-алу ... ... ауыр зиян ... ... ... жалпы алдын-алу және арнайы кримонологиялық алдын-алу шараларынан
тұрады.
Мемлекеттік деңгейде әрине, денсаулыкқа қасақана ауыр зиян ... ... үшін ... ... әл-ауқатын көтеру керек,
жұмыссыздар санын азайтуға бағытталған жаңа ... ... ашу ... мен ... ... керек, өйткені көптеген денсаулыққа қасақана
ауыр зиян келтірулерді ... мен ... ... көздері жоқтар,
кедейшіліктегі адамдар жасайды.
Денсаулыкқа қасақана ауыр зиян келтірудің латентілігін жою ... ... ... ... ашу, ... пункттеріндегі
дәрігерлерді денсаулығына ауыр зиян келген адамдарды ... ... ... ... ... ... ... көптеген
жәбірленушілер өздерінің ... ... және ... ... қылмыстардың кұқық корғау органдарында тіркелмеуге әкеліп
отыр. ... өзі ... ... ... ... қағидасының жүзеге асырылмай қалуына әкеледі.
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіруді психикалық жағынан зардап
алған немесе ... ... ... әсер ету ... ... ... ... құрамайды. Сондықтан, коғамдағы бүндай тұлғалардың науқасын ерте
анықтау үшін мемлекеттік деңгейде психологиялық-психиатриялық көмек көрсету
орталықтарын ашқан жөн. Бұл ... ... ... дамуындағы
ауытқыларды ерте анықтауға және оның алдын-алуға мүмкіндік ... ... ауыр зиян ... ... ... жылдан жылға көбеюде. Олардың көбі жылпы орта білім беретін оқу
орындарында ... ... ... бос уакыт қалдырмау үшін
метепте оларға арнайы қоғамдық ... ... ... ... ... ... Мектептен тыс бос
уақытта спорт-сауықтыру шараларына ... әсер ... ... ... ... жастарды адамгершілікке тәрбиелеу мәселесі де ... ... ... ... ... БАҚ-нда аса катыгездікті, кек алушылықты, заң
бұзушылықты, ... ... ... ... ... көп көрсетіледі. Олар ... ... ... ... тәрбие алуына әсер етуде. Біріншіден, бұның
өзі мемлекеттік деңгейде ақпараттық саясаттың ... ... ... ... Кеңес заманындағыдай қазіргі заман талаптарына ... ... ... ... ... әлі күнге
дейін калыптастырылмауында.
Бұл үшін Қазақстан Республикасында қазіргі ... сай, ... ... талаптарына лайықты қоғамдағы адамгершілік
кұндылықтарын қалыптастыру керек. Қоғамдағы адамгершілік ... ... ... ... БАҚ ... ... ... білім беру, жоғарғы білім беру, арнаулы кәсіби білім беру ... ... ... ... жат ... ... ... салу шаралары арқылы жүзеге асырылады. Тек қана ... ... ... ... ... ... және ... асыру керек. Бүның өзі халықтың, қоғамның теріс
тәрбиеленуінің ... қана ... ... ... ... ... ... кылмыстарының да алдын-алуға өз үлесін косады.
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... үшін ең ... шара ... бұл заң ... ... Қазақстан
Республикасындағы кылмыстылықпен күресудің тұжырымдамасының қабылдануы
болар еді. Заңда тек кана ... ... ... ... ... бірге криминологиялық шаралардың да көзделуі тиіс.
2.4. Денсаулыққа ауыр жарақат келтіруді кісі ... ... біз ... ауыр ... ... кісі өлтірудің арасындағы
айырмашылыққа ... ... Сот ... ... ауыр ... ... ... адам өліміне әкелетін қылмыстарға кінәлі
адамдардың әрекеттерін сотта қасақана кісі өлтіру баптарымен саралап ... ... жиі ... ... бұл ... және ... жағының белгілері үқсас келеді. Мысалы:
қылмыстың мотиві және ... ... және сот ... ... ... қылмыстың мән-жайына толық талдау жасамау салдарынан абайсызда
ауыр дене ... ... ... ... қаза болуына әкелетін
кінәлінің әрекеттері қасақана кісі өлтіру деп ... Бұл ... ... сот ... ... ... қылмыскердің ниетін ескермей, тек
келген зардапты яғни жәбірленушінің өлімін ғана ескереді. Осы жөнінде ... ... ... С ... ... ҚК-нің 96-шы бабының 2-ші тармағында
"д" тармақшасында көрсетілген аса қатігездікпен жасалған кісі өлтіру және
ҚК-нің 175-ші ... 1-ші ... ... ... ушін ... ... іс - ... анықталғандай С және К, арақ ... ... ... бөле ... ... арасында келіспеушілік
басталған, С, Қ-нің басына, ішіне және т б ... ... ... ... ... ... ... кетіп бара жатып пиджакты қойып кетеді, яғни ... ... ... Сол күні ... ... табылады. Сот медициналық сараптама Қ-
нің өлімі ішкі мүшелердің зақымдануы салдарынан болғандығын анықтайды. ... ... ... ... істер жөніндегі алқасы С-нің әрекеттерін
қасақана кісі өлтіру жаза тағайындаған қалалық ... ... ... сот алқасының үкімін дұрыс емес деп ... ... ... ... ... сот ... жасаған әрекеттің және С-нің ниетінің
қайда бағытталғандығын ескермей, тек келген зардапқа қана көңіл ... да ... ... ... қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы С-
нің әрекетінде ... ... жоқ ... анықтап оның әрекеттерін
ҚК-нің 103 бабының, 3-тармағымен ... жаза ... Ауыр ... ... абайсызда өлімге әкеп соғуды қасақана кісі өлтіруден
ажыратқан кезде ең бастысы кінәлінің жасалған әрекетке және ... ... ... ... ... ... 1) кінәлінің әрекеті тікелей
түрде жәбірленушінің өмірге маңызды ... ... ... ... ... ... Анатомиялық тұтастыққа: бас, мойын, бауыр және т.б
жатады. 2) пайдаланған қару ... зат тек ... ... ғана бағыталған
болуы керек. Мысалы: балта т.с 3) Адамның өмірі үшін ... ... ... ... бұзу үшін жеткілікті түрде кінәліні
әрекетерінің интенсивтілігі қажет. Осы жоғарыда көрсетілген белгілердің ... ... ... ... кісі ... үшін ... жеткілікті
негізсіз деп танылады. Енді ауыр дене ... ... ... әкеп соғу қылмысын абайсызда кісі ... ... ... ... ... зардапқа - яғни жәбірленушінің, ... ... ... ... Егер ауыр дене ... абайсызда өлімге әкеп соққан кінәлінің әрекеті ауыр ... ... ... ... ... келген өлімге абайсыздық қатынаста
болса, онда жауаптылық ҚК-нің 103 бабының 3-ші бөлігімен қарастырылады. ... ауыр дене ... ... ... ... ... болмай, абайсызда
ауыр дене жарақатын жәбірленушіге келтіріп, мұның салдарынан жәбірленуші
өлсе, онда бұл ... кісі ... ... болып табылады.
Қасақана ауыр дене жарақатының салдарынан абайсызда өлімге әкеп соғуды
абайсызда кісі ... ... ... ең ... осы ... ... яғни ... ниетін мақсатын анықтап алу керек. ... ... ... ... ... ... ... түрде бұл
құбылыстардың объективтік жағының бірдейлігін ... ... Бұл ... ... ниетінің қүрамы бойынша ажырату қажет. Егер де кінәлінің
жәбірленушіге қатысты ... қаза ... ... болғандығы анықталса,
келтірілген ауыр дене жарақаты өлтіруге ... деп ... ... ... қалалық соты А деген азаматты төбелесу барысында Е
деген азаматтың ... ... ... ... келтірілген ауыр жарақаты үшін
ҚК-ң 103-ші бабы бөлігімен соттады. ... ... ауыр ... ... кісі ... ... айырмашылығын анықтайық. Егер
де абайсызда денсаулыққа ауыр зиян келтіру салдарынан абайсызда ... ... онда ... ... ҚК-ң 101-ші бабымен сараланады, ал егер
жәбірленуші өлмей қалса, онда кінәлінің әрекеті ҚК-ң 103-ші ... ... ... Осы ... ... ... бұл жерде кінәлінің әрекетінің субьективтік жағын басты назарға,
алуымыз керек. Жан ... ... ауыр дене ... ... ... ... кісі өлтіру айырмашылығын қарастырайық. Егер аффектілі
жағдайда кінәлінің жәбірленушіге өлім келтіруге тікелей қасақаналық ... ... ... ... яғни ауыр дене жарақат ҚК-ң 108-
ші бабы 2-ші бөлігімен сараланады. Ал егер керісінше болған ... ... ... кінәлі ауыр дене жарақатын жәбірленушіге қаза келтіру
үшін тікелей қасақаналық ниетпен ... ... ... ҚК-ң ... тиісті бөлігімен сараланады.
Сондай-ақ, қажетті қорғаныс шегінен шығу кезінде денсаулыққа ауыр зиян
келтіруді қажетті қорғаныс шегінен шығу ... ... ... ... яғни оның ниетін мақсатын анықтап алуымыз керек. Егер
кінәлі жәбірленушіні қажетті ... ... асып ... ... бірақ
өлтіруге қасақана ниеті болмай абайсызда өлтіріп қойса, онда оның әрекеті
абайсызда кісі ... үшін ... Осы ... келтірілген ауыр дене
жарақаты қылмысын ... ауыр дене ... ... ... ... ... ... жаза тағайындау мәселесіне көшейік.
Қазақстан Республикасы Жоғары Соты ... 1993 ... ... №2 ... ... 1994 23-ші ... Пленумының
№4 қаулысымен енгізілген өзгерістерінде көрсетілгендей, Қазақстан
Республикасы Конститутциясында ... адам заң мен сот ... тең, ... ... ... де ... жазаға тарта алмайды деген ... ала ... ... түрі мен ... айыптының қызметі және
қоғамдағы орына қарамастан, соттар әрбірқылмыстық істі ... ... ... іс ... ... ... ... жеке назар
аударуы тиіс деп айқын көрсетілген. Осыған ... ... ... ... ... 1 ... айтылғандай қылмыс жасауға айыпты деп танылған
адамды осы Кодекстің Ерекше бөлімінің тиісті бабында белгіленген шекте ... ... ... ... ережелері ескеріле отырып, әділ ... деп атап ... ... ... жаза ... ... сипаты мен қоғамдық қауіптік дәрежесі, айыпкердің жеке басы,
сонымен бірге оның ... ... ... және одан ... ... ... ... және ауырлататын мән-жайлар сондай-ақ
тағайындалған ... ... ... ... және оның ... оның ... ... тіршілік жағдайына ықпалы ескеріледі.
Осы жоғарыда айтылып өткен мән-жайлар негізінен жаза тағайындау туралы және
оның ... ... ... ... ... ... әділ ... сотталған адамның барлық жағдайларын
ескере отырып жаза тағайындау керектігі жөнінде болды.
Қорытынды
Бұл жұмыста денсаулыққа ... ... ... ... ... криминологиялық сипаты түрлері жөнінде, осы
қылмыстарды жасаған үшін жаза тағайындау мәселелері жөніне баса ... ... ... сот медицина саласындағы ғалымдардың
еңбектерін қарай отырып, денсаулыққа қарсы қылмыстардың қылмыстық
құқылық, сот-медициналық көзқарас бойынша сипаттамасы зерттелген.
ҚР Қк 103-бабымен ... ... ... ауыр ... қылмысының құрамын қылмыстық-құқықтық тұрғыдан сипаттай келе
жоғарыда айтылғандарға қорытынды жасайық.
Бітіру жұмыстың осы тақырыбын жазу кезінде біз ҚР ҚК ... ... ... ауыр зиян ... ... ұғымының өзге
денсаулыққа қарсы қылмыстардың ұғымдарынан оның қылмыстық зардабымен,
кінәнің қасақаналығымен ерекшеленетінін ... ... ... ... болып табылатын денсаулыққа келген ауыр зиянның ҚР ҚК ... мен ... ... ... ... ... жөніндегі
агенттіктің 2001жылғы 11 наурыздағы №226 ... ... ... зиянның ауырлы,ғын сот-медицина тұрғысынан бағалаудың
Ережесінде» сипатталған ... ... ... ауыр ... ... кезінде өзге денсаулыққа зиян келтірулерден ажыратудың
маңызды екен. Әсіресе, денсаулыққа ... ... ... ... ... қасақана жеңіл зиян келтіруден. Кінә нысанының
қасақаналылығы денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіруді ... ... ... денсаулыққа ауыр және орташа ауырлықтағы зиян келтірулерден
ажыратуға мүмкіндік береді.
Еліміз нарықтық экономикаға көшуге байланысты, ... ... ... ... қылмыс құрамдары қосылған. Бұл құрамдар
заман талабын сай, қоғамның қажеттілігіне байланысты енгізілген. Сондай-
ақ бұл ... ... ... қылмыстарға қандай қылмыс құрамдары
жататындығын, денеге келген жарақаттың ауырлығын қалай ... ... ... біз осы ... ... жұмысымызда Қазақстан Республикасының
Қылмыстық кодексі бойынша оның 103-бабында көзделген ... ... зиян ... ... ... оның ... ... көрсете
отырып, нақ сол әрекеттердің ауырлататын және ерекше ауырлататын мән-
жайларда жасалуын, оны басқа оған ... ... ... сот ... ... ... отырып, қылмыстық-құқықтық
сипаттамасын сиппатап бердім.
Пайдаланылған нормативтік-құқықтық актілер мен
әдебиеттердің тізімі
Нормативтік актілер:
1. Қазақстан Республикасы Конституциясы. Алматы., 30.08.1995ж
2. Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... ... ... ... ... 1959 ... 22 шілдедегі қабылданған Қылмыстық Кодексі
4. 1996 жылғы 20 желтоқсандағы № 11 ... ... ... ... ... Соты ... 1994 ... 23
желтоқсандағы «Азаматтар өмірі мен денсаулығына қастандық жасағаны
үшін жауаптылықты реттейтін заңдарды ... ... ... № 7
қаулысы
5. ҚР Халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің 1995 ж 15 наурыздағы № ... ... - ... сарапшы комиссияларының ... ... ... ... ... өзге де ... барысында кәсіби еңбек қабілеттігінен айырылу дәрежесін
анықтау тәртібі туралы» нұсқауы.
6. Қазақстан ... ... ... және Денсаулық сақтау
Министрлігі Денсаулық сақтау комитетінің 1998 жылғы 4 мамырдағы №240
Бұйрығымен тәжірбиеге енгізілген «Денсаулыққа ... ... ... ... ... ... Республикасы Денсаулық сақтау істері жөніндегі агенттіктің
2001 жылғы 11 наурыздағы №226 Бұйрығымен ... ... ... ауырлығын сот-медицина тұрғысынан бағалаудың Ережесі»
8. Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 19 мамырдағы «Халық денсаулығын
сақтау» туралы заңы
9. Қазақстан ... ... 1998 ... 16 ... «Халық
денсаулығы мемлекеттік бағдарламасы» жарлығы
Арнайы әдебиеттер:
10. А.Н. ... ... ... ... бөлім) Алматы; 2000ж
11. А.Н. Трайнин Общее учение о составе преступления. Москва;
1959г
12. ... ... А.Н. ... Ю.А. ... Т.А. ... ... ... 1999г
13. А.С. Никифиров Ответственность за телесные повреждения по
советскому уголовному ... ... ... А.А. Жижиленко Преступления против личности Москва-
Ленинград 1927г
15. Н.И. ... ... ... ... ... Москва; 1968г
16. В.В. Орехов Борьба с телесными повреждениями по ... ... ... ... ... ... П.А. Дубовец Ответственность за телесные повреждения по
советскому уголовному праву Москва; 1964г
18. А. А. ... ... ... ... ... ... А.Н. ... Уголовно-правовая защита прав и свобод человека в
России Саратов; 1996г
20. Г. Чечель Жестокий способ ... ... ... ... 1992г
21. Н.Ф. Кузнецова Ответственность за приготовление к преступлению и
покушению на преступление по советскому уголовному праву.
Москва; 1958г
22. Р.А. Адельханян ... ... ... ... при особо
отягчающих обстоятельствах . Москва; 2003г
23.Я. М. ... ... ... Москва; 1961г
24. Б.С. Никифиров Объект преступления Москва, 1960г юридическая
литература
25. Криминология Под. редакцией: В.Н. Бурлакова, В.П. ... ... ... ... ... ... Н.И. ... против здоровья Москва., 1969.
27. Бородин СВ. Квалификация преступления против жизни Москва.,
1977г.
28. Ковалева М.И. Советское ... ... ... ... 1983г.
29. Саркисов, Красиков. Ответственность за преступления против ... ... ... и ... ... Москва., 1990г.
30. Ф.Ю.Бердичевский. Уголовная ответственность медицинского
персонала за нарушение профессиональных ... ... ... ... ... жизни и здоровья М.1998.
32. П.С.Дагель, Д.П.Котов. Субъективная сторона преступления и ... Изд. ... ... ... ... сторона преступления
Москва., Юрид.лит.1960.
34. Е.В.Воршилин, Г.А.Кригер. Субъективная сторона преступления. Изд.
МГУ, 1987.
35. Козоченко И.Я. ... З.А. ... Г.П. ... ... ... Москва., 1998.
36. Уголовное право Республики Казахстан. Особенная часть. Часть 1. Под
ред. ... и ... ... ... ҚР ... ... 103-бап.
[2] Никифиров А.С. Ответственность за телесные повреждения по советскому
уголовному праву.
Москва 1959г С. 112
[3] Жижиленко А.А. Преступления против ... ... 1927 ... ... П.А. ... за ... повреждения по уголовному
праву. Москва 1964г С. 238
[5] Жижиленко А.А. Преступления против личности. Москва-Ленинград 1927г
С. ... ... А.А. ... ... ... ... 1938 г С. 88
[7] Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық (ерекше бөлім) Алматы, 2000ж ... ... А.Н. ... ... о ... преступления. Москва, 1959г
С.226
[9] Орехов В.В. Борьба с телесными повреждениями по ... ... ... ... ... ... ... ҚР Қылмыстық кодексі 103-бап
[11] Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау істері жөніндегі агенттіктің
2001 жылғы 11 наурыздағы №226 Бұйрығымен ... ... ... ... сот-медицина тұрғысынан бағалаудың Ережесі»
[12] Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау істері ... ... 11 ... №226 ... бекітілген «Денсаулыққа келген
зиянның ауырлығын сот-медицина тұрғысынан бағалаудың Ережесі» 7-т
[13] Оңтүстік Қазақстан облыстық сотының қылмыстық ... ... ... 14 ... №2а 198-2002 қаулысы
[14] Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау істері жөніндегі ... 11 ... №226 ... ... ... ... ауырлығын сот-медицина тұрғысынан бағалаудың Ережесі» 8.5т
[15] Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау істері жөніндегі агенттіктің
2001жылғы 11 наурыздағы №226 Бұйрығымен ... ... ... ... ... ... ... Ережесі» 8.8 тт.
[16] ҚР Халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің 1995ж 15 наурыздағы ... ... ... комиссиясының еңбек міндеттерін
атқарумен байланысты жарақат немесе өзге де денсаулыққа зақымданулар
барысында ... ... ... айырылу дәрежесін анықтау тәртібі»
туралы Нұсқауы
[17] Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық (ерекше бөлім) Алматы; 2000 ж ... ҚР ... ... ... ... А.Н. Қылмыстық құқық (ерекше бөлім) Алматы, 2000ж ... ... Н.Ф. ... за ... к ... ... на преступление по советскому уголовному праву Москва, 1958 г.
С. 119
[21] Никифиров А.С. Ответственность за ... ... по ... ... М, 1959 ... Дубовец П.А. Ответственность за телесные повреждения по советскому
уголовному праву Москва, 1964 г С. 320
[23] ҚР ... ... ... ... Под редакцией: В.Н. Вурлакова, В.П. Сальникова, С.В.
Степашина
Санкт-Петербург, 1999г С.208
[25] Криминология Под ... В.Н. ... В.П. ... ... 1999г С. 126

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің криминологиялық сипаттамасы22 бет
Қылмыс істеу сатылары10 бет
1946-1970 жылдардағы Қазақстан ауыр өнеркәсібіне инженер кардларды даярлау63 бет
Cu, Pb, Ni, Cr ауыр металдарының күріш алқаптарындағы топырақтардағы сандық және сапалық құбылымдары (Қызылорда облысы, Шиелі ауданының мысалында)30 бет
«Қараарна мұнай кен орындарының топырағының ауыр металдармен ластануы»51 бет
Ішімдіктің денсаулыққа залалы5 бет
ААҚ Алматы ауыр машина жасау зауытында өткен өндірістік практика туралы есеп беру14 бет
Адам үшін қауіпті улы ауыр металдар12 бет
Алматы қаласында ауыр металдар мөлшері бойынша жерді аумақтарға бөлу83 бет
Ауыр бетон толтырғыштары6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь