Бұлтартпау шарасын қолданудың бір қатар мәселелері және оларды шешу жолдары

М А 3 М Ұ Н Ы
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

I.Тарау. Қылмыстық процестегі бұлтартпау шараларының түсінігі, мәні.
1.1 Бұлтартпау шараларының түсінігі, мәні ... ... ... ... ... ... 7
1.2 Бұлтартпау шарасын қолданудың негіздері мен шарттары ... ... ... ..13
1.3 Бұлтартпау шарасын қолдану жөніндегі қаулы немесе үйғару және оны өзгерту мен тоқтату ... ... ... 20

II.Тарау. Бұлтартпау шарасының түрлері
2.1 Ешқайда кетпеу және өзін дұрыс ұстау туралы қолхат алу ... ... ... ... ... ... ... ..27
2.2 Жеке кепілдік беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
2.3 Әскери қызметшіні әскери бөлім командованиесінің бақылауына беру ... ... ... .30
2.4 Кәмелетке толмағанды қарауына беру ... ... ... ... ... ... 31
2.5 Кепіл болу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33
2.6 Үйде қамауда ұстау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
2.7 Қамауға алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
2.8.Өзге процессуалдық мәжбүрлеу шаралары ... ... ... ... ..41

III Тарау Бұлтартпау шарасын қолданудың бір қатар мәселелері және оларды шешу жолдары
3.1 Бұлтартпау шараларының заңи, теориялық, практикалық мәселелері және оларды шешу жолдары ... ... ..45
3.2 Бұлтартпау шараларын қолдануға прокурордың қадағалауы және оны жүзеге асырудың мәселелері ... .48

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 55
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ..58
        
        Тақырыбы: “БҰЛТАРТПАУ ШАРАЛАРЫ”
М А 3 М Ұ Н Ы
Кіріспе................................................................
...............4
I-Тарау. Қылмыстық процестегі бұлтартпау
шараларының түсінігі, мәні.
1.1 Бұлтартпау шараларының түсінігі, мәні........................7
1.2 Бұлтартпау шарасын ... ... ... шарасын қолдану жөніндегі қаулы немесе
үйғару және оны өзгерту мен тоқтату.........................20
II-Тарау. Бұлтартпау шарасының ... ... ... және өзін дұрыс ұстау туралы
қолхат
алу...................................................................27
2.2 Жеке ... ... ... ... бөлім
командованиесінің бақылауына беру..........................30
2.4 Кәмелетке толмағанды қарауына беру........................31
2.5 ... Үйде ... ... ... ... шаралары..................41
III Тарау Бұлтартпау шарасын қолданудың бір
қатар мәселелері және оларды шешу жолдары
3.1 Бұлтартпау шараларының ... ... ... және ... шешу ... ... шараларын қолдануға прокурордың
қадағалауы және оны жүзеге асырудың мәселелері.....48
Қорытынды.............................................................
.......55
Пайдаланылған әдебиеттер ... I Р I С П ... ... ... жағдайды ескере отырып, қылмыстық іс
жүргізу қылмыспен ... ... болу ... ... атап ... ... ... күресудің нәтижелігі заңдылық пен құқықтық тәртіпті
нығайтады. Қазақстан Республикасында сот әділдігі тек ... ғана ... Бұл ... ҚР ... ... ... ... маңыздылығы – дұрыс қалыптасқан сот әділдігінің ... ... ... ... ... процестегі бұлтартпау шараларын реттеуге байланысты
ғылыми зерттеулердің бағыттары, ең ... ... ... ... ... ... қылмыстық процесіндегі бұлтартпау шарасын
құқықтық реттеу саласындағы ғылыми зерттеулердің ең негізгі бағыты ... ... ... ... ... ... Бұл ... еліміздің
құқықтық мемлекет боп құрылуы, ол ... ... ... ... ... ... заңмен реттеуі бір жағынан,
қылмыстылықпен күресу жөнінде сот, ... мен ... ... ... ... жағынан, қылмыстық-сот өндірісіне тузету енгізу –
үшінші жағынан.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... жоқ тұлғадардың Қазақстан Республикасы Конституциямен әрекет
етіп жатқан заңдармен белгіленген, олардың құқықтарын, бостандықтары ... ... ... ... ... тудыру болып табылады. Қазақстан
Республикасының Конституциясы адам ... мен ... ... ... негізгі идеяларын мен қағидаларын қабылдауы және
оны мемлекеттің өзіндік ерекшеліктерін ... ... ... ... ата ... сүйене отырып тергеуші, анықтаушы, прокурор, сот
айыпталушыға, сезіктіге оларды ... деп ... ... ... ... ... отырып тұлғаның жасына,
жынысына, отбасылық жағдайын және т.б. ескере отырып бұлтартпау ... бұл ... ... ... объективтң түрде зерттеп,
қорытынды жасауымыз қажет. Өйткені бұлтартпау шарасын қолдануда ... мән ... ... тұлғаның Конституциялық тұрғыдан берілген
құқықтары мен бостандықтары, заңды және жеке мүдделерінің бұзылуына әкеп
соғады.
Бұлтартпау ... бұл ... ... ... ... мүддесін қорғайтын институт. Оның басты мақсаты - қылмыстық іс
бойынша шындықты кедергісіз анықтау, кінәлінің ... ... мен оның ... байланыстарымен араластыруы үшін, ... ... ... ... бағытталған.
Сондай жағдайда бұл қылмыстық-процессуалдық ... ... ... ... бола ... ... - бұл мәжбүрлі түрде әсер етудің тәсілі ... ал ... ... ... ... ... және ... жүзеге асыру мақсатында кедергі келтіретін теріс қылықты болдырмау
үшін қолданылатын занды шара ... ... ... ... ... қолдану, қылмыстық теріс ... ... ... және ... ... ... жол ... әділдігінің мақсаттарын дұрыс жүзеге асыру үшін, мемлекеттік
мәжбүрлеудің бір түрі ... ... ... шаралары қолданылады.
Қолданылатын бұлтартпау шарасының дұрыстылығы, заңда ... ... ... ... ішінде, процессуалдық тәртіппен,
прокурорлық қадағалаумен және ... ... ... мен ... шараларын, соның ішінде бұлтартпау шараларын жүзеге асыру
адамдардың жеке ... ... және өзге де ... шектеуге
соқтыратын болғандықтан, ол шараларды қолдану заңдылық принципін қатаң
сақтауды талап етеді. ... ... ҚР ... мен ... ... заңында көзделген басқа да принциптер сақталуға ... ... ... жеке ... ... қадір-қасиетін құрметтеу,
кінәсіздік презумпциясы тағы да басқа принциптер. Кінәсіздік презумпциясына
сәйкес сот ... ... ... ... ... ... ... болып
есептеледі. Сондықтан, тұлғаға бұлтартпау шарасын ... ... ... ... іс ... органның негізгі міндетінің бірі болып ... ... ... қамауға алу; үйде қамап ұстау, әскери ... ... беру ... ... ... ... ... шарасының қолданылуы, шараның ауырлығы ескерілмеген жағдайда да,
мықты ... зиян ... оның ... зиянын тигізуі мүмкін.
Сондықтан, кез келген тұлғаға бұлтартпау ... ... ... ... ... ... ... жағдай болып саналады, ... ... ... ала тергеу кезінде, іс қозғалғаннан ... ал ... ... ... ғана кінәлі деп табылуы мүмкін.
Сонымен, қылмыстық іс жүргізуді ... ... ... ... дұрыс қолданудың кепілдігі болып табылады.
Тақырыптың актуалдығы немесе өзектілігі. Бұлтартпау шарасы тұлғаның
құқықтары мен бостандықтарын шектеуге ... шара ... ... сұрақтары әр қашан актуалды болып табылады, себебі ҚР Конституциясы
адамды, оның құқықтары мен бостандықтарын ... ... ... ... ... шарасын реттеу нормалары жеткілікті ... ... ... ... әлі ... қалыптаспай отыр, оған дәлел – тәжірибе.
Осы шешілмеген сұрақтар, зерттеуді талап ... ал ... ... ... маңыздылығы. Тақырыптың тәжірибелік маңыздылығы оның
актуалдығымен тығыз байланысты. ... ... ... ... шараларының тәжірибеде тез және дұрыс ... ... ... негізгі мақсаты – ҚР қылмыстық іс жүргізу ... ... ... ҚР ... ... ... ... мақсат негізінде келесі міндеттерді анықтауға болады:
1) бұлтартпау шараларының ... ... ... ... мазмұнын
қарастыру;
2) бұлтартпау шараларын қолданудың негіздерін анықтау;
3) Бұлтартпау шараларының түрлеріне сипаттама беру.
Бұлтартпау шараларының мәселелері, қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... ... А.Н. Акпановпен, Н.М. Гудкинмен, Ю.Д. Ливщицпен, Л.М.
Давыдовпен, З.Д. ... ... ... ... ... және ... актуалдығы және маңыздылығы оны тандап зерттеуге ... ... ... бұлтартпау шараларының түсінігі, мәні.
1.1 Бұлтартпау шараларының түсінігі, мәні.
Процессуалдық ... ... бір түрі ... бұлтартпау шаралары
табылады. Олар, басқа мәжбүрлеу шаралары сияқты, ... іс ... ... ... ету ... және ... белгіленген
тәртіп бойынша қолданылады (ҚР ҚІЖК-нің 18 тарауының 139-155 баптары).
Бұлтартпау шаралары жалпы ереже бойынша айыпталушыға, ... ал ... ... ... ... ... ... дейінгі іс жүргізу кезінде бұлтартпау шарасын қолдануды қылмыстық
ізге түсу органы шешетін болса, ал соттағы ... ... бұл ... ... шешеді.
ҚР ҚІЖК-нің 139 бабында бұлтартпау ... ... ... ... деп жазылған: айыпталушы анықтаудан, алдын ала тергеуден
немесе соттан жасырынады не алдын ала ... және ... іс ... ... ... жасайды немесе қылмыстық әрекетпен
шұғылдануды жалғастырады деп ... ... ... ... кезде,
сондай-ақ үкімнің орындалуын қамтамасыз ету үшін ... ... ... өз өкілеттігі шегінде ол адамға ҚР ҚІЖК-де көзделген
бұлтартпау шараларының ... ... ... ... процестің
міндеттерін орындауға кедергі келтіретін жағдайларды болғызбау бұлтартпау
шараларын қолданудың тікелей мақсаты ... ... Ал бұл ... ҚІЖК-нің 8-бабында көрсетілген қылмыстық процестің тікелей
міндеттерін орындауға мүмкіндік туғызады.
Бұлтартпау шараларының ... ... ... және ... практикасында зерттеліп шешілуі тиіс. Бұлтартпау шарасын қылмыстық-
процессуалдық мәжбүрлеудің бір түрі ретінде қарағанда мынаны ескерту қажет,
бұлтартпау ... ... заң ... ... ... құқықтың бір сапасын құрайды. Ол қылмыстың алдын-алуға, оны
болдырмауда ең ... ... ... табылады. Қылмыстық процесс теориясында
бұлтартпау шарасын қылмыстық-процесуалдық мәжбүрлеу шараларының бір ... ... ... ... ... айыпталушылардың
қылмыстық жасағандарға қолданылады.
Ал, З.Ф.Коврига былай түсінінік береді, бұлтартпау ... ... ... әрекет бостандығын, процессуалдық міндеткерліктерін
орындау мүмкіндігін мәжбүр ету арқылы шектеу, - дейді.[1]
М.А.Коволев былай түсінік береді, ... ... ... ... қылмыстық процесстің кез келген стадиясында анықтама жүргізуші мен
тергеушінің, прокурордың, ... ... ... әрекеті.[2]
Әдебиеттерде бұлтартпау шарасының түсінігіне бірнеше анықтама берген.
Біздің көзқарасымыз ... ең ... ... ... берілген
М.С.Строговичтікі: "Бұлтартпау шарасы дегеніміз - заңмен белгіленген
айыпкердің (сезіктінің) бостандығын ... және оның мына ... ... ... ... ... тергеуден; соттан бой тасалап қалмау;
іс бойынша ақиқатты анықтауға кедергі жасауына;
- қылмыс жасауын жалғастыра беруіне.."[3]
Ал, КІЖК - не ... ... ... ... бостандықта жүрсе,
тергеуден, соттан бой тасалап қалады немесе қылмыстық іс бойынша ақиқатты
анықтауға кедергі ... ... ... істеумен шұғылдана береді деп
шамалауға жеткілікті ... бар ... ... үкімнің орындалуын
қамтамассыз ету үшін, анықтама жүргізуші адамның, тергеушінің, прокурордың,
соттың ... ... ... ... ... ... қолдануға
құқығы бар:
-ешқайда кетпеу және өзін дұрыс ұстау туралы ... ... жеке ... ... ... қызметшіні әскери бөлім командованиесінің бақылауына
беру;
- кәмелетке толмағанды қарауына ... ... үйде ... ... ... ... шарасын қолдану азаматтардың аса қажетті бо-стандықтарын
шектеуімен байланысты, ал нақтысы, ол жеке ... ... ... ... жерін ауысты-руға күқығы. Бұлтартпау шарасы заң
негізіне сай дұрыс мақсатта, ... ... ... ... жүзеге асырылуы керек.
Айыпкерге бұлтартпау шарасын қолданғанда оны ... ... ... бүл ... ... ... дұрыс. Кейбір
бұлтартпау шаралары жазалау шаралары сияқты азаматтың жеке ... сырт ... ... ... ... ... ... шараларының өзіндік арнайы максаты бар: бірінші, айыпкердің
соттан, тергеуден, анықтамадан ... ... жол ... ... ... ... анықтауға кедергі келтіруіне жол бермеу; үшінші,
айыпкердің (сезіктінің) алдағы уақытта қылмыстық әрекет жасауын ... жаза ... ... ... ... жетуде тергеу әрекеттерін айыпкер мен (сезіктінімен)
жүргізуіне және сот ісін жүргізуде де қатысуына, соттан кейінгі ... ... же ... ... аркылы келтірген шығынның орнын
толтыру.
Екінші мақсаты ... ... ... ... ... ... сатын алуына жол берумеу үшін, басқа айыпкермен
келіспеуіне де ... ... ... де, айғақ заттар
мен қүжаттарды жасыруына немесе фальсификация ... жол ... ... Бүл ... ... біз ... ... аталган әрекеттері үшін
жауапқа тарта алмаймыз немесе оны дәлелдеу қиынға соғады.
Үшінші максаты қылмыстық ... ... ... ... ... айыпкердің басқа да қылмыс жасауын болғызбау ... ... ... ... екі ... қылмысты алдын алумен байланысты
емес, ол тек айыпкердің керек емес теріс ... ... ... ... ... ... деген аты бұл институттың толық атын
ашпайды. Кейбір авторлардың айтуына қарағанда аты өзгертіліп, ... ... деп ... ... ... шарасының біріншісіне ұқсас сияқты болып
келеді. Бұдан айыпкердің тергеуден, соттан жалтаруына болмайтындығын ... біз ... ... ... ... Егер бұл бұндай болған
жағдайда төртінші мақсаттың қажет емес екендігін ... ... ... бүл ... басқаша түсінеді. Олардың ойынша бұл тек сотқа ғана
тән, яғни ... ... ... кезде оны апелляциялық инстанцияда өзгертусіз
калдыруды орындау үкімі шыққанға дейін. Осыдан сот өзі ... ... ... үкімді орындауға мүмкіндік береді. Бірак бүған жету ... ... ... ... яғни бүл ... мақсатпен түйісіп
түр. Сондықтан бүл ... ... ғана тән ... ... ... ... ... А.Д. былай деп көрсеткен :“бұлтартпау шарасын қолдану
айыптаушыға (сезіктіге) моральдық жағынан әсер етеді” деген,[7] ал ... ... ... ... ... ... ... сақтайды”[8]
деп көрсеткен. ҚР ҚІЖК-нің 139 бабына сай айыпталушы анықтаудан, алдын-ала
тергеуден немесе соттан жасырынады, не істі ... ... ... ... ... ... ... шұғылдануды жалғастырады деп
ойлауға жеткілікті негіздер болған кезде, сондай-ақ ... ... ету үшін ... ... ... ... өз ... ол адамға осы кодексте көрсетілген бұлтартпау шараларының бірін
қолданады ... ... - ... ... бір ... оны ... заңға қайшы, қоғамға қауіпті ... ... және оны ... бағытталған. Өзінің мазмұнына
қарай бұлтартпау шаралары айыпталушыға психологиялық немесе физикалық әсер
етеді және де оның ... ... жеке ... шектеу салады.
Кейбір әдебиеттерде ... ету ... ... ... ... ... ... қарағанда қолайырақ деген ... ... ... ... қылмыстық –процессуалдық заңда және практикада
жүзінде уйреніп кеткендіктен оны ... ... ... ... ... ... ... бұлтартпау шаралары деген – бұл ... ... ... ... ... айыпталушының
(сезіктінің) жеке бостандығын, жеке кепілдіктен, оны тиісті мекемелерде
қадағалау арқылы айыпталушының ... ... ... ... ... ... тұрғылықты жерден кетпеуін, іс бойынша шындықты анықтау
үшін оны ескерту, қылмыс жасауды ... оны ... ... ... ... қамтамасыз ету, уақытылы шақыру бойынша тергеу, сот,
прокурорға келуін қамтамасыз ету және де ... ... ... ... шаралары - бұл мемлекеттің (процессуалдық) мәжбүрлеу шарасы
дегенімізде, бұл жерде осы шараны ... ... бар ... ... ... тұлғалар өздерінйң қылмыстық-процессуалдық құзыретін жүзеге
асыру барысындағы, яғни алдын-ала тергеу мен қылмыстық ... ... ... ... ... шарасын қолдануға заңмен белгіленгне құзыретті ... ... ... тергеущі, прокурор, сот ... ... ... бұлтартпау шараларын дұрыс қолданбайды әсіресе бұл қамауға
алуға байланысты болады. Айыпталушыға ... ... ... ... ... одан тиісті көрсетулерді мойындатуды ... ... ... ... ... белгілі-бір мән-жайларға , негіздерін,
айыпталушының жеке басына, жынысына, ... ... ... ... ... сай ... ... таңдалуы қажет.[9] Практикада көбіне
айыпталушының мүдделері нашарлайды, яғни оның құқығы, бостандығы және ... ... ... ... ... ескертілмейді, әсіресе ол
бұлтартпау шарасы ... ... алу ... ... болады. Бұл ҚР
Конституциясымен бекітілген тұлғаның құқытары мен бостандығын ... ... ... ... ... 1995 жылғы 30 ... Ата ... ... ... ... адамдар мен
азаматтардың құқықтары тұжырымда негізделген және Халықаралық ... ... ... ... ... ... халықаралық
құқықта адам құқығына қажетті тұтастай құқықтық актілер кешені қалыптасқан.
Халықаралық құқық нормалары нақты мемлекеттен адам ... ... ... ... ... 3- ... мемлекеттердің аумағында
туратын барлық адамдардың, қандай да болсын кемсітуге жол ... ... мен ... ... ... ... БҰҰ-ның
осы мәселе бойынша : “адам құқықтарының ... ... ... ... да ... ... қамалғандар мен ұстауға ұшыраған барлық
тұлғаларды қорғаудағы қағидалар жинағы” (1998) және тағы ... ... ... ... ... ... адам ... мен
бостандығын ең жоғары құндылық деп ... ... ... адам ... мен ... ... халықаралық құжаттардың
негізгі идеялары мен қағидаларын ... және оны ... ... ... ... ... ... мемлекеттің адамға
және азаматқа қатынасы туралы қағида орнықтырылды.
“Адам құқықтары мен бостандықтар әркімге тумысынан ... , ... деп ... олардан ешкім айыра алмайды, заңдар мен өзге де
нормативтік құқықтық ... ... мен ... осыған қарай
анықталады” (ҚР Конституциясының ... ... ... адам және ... құқығының негіздерінде оларды нығайтатын
және олардың құқықтық мәртебесінің жүзеге ... ... ... негіз
барлық қағидаларды жинақтайды. Мұндай қағидалардың қатарына мыналар жатады:
1. Адам құқығы мен бостандығының айнымастығы;
2. Конституциялық құқықтар мен ... ... ... ... ... құқықтар мен бостандықтың заңсыз шектелуін тийым салынуы;
4. Заңдар мен өзге нормативтік құқықтық актілердің ... ... мен ... ... мен қолдануын қамтамасыз ету
қағидасы;
5. ... ... және ... ... ... мен ... ... мәртебесін басты қағидасы болып табылады.
Егер өміріне, денсаулығына, бостандығына, ... ... ... әр адам мемлекеттік органдарда көмек сұрауға, заңмен ... ... ... ... құқықтарын көрсете қоймай оларға
міндеттерді жүктейді. Яғни ... ... ... ... бостандықтарын, ар-намысымен қадір-қасиетін құрметтеу болып
табылады.
Міне осы Ата заңымызға сүйене отырып тергеуші, анықтаушы, прокурор,
судья ... ... ... ең ... қылмыскерлер деп
қарамай өздері сияқты адам ретінде оларға мәжбүрлеу шарасын тек ... ... ... ... ... ... (сезіктіге) оның жеке
басына қарап, жасына, жынысына, ... ... ... ауыр ... ... ... ... қолдану керек. Қылмысты құдалауды
жүзеге асыратын тұлғалар заңмен кепілдік берілген айыпкердің ... ... ... ... ... ... ... бұны қылмыстық жазалау шараларымен бірдей деп те ... ... ... – бұл ... ... ... деп айтуға болмайды.
Өйткені олардың өздеріне ғана тән айырмашылықтары бар , ... ... ... мен ... жазалау шарасының
мақсатына байланысты. Қылмыстың жазалау ... ... – бұл ... үшін ... жаза ... оны ... мен ... тәрбиелеу болып
табылады. Ал, бұлтартпау шарасы қорғаушы сипатта болады, яғни ... ... ... органдарынан қашып кетпеу үшін, шындыққа
жетуде кедергі келтірмеу үшін ... ... ... бұл мақсатты
көздемейді, өйткені жазаны қолдану туралы шешім қылмыстық сот ... ... ... яғни ... кінәлілігін сот шешкен кезде
.[12]
екіншіден, қылмыстық жазалау шарасы тек сотталған адамдарға , ... заң ... ... ... қолданылады, ал бұлтартпау шарасы
айыпкерге, сезіктіге кей жағдайда сотталушығаа да қолданылады.
үшіншіден, бұлтартпау ... тек сот қана ... ... қатар басқа
да органдар қолданады – прокурор, тергеуші, анықтаушы. Ал қылмыстық ... ... сай тек сот ... ... ... ... ... жазалау шарасыы азаматты
сотталған деп таниды, ал бұлтартпау шарасын қолданған кезде ... ... ... Және де ең ... ... – бұлтартпау шарасының
институты – қылмыстық іс жүргізушілік болса, ал қылмыстық жазалау шарасының
институты – ол қылмыстық-құқықтық ... ... ...... ... ... құралы және
қылмыстық сот өндірісіне басқа да сұрақтарды шешу үшін ... ... ... ... ... қылмыстық істердегі қолданылған
бұлтартпау шарасы 96,3- 97,2 % - ті ... ... ... ... – ҚР ҚІЖК ... 139 бабы бойынша – айыпталушы (сезікті)
анықтаудын, алдын-ала тергеуден немесе соттан ... не істі ... ... және ... ... ... ... қылмыстық әрекетпен
шұғылдануды жалғастыруы деп ойлауға жеткілікті ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін қылмыстық процесті
жүргізуші орган өз өкілеттілігінің ... ол ... осы ... ... ... Бұлтартпау шарасын қолданудың негіздері
мен шарттары
Бұлтартпау шарасын қолдану қажет екендігі жөніндегі және бұлтартпау
шарасының қандайын ... ... ... ... ... ... тергеуші, прокурор, сот Кодекстің 139 бабында ... ... ... ... ... ... ... ауырлығын, айыпталушының
жеке басы, жас ... ... ... ... ... немен
шүғылданатындығы, мүліктік жай-күйі, түрақты түратын жерінің бар-жоғы және
басқа да ... ... ... әдебиеттерде бұлтартпауды таңдауда тұжырымдардың бәрін
қарағанда айыпкердің жеке басын, шұғылданатын кәсібін, жұмысын, семьялық
жағдайын және тағы ... ... ... ... негіз болмайтын
жағдайларды ескеру керек дейді.
Өз сипатына, тағайындалуына және ... ... ... ... - басқа да процессуалдық мәжбүр ету шаралары.
Бұлтартпау шарасын кез ... ... іс үшін ... беру міндетті
емес. Бұлтартпау шарасын қолдану - ... ... ... ... ... ... шарасынын жүйесі тергеушіге оны нақтылап тандап қолдану
кезінде ... ... ... жеке ... және тағы ... ... ... береді. Қадағалау жүргізген кезде прокурор
мынаны ескеру кажет. Кез келген бұлтартпау ... ... ... бір жеке ... шектейді. Сондықтан ол қажет жағдайларда
қолданылады.
Тергеуші немесе анықтама жүргізуші адам ... ... ... ... ... қамауға алуды қолдануы мүмкін. Жедел-іздестіру
жүргізу шаралары анықтама жүргізу кезінде немесе алдын-ала ... ... ... сонымен қатар, іс уақытша тоқтатылған кезде де жариялануы
мүмкін. Жедел іздестіру жүмысына ... ... ... ... ... тұрақты тұрғылықты жері немесе түрақты ... оған ... ... ... ... үшін ... ... сотталғандығын, қылмыстық байланысы бар екенін, ... ... ... ... ... қылық жасауын, өзінің іс әрекетіне
есеп бермеуі ... ... ... ... ... ... мүмкін;
істің ақиқатын анықтауға қауіпті төндіруді, - куәларды, жәбірленушіні,
баска айыпкерді ... ... ... ... ... жолмен өзіне қаратып
өтірік жауап айтқызуға, айғақ заттарды жойып жіберуге ... ... ... ыкпал етуге және тағы баска тәсілдерден түрады.[16]
Белгілі бұлтартпау шарасы айыпкерге қолданылатын жазамен теңесуі
керек. Мысалы: ... ... ... ... ... ... қолдануға
мүмкін болмайды, егер жасаған қылмысы ... ... ... ... айырмай түзеу жұмыстарын қолданатын ... ... ... ... бұлтартпау шарасын қолдану қажет. Егер айыпкердің жеке басы
мен қажеттілік жағдайы ауырырақ ... ... ... ... ... ... қолдануды шешкен кезде тергеуші қылмыстың
ауыртпалығын; тергеу мен соттан жасырынып ... ... іс ... ... ... жасайтындығын; қылмыс жасаумен шұғылдана
беретіндігін немесе үкімнің орындалуына ... ... ... ... оның жеке басын (айыпкердің, сезіктінің), ... ... ... ... ... түрғылықты жерін және т.б.
ескереді.
Бұлтартпау шарасын қолдануға жеткілікті себептер және мақсаты болса,
ягни бұларга жету ... ... ... анықтама органы және соттың
бұлтартпау ... ... тек ... ғана ... міндеттілігіне де жатуы
мүмкін.
Бірнеше құқықтық шарттарды сақтай отырып бұлтартпау шарасын қолдануға
негіз болады.
Біріншіден, бұлтартпау ... тек ... іс ... кейғін
ғана қолданылуы мүмкін. Бүл адамға қол тигізбеу құқығына ... ... ... ... ... ... да және ... да мәжбүр ету шараларын
қолданбауға кепіл болады.
Екіншіден, бұлтартпау шарасы қылмыстық жазаға қарағанда жеңілдеу ... Егер ... ... ... бас ... ... ... аспаса, онда бұлтартпау шарасы ретінде қамауға ... ... ... кез ... бұлтартпау шарасын қолданудың ... ... ... ... ... тарту.
Бұлтартпау шарасы жазалау шарасынан біраз белгілері бойынша
ажыратылады: 1) ... ... ... ... қолданылады, ал
жазалау шарасы соттың үкімімен қылмыс жасады деп айып тағылған адамдарға
колданылады, 2) ... ... ... ... ... өзгеше.
Мүнда бұлтартпау шарасының мақсаты - айыпкерге тергеу органы мен сотқа
кепіл тұратын ... ... ... ету. Жазалау шарасы жасаған
кылмысы үшін сазайын тарту арқылы, оны түзеу жолына қою және ... ... және ... жана ... жасамауын ескерту; 3)
жазалау шарасы тек үкім аркылы қолданылады, ал ... ... ... мен ... прокурордың каулысы немесе соттын шешімі бойынша
тагайындалады; 4) бұлтаргпау шарасы уақытша ғана болады және ол ... ... ... ... мен ... ... стадиясында және соіта
іс каралым жаткан кезде, ал үкім егер ... және ... ... ... жатпайды.
Тұлғаға бұлтартпау шаралары қолданылған кезде, міндетті түрде ҚР
Конституциясы мен ҚР ... іс ... ... ... ... ... Сол ... бірі - Азаматтың жеке басына тиіспеушілік.
Бұл принциптің негізіне Азаматтық және ... ... ... ... ... ... ... және жеке басына
тиіспеушілікке құқұығы бар екені жөніндегі ереже алынған.
Адамның жеке басының бостандығына ... ... оның ... ... тікелей байланысты. Конституцияның 16 және ... ... ... ... ... жеке ... бостандығына құқығы бар;
▪ тұтқындауға және қамауға ұстауға тек ... ізге ... ғана жол ... ... және ... ұсталған адам бұл әрекеттерге сотқа
шағымдануға құқылы;
▪ жеке ... ... өз ... ... ... адам ұсталған,
тұтқындалған немесе айып ... ... ... ... ... ... ... ешкімді азаптауға, оған зорлық-зомбылық жасауға, басқадай қатыгездік
немесе адамның қадір-қасиетін қорлайтындай жәбір ... ... ... .
Бұл ережелер ҚІЖК-тің 14-бабына сөзбе-сөз дерлік келтірілген, оның өзі
бұл ... ... ізгі ... ... ... ... ... тиіспеушіліктің жеке бостандығына құқығымен ... ... және ... ... да ... ... жасау, қандай да
болсын белсенділік көрсету немесе одан бас тарту ... ... ... ... ... ... немесе бостандықтан өзгедей айыруға ... ол адам ... ... ... ... ... ... үшін заңды және
жеткілікті негіздер бар ... ... алып ... ... ... ... де болсын жеке басына тиіспеушілікті бұзу үшін негіз етіп алынатыны
– қылмыс жасады ... кез ... ... ... тек ... ... екі жылдан
астам мерзімге бас бостандығынан айыру түріндегі жаза көзделген ... ... ... Бұл ... ... ... қарамастан, заң шығарушы
басшылыққа алған өлшемдерге назар аудару қажет: сот ... ... ... ... сот іс бойынша шешім шығарар алдындағы кезеңдерге жеке
бас бостандығы жөніндегі құқыққа іс жүзінде шек ... ... ... жеке басының бостандығы соттың іс бойынша ... ... ұзақ ... ... ...... сотқа дейінгі кезеңдерде қамауда болған ... ... ... іс ... ... адам қамауда болған уақытты
қоса, сот бас ... ... ... ... жазаны өтеу уақытынан
аспайды.
Адамды қамауға алуға және тергеу изоляторында ұстауға тек ... ... ... ғана жол ... оның өзі ... ... ... құқығынан айыру кезінде заңдылық сақталатынының қосымша
кепілі болып табылады. Кейінге қалдыруды қажет етпейтін жағдайларда адам
жетпіс екі ... ... ... ... ... осы ... өткеннен
кейін ол босатылуға немесе тергеу ... ... ... ... ... ... жағдайларында сот-психитрлық сараптаманы
мәжбүрлеп жүргізу қажет болған кезде шешімді сот қабылдайды және жеке ... ... ... ... ... ... одан ... лауазымды адам немесе орган санкция бере ... ... ... үшін ... медициналық мекемеге мәжбүрлеп орналастыру
кезінде соттың шешімі немесе ... ... ... Осы ... ... ... ... құқықты бұзу нысандарының
бірі. Сот-психиатрлық немесе сот-медициналық сараптамасын ... ... ... адамды орналастырудың ерекше прцедурасын осы жағдаймен
түсіндіруге болады.
Ұсталған әрбір адамға ұстаудың негіздемесі, ... ол ... ... ... немесе айып тағылған қылмысқа заң айқындамасы дереу
түсіндіріледі. ... ... ... ... ... ... ... қауырт қыймылдауы-осы жағдайларда заңдылық
сақталуының тиімді кепілі. Бұл ... ... ... ... байланысты:
▪ адамның жеке басына тиіспеушілік принципі бұзылады, оның өзі ұстауды
жарамсыз деп тануға және ұстау туралы қабылданған ... ... ... мүмкін (ҚІЖК 9-бабы);
▪ ұсталған адамның жеке басына тиіспеушілік құқығын қалпына келтіру
мақсатында ... ... ... ... ... бұзылады
(ҚІЖК 68 -бабы);
▪ сезікті, айыпталушы ... ізге түсу ... ... ... ... белсенді іс-қимыл жасайтын уақыт өтіп
кетеді.
Адамның жеке басына тиіспеушілік ... ... ... ... ... не медициналық мекемеге заңсыз орналастырылған
адамды соттың, қылмыстық ізге түсу ... ... ... ... ... тиіспеушілік принципінің заңсыз бұзылғанын прокурор жүзеге ... ... ... ... ... ізге түсу ... ... жағдайларын анықтау кезіндегі ... ізге ... ... істі ... ... ... анықтауға болады. Дереу
бостау жөніндегі талап адам тергеу изоляторында қамауға алу қаулысында
көзделген ... ... ... яки бас ... ... үкімет белгілеген мерзімнен астам ұсталған жағдайларда да
қатысты.
Адамның жеке ... ... ... мазмұнына қылмыстық
процеске қатысушы кімге де болсын күш қолдануға, қатал немесе адамның қадір-
қасиетін ... ... ... ... тыйым кіреді. Күш қолдану, қатал
немесе адамның ... ... ... адам мен ... ... мен ... әлдеқалай бұзылуына жол
бермейтін іс жүргізу әрекеттеріне ... ... жоқ. Сот ісін ... күш қолдануға, қатал немесе қадір-қасиетін түсіретін әрекетке ... іс ... ... заң ... ... ... шегіне
отырып жүргізілгенін білдіреді, оның өзі сол іс жүргізу әрекеттерін
жарамсыз, ал осы ... ... ... ... күші жоқ ... әкеліп соқтырады.
Адамның өміріне немесе денсаулығына қауіп төндіретін іс жүргізу
әрекеттеріне ... ... ... ... ... осы ... бір
табан жақын. Адамның өміріне немесе денсаулығына ... ... ... ... ... көзделмеген. әңгіме қылмыстың мән-жайын модель
түрінде қалпына келтіруді немесе техникалық құралдар қолдануы ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, жол көлік оқиғасы туралы
іс бойынша тергеу ... ... ... ... ... ... дене ... алатындай етіп қалпына келітірілуіне жол бермейді.
Іс жүргізу әрекеттері үшін пайдаланылатын техникалық құралдардың
таңдап ... іс ... ... ... үшін ... ... ... қамтамасыз ететін жайттарға негізделуге тиіс. Мұнымен бірге
сот ісінде орындалуы адамның жеке басына тиіспеушіліктің ... ... ... орын алуы ... ... соз аурулары мен өзге де
жұқпалы ауруларды анықтау мақсатында сарапшылық ... үшін ... ... ... ... ... ... прокурор санкциясының
немесе соттың тиісті шешімінің міндетті ... ... ... (ҚІЖК-тің
263-бабы).
Адамның жеке басына тиіспеушілік жөніндегі талап қамауға ... ... де ... ... ... ... ұстау бөлмесіндегі жағдайлар
қамаудағы адамның өмірі мен денсаулығына қатер төндірмейтін болуға ... ... ... ... тағыда бір қағида - Қылмыстық
іс ... іс ... ... ... ... ... адамдардың
абыройын түсіретін немесе қадір-қасиетін кемітетін шешімдер мен ... ... ... Бұл ... ... ... 34-бабы
алынған, онда былай делінген: «әркім Қазақстан ... және ... ... ... ... ... ... мен ар-намысын құрметтеуге міндетті». Бұл ... ... қол ... ... ... басқа
қағидасымен (17-бап) күшейтіле түскен. Қол сұғылмастық және құрметтеу ұғымы
бірін-бірі өзара ... және ... ... ... ... байланысты. Құрметтеу, қол сұқпаушылықтан көрініс табады және
керісінше – қол сұқпаушылықты ... ... ... ... әдістерінің
бірі болып табылады. Сонымен бірге абырой мен қадір-қасиетті құрметтеу
принципінің мәні мұны ... ... қол ... ... жеке ... оның ой ... тануға негізделген. Адам-
бағалы ой-өрісі пен ... ... ... адам ... ой ойлау және іс қыймыл
жасау құқығын құрметтеу мен тануға лайық.
Қаралып ... ... ... ... ... ... сондай-ақ
оны Қзақастандағы әрбір адамның қажетті, тиісті, оның аумағында басқа
адамдардың ... мен ... ... ... ... элементтері
деп қабылдауына байланысты мінез-құлығының түрі мен шарасы деп тану.
Біреулердің құқытары мен ... ие ... ... ... ... мен бостандықтарын қамтамасыз ету міндетін жүктейді. Бұл ... ... ... түр ... ... кез ... ... мен қадір-қасиетін қорғайды.
Жеке адамның абыройы мен қадір-қасиетін ... ... ... ... ҚІЖК-тің 13-бабында тұжырымдалған және мына ережелері
қамтылған:
▪ жеке ... ... ... және ... ... қабылдауға тыйым салынады;
▪ жеке адамның абыройын түсіретін және ... ... ... ... ... ... жеке өмірі туралы мәліметтерді, сонымен бірдей адам құпия
сақтау қажет деп санайтын ... ... ... ... жол бермейді;
▪ қылмыстық процесті жүргізуші органдардың заңсыз әрекеттерінен
адамға ... ... ... өтеткізу құқығы.
Жеке адамның абыройы мен ... ... ... ... процесті жүргізуші органдардың ... ... ... зиян тек ... ... ... ... сипаттағы зиян, мысалы, ... жеке ... ... ... ... орын алуы ... ... жеке өмірі туралы мәліметтерді жинау, пайдалану және
тарату оның ... ... ... ... және оның ... мен бостандықтарының жүзеге асырылуы кезінде кедергі
жасауы мүмкін кез келген жағдайда немесе заңды жеке ... ... ... жария еткені үшін жауаптылық ... ... алу ... ... алушының немесе асырап алынған
баланың еркініне қарамастан жария етуді жеке адамның абыройы мен
қадір-қасиетін ... ... бұзу деп ... ... принцип
бұзылды деп саналады;
▪ қылмыстық процесті жүзеге асырушы органдардың қызметі ... ісін ... ... ... ... мен ... ... қамтамасыз етуге, (сондай-ақ бұл принципті сол
адамның туыстары мен жақындары жөнінде қамтамасыз етуге мысалы,
айыпталушы балаларының, ... ... т.б жеке ... ... таратылуын жеке адамның абыройы мен қадір-
қасиетін құрметтеу принципін бұзу деп санау керек) бағытталған;
ақтау негіздемесі ... ... ізге ... ... ... принципті бұзу деп түсіну қажет, оның құқықтық салдары
келтірілген моральдық зиян үшін сөзсіз өтем ... ... ... ... шарасын қолдану оның жеке бостандықтарын
шектеумен байланысты. Кінәсіздік презумпциясына сәйкес сот ... ... ... ... ... ... ... есептеледі. Сондықтан тұлғаға
бұлтартпау шарасын қолданған ... ... еске ... ... ... ... алу; үйде ... ұстау, әскери қызметшісін әскери
командованиесіне беру шараларын қолданған кезде. ... ... ... ... шараның ауырлығы ескерілмеген жағдайда да, мықты
моральдық зиян келтіреді; оның ... ... ... ... кез ... ... ... шарасын қолданған кезде, оның
қадір-қасиеті құрметтеуге ... ... ... ... ... ... ала
тергеу кезінде, іс қозғалғаннан бастап қолданылады, ал тұлға, соттың
үкімімен ғана ... деп ... ... Бұлтартпау шарасын қолдану туралы қаулы немесе үйғару және оны
өзгерту мен тоқтату
Бұлтартпау шарасын қолдану туралы дәлелденген қаулы ... ... ... ... ... ... ... аты, туған жылы,
туған жері, айыптың мәнісі, ... ... ... айып таққан бабы,
қолданылган бұлтартпау шарасының түрі және ол шараны қолданулың негіздері
көрсетіледі.
Бұлтартпау ... ... ... ... ... ... аркылы
жарияланады да, көшірмесі прокурорга жіберіледі.
Аныктама жүргізуші адам, тсргеуші, прокурор және сот ... ... және ... ... ... ... ... кызмет еткен
жеріндегі әкімшілікке хабарлауға тиіс.
Бұлтартпау шарасының қаулысы үш бәлімнен ... ... ... ... ... ... Ол ... және анық әдеби тілмен жазылуы тиіс.
Бұл айыпкерге оның мазмүны түсінікті болу үшін ... ... ... және ... ... тұтасып кетеді және қаулы "қаулы еттім"
деген сөзге ... бір ... ... - баяндау бөлімі. Бүл бөлім
бұлтартпау шарасынын ... ... ... ... ... шарасын тағайындаған органның өзін көрсетеміз.
Бұдан ... ... ... ... ... ... жылы және ... оның жазған жерін және уақытын ... ... ... ... ... шарасын қолданғанның бастапқы кезеңін
анықтау үшін қажет. Бұлтартпау шарасы ретінде қамауға алуды ... ... ... ... сот жазасын өтеу үшін қамауға ... ... ... және бұл бұлтартпау шарасы он екі айдан артық
созыла алмайды.
Бұлтартпау шарасын қолдану туралы қаулының ең ... ... ... ... табылады. Заңда айтылған, "тергеуші қаулыда бұлтартпау шарасын
қолданудың негізін көрсетеді". Ал қамауға алуды алып көрсек, мұнда ... ... ... ушін оның ... ... ... міндетті.
Айып тағылғанға дейін, қамауға алу туралы қаулы ... ... ... ... ... ... дұрыс және мұқият баяндап құрастыру үшін,
тергеуші немесе анықтама жүргізуші алдын-ала ... ... ... қана ... ... алынған мәліметтерді ғана жаза салады. Ал
кейбір бланкілерде дайын және дүрыс емес ... ... ... "Іс
бойынша айыпкердің тұрақты тұрғылықты жері болғандықтан, ... мен ... ... кете ... ... кауіпсіздік ескеріледі және тергеу
жүргізуге кедергі жок" - ... ... ... ... ... алдында, КІЖК-ң
тиісті баптарына сілтеу берілелі. Мүның қажет болу себебі, қаулы заңға сай
болуы және ... ... ... ... ... ... ... тиісті
тағайындаған бұлтартпау шарасын баяндап береді. Мұнда тағы да айыпкердің
(сезіктінің) толық аты-жөні жазылып. Егер ... ... ... ... қолданган болса, онда қорытынды бөлімінде оның ... ... ... ... ... ... ... сүйене отырып қаулының көшірмесі прокурорға жіберіледі. Бұл
туралы қаулының қорытынды бөлімінде көрсетіледі.
Сонымен қатар, занға сай ... ... де ... ... ... ... нақты мазмұнына қарап тергеуші айыпкерге қаулыны
окып береді, ал қажет жағдайда қаулының мазмұнын ... ... ... кейін айыпкер қаулымен таныстым деп қолын қояды.
Қамауға алу бұлтартпау шарасынан басқа шаралар үш ... ... ... ... ... қалады, екіншісі – айыпкерге беріледі, ал үшіншісі
- прокурордың қадағалауында қалады.
Қамауға алу ... ... ... төрт данадан кұралады, және
оның төртіншісі қамауға алу орынына ... ... ... ... ... ... ... белгіленеді. Айыпкер қаулының
көшірмесін алдым деп соңына қол қояды және таныстым деп көрсетеді.
Қаулымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... Бұл жөнінде құжаттар тергеушімен жазылады, ал
кей жағдайларда оның бақылауымен ... өзі ... оның ... ... жазады.
Іс жүргізу барысында анықтама жүргізуші адамның, тергеушінің,
прокурордың дәлелденген қаулысы ... ... осы іс ... ... ... бойынша бұлтарпау шарасы тоқтатылуы немесе ... ... оған ... болмаған кезде тоқтатылады немесе
істің мән-жайы бойынша неғүрлым қатаң немесе жеңіл түрмен өзгертіледі.
Сонымен катар кейбір жағдайларға байланысты ... ... ... ... ... ... жеңілірек түріне ауыстырған кезде айып тағылудың
өзі женілірек түріне ауысады және бұған байланысты себептер бар, айыпкердің
денсаулығы нашар ... және ... да ... ... ... ... кауіп төндірмейтін белгілері ескеріледі және де ... ... ... ... ... рет ... бұлтартпау шарасы айыпкерге тиісті әсер
етпей және ол теріс қылықтар жасаған кезде оған ... ... ... тура келеді. Тәжірибеден мысал алып көрсек. Васильчук
деген ... ҚР КК-к ... ... және ... ... және одан ... ... туралы қолхат алынған болатын. Бірак,
Васильчук сот мәжілісіне келмейі ... және ... ... ... ... Оған ... кағазын беруге немесе күштеп алып келуге мүмкіндік
болмағандықтан сот алдынғы бұлтартпау шарасын ... ... алу ... қолданған болатын.
КР КІЖК-н 154-бабына сәйкес бұлтартпау шарасын өзгерту немесе тоқтату
үшін прокурордың тергеуші немесе анықтама кәмелетке толмағанның әрі ... ... ... қауіпін тудыратынын ескеру кажет.
Жасы толмағанды қамауға алу шарасын қолданған кезде формальды түрде
шешпеу керек. Бұл ... ... ... ... Оның өмірдегі
жағдайы және алған тәрбиесі, қоршаған ортасы және ... ... ... ... тек ... алу шарасын ғана қолдану қажет деген жағдайда
ғана қолданылады. Осындай уақытта кәмелетке толмаған айыпкердің жасы кіші
деп те ... ... ... ... болмайды деп те қабылдауға болмайды.
Кәмелеттік жастағыларға мынадай тәртіп қолданылады: ерекше жағдайда
бұлтартпау шарасы қылмыс жасады деп ... ... ... айып ... қолданылады. Бұл жағдайда бұлтартпау шарасы қолданылғаннан бастап он
тәуліктен кешіктірілмей айып тағылуы керек. Егер осы ... ... ... ... ... ... ... тоқтатылады.
Кәмелетке толмаған айыпкерге оған ... ... ... ... ... керек. Нақты заң жүзінде тергеуші айыпкерге
қаулыны оқып беріп, ал қажет болған жағдайда ... ... ... ... ... ... қолдарын қойғанда онын мазмұнымен
танысқанын көрсетеді.
Кәмелетке ... ... ... ... өкілдері немесе
қорғаушылары ... ... ... шағымдануға құқығы бар. Заң
айыпкерге прокурордың, соттың және тергеушінің әр іс-әрекетіне шағымдануға
мүмкіндік береді. Шағым берудің ... ... ... ... ... ауызша түрде.
Заң есінен уақытша айырылган кезінде қылмыс жасағанды немесе ... ... ... ... ... ... адамдарға қатысты бұлтартпау
шарасын қолданбау керек екендігі жөнінде тіке көрсетпейді. Қылмыстық ... ... ... ... ... ... айып тағылмайды.
Сондықтан мүндай айыпкерлерге бұлтартпау шарасын қолдану мүмкін ... ... ... ... ... ... шарасын қылмыс жасады деп
сезікті адамдарга қолдануымыз ... және айып ... ... Ал ... ... ... бұлтартпау шарасы КІЖК-ң 142-
бабына сәйкес қолданылуы ... ... ... жүргізушінің жасырынған адамға қатысты
бұлтартпау шарасы ретінде қамауға алуды ... ... ... ... анықтама жүргізу кезінде немесе алдын-ала тергеуде, сонымен қатар
іс уакытша тоқтатылған кезде де жариялануы мүмкін. Жедел іздестіру ... ... ... ... шарасын қолданудың субьектісі шетел ... ... жоқ ... да ... ... Шетел азаматтарына дипломатиялык,
құқыққа ие азаматтар жатпайды. Бұлтартпау ... ... ... алу немесе
қылмыстық іс козғау сайланған және тағайындалған категориядағы ... тек ... ... рүқсатымен ғана қолдануы мүмкін. ... ... ... әскери адамдар және оларға тең адамдар
жатады.
Ерекше бір реттерде, қылмыс істеді деп ... ... ... ... та ... ... қолдануға болады. Мұндай ретте
бұлтартпау шарасы қолданылған күннен бастап ен әрі дегенде он тәулік ішінде
айып жариялануға ... Егер осы ... ... айып жарияланбаса, бұлтартпау
шарасы тоқтатылады. Айып жарияланбай тұрып-ақ ... ... адам ... ... ... әрекеті жөнінде шағым етуге, түсініктер
беруге және тілек коюға құқылы. Ол іс жүргізушінің ... ... егер іс ... ... ... сот ... шығарады.
Анықтама органдарында бұлтартпау шарасын ... ... ... ... ... ... рәсімдейді.
Егер бұлтартпау шарасын прокурордың көрсетуімен анықтама жүргізуші
немесе тергеуші тағайындаған болса, онда бүл ... ... ... тоқтату үшін тергеуші немесе анықтама жүргізуші тек прокурордың
санкциясымен ғана жасай алады.
Қылмыстық іс қысқартылған барлық ... сот ... ... ... жазадан босатып айыптау үкімін шығарғанда, сондай-ақ шартты түрде
жаза кесу арқылы айыптау үкімі немесе жаза өтеуді ... ... ... ... ... бұл ... ... да бұлтартпау шарасын
қолдану тоқтатылады.
Егер алдын ала ... ... ... ... ... бойынша қылмыстың саралануын заңнын бас бостандығынан айыру жазасын
көздемейтін бабына жатқызып өзгерту ... ... ... қолданылған
бұлтартпау шарасын оның неғұрлым жеңіл ... ... ... Егер
айпталушы алдын ала тергеудің немесе істі ... ... ... ... ... жасаған немесе бұрын қолданылған бұлтартпау
шарасын бұзған болса, онда қылмыстық іс ... ... бұл ... бұлтартпау шарасын оның қатаң түріне өзгерте алады. Ол туралы
жоғарыда айтылған болған.
II ТАРАУ. Бұлтартпау шарасының түрлері.
ҚР ҚІЖК-нің 139 ... ... ... ... ... ... деп жазылған: айыпталушы анықтаудан, ... ала ... ... жасырынады не алдын ала тергеудің және сотта іс ... ... ... ... ... ... әрекетпен
шұғылдануды жалғастырады деп қарауға жеткілікті ... ... ... ... орындалуын қамтамасыз ету үшін ... ... ... өз ... ... ол ... ҚР ҚІЖК-де көзделген
бұлтартпау шараларының бірін ... ... ... ... орындауға кедергі келтіретін жағдайларды болғызбау бұлтартпау
шараларын қолданудың ... ... ... табылады. Ал бұл мақсаттың
орындалуы ҚІЖК-нің 8-бабында ... ... ... ... ... мүмкіндік туғызады.
Бұлтартпау шараларының бірнеше түрлері бар. Олар ҚІЖК-нің 140-бабында
атап көрсетілген:
-ешқайда кетпеу және өзін ... ... ... ... ... жеке ... ... әскери қызметшіні әскери бөлім ... ... ... ... ... беру;
- кепіл;
- үйде қамап үстау;
- қамауға алу.
Бұл ... ... ... сипатына қарай және кімдерге
қолданылатындығын ескере отырып, Е.Ерешев екі ... ... ... ... жеке ... ... шараларының арнайы түрлері.[17]
Бірінші топқа мына шаралар жатқызылады: ешқайда ... және өзін ... ... ... алу, жеке ... ... үйде ... алу. Бұл топқа жататын шараларды ... үшін ... ... ... ... ... ... жалпы
түрлері деп айтамыз.Екінші топқа жататын ... ... ... ... әскери бөлім командованиесінің бақылауына беру, кәмелетке
толмағанды қарауға беру. Бұл шаралардың ерекшелігі ... ... үшін ... ... табылады. Дегенмен, бұл субъектілерге
де қажет болған жағдайда бұлтартпау шараларының жалпы түрін ... ... ... ... ... ауыр қылмыс жасаған жағдайда тергеуші
оған қамауға алу ... ... ... ... Ал ... ... ата-анасының немесе сенімге ие басқа адапдардың
қарауына беру шарасы кеңірек қолданылуғатиіс
Қылмыстық іс жүргізу органы әрбір жеке ... ... ... ... үшін ... ... көрсетілген мән-жайларды
ескереді.Бұл бапта былай деп айтылған: бұлтартпау шарасының ... ... ... ... шешу ... осы Кодекстің 139-бабында
айтылған мән-жайлармен қатар тағылған айыптаудың ауырлығы, айыпталушының
жеке басы, оның жас мөлшері, ... ... ... ... ... ... ... тұрақтық тұратын жерінің бар-жоғы және
басқа мән-жайлар ескерілуге тиіс.
Айыпталушыға қатысты заңда көрсетілген мән-жайларды бұлтартпау шарасын
сезіктіге қолдану кезінде де ... ... ... ... ... ... ... 142-бабында бекітілген. Бұл бапта
көрсетілгендей, сезіктіге бұлтартпау ... ... ... Бірақ, ол ерекше жағдайлардың сипаты заңда ... бұл ... ... ҚІЖК-нің 132-бабында көрсетілген сезіктіні
ұстаудың негіздеріне сәйкес келді деп қарастыру дұрыс болады (сезіктінің
қылмыс жасаудың үстінде ... ... ... қылмыс жасаған осы
адам деп тура көрсетуі және т.б.). ... ... ... бұлтартпау
шарасын қолдану арқылы оның қылмыстық ізге түсу органдарынан жасырынуына
кедергі қойылады және ... ... ... қатыстылығын тез ара
тексеріп, оған айып тағу үшін ... ... ... ... асырылады.
Сезіктіге бұлтартпау шарасын қолданудың тағы да бір ... ... ... ... ... табылады. Яғни, егер айыпталушыға
бұлтартпау шарасын қолданудың мерзімі ... ала ... ... ... ... ... ... ереже бойынша, екі ай және бұл мерзім ұзартылуы
мүмкін), сезіктіге бұлтартпау ... ... ... он тәулікпен
шектеледі және бұл мерзім ұзартуға жатпайды. Егер сезікті ретінде ... ... ... бойынша) содан кейін бұлтартпау шарасы ретінде
қамауға ... ... ... ... ... ... ... ұсталған
кезден бастап есептеледі. Он тәулік мерзімнің ішінде сезіктінің ... ... ... ... ... соның негізінде
сезіктіге айып тағылса, онда оған айыпталушыға қатысты бұлтартпау арасын
қолдану ... ... Ал он ... ... ... ... айып
тағылмаса, онда оған қатысты бұлтартпау шарасын қолдану дерек тоқтатылуы
тиіс.
Айыпталушыға немесе ... ... ... бір ... ғана
қолдануға болады. ҚІЖК-нің 143-бабына сәйкес, қылмыстық іс жүргізу органы
бұлтартпау шарасын қолданудың ... ... ... ... шығарып, бұл
қаулының көшірмесін бұлтартпау шарасы қолданылған адама тапсырады. Онымен
бір мезгілде бұл ... ... ... қолдану туралы шешімге
шағымданудың тәртібі түсіндіріледі.
2.1. Ешқайда кетпеу және өзін ... ... ... ... ... және өзін дұрыс үстау туралы қолхат беру айыпталушының
(сезіктінің) анықтаушы, тергеуші немесе соттың ... ... ... ... ... ... істі ... және сотта қарауға кедергі
келтірмеуге, кылмыстық процесті жүргізуші ... ... ... ... ... ... ... айыпкер берген қолхатындағы міндеттемесін ... ... ... ... басқа қатаң түрі колданылады. Бұл туралы
қолхат берген кезде айыпкерге ескертілуі тиіс.
Егер сезікті ... ... ... жердің аумағына қоныс аударатын
болса, бұл ... ... ... ... қылмыстық іс жүргізу
органын хабардар етуге міндетті болып ... Бұл ... ... ... ... жасау арқылы рәсімделеді: бұлтартпау ... ... ... ... және ... алу.
Бұл шараға қатысты, М.С. Брайнин былай деп жазған: «Ешқайда кетпеу
және өзін ... ... ... ... ... ... мақсаты – тергеу мен
соттан бас тартуға кедергі жасау емес, алдын ала тергеуді тездету, сол үшін
айыпталушы ... оның ... ... іс жүргізу жеріне жақынырақ
ұстау қажет». Осындай пікір, 1926 жылы И.О.Охаринскиймен ... мен ... ... ... ... Ол
былай деп жазады: «М.С.Брайнин мен И.О.Охаринскийдің көзғарасын ... ... ... ... ... ... негізсіз қолдануға жол ашамыз,
ол тұлға бас тартпаған жағдайда да қолданыла берушеді...біздің пікірімізше
тұлғаның ешқайда кетпеуге байланысты өз ... ... ... орындау
себептерін анықтау өте қиын, әр бір іс бойынша олар бірдей емес».[18]
Ешқайда ... ... ... беру үйде ... ... ... емес,
сондықтан ол арқылы айыпталушы және сезікті ... ... және ... ... ... кетуге кедергі болмау керек. Ал егер, айыпталушы тұлға
тұрақты мекен жайында себепсіз болмайтын ... оны ... ... ... ... деп ... болады. Сондықтан, барлық жағдайда,
айыпталушыға, өз мойына алған міндеттеме түсінікті болуға тиіс. ... ... ... ... ... ... мәселе болып, тұлғаның уақытша іс жүргізу жерінде
болмауы табылады. Оны қолданылған шараның бұзылуы деп ... бола ... ... ... ... ... ... басқа қатан шара
қолданудың негізі болады, ол туралы оған қолхат алынғанда түсіндіріледі.
Тұлғаның іс ... ... ... ... ұғым ... ... ... тұлғаға себепсіз басқа жаққа кетуге рұқсат беру немесе ... ... ... ... деп ... ... және өзін ... үстау туралы қолхат беру, практикада ең
жие қолданылатын шаралардың біріне ... ... ... ... ... субъектлерді ескермегенде, ешқайда кетпеу және өзін дұрыс
үстау туралы қолхат беру және қамауға алу ең жие ... ... жеке ... ... жағдайда, нәтижесі бола бермейді; кепіл
материалдық әсер етумен байланысты болғандықтан, ... ... ... ... үйде ... ... әлі ... қалыптаспаған. Сондықтан, іс
жүргізуші тұлғалар, осы екі негізгі шараны қолдануға тырысады.
Бұл шараның кемшілігі – оның қамтамасыз ... ... ... ... кетпеймін деп айтудан басқа ешқайдай кепілдік ... ... ... ... іс ... ... ... жоғарлайды. Сот практикасында жие кездесетін тағы да
бір мән-жай, алдын ала ... ... ... шара қолданылған тұлға, оз
мекен-жайын әдеиі жасырып қояды, бірақ органдардың шақыруы бойынша келуден
бас тартпайды, ал енді іс ... ... ... кезде тұлғаны табуға ешқайдай
мүмкіндік болмайды. Немесе, шетел азаматтары қылмыс жасап біздің мемлекетте
ұсталған кезде.
Шетел азаматтарына ... ... ... алу шарасы қолданылу керек
деген ереже жоқ, сондықтан оларға бұлтартпау ... ... ... қолданылады. Шетел азаматтары ауырлығы төмен немесе орташа қылмыс
жасаған жағдайда, әсіресе әйел адамдар, оларға ... ... және ... ... ... ... алу ... қолданады. Ал олардың мемлекет
аумағында болуын ... ... ете ... ... олардың өз
мемлекетіне кетіп қалу жағдайлары өте жие кездеседі.
2.2 Жеке адамдардың кепілдігі
Бұлтартпау шарасы ... жеке ... ... ... ҚІЖК-нің 145-бабымен белгіленген. Жеке кепілдік сенімге ие болган
адамдардың айыпталушы өзін дұрыс ұстайтындығына және ... ... ... ... ... келетіндігіне кепілдік беретіндіктері
туралы жазбаша міндеттеме алуынан түрады. Кепілдік берушілердің ... кем ... ... ... ... берушілердің жазбаша өтініші мен кепілдік
берілетін айыпталушының келісімі бойынша жол беріледі.
Кепілдік берушілер кепілдік ... ... ... ... осы ... ... ... жағдайда, өздеріне акшалай айып
салынатындығы ескертілгендігі туралы қолхат береді.[19]
Кепілдікке берушілер ... іс ... кез ... ... ... бас ... алады.
Қылмыстық іс жүргізу заңы кепілдік беруші ретінде кім ... ... ... ол ... ... болу ... ... талап қояды.
Сенімді тұлға деп абыройлы, жоғары моральды, тұрғылықты жері және ... ... ... ... ... ... айыпталушының кәсіби және қоғамдық байланысы
бар тұлғалармен қатар, ... ... ... бола алады.
Жеке кепілдік мәжбүрсіз, тұлғалардың еркімен жүзеге асырылады,
сондықтан іс жүргізудің кез ... ... ... ... одан ... ... Іс жүргізуші органдар, бұл жағдайда, басқа шара ... ... ... ... ... ... ... ретінде
толтырылынады. Құжатқа кепілдік ... ... ... ... ... ... ... жауаптылығы көрсетіледі. Жазбаша
міндеттемеде кепіл беруші орындай алатын міндеттер ғана ... ... шара ... қолдану барысында, оны қолданып отырған
тұлға, не ... ... ... ... сот пен тергеуден бас
тартпайтынына көз ... ... ... ... ... ... ... мен кепілдік берушінің арақатынасын анықтау қажет.
Процессуалдық әдебиетте бұл ... ... ... ... ... ... пікірі бойынша, жеке кепілдік беру кезінде,
кепілдік беруші өз мойнына қандай міндеттеме алатынын ... ... ... пәні ... берушінің айыпталушыға және түрлі мән-
жайларға ықпал ету ... ... ... ... пікірі бойынша, «жеке кепілдік, оған кепіл берген
тұлғалардың, ол бас ... ... ... болатын жауаптылығына емес,
айыпталушы тергеу мен соттан жалтармайды деген кепілдік берушінің сеніміне
негізделеді.[21]
Егер айыпкер ... ... ... бұлтарса, әрбір кепілдік берушіге
сот КР К.І.Ж.К-нің 160-бабында көзделген тәртіппен жүз ... ... ... ... ... айып ... мүмкін.
Бұл шараның практикасы мүлде қалыптаспаған. ... ... ... ... ... ... ... ол туралы
айтылмаған. Сондықтан кез келген қылмыстар бойынша қолдануға болады деп
қорытынды шығаруға ... бар. ... ... адам бостандығы туралы
тұрғанда, жүз айлық есептік көрсеткіш көлеміндегі ақша, ақша ма? ... ... бұл шара ... шара ... ... ... шара
ретінде қолданылғаны дұрыс, мысалы, ешқайда кетпеу және өзін дұрыс ... ... беру ... ... ... ... бірге. Егер, тәуелсіз
негізгі шара ретінде қалдыратын босақ, оны бұзған үшін жауаптылық қатайуға
тиісті.
2.3. Әскери қызметшіні ... ... ... ... ... немесе әскери міндеттілер ... ... ... КР ... ... мен Ішкі ... ... айыпкердің мінез-күлкының тиісті дәрежеде ... ... ... ... ... ... бойынша келуін
қамтамасыз ететін ... ... іс ... ... бұлтартпау шарасын қолдану туралы қаулы
шығарып, оны рындауды әскери бөлімнің командованиесіне ... ... ... ... ... аталған бұлтартпау шарасы таңдалган
істің мәні ... ... ... ... ... ... ... бақылау орнатылғандыгы туралы оны
бұлтартпау шарасын таңдаган органға жазбаша ... ... ... ... ... ... жауапқа
тартылады.
Әскери басқарма айыпкердің қылмыстық процессті жүргізуші органның
шакыруына баруын қамтамасыз етумен ... оның ... ... ... ... тиіс. Айыпкерге бұлтартпау шарасымен қатар, қарулы күштер
жарғысында ... ... ... ... ... өзінік
тікелей бастығының немесе сөткелік нарядтың бақылауында ... ... жүру ... ... ... ... және ... да жауапты
нарядтарға тағайындалмайды, әскери бөлімнен шығып кете алмайды ... ... ... ... ... ... толмағанды қарауға беру
ҚР Қылмыстық іс жүргізу нормаларына сәйкес, жоғары аталған шаралармен
қатар, кәмелетке ... ... ... ... ... ... толмағанды ата-анасының. қамкорларының, корғаншыларының немесе
баска да сенімге ие ... ... ... ол ... ... арнаулы
балалар мекемесі әкімшілігінің қарауына беру аталған адамдардың біреуінің
жазбаша өтініші бойынша мүмкін болады.
Қарауына қабылдау туралы ... ... ... ... алушыларға
кәмелетке толмаған айыпкердің қылмысының сипаты туралы және ... ... ... ... ... ... ... бабында көзделген тәртіппен акшалай айып салынуы мүмкін екендігі туралы
ескертіледі.
Қарастырылып отырылған шаралар кепілдік беру ... ... ... ажырататын жағдай өте маңызды: олар кәмелетке толмаған айыпталушының
келуін және өзін дұрыс ... ... ... ... ... бұл
бұлтартпау шарасын қолдану, заңда бекітілген міндеттемелердің орындалуын,
басқа, бас бостандығын ... ... емес ... ... ... етеді.
Өтініш иесі кәмелетке толмағаннын ... ... мен ... процессті жүргізуші органның шақыруы бойынша келуін қамтамасыз
ететіндігі туралы өзіне жазбаша міндеттеме қабылдайды.
ҚР Қылмыстық іс жүргізу ... ... ... ... ... үшін арнайы бұлтартпау шараларының болуы ... ... ... ... тұлғаны қадағалауға ала алатын тұлғалар мен
мекемелердің саңы шектелген. Мекемелерге мектеп-интернаттары, ... ... ... ... колониялары жатады.
Кәмелетке толмаған тұлғаға бұлтартпау шараларын қолдану кезінде, ... ... ... ... қажет, соның ішінде оның өмір сүру ... ... жеке ... ... ... және т.б. ... және ... іс жүргізу барысында болуына негіз болатын
жағдайларға. Заң ... ... ... ... ... ... ... заңда белгіленген мән-жайлардың ... оны ... ... ... кәмелетке толмаған тұлға ауыр қылмыс жасаған жағдайда
қаралып отырған шара қолданылуы ... егер оның ... ... ... және олар оның іс ... ... ... кетпеуін және
өзін дұрыс ұстауын қамтамасыз ете алады ... ... ... ... Бұл ... ... балалар мекемесінеде қатысты.
Осындай жағдайдың заңда қарастырылуының ... ... ... ... ... ... бұлтартпау шараларына тән арнайы
мақсатты емес, тұлғаны тәрбиелеу мақсатын көздеуге тиіс. ... ... ... арнайы қадағалауы, кәмелетке толмаған
тұлғаны алдын ала тергеу барысында дұрыс жолға салуға мүмкіндік береді.[22]
Жоғарыда айтылғандай, кәмелетке толмаған ... ... ... да ... ... тұлғалардың қарауына беру тек қана олардың жазбаша
сұрауы бойынша жүзеге асырылады.
Кәмелетке толмаған тұлғаны ата-анасының қарауына беру жеке кепілдікпен
ұқсас. Екі ... да, ... ... ... ... өзін ... және ... ала тергеу, сот органдарының шақыруы бойынша келуін
қамтамасыз ететіні туралы ... осы екі ... өз ... ... жеке ... ... ... және кәмелетке толмаған
тұлғаларға да қолданылуы мүмкін, ал ... беру тек қана ... ... қолданылады;
б) жеке кепілдікке беру үшін ен кемінде екі кепілдік беруші ... беру үшін бір ... ... ...... ... кепілдік беруші ретінде айыпталушының туыстары және басқа да
тұлғалар болуы мүмкін, ал қарауына тек қана ... ... ... ... ... басшысына, т.б.
Бұл шараны толық және жие қолданған жөн, себебі бұл шара кәмелетке
толмаған тұлғаны тәрбиелеуге міндетті тұлғаларға ... ... ... ... ... ... ... айыпталушының өзі не басқа
жеке немесе занды тұлға соттың депозитіне сезіктінің, айыпталушының ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
мақсатында салатын ақшадан түрады (ҚІЖК-нің 148-бабы).
Кепіл айыпталушыға қылмыстық процессті жүргізуші органның ... ... ... ... ... Кепіл ретінде прокурордың
немесе соттың рүқсатымен баска да ... ... мен ... ... ... ... ... дәлелдеу кепіл берушіге жүктеледі.
Кепілдің сомасын айыптаудың ауырлығын, айыпталушының жеке ... ... ... жағдайын ескере отырып, осы бұлтартпау шарасын таңдаған
адам белгілейді. Аса ауыр ... ... деп ... ... ... ... ... немесе соттык шешімі бойынша
ғана қабылданады.
Кепілдің мөлшері: шағын ауырлықтағы қылмыспен айыпталу кезінде - айлық
есептік көрсеткіштің жүз еселенген мөлшерінен; орта ... ... ... айыпталу кезінде - айлык есептік ... үш ... ... ... ... ... ... жасағандығына
айыпталу кезінде - айлық есептік көрсеткіштің бес жүз еселенген ... ... ... ... кезінде - айлық есептік көрсеткіштін мың
еселенген мөлшерінен кем ... ... осы ... шарасы қолданылатын айыпкердің
қылмысының мәні туралы, айыпкер шақыру бойынша келуден ... ... ... ... ... ... ... хатгама
жасалады. Хаттамаға осы бұлтартпау шарасын тандап алган лауазымды адам мен
кепіл беруші қол ... ... ... ... ... кепіл
берушіге хаттаманың көшірмесі тапсырылады.
Сезікті, айыпталушы қылмыстық процесті жүргізуші органның шакыруы
бойынша ... ... ... ... ... ... ... сотқа кепілді мемлекеттің кірісіне айналдыру туралы үсыныс
жолдайды. Сот ... ... ... ... ... шағымдануы мүмкін болатын
шешім қабылдайды.
Баска жағдайларда сот іс бойынша үкім ... ... ... кепілді
кепіл берушіге қайтару туралы мәселені шешеді.
Кылмыстык іс ... ала ... ... ... ... тиісті
органнын қаулысы бойынша кепіл берушіге қайтарылады.
Кепілдің көлемі ... сот пен ... ... ... алуға
тиісті. Барлық жағдайда, қылмыспен келтірілген зиянның және ... ... ... аз ... ... ... айыпталушы тұлғаның құқыққа қайшы мінез-құлқын алдын алу
шарасы ретінде көздейді. Бірақ, кепілдің көлемі ... ... өзін ... ... деп айта ... ... шараларды қолданған кезде де, ол
шара қызмет етеді деп ... ... бере ... ... ... бір ... оны біздің қылмыстық іс жүргізу заңына енгізу қазіргі
кездегі экономикалық өзгерістермен байланысты. 1997 ... ... ... іс ... ... ... шара ... болған. Бұл
шетел тәжрибесінің белгісі. Көптеген шетел ... бұл ... ... және ... ... ... ... мемлекетте
жақында ғана енгізілгендіктен оның механизімі әлі ... ... ... ... келе жатқан шараларға қарағанда, жие
қолданылмайды. Оның жие қолданылмауының себебінің бірі – көп ... ... ... ... ... ... ... кепілдік жасауға
мүмкіндік бермейді.
2.6. Үйде қамап ұстау
Бұлтартпау шарасының бұл түрі айыпталушыга ... ... ... болған жағдайда, бірақ айыпкерді толық оқшалай қажет бола қоймаса
немесе жасы, денсаулық жағдайы, отбасы ... және ... да ... ... алу ... емес деп үйғарылган кезінде қолданылады.
Үйде қамауда ұстау туралы қаулыда айыпкерге қолданылатын ... ... ... орган немесе лауазымды адам көрсетіледі.
Айыпкерге белгілі бір адамдармен қарым-қатынас жасауға, байланыс ... ... ... ... ... шығуға шектеу қойылуы, түрғылыкты
жері күзетілуі мүмкін.
Қамап ұсталатын адамның тұрғылықты жері күзетілуі ... ... ... оның мінез-құлқын қадағалау белгіленеді.
Бұл шарада, 1997 жылы қабылданған қылмыстық іс жүргізу ... ... ... ... ... үйде ... ... қылмыстық іс жүргізу
құқығының гуманизациясымен де байланысты. Қамауға алу бұлтартпау шарасын
қолдануға қажеттілік ... ... ... бір ... ... ... байланысты, ол үйде қамауда ұстау шарасына ауыстырылады. ... ... әлі ... ... ... ... ... айыпкерді толық оқшалай қажет бола қоймаса
немесе жасы, денсаулық жағдайы, ... ... және ... да ... ... алу ... емес деп үйғарылған кезінде, үйде қамауда ұстау
қолданылады дейді. Бірақ, қандай да бір басқа мән-жайларға не ... Ал, ... бір ... нормамен нақты реттелмеуі – оны
өзінше талқылауға мүмкіндік береді. Сондықтан, осы шараны қолдануға негізді
анықтаған кезде, іс жүргізуші ... ... ... өз ... бойынша, егер
себепті дәлелдесе, кез келген жағдайды атай алады. Бұл жерде, осы ... ... ҚР ... ... енгізу керек. Осымен ... ... ... ұсталған тұлғаға қадағалау орнатылуы мүмкін деп ... ... ... және ... ... ... белгісіз. Алдын ала
тергеу барысында қолданылған жағдайда тергеуші, анықтаушы, қадағалауды
жедел-іздестіру қызметшілеріне ... ... ал іс ... ... ... ... Қамауға алу
Қамауға алудың бұлтартпау шараларының арасындағы орны ерекше.
Қамауға алу, қоғамға қауіпті тұлғалармен күресудің қажетті құралы бола
отырып, ... жеке ... ... ... және ... ... және басқа да салдарды туғызады.
Айыпталушы және сезіктіні қамауға алу бұлтартпау шарасы ... ... ... ... кінәсіздік презумпциясына сәйкес айыптау
үкімі шыққанға ... ... ... ... тұлғаның конституциялық
құқықтары мен бостандықтарын мықты шектейді.
Бұлтартпау шарасы ретінде қамауға алу заң ... екі ... ... ... ... бойынша, ал абайсыздықта жасалған қылмыс үшін бас
бостандығы айыру мерзімі үш жылдан артса ... ... ... екі ... аз мерзімге бас бостандығынан айыру жазасы ... ... ... да қолданылуы мүмкін. Егер айыпталушының Казақстан
Республикасы аумағында ... ... жері ... оның жеке ... ол ... қолданған бұлтартпау шарасын бұзса, кылмыстық құдалау
органдарын немесе соттан жасырынса қамауға алынады.
Қазақстан Республикасының ҚІЖК –де ... істі ... мен оны ... сатысында бұлтартпау шарасын қолдану институтында қамауға алу ерекше
орын алады. Қамауға алу ... ... ... институты өзінің
табиғаты жағынан кешенді болып ... ол ... ... процесінде сондай-ақ басқа құқық салаларының дамуында пайда болған.
Бұлтартпау шарасы институтының ... ... оның ... толық
зерттелеуін талап етеді. Ол қазіргі өмірге сәйкестендіріп, тәжірибе жүзінде
оның процессуалық тәртібіне, әр-елдің өмірлік тәжирибиелеріне ... ... ... ... ... ... алу - бұлтартпау
шарасы ең ауыр ... ... ... ... қамау бұл тұлғаның
Конституциямен кепілдік ... ... жеке ... мен ... ... оны ... ... Сондықтан да бұл шараны ... өз ... ... ... үшін оған ең алдымен рұқсат алуы ... бұл ... ҚР ... ... дұрыс орындалуына, қолданылуына
қадағалауды жүзеге асыратын прокурорлар және ... бере ... ... ... ... ... өте ерекше жауапкершілікті
қажет етеді. Сондықтан да ... бұл ... ... ... ... оның
жүзеге асыруына айыпкердің, сезіктінің Конституциямен, Адам құқығының Жалпы
Деклорациясымен, азаматтық және ... ... ... ... ... да ... түрдегі ұсталған немесе қамауға алынған
тұлғаларды қорғаудың қағидалар жинағымен және т.б. нормалармен ... ... мен ... ... ... ... құқытарының орындалуына прокурорлық қадағалауды жүзеге асырылуы
қажет.
Анықтаушы, тергеуші қамауға алу ... деп ... ... ... ... ... шығарады. Қаулыда айыпталушыны күзетпен ұстау
кажеттігі туралы себептер мен ... ... ... растайтын
материалдар қаулымен қоса прокурорға ... ... ... ... ... ... алты сағаттық ішінде кідіріссіз каралуға
тиіс. Прокурор қамауга алуға санкция ... ... ... материалдармен
танысуға және айыпталушыдан жеке жауап алуға міндетті. Жауап алу ... ... ... толмаған айыпталушының заңды өкілдері қатыса
алады және ... ... ... ... айта ... ... кейін прокурор
қамауға алуга санкция ... ... ... ... бас ... ... беруден бас тартуы шағымдануға жатпайды. ... ... ... тек ... камауға алудың қажеттілігін
негіздейтін жаңа мән-жайлар пайда болған кезде мүмкін болады.
Егер сотталушыға қатысты қамауға ... ... ... ... тараптарлың өтініші бойынша немесе өз бастамасымен сот шешім
қабылдап, ол туралы қаулы ... ... ... ... ... шарасы ретінде
қамауға алу ... ... ... ... ... ... ... кезендегі қүпиясын сақтау қажет ... ... ... ... ... кезден бастап он
тәуліктен аспайтын мерзімге кешіктірілуі мүмкін.
Бұлтартпау шарасы ретінде қамауға алу колданылған ... ... ... ... алуды қолдану барысында, анықтау және тергеу органдары,
ҚР Конституциясының 16-бабын бұзбау мақсатында, ... ... ... жеткілікті дәлелдемелерге ие болуға тиісті.
ҚР Конституциясының 16-бабы келесіні бекітеді:
1. Әр бір тұлға жеке ... ие бола ... ... алу мен қамауда ұстау, тек қана заңда көзделген жағдайларда,
прокурордың санкциясымен ... ... ... ... алынған
тұлғаға сотқа шағымдану құқығын беру арқылы жүзеге асырылады.
Прокурордың санкциясыз тұлға 72 ... ... ғана ... ... шара ... ... ... бірақ сонымен қатар
оның ерекшеліктері де бар. Ол ерекшеліктер келесіде:
Анықтау органы және тергеуші қамауға алу ... тек қана ... ... ... ... ... құқылы. Қамауға алу
бұлтартпау шарасы ретінде, заңда белгіленген ... ... ... РК).
Тұлғаны бостандығынан заңсыз және негізсіз қамауға алу арқылы айыру
заңдылықтын бұзылуы болып табылады.
Қамауға алу бұлтартпау ... бас ... ... ... қажет.
Бас бостандығынан айыру – тұлғаны жазалау және ... ... мен ... ... ... ... оның ... іс
әрекетіне, оны жасаған тұлғаға теріс баға беру арқылы ... ... ... шарасы. Тұлғаның бас бостандығын айыру, қылмыстық
жаза ретінде, тек қана сотпен, мемлекет атынан, кінәлі деп ... ... ... алу, ... ... ... сотпен қатар, анықтау
органымен және тергеушімен қолданылады. Тұлғаға қамауға алу бұлтартпау
шарасын ... ... ... ... емес және ... ... ... ҚІЖК-ң 153-бабына сәйкес, сотқа дейінгі өндірісте қамауға алу
мерзімі, ерекше жағдайларды қоспағанда, екі айдан аспауға тиіс.
Қылмыстық істі екі ай ... ... ... және ... ... ... болмаса, бұл мерзім аудандық, қалалық және оларға
теңестірілген ... – үш айға ... ... ... және оларға
теңестірілген прокурорлармен және олардың орынбасарларымен – алты ... ... бұл ... де ... ... ... ... мерзім, Бас
Прокурордың орынбасарымен, Бас әскери прокурорымен тоғыз айға ... ... ... ... ... ұзарту, тек ерекше жағдайда, Бас
прокурормен, он екі айға ... ... ... Әрі ... ... ... ... тұлға дереу босатылуға тиіс.
ҚІЖК-нің153-бабының 8-бөлігінде көрсетілгендей, өкілетті прокурор
қамауда ... ... ... туралы өтінішті қарап, айыпталушыны
қамауда ұстаудың мерзімін ұзартады немесе бұл өтінішті ... Егер ... ... ... ... болса, айыпталушы
қамау мерзімі аяқталғаннан кейін дереу босатылуға жатады.
Қамауда ... орны ... ... ... ... ... ... дейін жиырма төрт сағаттан ... ол ... істі ... ... сондай-ақ тиісті прокурорға хабарлауы
тиіс. Егер бұлтартпау ... ... ... ұстаудың мерзімі аяқталғанға
дейін айыпталушыны босату туралы не ... ... ... ұзарту туралы
тиісті шешім немесе ол шешім туралы хабар келіп түспесе, қамауда ... ... ... ... қамаудағы айыпталушыны босатуға
міндетті. Бұл қаулының көшірмесі жиырма төрт ... ... ... ... ... және ... жолданады.
Айыпталушыны, сезіктіні қамауда ұстаудың мерзімін есептеу тәртібі ҚІЖК
153-бабының 11-14 ... ... ... ұстаудың мерзімі
айыпталушы, сезікті қамауға алынған уақыттан прокурор істі ... ... ... ... ретінде ұстау уақыты, ... үйде ... ... оның ... ... ... ... не өзге медициналық
мекемеде мәжбүрлі түрде болу ... ... алу ... ... Заңда
айыпталушының және оның қорғаушысының қылмыстық істің материалдарымен
танысу уақыты ... алу ... ... ... ... ... ... сезікті осы іс бойынша, сондай-ақ онымен біріктірілген
немесе одан бөлектелінген ... іс ... ... ... ... жаңадан қамаудың мерзімі ол адамның бұрын қамауда ұсталған уақыты
ескеріле отырып есептеледі. Қылмыстық істі сот ... ... ... ... де айыпталушыны қамауда ұстаудың мерзімі осы айтылған
ережеге сәйкес есептеледі.
Соңғы ... ... алу ... ... беру мүмкіндігін
прокурорлардан алып сотқа беру мәселесі көтеріліп, сұрақ ... ... ... Ол ... ... заң ... ... қаралып,
қылмыстық іс жүргізу заңына өзгертулер енгізу қажет деп ... ... ... кезде, қамауға алуды сотпен санкциялау әлі қалыптасқан
жоқ. Қамауға алуды санкциялау – сот ... ... ... Сот ... ... институт екені туралы шетел тәжрибесі
дәлелдейді. Шетел тәжрибесі барлық мемлекеттерде бірдей қалыптасқан ... бір ... ... ... – сот ... ... мен
мүдделерінің кепілдігі ... ... ... мемлекеттерінің
Конституциялары сот ... ... ... ... және ... ... қағидаларды қарастырған. Ондай қағидалар біздің
қылмыстық іс жүргізу ... да бар. ... ... ...... механизімін арттыруда.
Сот бақылауы қажетті институт, бірақ оны міндетті түрде прокурорлық
қадағалау институтымен сәйкестіру қажет. Ал ... ... ... сот бақылауын сәйкестіру сұрақтарын қамауға алуға ... ... ... ... Заң ... бұл ... ... айтылған болған. Бір қатар заңгерлер, қамауға алуға санкция беруді
сот органдарына беру, «сот қадағалауы» атты жаңа ... ... ... ... ... ... қатар заңгерлер, сот органдарының құзыретінің өзгеруіне теріс
қарайды. Мысалы, И.Л.Петрухин, ... ... сот ... ... ... қадағалаудың қажеті жоқ деп пікір білдірген.[25]
Ал, Ғ.Насыров, сот бақылауы тәуелсіз бақылау және ... ... ... ... ... ... ... отырған
мәселеге байланысты былай деген «...сот ... тән ... ... ... ... ... функцияны атқаруға тырысады..., прокурормен
қатар, тергеушіге әкімшілік ... ... ... ал оған жол ... ... ... ... қамауға алуды санкциялау мүмкіндігін
сотқа беру, қалыптасқан қылмыстық іс жүргізушілік қатынастардың жүйесін,
соттың мәртебесін өзгертуі ... ... ... барлығы, қандай реформа
жүзеге асырсақ да, олардың барлығы қалыптасқан құқық қолдану тәжрибесіне
және ұлттық ... ... ... деп айтқан.
Бас бостандығынан айыру мекемесінің әкімшілігі қамаудағыларга өз
айыбын мойындатқызуға құқығы жоқ, және басқа ... ... ... ... өзі ... Бұл олардың ісі емес. Әсіресе бұл ... ... ... ... және ... бас ... орнының әкімшілігі мен карым-қатынасы күмән тудырады. Бүл жағдайда
айыбын ... ... ... ... жүрмейді және кей жағдайда ашылмаған
қылмысты қамауда отырғандардын мойнына ... ... ... ... ... ... құқы жок, немесе
бұл міндеттілікті бостандыктан айыру мекемесіне ... Бұл ... ... ... ... тәрбиелеусіз қалады деп айтуға болмайды. Егер ... ... онда сот ... оның ... әсер ету ... ... асыру барысында, яғни бас бостандығынан айыруға байланысты
емес шарасын қолданғанда ... мен оған ... ... ... ... ... формальды емес қарым-қатынас ... ... ... ... ... және ... сұрауы мүмкін, түзелемін деп уәде
береді жәнс т.б., ал оған сенім артқан адамдар бүл ... ... және оған ... ... ... ... қолданады. Бірақ оларға
айыпкерді құқыктык, тәрбиелеу міндеттілігі жүктелмеген. Құқықтық мағынада
олардың міндеттілігі тек бұлтартпау ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуді заң көрсетпеген.
2.8.Өзге процессуальдық мәжбүрлеу шаралары
Жоғары аталған бұлтартпау ... ... іс ... ... озге
де процессуальдық мәжбүрлеу шаралары қолданылуы мүмкін. Бұлтарпау шаралары,
қылмыстық іс жүргізу құқығында белгіленген ... ... ... ... Сондықтан, бұлтартпау шаралары, қылмыстық іс жүргізу
құқығындағы мәжбүрлеу шараларының бір түрі деп ... ... ... шаралары бір бірінен олардың мақсатына сәйкес ажыратылады, соныме
қатар, бұлтартпау шаралары ... ... ... ... ... ... шараларының түрлері және оларды қолдану тәртібі ҚІЖК-нің 19-
тарауында белгіленген. Соның ішінде, 156-бапта көрсетілгендей, қылмыстарды
тергеудің және сот ... ... ... ... ... сот ... ... сай орындалуын қамтамасыз ету мақсатында
қылмыстық іс жүргізуші орган сезіктіге немесе айыпталушыға мына ... ... ... ... ... алып келу;
қызметінен уақытша шеттету;
мүлікке тыйым салу.
Жәбірленушіге, куәға және ... да іске ... ... ... орган заңда белгіленген тәртіп бойынша мына шараларды ... ... ... алып ... ... ... ... шарасын қолдану тәртібі ҚІЖК-нің 157 бабында
көрсетілген. Осы бапқа сәйкес,қылмыстық істі жүргізуші орган бұлтартпау
шарасы ... ... ... ... бұл органнын шақыруы
бойынша уақытылы келуге, ал тұратын жері ... ... ол ... хабарлауға жазбаша міндеттеме алуға құқылы. Егер сезікті немесе
айыпталушы бұл міндеттемені бұзатын ... ... іс ... орган
оған бұлтартпау шарасын қолдануға құқылы және ол ... ... ... ... ... ... куә келу міндеттемесін бұзатын болса,
оларға қылмыстық іс жүргізу органның қаулысы ... ... алып ... ... мүмкін және ол туралы бұл адамдар ескертіледі.
ҚІЖК-нің 158-бабына сәйкес, сезікті немесе айыпталушы, сондай-ақ
жәбірленуші және куә ... ... ... іс ... ... бойывнша келмеген жағдайда, олар тергеушінің немесе ... ... ... ... еріксіз алып келуге жатады.
Қылмыстық іс жүргізу органының шақыруы туралы хабарланған адамның
келмеуінің дәлелді себептері мыналар ... ... бұл ... келуіне
кедергі болған ауыр сырқаты; оның жақын туыстарының қайтыс болуы; кездейсоқ
апат; бұл адамның белгіленген уақытта ... ... ... өзге ... Сезікті, айыпталушы, сондай-ақ куә мен жәбірленуші шақыру бойынша
белгіленген мерзімде келуге кедергі келтіретін дәлелді ... ... ... ... іс ... ... ... міндетті болып
табылады.
КІЖК 158-бабының 5-бөлігінде көрсетілгендей, он төрт ... одан ... ... он сегізге толмағандар оларды заңды
өкілдеріне хабрламастан, сондай-ақ, жүкті ... және ... ... ... ... бойынша өзінің жатқан орнын тастап
кете алмайтын немесе кетпеуі тиіс ... ... ... алып ... ... ... алып ... жол берілмейді.
Еріксіз алып келу туралы оның ... ... ... ... ... ... және куәға жарияланып, оны бұл
адамдар қаулыға қол қойып куәландырады.
Алып келу туралы тергеушінің немесе анықтаушының қаулысын алдын ... не ... ... ... немесе ішкі істер органы, ... сот ... ... ішкі ... ... ... жерде, біздің пікірімізше, сезікті мен ... ... және өзін ... ... ... ... ал бұл шараны тек қана куә
мен жәбірленушіге қалдырған жөн.
Қызметінен уақытша ... Бұл ... іс ... органымен, айыпталушы
тұлғаға қатысты қолданылады, егер айыпталушы тұлға өз лауазымында қалу
кезінде ... ... ала ... ... сотта қаралуына, қылмыспен
келтірілген зиянның өтелуіне кедергі жасайды ... ... іс ... ... деген сенім болған жағдайда, қолданылады. Лауазымды
адамға жатпайтын ... ... ... шарасы қолданылмайды.
Айыпталушыны уақытша қызметінен шеттетуді қолдану жөнінде ... оның ... ... ... ... ... әкімшілігіне
жіберіледі. Қызмет орнының басшысы үш тәүлік ішінде тұлғаны қызметінен
шеттетуге міндетті.
Уақытша қызметінен шеттетілген адам ... ... ... ... ол ... қатысты емес жағдайларға байланысты ... ... ... ... немесе басқа жұмысқа кіре алмаса, оның еңбек ақы төлеудің
төменгі бір мөлшерінен кем емес ... ай ... ... ... ... құқығы бар.
Ақшалай шара қолдану. Іс жүргізуге байланысты ... ... ... ... сот ... тәртіп бұзғаны үшін
жәбірленушіге, куәға, маманға, аудармашыға жәек өзге де ... ... ... ... Мысалы,егер жәбірленуші немесе куә қылмыстық іс
жүргізуші ... ... ... ... ... келмеген болса,
маман немесе аудармашы өз міндеттерін ... ... жеке ... ... ... ... толмағанды қарауына алған адамдар ... ... ... олар ... ... ... ақша өндіру
шарасын қолдануға жатады. Егер ол адамдар сотқа ... іс ... ... ... ... ... немесе анықтушы, прокурор бұл
туралы ... ... оны ... ... ... жолдайды. Осы хаттаманың
негізінде аудандық соттың судьясы өз міндеттерін орындамаған адамнан ... ... ... ... Істі сот отырысында қараудың нәтижесінде
судья ақшалай шара қолдануға негіз жоқ деп тауып ақша ... бас ... да ... ... ... Сот отырысының тәртібін ... ... шара ... ... осы сот отырысы кезінде шешілуге тиіс. Осыған
сәйкес, сот отырысы залында ... ... ... ... ... ... ... ақша өндіру шарасын қолдана алады.
Мүлікке тыйым салу. Үкімнің азаматтық талапқа, ... да ... ... ... ... мүмкін болатын мүлікті тәркілеудің
орындалуын қамтамасыз ету мақсатында сот ... ... ... ... ... ... немесе олардың әрекеті үшін
материалдық жауаптылыққа жататын адамдардың мүлкіне тыйым салуға құқылы.
Мүлікке ... ... ... – меншік иесіне немесе мүлікті иеленушіге
бұл мүлікке билік етуге, ... бұл ... ... ... ... ... ... (иеленушіден) алу және оны сақтауға беру ... ... ... ... бірінші қажеттілік заттарына жататын
мүлікке тыйым салынбайды.
Мүлікке тыйым салу ... ... ... Бұл қаулыда кімнің
мүлкіне, қандай ... ... ... және ... ... ету мақсаты көзделгенжағдайда мүліктің құны көрсетілуі тиіс.
Мүлікке тыйым салу ... оның ... ... ... ... ... иесі немесе мүлікті иеленуші қандай затқа бірінші кезекте тыйым
салу қажеттігі жөнінде ұсыныс ... ... ... салу ... ... орындалуы хаттама жазу арқылы
рәсімделеді. Бұл хаттамада тыйым салынған мүлік аталып және ... ... ... ... ... Ол ... салынған мүлікті иесінен (иеленушіден) алу;
ол мүлікті иесінің (иеленушінің) не басқа адамның (ұйымның) сақтауына беру.
Мүлікті сақтауға алған адам ол ушін ... ... ... және ол ... ... ... ... көшірмесі мүлкіне
тыйым салынған адамға беріледі.
Егер тыйым салынған мүлікті оның иесі немесе иеленушісі ... ... ... ол ... мәжбүрлеу арқылы алынады. Мүліктің иесі
жасырып қойған деп қарауға негіз бар болса, онда ... іс ... ол ... іздеп табу мақсатында ҚІЖК-нің 232-бабының ережелерін
қолдана отырып тінту жүргізуге құқылы.
Тыйым ... ... ... ... ... ... ақша және
өзге де құндылықтар жатады. Егер ондай мүліктің жоқ ... ... ... ... салу ... ... және ... мекемелеріндегі шоттар мен салымдардағы
ақша қаражаты мен өзге де ... ... ... ... осы ... ... ... тыйым салынған қаражат шегінде тоқтатылады.
Банктер мен несие мекемелерінің басшылары ондағы ақша қаражаты мен өзге ... ... ... соттың, прокурордың, сондай-ақ прокурордың
келісімімен тергеушінің немесе ... ... ... ... ... ... ... салудың қажеттілігі жойылған болса, қылмыстық істі
жүргізуші орган бұл шараны тоқтатуы туралы қаулы шығаруы тиіс.
III ТАРАУ. Бұлтартпау ... ... ... ... және ... шешу ... Бұлтартпау шараларының заңи, теориялық, практикалық мәселелері
және оларды шешу жолдары
Бұлтартпау шараларының ... ... ... ... отырып,
біріншіден, бұлтарпау шараларының мәні мен мазмұнына байланысты сұрақтың
шешілмеуін айтуға болады. ... ... ... ... ... ... ... шаралары – қылмыстық жауаптылықтың
бастамасы, түрі, құрамдас бөлігі. Бұл көзғарасты қолдаушылар: И.И.Карпец,
А.В.Наумов және ... ... ... ... ... бұлтартпау шаралары жауаптылық
және жаза бола алмайды. Жаза, тек қана, мемлекет атынан, ... ... ... ... ... ... мақсаты тұлғаны жазалау, ал
бұлтартпау шараларының ондай мақсаты жоқ, оның мақсаты тұлғаның іс ... ... ... ... ... ... шаралары – процессуалдық санкциялар. Бұл
көзғарасты қолдаушылардың (М.С.Строгович, А.М.Ларин) пікірі ... ...... іс жүргізудің мүдделерін қорғайтын ескерту
шаралары. Олар, іс ... ... ... ... ... ... ... және оның қылмыстық іс әрекеттерін тоқтатуға арналған. Бұл
ғалымдардың көзғарасы біздің заң ... ... ... ... бір ... бұлтартпау шарасы үкімді қамтамасыз ету мақсатымен
де қолданылады.
Тағы да бір қылмыстық іс ... ... дау ... ...
бұлтартпау шараларын қолдану негіздерінің анықталмауы. ... және ... ... ... ... ... ... кезінде, тергеуші, анықтаушы, прокурорлар оны қолдану
негіздерін атамайды. Шешімнің негізі - ... және ... ... ... ... ... айыптың болуы,
бұлтартпау шарасының қажеттілігі жатады. Фактілік негіздерге – ... ... ... ... болуы жатады. Бірақ, бұл
жерде де келісім жоқ, ғалымдар фактілік негіз ретінде мәліметтерді ... ... ... ... Және ... ... оған айыптың
тағылуы, барлық жағдайда, оған бұлтартпау ... ... ... ... деген пікірде айтылған.
Практикалық маңызы бар мәселе болып, түрлі бұлатрпау шараларын қолдану
болып табылады. ... ... және өзін ... ... туралы холқат беру
мәселесін алатын болсақ, үлкен маңызды мәселе ... ... ... ... ... ... табылады. Оны қолданылған шараның бұзылуы деп
есептеуге бола ма? Тұлғаның іс жүргізу ... ... ... ұғым нақты
анықталуға тиіс.
Бұл шараның кемшілігі – оның қамтамасыз етілмеуі. Айыпталушы, сезікті
тұлға, ешқайдй кетпеймін деп ... ... ... ... бермейді.
Сондықтан, болашақ жауаптылықтан жалтаруға, іс жүргізуші органдардан
жасырынуға мүмкіндігі ... Сот ... жие ... тағы да
бір мән-жай, алдын ала тергеу барысында осындай шара қолданылған тұлға, оз
мекен-жайын әдеиі жасырып ... ... ... ... бойынша келуден
бас тартпайды, ал енді іс сотқа келіп түскен кезде тұлғаны табуға ... ... ... ... ... қылмыс жасап біздің мемлекетте
ұсталған кезде. Шетел ... ... ... ... орташа қылмыс
жасаған жағдайда, әсіресе әйел адамдар, оларға ешқайда кетпеу және ... ... ... ... алу ... ... Практикада жие кездесетін
жағдай, көп балалы әйел адамдар, шетел азаматшылары, ... ... ... ... ... он ... толмаған балаларының
болуы, оларға қамауға алу ... ... ... бермейді. Шетел
азаматшысы болғандықтан, оған кепілдік, кепіл, үйде ... ... ... ... ... ... туралы қолхат беруден
басқа шара ... ... жоқ. Ал ... ... аумағында болуын
ешкім қамтамасыз ете алмайды, сондықтан олардың өз ... ... ... өте жие ... шарасын алатын болсақ, бұл ... ... ... ... ... ... ... бойынша
қолданылатындығы белгісіз, ҚІЖК-де ол туралы ... ... ... ... бойынша қолдануға болады деп қорытынды шығаруға негіз бар.
Екіншіден, сұрақ адам ... ... ... жүз ... ... ... ақша, ақша ма? Үшіншіден, біздің пікірімізше, бұл
шара негізгі шара ретінде емес, қосымша шара ... ... ... ешқайда кетпеу және өзін дұрыс үстау туралы қолхат беру ... ... ... бірге. Егер, тәуелсіз негізгі шара ... ... оны ... үшін ... ... тиісті. Жауаптылықты
тек қана кепілдің көлемін көтеру арқылы жүзеге асыруға болады. Ал егер ... ... ... бұл шара жұмыс істемей қалуы мүмкін. Қылмыстық
жауаптылыққа, өмір сүру ... ... ... ... ... тұлғалар
тартылады. Жағдайы жоғары тұлғалар қылмыс жасамайды деп айтуға болмайды,
олар ... іс ... ... қолына түспейді. Бұл жағдайды
ескеретін болсақ, кепілдің ... ... оны жие ... ... ... ... айыпталушы тұлғаның құқыққа қайшы мінез-құлқын алдын алу
шарасы ретінде көздейді. Бірақ, кепілдің көлемі тұлғаның дұрыс өзін ... ... деп айта ... 1997 ... дейін біздің қылмыстық іс
жүргізу заңнамасында осындай шара ... ... Бұл ... белгісі. Көптеген шетел мемлекеттерінде бұл шара бұрыннан
қалыптасқан және ... ... ... ... ... жақында ғана
енгізілгендіктен оның механизімі әлі қалыптасқан жоқ.
1997 жылы ... ... іс ... ... орын ... бірі – ... үйде ... ұстау.
ҚР ҚІЖк-нің 149-бабы, айыпкерді толық оқшалай қажет бола қоймаса
немесе жасы, денсаулық жағдайы, отбасы ... және ... да ... ... алу дұрыс емес деп үйғарылған кезінде, үйде қамауда ұстау
қолданылады дейді. Бірақ, қандай да бір басқа ... не ... Ал, ... бір ... ... нақты реттелмеуі – оны
өзінше талқылауға мүмкіндік береді. Сондықтан, осы ... ... ... кезде, іс жүргізуші орган немесе судья, өз тандауы бойынша, егер
себепті дәлелдесе, кез келген жағдайды атай алады. Бұл ... осы ... ... ҚР ... ... ... керек..
Соңғы жылдары, қамауға алу шарасына санкция беру ... алып ... беру ... көтеріліп, сұрақ соттардың
пайдасына шешілген болатын. Ол ... ... заң ... органда қаралып,
қылмыстық іс жүргізу заңына өзгертулер енгізу ... деп ... ... ... ... қамауға алуды сотпен санкциялау әлі қалыптасқан
жоқ. Қамауға алуды ... – сот ... ... ... Сот ... ... институт екені туралы шетел тәжрибесі
дәлелдейді. Шетел тәжрибесі барлық мемлекеттерде бірдей қалыптасқан ... бір ... ... жағдай – сот адамдардың құқықтары мен
мүдделерінің ... ... ... ... ... сот арқылы қорғану нормаларын енгізген және олардың
кепілдігі ретінде ... ... ... ... біздің
қылмыстық іс жүргізу заңында да бар. Бірақ, ... ...... ... арттыруда.
3.2 Бұлтартпау шараларын қолдануға прокурордың
қадағалауы және оны жүзеге асырудың мәселелері
Прокурорлық қадағалау ... ... ... ... ... ҚР ... 33-бабының 4-тармағында заңдылықтын
анықтамасы берілген: «Республикадағы Мемлекеттік билік біртұтас және
Конституция мен ... ... ... Конституцияны, заңдарды
және оларға сәйкес қабылданатын нормативтік-құқықтық актлерді бұзбау,
заңдылықтын мәнәін ... ... ... ролі – ... ... және ... ... өзіне бағынысты емес органдар мен
тұлғалардың қызметін, арнайы құрылған органмен, қадағалау арқылы жүзеге
асыру.
ҚР ... ... ... сәйкес, прокуратура
мемлекет атынан, ҚР аумағында заңдардың, ҚР Президенті жарлықтарының және
басқа да ... ... ... және ... ... ала ... анықтау және жедел-іздестіру қызметінің
заңдылығына; әкімшілік және атқару өндірісіне жоғарғы қадағалауды ... ... кез ... ... ... және жою шараларын
қолданады, ҚР Конституциясы мен заңдарына қайшы келетін, ... ... ... ... ... ... мүддесін сотта өкілдейді және ... ... ... ... ізге ... ... қадағалауға «жоғарғы» деген терминді қолдану, оны заң қолдануды
бақылаудың басқа нысандарына қарағанда ерекшелейді, ... ... ... ... міндеттенген органдар арасында негізгі орынға
қойады.
Прокурорлық қадағалаудың ... ... ҚР ... ... заң күші бар ... және ... да ... белгіленеді, соның ішінде ҚР ҚІЖК, ҚР ... ... ... ... ... прокурорлық қадағалаудын келесі
жалпы міндеттерін атауға болады:
- ҚР аумағында, ҚР заңдары, ҚР Президенті ... және ... ... ... ... және біртұтас орындалуын қадағалау;
- тергеу, анықтау және шұғыл-іздестру қызметінің заңдылығын қадағалау;
- ... және ... ... ... ҚР Конституциясы және басқа да нормативтік актлеріне ... ... мен ... наразылық білдіру;
- сотта мемлекет мүддесін өкілдеу және сот актлер ... ... ... ... және ... ... ізге түсуді жүзеге
асыру;
- мемлекеттік-құқықтық статистиканы ұйымдастыру және ... ... ... ... ... ... мақсаттары, ҚР Бас прокурорымен
қабылданатын бұйрықтар және құқықтық актлермен реттеледі және ... ... ... ... ... ... қарастыра отырып,
бұл бағыт, алдын ала тергеуді қадағалаудың негізгі ... бірі ... ... Оның ... қылмыстық іс саласында, бұл бағыт адам және
азамат құқықтары және ... ... Бұл ... ... ... ... Оның пікіріне сәйкес, «қылмыстық
іс жүргізу саласындағыдай, бірде бір ... ... ... адам және ... ... мен ... қозғалмайды.
Заңсыз ұстау, негізсіз қылмыстық жауаптылыққа ... ... ... ... ... ... заң ... адамға қатты моральдық
және физикалық зиян келтірмейді.[28]
Совет ... ... ... ... ала ... ... ... шараларын қолдануды қадағалаған, ... ... ... ... ... кезеңдерінде, мемелкеттің саяси даму
бағыты, тоталитарлық режим және басқа да жағдайлар әсер ... ... ... ... ... мазмұны, оны қорғау тәсілдері өзгерді. Бұл ... ... ... ... әсер ... ... ... тәуелсіздік алғаннан кейін, 1994 жылдың 12
ақпанында ҚР Президентімен бекітілген, ҚР құқықтық реформасының ... ... ... ... прокуратура өкілеттігінен, оның
атқаратын қызметіне тән емес деп алынды. Сол уақыттан бастап, ... ... ... өзгереді. Бұл өзгерістер, алдын ала тергеу
нысаны – анықтауға жанама қатысты, бірақ, прокуратура ... ... және ... ... ... ие ... сотқа дейінгі
қызметті атқаратын органдардың мазмұнын өзгертті.
Алдын ала тергеу мен анықтауды қадағалау, ҚР ... ... ... «ҚР Прокуратурасы туралы» ҚР Заңы (бұрында-«ҚР
Прокуратурасы туралы» ҚР ... заң күші бар ... ... ... бір ... ҚР ... актлеріне өзгерістер мен қосымшалар
енгізу туралы» ҚР Заңы, 2003 жылдың 7 ... ҚР Бас ... ... Алдын ала тергеу мен анықтаудың ... ... ... ... ... ... ... ҚР Бас Прокурорының нұсқауы, осы саладағы қадағалауды атқаратын
негізгі және құжат болып есептеледі. Бұл нұсқауда, алдын ала ... ... ... ... ... ... ... табу, ашу,
тергеу барысында заңдылықтын бұзылуын анықтау, жою немесе жоюға байланысты
шаралар қолдану арқылы жүзеге ... деп ... ... ... барысында, прокурордың негізгі міндеті –
прокурорлық ... ... ... адам мен ... ... мен
бостандықтарын қамтамасыз ету. Бұл прокуратура органдарының құқықты қорғау
функциясы.
Алдын ала тергеу сатысында адам және ... ... ... ... етуге байланысты негізгі өкілеттіктер, бір де бір
мемлекет билігінің тарауына жатпайтын, негізгі функциясы ретінде ... ... ... органдарына берілген.
Жоғарыда айтылғандай, сотқа дейінгі өндіріс ... ... ... адам мен ... ... қамтамасыз ету мәселесі қаралып
отыр. Прокуратура органдарына, сотқа дейінгі сатыда, ... ... ... ... адам мен ... құқықтары және бостандықтарын
қамтамасыз етуга ... кең ... ... ... ала ... ... адам мен азаматтың құқықтары және бостандықтарын
қамтамасыз ету, ... істі ... ... ... ... іс-әрекеттерін
және шұғыл-іздестру шаралын жүргізу, бұлтарпау шараларын қолдану ... ... ... ... ... ... ... мысалғы, 2004
жылдың 19 мамырында ҚР Бас Прокурорының Бұйрығымен бекітілген, Алдын ... және ... ... ... қадағалауды ұйымдастыру
туралы нұсқауы, 4 бөлікте, прокурордың өз ... ... ... ... ... қарастырылған жағдайлар мен ... ... да бір, ... ... ... ... ... бермеуге құқығын бекіткен.
Аталған Нұсқауға сәйкес, қадағалау, қылмыстық ізге түсуді жүзеге
асырушы ... ... ... ... ... ... ... заңдылығын қамтамасыз ету мақсатымен,
ұйымдастырылу қажет.
Алдын ала тергеу ... адам және ... ... ... ... ... ... негізгі өкілеттіктер, бір де бір
мемлекет билігінің тарауына жатпайтын, негізгі ... ... ... ... ... органдарына берілген.
Жоғарыда айтылғандай, сотқа дейінгі өндіріс сатысында, ... ... адам мен ... ... ... ету ... қаралып отыр.
Прокуратура органдарына, сотқа дейінгі ... ... ... ... және
анықтау жүргізу кезінде, адам мен азаматтың құқықтары және бостандықтарын
қамтамасыз етуга ... кең ... ... ... және ... барысында адам мен азаматтың құқықтары және ... ету, ... істі ... тергеу, бөлек тереу іс-әрекеттерін
және жедел-іздестіру шаралын жүргізу барысында оларды қамтамасыз етуден
тұрады.
Прокурор, ... істі ... ... мен негіздерін тексеру
кезінде, ерекше көңілді, қозғауға негіз болған материалдардың толықтығы мен
объективтігіне аудару қажет. С.К.Журсимбаевтың ... ... ... қозғау негіздері заңсыз жолымен алынуы ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс қозғау сұрақтары
нақты қарастырылуға тиісті.»[29]
Қылмыстық істің қозғалауы, барлық ... ... ... ... тартумен, бұлтартпау шарасын қолданумен, құқықтары ... ... ... ... істі ... ... сезікті және айыпталугшы
тұлғаға ҚІЖК-де көзделген бұлтартпау ... ... ... ... ... ... сот шешімі және прокурордың санкциясымен жүзеге асырылады,
ал бір қатарын тергеуші өз ... ... ... ... барлық
жағдайда олардың қолданылуының заңдылығы прокурормен тексерілуге тиісті.
Прокурор, қолданылған ... ... деп ... өз ... оны ... ... шығаруға құқылы. Бұл өкілеттік прокурордың ... мен ... ... ... туындайды. Аталған шаралар
ішінде ең ауыры тұлғаны қамауға алу. ... ... бұл ... ... қаралып, жаңадан реттеллді. Шараны санкциялау мүмкіндігі ... ... Егер ... алу шарасын қоллдануға ... ... ... енді бұл ... сот құзыретіне табыс етілелді.
Қылмыстық істің қозғалауы, бір қатар жағдайда, тұлғаны 72 ... ... ... ... ... ... ... тек
ғана сот шешімі негізінде кінәлі деп табылуы мүмкін. Сондықтан, сезікті
және айыпталушы ... ... және ... ... осы ... қарау қажет. Кінәсіздік презумпциясы, тұлғаға бұлтартпау ... ... де ... ... 2004 ... 19 ... ҚР ... Бұйрығымен бекітілген, Алдын ала тергеу және анықтаудын
заңдылығына прокурорлық қадағалауды ... ... ... ... «Аудандық, қалалық және оларға теңістірілген прокурорлар, ҚР ҚІЖК-
нің 17 тарау талаптарының ... ... ... ... ... ... алу ... жерлерінде, медициналық
айықтыру жерлерінде, қалалық, аудандық уақытша ұстау изоляторларында,
тергеу ... ... ізге түсу ... ... ... ... ... түнгі уақытта, демалыс, мейрам күндері
өткізуді жие ... ... Әр бір ... ... оны ... ... Сезікті заңсыз ұсталған жағдайда, кінәлі лауазымды
тұлғаларға ықпал ету шараларын қолданумен, тезарада оны ... ... ... ... ... ... мүгедектерді, әйелдерді,
шетел азаматтарын ұстау заңдылығына бөліну қажет. Ұстауды дәлелдеме ... ... ... тиым салынсын».
Жоғары айтылғандға негіздене отырып, ... ... ... ... ... – қылмыстық істі қозғау сатысында сезікті,
айыпталушы тұлғалардың құқықтары мен ... ... ... ... ... бағыттарының бірі атқарушылық іс
жүргізудің заңдылығын қадағалау. Бұл ... ... сот ... мен мәжбүрлеу сипатындағы өзге де шаралардың ... ... бас ... айыру орындарында болуының заңдылығын аталған
мекемлерде сотталған адамдарды ... ... ... ... ... ... және бас бостандығынан айырута қатыссыз жазаларды
аткарудың заңдылығынан. азаматтық және өзге ... ... сот ... ... ... жүзеге асырудан көруге болады.
Қазақстан Республикасының Қылмыстык -атқару кодексінің ... ... ... ... мен органдар әкімшілігінін заңдарлы
сақтауын калағалауды, Қазақстан Республикасының Бас ... мен ... ... ... ... тергеу изоляторында ұстау және қылмыстық жазаны орындау
мәсілелері жәніндегі Қазақстан Республикасының ІІМ-і мен ӘМ-і ... ... ... ... ... ... жасау және заңға қайшы келетін бүйрықтар, жарлықтар, қаулылар тез
тоқтатылып, ... ... ... жүзеге асыру қарастырылған. Тексеру
кезінде ұсталғандардың, қамауға алынғандардың заңда белгіленген, құқықтар
мен міндеттерінің ... ... ... ... ... заңдылығына, тәртіп туралы заң талаптарының мүлтіксіз орындалуына
және ұсталған, ... ... ... мен жасы толмағандардың жағдайына
баса назар аудару қажет.
Бұлтартпау ... жасы ... ... ... жалтаруына жол
бермеу үшін, істің мән-жайын түпкілікті ашу, қылмыстық ... ... алу және ... ... ... ету ... мен ... органының, прокурордын, соттың қолданатын процессуалдық
әрекеті.
Кәмелетке толмағанды қамауға алу бұлтартпау шарасын қолданған кезде
мынаны ескеру қажет:
а) жасаған ... ... және оның ... ... ... айыптың болуының дәлелділігін;
в) кәмелетке толмаған ... ... мен ... жасырынуына
мүмкіндігін;
г) кәмелетке толмағанның еркіндікте жүрген кезінде істің ... ... ... келтіруін;
Қабылданған шешім туралы жазбаша прокурорға хабарланады ... ... ... арқылы беріледі.
Осы жалпы заңның ... ... ... сәйкес кәмелетке
толмаған айыпкерге (сезіктіге) қолданылған бұлтартпау шарасына шағым беруге
қүкығы мен тәртібін түсіндіру керек.
Прокурордың санкциясымен тағайындалған ... ... ... ... үшін ... ... жүргізуші адам тек прокурордың
санкциясымен ғана жүзеге асырады.
Айыпкерді қамауға алу ... ... ... ... ... ... Прокурор айыпкерді қамауға алудың негізін тексеруге міндетті.
Кәмелетке толмаған айыпкерді қамауға алу ... ... ... ... мұқият бәрін қарап алу керек. Ол ... ... ... ... ... өзі ... ... оның өмірдегі жағдайымен және
тәрбиесімен танысуға міндетті. Прокурор әр ... ... ... ... ... ... қамауға алған кезде, оны жасы ... ... ... ... ... тиіс. Прокурор айыпкерге қатысты
түрлі бұлтартпау шараларының бірін таңдап нұсқау беруге ... ... ... ... тиіс және ол ... ... адам мен ... болады.
Ал жүйке ауруымен ауыратын адамдар қоғамға қауіпті әрекет жасаса және
өзіне немесе басқаларға ... ... ... тек бір бұлтартпау шарасын
қолданады. Ауруханалық жағдайда қамауда ұстау. Қалған бұлтартпау ... ... ... ... және олар оны ... ... бәрін жинастырсақ бұлтартпау шаралары деген – бұл ... ... ... ... шарасы, айыпталушының
(сезіктінің) жеке бостандығын, жеке кепілдіктен, оны ... ... ... ... анықтама, тергеу, соттан қашып кетпеуі,
тиісті рұқсатынсыз тұрғылықты жерден кетпеуін, іс ... ... ... оны ... ... ... алдын-алу, оны жасауға кедергі үшін,
тәртібін дұрыстауды қамтамасыз ету, уақытылы шақыру бойынша ... ... ... қамтамасыз ету және де үкімнің ... ... ... ... - бұл мемлекеттің (процессуалдық) мәжбүрлеу шарасы
дегенімізде, бұл жерде осы шараны қолдануға ... бар ... ... лаууазымды тұлғалар өздерінің қылмыстық-процессуалдық құзыретін ... ... яғни ... ... мен қылмыстық істер бойынша ... ... ... ... ... ... заңмен
белгіленгне құзыретті тұлғаларға мыналар жатады: ... ... сот ... ... қолдану қажет екендігі жөніндегі және бұлтартпау
шарасының қандайын қолдану жөніндегі мәселені ... ... ... ... ... сот ... 139 ... көрсетілген мән-
жайлардың үстіне, сонымен қатар, тағылған айыптың ... ... ... жас ... денсаулық жағдайы, отбасы жағдайы, немен
шүғылданатындығы, мүліктік жай-күйі, түрақты түратын жерінің ... ... да ... ескерілуге тиіс. Процессуалдық әдебиеттерде
бұлтартпауды таңдауда тұжырымдардың бәрін қарағанда айыпкердің жеке ... ... ... ... ... және тағы ... бұлтартпау
шарасын қолданбауға негіз болмайтын жағдайларды ескеру керек дейді.
Бұлтартпау шарасын қолдану туралы дәлелденген қаулы немесе ... ... ... ... ... ... аты, ... жылы,
туған жері, айыптың мәнісі, қылмыс заңының айыпкерге айып ... ... ... ... түрі және ол шараны қолданулың негіздері
көрсетіледі.
Прокурорлық қадағалау мемлекетте заңдылықты қамтамасыз етудің негізгі
тәсілі. Прокурор, ... ала ... ... ... ... шараларының заңдылығын және ... ... ... ... ... ... ... -ешқайда кетпеу және өзін дұрыс ұстау
туралы қолхат ... жеке ... ... ... қызметшіні әскери
бөлім командованиесінің бақылауына беру; кәмелетке толмағанды ... ... ... үйде ... ... ... алу жатқызылған.
Қазақстан Республикасының ҚІЖК –де қылмыстық істі тергеу мен оны
сотта қарау сатысында бұлтартпау шарасын қолдану ... ... ... орын ... ... алу ... шараларының қолдану институты
өзінің табиғаты жағынан кешенді болып табылады, ол қылмыстық-процессуалдық
заңның даму ... ... ... ... ... дамуында пайда
болған. Бұлтартпау шарасы институтының кешенді көрінісі оның ... ... ... ... Ол ... ... ... тәжірибе
жүзінде оның процессуалық тәртібіне, әр-елдің өмірлік тәжирибиелеріне
сүйене отырып зерттелеуі керек. Қазақстан Республикасында ... алу ... ... ең ауыр ... ... ... ... қамау бұл
тұлғаның ... ... ... ... жеке өмірі мен
бостандығына шектеу жасап оны қоғамнан оқшаулайды. Сондықтан да бұл шараны
тергеу органдары өз ... ... ... үшін оған ең ... ... ... Ал бұл рұқсатты ҚР ... ... ... ... қадағалауды жүзеге асыратын прокурорлар және ... ... ... ... ... беретін санкциясы өте ... ... ... ... да ... бұл шаларалға санкция
беріп қоймай, оның жүзеге асыруына айыпкердің, сезіктінің Конституциямен,
Адам құқығының Жалпы ... ... және ... ... ... пактісімен қандай да болмасын түрдегі ұсталған немесе қамауға
алынған ... ... ... жинағымен және т.б. нормалармен
кепілдік берген құқықтар мен бостандықтарының, мүдделерінің ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырылуы қажет.
Бұлтартпау шарасының жұртшылыққа тәрбиелік ... бар ... ... бұл ... ... ішінен мысалы, кәмелетке толмағанды әке-
шешесінің, асырап алушыларының қарауына беру, ... ... ... қадағалауына беру. Егер, мысалы тергеуші кәмелетке толмағанды
әке-шешесінін, асырап алушысының қарауына баланы берген кезде, ол ... ... ... ... ... ... ... керек.
Кәмелетке толмаған баланың әке-шешесімен тәрбиелік жұмыс жүргізу
оңайға ... ... ... ... егер өз ... ... ... жұмыс сәтті өтеді. ... ... ... ... ұштасады. Бұл сонда қылмыстық іс жүргізуде айыптылық бейім
болып ... ... ... ... ... ... ... бұл қамауға алуға ... ... ... ... ... ... жасай отырып одан тиісті ... ... ... Бұлтартпау шарасы мәжбүрлеу құралы белгілі-бір
мән-жайларға, ... ... жеке ... ... тұрғалықты
тұратын жерінің болуы т.б. негіздерге сай ескере отырып таңдалуы қажет.
Практикада көбіне айыпталушының мүдделері ... яғни оның ... және ... ... бұлтартпау шараларын қолданған кезде
ескертілмейді, әсіресе ол бұлтартпау шарасы ретінде қамауға алу қолданған
кезде ... Бұл ҚР ... ... ... құқытары мен
бостандығын кепілдігіне қайшы келеді.
Үйде қамауда ұстау жаңа шаралардың бірі, сондықтан оның ... ... ... бір ... ... бар.
ҚР ҚІЖк-нің 149-бабы, айыпкерді толық ... ... бола ... ... ... жағдайы, отбасы жағдайы және басқа да ... ... алу ... емес деп ... ... үйде қамауда ұстау
қолданылады дейді. Бірақ, қандай да бір ... ... не ... Ал, ... бір ... ... нақты реттелмеуі – оны
өзінше талқылауға мүмкіндік береді. Сондықтан, осы шараны қолдануға ... ... іс ... ... ... ... өз тандауы бойынша, егер
себепті дәлелдесе, кез келген жағдайды атай алады. Бұл жерде, осы ... ... ҚР ... ... енгізу керек. Осымен қатар, ҚІЖК-де,
үйде қамауда ұсталған тұлғаға қадағалау ... ... деп ... қадағалау кіммен және қалай жүзеге асырылатыны белгісіз. ... ... ... қолданылған жағдайда тергеуші, анықтаушы, ... ... ... ... ал іс сотқа келген кезде кімге
жүктеледі.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
I.Заңдар мен нормативті актілер
1. ҚР Конституциясы .Алматы, 1995.
2. ... ... ... ... ... Назарбаева народу
Казахстана «Казахстан на пороге нового ... ... в ... ... правда от 02.03.2006 г.
3. Указ Президента РК № 80 от 30 ... 2006 г. “О ... ... по
реализации стратегии Казахстана до 2030 г”.
4. «Концепция правовой политики ... ... ... ... РК от 20 ... 2002 ... № 949а.ҚР
Қылмыстық іс жүргізу кодексі. -Алматы, 13.12.97 ж.
5. 5.ҚР Сот жүйесі және сот мәртебесі туралы ҚР ... ... ... 6.Прокуратура туралы ҚР Заңы. 21.12.1995 ж.
7. 7.КР Ішкі істер органдары туралы ҚР Заңы. ... ... 8.КР ... ... ... ... ҚР ... ж.
9. 9.Қылмыстың жасалуына сезіктілер мен айыпталушыларды күзетте ұстаудың
тәртібі мен шарттары ... ҚР Заңы ... ... ... Н.С., ... В.З. ... уголовный процесс», ЛГУ,
Ленинград,1998 г.
2. Ахпанов Д.М. «Проблемы уголовно-процессуального принуждения в ... ... ... 1997 ... ... В.М. ... и заключение под стражу в стадии предварительного
расследования», Киев, 1990 г.
4. Божьев В.П. «Уголовно-процессуальные правоотношения» М., 1975 г.
5. Гуткин И.М. ... ... в ... уголовном процессе»М.,1963 г.
6. Гуковская Н.И. ... ... ... в ... ... ... борьбы с преступностью», М.,
1972 г.
7. Давыдов П.Н. «Уголовно-процессуальные формы ... с ... ... 1983 ... ... Л.И. ... ... при производстве по уголовному делу»,
М.,1992 г.
9. Дмитриевская С.Ф. «О судебном контроле за ... и ... ... ... Юстиция – 1992 г., №7.
10. Джакишев Е.Г. «Некоторые вопросы ... с ... ... ... ... С. К вопросу о расширении судебного контроля и состязательности
на ... ... ... ... в Республике
Казахстан.//Правовая реформа в Казахстане №1 2002.46-48беттер.
12. Журсимбаев С.К. Актуальные ... ... ... прав ... ... и ... на ... стадиях уголовного процесса.
Дисс. На соис.ст.канд.юрид.наук-А.2000.46 бет
13. Еникеев ... мер ... ... ... следствии. Казань.,1999
14. Коврига З.Ф. «Уголовно-процессуальная ответственность», Воронеж,1984г.
15. Корнухов В.М. ... ... ... в ... Саратов, 1978 г.
16. Кудин Ф.М. «Принуждение в уголовном судопроизводстве», Красноярск, 1985
г.
17. Когамов М.Ч. Судебный ... на ... ... ... ... практики уголовного процесса.//Тураби №1 2002.65бет.
18. Лившиц Ю.Д. «Меры пресечения в советском уголовном процессе»,М., ... ... А.М., ... Ю.Д. ... ... ... ... Особенная
часть, Алма-Ата, 1991 г.
20. Мариупольский Л.А. «Применение органами внутренних дел меры пресечения
– заключение под стражу», М.,1972 г.
21. ... ... ... уголовного процесса».Томск,1971 г.
22. Назарбаев Н.А. Казахстан – 2030. ... ... ... ... ... 1997 г.
23. Насыров Г. Судебный контроль и прокурорский надзор не одно ... №4 ... ... С.Д. «Уголовный процесс РК», Алматы, 2000г.
25. Полянский И.Н. ... ... ... ... 1956 ... ... И.Л. «Неприкосновенность личности и принуждение в уголовном
процессе», М.,1989 ... ... ... ... ... М.,1986.
28. Рыжаков А.П. «Меры пресечения», М.,1996 г.
29. Сапарғалиев Ғ.С. Қазақстан ... ... ... ... М.С. ... ... ... процесса», М., «Наука»,т.1,
т.2,1979 г.
31. Савгирова Н.М. «Меры пресечения и иные меры ... ... ... Б.Х. «ҚР ... іс ... , ... 1998ж.
33.Толеубекова Б.Х.., Халиков К.Х., Нуралиева А.С., ... ... ... ... ... ... ... курс Книга первая. Алматы: ТОО Издательская компания
“НАS”, 2004.
34. Толеубекова Б.Х.., Халиков К.Х., Нуралиева А.С., ... ... ... ... Казахстан. Часть Общая:
Академический курс Книга вторая Алматы: ТОО Издательская компания
“НАS”, 2004.
35.Тетерин Б.С., Трошкин Е.З. ... и ... ... ... г.
36.Хитрин Ю. «Мало принять хорошие законы: нужно их как ... ... и ... г.
37. Шимоновский В. «Сроки содержания под стражей на ... ... ... и ... «Законность», ч.3, 1995 г.
38.Чельцов А.М. «Советский уголовный процесс», М.1962.
10. Послание Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева ... ... на ... ... рывка вперед в своем развитии».
Казахстанская правда от 02.03.2006 г.
11. Указ Президента РК № 80 от 30 ... 2006 г. “О ... ... ... ... ... до 2030 г”.
12. «Концепция правовой политики ... ... ... ... РК от 20 ... 2002 года, № 949а.ҚР
Қылмыстық іс жүргізу кодексі. -Алматы, 13.12.97 ж.
33.Толеубекова Б.Х.., Халиков К.Х., ... А.С., ... ... право Республики Казахстан. Часть Общая:
Академический курс Книга первая. Алматы: ТОО Издательская компания
“НАS”, 2004.
34. Толеубекова Б.Х.., Халиков К.Х., Нуралиева А.С., Тыныбеков ... ... ... ... ... ... курс ... вторая Алматы: ТОО Издательская компания
“НАS”, 2004.
-----------------------
[1] .Коврига З.Ф. Уголовно-процессуальное принуждение. - ... ... ... М.А. ... ... за обеспечением прав ... ... ... - М.. ... ... М.С. ... уголовный процесс.М.,1976.29бет.
[4] Чельцов М.А. Меры принуждения. М.,1979.35бет.
[5] .Коврига З.Ф. ... ... - ... ... И.А. ... ... и ... и уголонном
процессе.М. юр.лит ; 1992. 18бет.
[7] Буряков А.Д. Меры ... в ... ... ... ... ... З.Ф. ... принуждение. - Воронеж,
1975.33бет.
[9] Петрухин И.Л. Свобода личности и ... ... ... Ғ.С. ... ... Конституциялық құқығы.
А.,1998.41бет.
[11] Права человека.Сборник международных документов. М.,1986.
[12] Михайлов В.А.Меры пресечения в ... ... ... ... ... мер ... принуждения на
предвариетльном следствии. Казань.,1999.56бет.
[14] Рыжаков А.П. Меры ... ... ... З.Ф. ... ... - ... Петрухин И.А. Неприкосновенность личности и принуждение в уголовном
процессе. -М. 1983.50бет.
[17] Ерешев Е. ... іс ... ... ... Оқулық Алматы 2006.
[18] Лившиц Ю.Д. «Меры пресечения в советском ... ... ... Петрухин И.А. Неприкосновенность личности и принуждение в уголовном
процессе. -М.. 1982.71бет.
[20] Коврига З.Ф. Уголовно-процессуальное принуждение. - ... 1975. ... ... М.С. Советский уголовный процесс.М.,1976.59бет.
[22] Лившиц Ю.Д. «Меры пресечения в советском уголовном процессе», ... Л.А. ... ... органами внутренних дел меры пресечения
– заключения под ... М., ... ... С. К ... о ... судебного контроля и
состязательности на досудебных стадиях уголовного процесса в Республике
Казахстан.//Правовая реформа в ... №1 ... ( ... И.Л. ... ... (правовые аспекты).//Право и
государство.1999.№1.72бет
[26] Насыров Г. Судебный контроль и прокурорский надзор не одно ... №4 ... ... М.Ч. ... ... на ... ... пределы и
потребности практики Уголовного процесса.//Тураби №1 2002.65бет.
[28] Мукашев Б.М. ... по ... по ... ... следствия не обязательно. Дисс. на соис. ст. ... ... ... ... С.К. Актуальные проблемы обеспечения прокурором прав и
свобод человека и гражданина на досудебных ... ... ... На ... ... Қазақстан Республикасының Қылмыстық -атқару кодекс 13.12. 1997 20-бап

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Іздер. Мұхтар Әуезов28 бет
Арал теңізінің тартылу себептері6 бет
Молекула құрылысы және спектрлері14 бет
Ақпарат және оны өрнектеудің жолдары6 бет
Бастауыш мектептің математика сабақтарында ұлттық және дидактикалық мазмұнды ойын есептерін қолдану арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту27 бет
Химияның ауыл шаруашылығындағы маңызы11 бет
Corel Draw программасын түрлі графикалық бейнелерді өңдеуге қолданудың әдістемелік негіздері21 бет
Turbo Pascal-дағы жолдық қатарлар15 бет
«Қатарлар»2 бет
Абай «Қарасөздерінің» ағылшын тіліне аударылған нұсқасындағы прагматикалық аспектісі, сонымен қатар лексикалық және стилистикалық жағынан қарастырылған сәйкестіктерді анықтау арқылы қазақ аударматану ғылымының дербес теориясы мен практикасына қатысты жалпы тұжырымдар43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь