Бастауыш сынып оқушыларының өзіндік жұмысын ұйымдастыру

Кіріспе
Негізгі бөлім.
Бастауыш сынып оқушыларының оқу процесінде өзіндік жұмыстарын ұйымдастырудың теориялық негіздері
Педагогика ғылымында оқушылардың өзіндік жұмысының қалыптасуы, даму тарихы мен бүгінгі жағдайы.
Өзіндік жұмыстардың маңызы және оны ұйымдастыру жолдары
Қорытынды
Әдебиеттер тізімі
        
        Курстық жұмыс
Бастауыш сынып оқушыларының өзіндік жұмысын ұйымдастыру
Мазмұны
Кіріспе
Негізгі бөлім.
Бастауыш сынып оқушыларының оқу процесінде ... ... ... негіздері
Педагогика ғылымында оқушылардың өзіндік жұмысының қалыптасуы, даму тарихы
мен бүгінгі жағдайы.
Өзіндік жұмыстардың маңызы және оны ұйымдастыру жолдары
Қорытынды
Әдебиеттер тізімі
КІРІСПЕ
Тәуелсіз еліміздің білім беру ... ... ... оң ... жас ... тәрбиесі үшін жауапкершілігін терең сезіліп отырған
бүгінгі таңда ... ... ... ... ... ... мен ... пайдалануды көздейді. Бұл мақсаттың шешімін
табуда оќушылардың оқу ... ... түрі - ... ... орны ... ... олардың мазмұнын, формаларын жетілдіру өзекті
мәселелер қатарынан орын алады.
Оқушылардың өзіндік жұмысы- мұғалімнің қажетті нұсқаулары бойынша
оқушының оқу ... жеке дара және ... ... ... тапсырмаларды
орындау барысында оқушылардан белсенді ойлау, әртүрлі танымдық есептерді
шешу талап ... ... ... ... бақылауды
үйренеді, оларда тапсырылған істі орындаудағы жауапкершілік ... ... ... бір-біріне деген жолдастық көмек
қалыптасады.
Оќушылардың ... ... ... мәселе көне заманнан бастау алады.
Ежелгі грек философтары (Сократ, Платон, ... ... өз ... ... мәнділігін ерекше атап өткен болатын. Оқытудың тиімділігін
арттыру құралы ретіндегі оқушылардың ... ... ... ... ... А.Дистервегтің, К.Д.Ушинскийдің және
т.б. еңбектерінде тереңдетілді.
Р.Г.Лемберг, Е.Я.Голант, ... ... және тағы ... ... ... ... өзіндік жұмыс оқушылардың өзін-өзі
бақылауын қалыптастыру, ақыл-ой тәрбиесін беру ... ... ... он ... өзіндік жұмыстарды ұйымдастырудың теориялық-
әдіснамалық проблемалары ... ... ... ... ... ... қарастырылды:
- оқуды белсендіру құралы ретінде (Б.П.Есипов, П.И.Пидкасистый);
- оқушылардың танымдық дербестігін қалыптастыруға ... ... ... ... ... ... ... рухани-практикалық білім ретінде
(Л.П.Буева, С.Т.Зырянов);
- дербестік - жеке тұлѓаның қасиеті мен ... ... ... психологтар Л.В.Занков, Д.Б.Эльконин, В.В.Давыдов
зерттеулерінің ... ... ... ... танымдық
мүмкіндіктері айқындалды. Л.С.Выготский, С.Л.Рубинштейн, А.Н. Леонтьев
оќыту мен ... ... ... ашып ... ... сынып
оқушыларының өзіндік іс-әрекетін қалыптастыру проблемалары А.Х.Аренова,
Н.Н.Светловская, ... ... ... ... және
т.б. мазмұнды еңбектерінде кеңінен қарастырылды.
Оқушының даму деңгейіне сай білім ... қана ... ... ... белгілі ғылым саласына қатысты қабілетін дамытуға, алған білімін ... ... ... және оны жаңа ... ... білуге мүмкіндік жасау қажет. Сондықтан оқушылардың ... ... ... ... ... ... өзекті
проблемасы ретінде біздің зерттеу жұмысымызда басшылыққа алынады.
Жоғарыда аталған психологтар мен педагог-ғалымдардың еңбектерінде
оқытудың ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретіндей нақты шығармашылы ... ... ... ... ... үшін ... ... жұмыстары
мәселесі жаңалық емес, бірақ қоғамдағы қазіргі кездегі қайта ... ... ... беру жүйесіне қойылып отырған талаптарға сай оқыту
үдістерін, құралдарын ... аса ... ... ... ... ... жаңаша білім беру жүйесіне сәйкес ... ... ... ... өзіндік жұмыстардың сапасын ... ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларының оқу процесінде
өзіндік жұмыстарын ұйымдастырудың теориялық негіздері
1. ... ... ... ... жұмысының
қалыптасуы, даму тарихы мен бүгінгі жағдайы
Бастауыш сыныптарды оқытудың маңызды мақсаттарының бірі- ... ... ... істеу дағдыларын қалыптастыру. Білімнің негізі бастауыш
сыныптарда қаланатыны белгілі. ... осы ... ... бастап,
оқушылардыѕ өз бетінше жұмыс істей білу іскерлігін де қалыптасуы ... ... жаѕа ... ... ... түсініп, тұжырымдау, есепті
талдап, шығара білу, жаңадан өтілген ұғым бойынша өздігінен ой қорыта білу,
өзінің оқу іс ... ... ... білу т.б. ... ... – оқу ... мақсатты түрде ұйымдастырылған жұмыстар және
жаттығулар жүйесі арқылы жүзеге ... ... ... ... көне ... бастау алады. Көне
грек оқымыстылары Архимед, Аристоник, Платон, Аристотель баланың білімді өз
еркімен, белсенді және ... ... ... ... әрі ... тұжырымдап берді. ұлы ғұламалар өз ой-пікірлерінде адамның ойлауы өз
бетімен жұмыс істеу әрекетінде ғана ... ... ал жеке ... және оның ... ... ... ... нәтижесінде
ғана мүмкін болатынын (Сократ), мұндай іс-әрекет балаға қуаныш пен ләззат
сыйлап, оның жаңа білімді ... ... ... шектейтінін дәлелдеді.
Бұл қағидалар мектеп пен педагогикалық ... ... ... ... ... ... зерттеулерінің пәні болып табылды.
Өздігінен жұмыс іс-әрекеті проблемасы әрі қарай Франсуа Рабе, Мишель
Монтен, Томас Морр, Томаза Компонелла еңбектерінде қарастырылады. Бұл ... ... ... ... догматизм, жаттандылықтан арылу үшін
баланың ізденімпаздығын қалыптастыру талабынан туындаған еді. Ол ... ... жаңа ... ... заттың дәмін өз бетімен татып көру ... яғни ... ... өзі ... ... ... өзіндік іс-әрекетін қалыптастыру мәселесі шетел және
отандық педагогиканың көрнекті цикілдері мұраларында басты орын алды.
Чехтың ұлы ... ... ... ... ... ... тартудың ұйымдастырушылық-практикалық ... ... ... ... ... ... ... пәні - оқыту, ... ... ... ... және ... ... әрекет етуі болады, ол бірнеше жылдар
бойы жемісті дамытылды және қазіргі дидактикада да белгілі орын ... ... из ... лабиринтов» атты ењбегінде
оқушылардың дербестігі табиғи нышанында ... Ол ... ... мен ... әрекеттілігінің әрбір ... ... ... атап ... ... ... ... Автопрасия (практикалық жүзеге асыру);
3. Автохресия (алған білім, біліктілік және дағдыларын жаңа жағдайларда
қолдану);
4. Автолексия (өз ... ... өз ... ... ... ... балалардың табиғи нышандарын оқыту әдістерімен
байланыстыра алмады.
Оқыту ... ... ... ... ... ашып көрсетуге, оқытудың тәсілдерін бірізділікпен ... ... ... ... ... ... ... оған философиялық-психологиялық, физиологиялық және ... ... ... мен ... ең ... рет ... және ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдыњ басындағы озық ойлы
педагогтар ... ... ... ... ... ... ақыл-ой
қабілетін дамыту, айналасын қоршаған табиғат пен ... ... ... ... дұрыс көзқарастарын қалыптастыру, олардың өздігінше
құратын өмір мен әрекетке қабілетін дұрыс ... ... (56, 123). ... ... ... ... ... қабілетін, ойлауын, сөзін ... ... ... ... ... қажет болса, оны заманының
жүйеге түскен білімдерімен қаруландыру (материалдық ... ... ... ... ... ... ... берудегі бұл екі міндет бір-
бірінсіз болуы мүмкін ... сол ... ... ... ... қою ... Сондықтан білімнің осы екі бағыты бірігуі тиіс, яғни оқу баланы аќыл-
ой және адамгершілік жақтарынан дамытатын тұтас процесс болғандықтан, ... ... ... білімдерімен қоса ақылын да байыту, сол сияқты
формальды әрекеттерді, дағдылары және ... де ... ісі ... деп ... ... ол ... негізгі проблемасы - формальдық
және материалдық білім мәселесін ... ... ... ... ... ... догматикалық әдістері мен мектепте құрғақ
жаттауды ... ... Ол ... де, ... да ... іс-әрекетін
шығармашылық процесс деп қарастырды. Ал оның негізі - ойдың, ... Оқу - ... және ... ... ... ... ... оқудың
қызықтылығы терең ақыл-ой жұмысына байланысты болатындай ... ... ... ... ... ... қойып, оқушылардың өзіндік іс-әрекетін
тиімді ұйымдастыруға көңіл бөлді.
Оқушылардың өзіндік іс-әрекетін, олардың өзіндік жұмыстарды орындауын
К.Д.Ушинский ... да ... ... ... бір ғана ... ... -
деп есептеді. Бұл жерде оқушылардың жас ... ... ... атап көрсетеді: «үнемі балаға өзінің әлі жететіндей ... ... және оған тек күші ... ... ғана ... қажет, бұл көмек
баланың жасы өскен сайын әлсірей ... ... (56, 41). ... ... ... ... ... бұрын өмір сүрген және сол
кезеңдегі әріптестеріне қарағанда ... ... ... ... маңызды қадам жасалғанын дәлелдейді.
Оқушылардың өзіндік жұмыс ... ... ... аспектіде
Л.Н.Толстойдың мектептегі тәжірибесінде дамытылды. ... ... етек ... ... - Европа мен орыс мектептерінің іс-тәжірибесінде
таратылған оқыту теориясы мен ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдамасын жасайды. Бұл
тұжырымдаманың негізгі қағидасы - баланың өмірлік тәжірибесін ... ... ... ... ... ... оның ... ерік беру. Өзіндік
іс - әрекет теориясын педагогика, ... және ... ... ... ... ... К.Д. ... айырмашылығы Л.Н.
Толстой бұл мәселеде өз ... ... ... дамытудың негізгі
факторлары ретінде Л.Н. Толстой оқушының жеке тәжірибесі мен оның қоршаған
ортасын ерекше атап ... ... А.И. ... П.П. ... С.Т. Шацкий, А.П.
Пинкевич, М.С. Пистрак және т.б. ... ... ... ... ... және жалпылама тұрғыдан терең қарастырылады.
Н.К. Крупская бұл теорияны оқушылардық дербестігін ... ... шешу ... өмірмен тығыз байланыстыру арқылы ... ... деп ... Бұл ... ... және т.б. еңбектерінде жан-жақты нақтыланып, сапалы түрде
айқындалды.
20-30 жылдары педагогика ғылымында өзіндік жұмыстың ... ... ... ... мектеп тәжірибесін сипаттауға көңіл бөліне
бастады. Бұл кезең өзіндік жұмыстарды ұйымдастырудың әдістемелік аспектісін
жасау, әсіресе оқулықпен және кітаппен ... ... ... ... ... бай ... Дәл осы кезеңде Н.К. Крупскаяның
“Кітаппен ... ... ... ... ... мақаласы жарық көрді, ол
педагогикалық ортаға жақсы танымал болды. Бұл мақалада ... ... ... ... ... ... мен мұѓалім-
практиктердің күш салуының арқасында бұл кезеңде кітаппен жұмыс істеудің
белгілі бір жүйесі ... оның ... ... бөліп көрсетілді: сыныпта
оқылған параграфты әңгімелеп беру, оқылған материал бойынша жоспар құру,
оқулықтағы суреттер бойынша жұмыс, оқулықтың ... ... ... ... құру және т.б. (28, ... ... аяғы мен 40-шы жылдардың басында алдыңғы қатарлы
педагогтар Р.М. ... Е.Я. ... П.Н. ... кейіннен 50-ші
жылдардың ортасы мен 60-шы жылдардың басында И.Т. Огородников, М.Н. Скаткин
және т.б. ... ... ... істейтін жұмыстарын кеңінен
қолдануға жүйелі түрде кірісіп, өзіндік жұмыстың ... ашып ... көп ... ... Осы ... ... ... мен құрылымының мәнін зерттеу не жаңа материалды меңгеру барысында
оқушылардың психикалық процестерін, не ... ... ... ... ... ... ... соңғы проблемаға
көптеген теориялық және ... ... ... Мұндай
зерттеулердің тақырыптары сан алуан бола отырып, орта мектептегі барлық
сыныптарда оқу ... ... ... ... ... ... ... ролін түсіндіруге, жаңа материалды мұғалімнің түсіндіру
барысында оќушыныњ өзіндік жұмысын ... ... мен ... ... жаңа материалды өздігінен оқып-үйрену, білім, білік,
дағдыны ... ... ... білік, дағдыны кезектегі тексеру,
оқулықпен және қосымша әдебиеттермен жұмыс істеу және т.с.с. ... ... ... көп ... ... ... өзіндік жұмыстарының маңызы» атты
мақаласында ... ... ... ... үш ... ... ұ¦йымдастыру- техникалық дербестілік;
- Ойдың дербестілігі;
- Іс-әрекеттің, қимылдың дербестілігі.
Автордың пікірінше, бірінші элемент оқушының жұмысты жоспарлай білуін, өз
уақытын бөлу, жұмыс ... ... ... ... ... ... ... үшін оқушы мектепте рациональды оқуға және кітап
материалдарын меңгеруге, кітапхана ... ... ... ... ... ... т.б. ... керек.
Автор ойдың өзіндік жұмысы - бұл материалды іріктеу, оны ... ... ... ... ... жаңа ... өз бетінше шағын тұжырым жасау, т.б. деп ... ... ... ... ... ... ... түрде аяқтайды.
Сондай-ақ Е.Я.Голант оқушылардың дербестіліктерін дамыту мүмкін болатын
іс-әрекеттіњ үш бағытын белгіледі: танымдық, практикалық және ... ... ... бойынша өзіндік жұмыстың теориялық
мәнін қарастырған алғашқы ғалым болды.
Біқќатар зерттеулер өзіндік жұмыстарды оқушыларда ... ... ... ... ретінде қарау, оларды оқытудың басқа құралдары
мен әдістері жүйесінде тиімді пайдалану ... ... ... ... ... жұмыстарды оқушылардың ақыл-ойын тәрбиелеу құралы
ретінде жекешелендіруге ... ... ... - 70 ... жаңаша өзгерістер байқалды. М.А. ... ... П.И. ... Н.Г. ... И.Я. Лернер, И.И. Малкин және т.б. өз
зерттеулерінде көбінесе оқушылардың өзіндік жұмысы ... ... ... ... ... зерттеулерде сабақтың тиімділігі ең алдымен оқушылардың өзіндік іс
- әрекетін белсендіруге және сабақтағы оқушылардың іс - ... ... ... ... екендігі көрсетілді. өздерінің эксперименттік
зерттеулерінде олар мектептегі оқу барысында оқушылар тек ... ... ... алып қана ... ... өздігінен жасай білуге үйрену
қажет деген қағиданы ұстайды. Оқыту процесінің осы екі жағы ... ... болу ... ... мәселелері бойынша зерттеу еңбектерінде Б.П.Есипов
дидактикалық міндеттерді ұсынды. Б Есипов теориялық ... ... ... ажырата білді:
- оқушылардың меңгерген білімдерінің беріктілігі және саналылығын
арттыру;
- бағдарлама талабына сай ... мен ... ... ... ... ... және дағдыларды пайдалана білуге
оқушыларды үйрету
- ақыл-ой және дене еңбегі мәдениетіне оларды баулу;
- өз ... ... ... ... ... өз ... өз ... көтеру үшін тиімді еңбек етуге
оқушыларды даярлау.
Б.П.Есипов өзіндік жұмыстардыњ белгілі бір түрлерін ажыратып ... ... жаңа ... қабылдау және түсіну ұѓымы;
б) білімдерді бекіту және жетілдіру;
в) білім, біліктілік және дағдыларды қалыптастыру, ... және ... ... ... қолдану және біліктілік пен дағдыларды одан
әрі дамыту;
д) білім, біліктілік және дағдыларды ... ... ... және ... өзіндік жұмысын ұйымдастыру
құралдарын іздеу проблемасы шетел дидактикасында да ерекше орын алады (А.
Улиг - ... М. ... - ... Дж. ... ... – АҚШ, ... - ... т.б.) Мәселен, А. Улиг оқушылардың өздігінен білімді
меңгеру процесінде іс-әрекеттің ... ... ... ... (өнімді) процестерін бөліп көрсетеді. Мұныњ ішінде автор
шығармашылық процесті оқушының мұғалімнің ... ... ... ... ... ... іс-әрекеті болып бөлінетіндігін
көрсетеді. Осы білудің ... ... мен оқу ... жіктемесі оқыту
процесінің екі жақты іс-әрекетінің ... - ... ... ... және ... ... ... түрінде беріледі. “Оқыту
процесі” атты кітабында ол оқушылардың бұрын ... ... ... жолын бөліп көрсетеді:
1. Ұқсас тақырыптар бойынша есептер шығаруда бұрын алған білімдерін қолдану
(дағды немесе ... ... ... ... ... ... ... яғни принциптер мен
қатынастардың өзгерісінде оқытудың нәтижелерін қолдану.
Дж. Брунер “Таным туралы”, “Оқыту теориясы” ... ... ... құралдары ретінде оқушылардың білімді өздігінен меңгеруін, өздігінен
ізденуін атап өтеді. Мұнда ең басты рольді іздену мен жањалықты негіздейтін
болжамдарды құру ... Бұл ... ... ... ... оқушыларға
баяндамайды, оқушылармен ынтымақтаса отырып, оны ... ... ... алу ... өзі осы ... құрайды, жаңа
байланыстар мен қатынастарды алғаш рет ашып ... ... ... ... ... ішкі ... қалыптасады.
Американдық ғалым М. Бедфордтың пікірінше, оқыту үрдісінде бала (5-9 ... алуы ... ол үшін ... ... жағдайларға шоғырландырылуы қажет:
1. Оқушыға (pupil-cente zed), яғни балада ... шешу ... ... ал ... ... ол өз ... ... керек.
2. Іс-әрекетке (activity-centezed) бағытталуы керектігінің мәні: оқушы өз
білімінің қолданбалы болатынына көз жеткізуі.
М.Бедфордтың ... ... ... (10-13 жас) ... ... ... тура жауаптарды бермеу керек.
Сабақ құрылымында өзіндік жұмыстарды ұйымдастыруды зерттеуге әдіскерлер
де көп үлес қосты. Психологиялық-педагогикалық әдебиеттерде оқытуда ... ... ... ... ... жањѓырту іс-әрекеті
ретінде көрсетіледі, бұл балаға ... ... ... идеялары
немесе ойларын практикада жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Бұл ... ... И. Т. ... М.И. ... Л.А. Пономорев т.б. жазды.
Қазақстанда педагогика ғылымының дамуында да ... ... ... ағартушылар мен педагог ғалымдардың зерттеулеріне арқау болды.
Көрнекті ағартушы А. Байтұрсынов оқушының өзіндік ... ... ... бала ... тәжірибе арқылы өздігінен алуы керектігін
айтқан болатын.
Қазақстандық ғалым Р.Г. Лембергтің ... ... ... мына ... ... жұмыстың мақсатын айқын түсінуі;
ә) жұмыстың жемісті аяқталуына, оның алдағы ... ... ... өз ... ... ... ... Қазақстанда оқушылардың және студенттердің өзіндік жұмысы
проблемасы бойынша бірқатар кандидаттық және ... ... ... ... ... т.б.). ... ... «Кіші жастағы оқушылардың өзіндік оқу іс-әрекетінің ... ... атты ... ... ... ... жақын ерекше атап өткен жөн.
Бұл жерде тек бірқатар авторлардың ғана пікірлері келтірілді, дегенмен
бүгінгі таңда ... ... ... ... ... бағыттардың
анықталғанын айтқан ләзім.
Жоғарыда айтылғандарға сүйене отырып, ... пен ... ... ... ... жұмысы, оқушылардың танымдық ізденімпаздығын
қалыптастыру, оқыту процесінде өзіндік жұмыстарды ұйымдастыру ... көне ... ... ... ... ... зерттеліп келе
жатқандығын айтуға болады, мұның өзі проблеманың сан- қырлылығын көрсетеді.
Қоғамның дамуына байланысты білім беруге ... ... ... ... ... жјне өз ... есеп бере алатын оқушыларды ... ... бұл ... ... ... ... ... мазмұнын байыту міндетін қояды.
2. Өзіндік жұмыстардың маңызы және оны ... ... ... жұмысының педагогикалық тиімділігі- мұғалімнің
жұмысқа жасаған басшылығының сапасымен тікелей байланысты. Егер ... ... ... ... ... ... мақсат айқын болса,
онда орындалған өзіндік жұмыстың сапасы да ойдағыдай болады.
Өз бетінше жұмыстың негізгі ... ... ... ... көмегінсіз орындауы. Тапсырманы орындауда жақсы нәтежиеге ... ... ... іскерлік дағдысын, бақылай білу қабілетін, ... шешу ... ... ... білуін байқап көреді. Егер тапсырманы
орындауда қателер жіберсе, онда мұғалім сол қателерді оқушылардың ... ... ... оқушының іс-әрекетін дұрыс жолға бағыттағаны
жөн.
Ғылыми еңбектерді және ... ... ... ... ... ... дидактардың, әдіскерлердің және мұғалімдердің ... ... ... ... ... ... формаларын
көрсету арқылы сипаттайтынын дәлелдейді. Осыған байланысты бірқатар
авторлар өзіндік ... ... ... ... (Лернер И.Я.), енді
біреулері оқытудың құралы ретінде (Л.И. ... ... ... ... ... ... анықтайды (Есипов
Б.П.).
Кейінгі жылдары педагогикалық басылымдар беттерінде өзіндік
жұмыстардың ... ... ... ... ... ... тұлғасын тәрбиелеу мен дамытудағы мәні, қол жеткен ... ... ... ... ... ... жұмыстарына толық анықтаманы өз зерттеуінде Б.П.
Есипов береді. Оқыту процесіне енгізілген оқушылардың ... ... ... тікелей қатынасуынсыз орындалатын жұмыс; бұл жағдайда оқушылар
саналы түрде тапсырманың мақсатына қол ... ... ... отырып және танымдық іс-әрекеттерінің нәтижелері арқылы тырысады.
Өзіндік жұмысты оқытудың құралы ретінде А.В. ... ... Л.И. ... ... ... оқытудың құралы бола отырып, әрбір материалды меңгеру
барысында дидактикалық мақсат пен ... ... ... ... ... ... ... олардың танымдық процестерін дамытады
және оқушылардың өзін-өзі ұйымдастыру мен өзін-өзі басқарудың маңызды шарты
болып табылады.
Оқыту ... ... ... оқушылардың өзіндік ... мен ... ... ... ... танымның пәні мен әдісін
қамтамасыз ету ... ... ... пәні кез келген ... күзі ... ... ... ... қызметі болмайды. Нақты
қандай да болсын өзіндік жұмыстың міндеті болады.
Оқушылардың оқыту ... ... ... ... ... ... шартына, сол өзіндік жұмыстың төрінің мазмұнына, оны
орындау барысында ... қол ... ... ... ... Бірақ мынадай сұрақ еріксіз туындайды: ... ... ... ... ... көрсетілген шарттардың, өзіндік жұмыстың нақты
түрлерінің құрылымы мен мәнін ашуда және олардың ... ... ... ... не ... Н.Г. ... өзінің алдындағы ғалымдардың (Б.П.
Есипов, Л.М. ... Я.А. ... т.б.) ... және ... жұмысына жүргізген бақылаулары мен арнайы эксперименттеріне
сүйене отырып, негіз ретінде жеке ... ... ... ... ол әр ... ... ... көрінеді. Оқытудың бастапқы
сатысында балада дербестіктің алғашқы ... ... ... түрінде сипат алады, оқытудың бұл кезеңі өзіндік ... ... ... ... ... ... Н.Г. ... былай деп жазды: «
Егер дербестіктің алғашқы дамымаған формалары әлсіз ... еске ... ... ... ... ... және ашық ... болады«
( 20, 17).
Педагогикалық әдебиеттерде өзіндік жұмыстарға оқыту ... ... ... беріледі. Р.М. Микельсон ... ... ... еш ... ... ... орындауы«
деп түсінеді (21, 50). Е.Я. Голант бұл ұғымға анықтама бермейді, біраќ
өзіндік ... ... ... ... атап ... оқушылардың
танымдық дербестігін оқыту құралы - өзіндік жұмыспен ... ... ... өзіндік жұмыстың оқушылардың танымдық іс-әрекетін
белсендіретініне толық баға бере қоймаған. ... ... - ол ... ... ішкі ... ... ... яғни
ішкі жақтар ретінде ойдың, пікірдің, ... ... атап ... ... өзіндік жұмыстардың мынадай белгілерін
бөліп көрсетеді: бірнеше әрекеттерден тұратын белгілі бір ... ... ... ... тікелей басшылығынсыз, әрбір әрекетті тексерусіз
орындауы (17, 34).
Дидактикалық әдебиеттерде өзіндік ... ... ... ретінде
басқа да анықтамалар береді, яғни оқушылардың өзіндік жұмысы деп ... ... ... ... ой-пікір, инициатива таныта
отырып, орындайтын іс-әрекетін« айтады (22, ... ... ... ... ұштастыра білу - оқыту
процесіндегі ең өзекті ... Оның бір ұшы ... өз ... ... тығыз байланысты. Шәкірттерді өз бетімен жұмыс істеуге баулу
олардыњ білімге ... ... ... ұштайды, алған білімдерін іс
жүзінде пайдалана білуге үйретеді, оқыған материалдарын тиянақты меңгеруге
жәрдемдеседі, олардың ... ... ... жетілдіреді.
Оқушылар өзіндік жұмысты орындау барысында жеткілікті дағды алуға
тиіс. Әр оқушы ... ... ... ... қандай тәсілдерді
қолданатынын білген жөн. Сонда ғана ... ... ... болады.
Оқушылардың өздігінен орындаған жұмысы сол бойда-ақ тексеріліп, ... ... ... ... түзетіледі, әрі себептері түсіндіріледі.
Оқушының өз бетімен орындаған жұмысының сапалы ... ... ... ... ... ... әрекеті елеулі ықпалын тигізеді.
Психологиялық-педагогикалық әдебиеттерде ... ... ... ... ... Олардың ішінде оқыту теориясы
мен практикасында жиі кездесетіндері мыналар:
1. Дидактикалық мақсаттар бойынша: а) ... ... б) ... в) ... ... баянды
ететін және т.б.
2. Даралау дәрежесі бойынша: а) мазмұны әртүрлі, бірақ бірдей
тәсілмен орындалатын; ә) ... ... ... ... ... б) ... әртүрлі және әртүрлі
тәсілдермен орындалатын.
3. Білім материалдары бойынша: а) ... және ... ... ә) ... орындау және салыстыру;
б) лабораториялық және графиктік жұмыстар.
4. Оқушылардың ізденімпаздық дәрежесіне ... ... ... өз ... ... жұмыстарының жіктеуін П.И.Пидкасистый
жасады.
Осы жіктеуге сәйкес оқу процесінде ... ... 4 ... Олар ... Үлгі ... ... өзіндік жұмыстар.
1. Реконструктивті – вариативтік өзіндік жұмыстар.
2. Эврикалық (ішінара ізденуді талап ету) өзіндік жұмыстар.
3. Шығармашылық (ізденуді ... ... ... ... ... ... ... орындаған кезде мұғалімнің көрсеткен
үлгісін оқушы ... ... ... бір ... ... ... Осындай жұмыстар үшін арнайы тапсырмалар (тапсырма жауабының
дайын үлгілері, алгоритмдік ... ... ... ... ... және ... ... үлгісі арқылы берілген
жұмыстар оқушылардың оқу материалын тиянақты игеру ... ... ... ... ... ... іс - ... ... ... ... ... ... тапсырмаларының басқа
типтерінің көмегімен іс-әрекеттің қиынырақ түрін орындауға жұмылдырады.
Реконструктивті-вариативтік ... ... ... ... Оны ... процесі кезінде оқушылар: а) ... ... ә) оқу ... ... ... б) осы
проблемаларды шешудің жолдарын іздеуді; в) белгілі амалдардан ... ... және т.б. ... Вариативтік өзіндік жұмыстарды орындау
процесінде оқушылар ... ... ... ... ... ... бірнеше жолдарын қарастырады, орындау
тәсілдерін, ... ... ... және т.с.с.
Сонымен реконструктивті-вариативтік өзіндік жұмыстар оқушылардың
алған білімін қолдануға ынталандырады, ал соныњ нәтижесінде олардың ... ... ... жұмыстар үшін мұғалімдер проблеманың жаңа шешімдерін
іздестіріп, алынған білімді (бірнеше тақырыптар мен ... бір ... ... ... ... ... ... ең жоғарғы сатысы эврикалық және шығармашылық
өзіндік жұмыстар болып табылады. Мұндай ... ... ... ... ... игерген білімдері негізінде тапсырмаларды орындау
тәсілдерін түрлендіріп, ... ... ... өз ... жаңаша
шыѓару жолдарын көрсетуі, оның мазмұнын, мақсатын, шығару ... ... ... ... және шығармашылық қасиеттерін
қалыптастыру үшін практикада ... ... ... ... ... ... ... жұмыстардың түрлерін
пәнаралық және пәнішілік байланысты есепке ала ... ... ... ... ... ... (Кесте 1):
өзіндік жұмыстардың түрлері.
Кесте 1.
|Оқушылардың өзіндік жұмыстары ... ... ... ... |Зерттеушілік |
|байланыстар | ... ... | ... ... ... ... |Бірнеше таныс |Пәнішілік |
| ... ... ... ... |
| ... ұқсас |өзгерген |пәнішілік |міндеттерді |
| ... ... ... ... |шешудің жаңа |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... оларда |әдісін жасауды|
| ... ... ... міндетті |талап ететін |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... |талап ететін | |
| | | ... | |
| | | ... | ... ... ... |Таныс тәсілді |Бірнеше таныс |Пәнаралы |
| ... ... ... ... өзгеше|проблемалықмін|
| ... тым ... ... ... |
| ... емес |түрінде |жағдаятқа |шешудің жаңа |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |өзіндік |
| ... ... ... ... |
| ... |жұмыстар. |талап ететін | |
| | | ... | |
| | | ... | ... ... ... ... ... тымұқќсас емес пәнішілік
жағдаяттарға ауыстыруды талап ететін үлгі бойынша өзіндік жұмыстар ... ... ... ... орындауды мұғалім бұрын көрсеткен
және мұндай тапсырмаларды оқушылар орындап көрген. ... ... ... ... ... ... таныс тәсіл бойынша орындайды.
Таныс әјсілді соғанұқќсас ... тым ... емес ... ... талап ететін үлгі бойынша өзіндік жұмыстар жоғарыда
айтылған жұмыстарға ұқсас. Бірақ оларды орындау үшін оқу ... ... ... тәсілін білу талап етіледі. Үлгі бойынша өзіндік
жұмыстарды орындау оқушының барлық әрекеті тек оның ... ... ... ... ... қалыптастыру негізі, ... ... ... ... ... ... ... Бұл тәжірибе таныс
тәсілді шамалы өзгерген түрінде өзгеше пәнішілік немесе пәнаралық жағдаятқа
ауыстыруды талап ететін реконструктивті-вариативті ... ... ... ... ғана ... ... отырған өзіндік жұмыстар жүйесінде жоғары сатыда пәнішілік
және пәнаралық зерттеушілік ... ... ... ... ... ... өз танымдық іс-әрекетінде біртіндеп ... ... ... ... ... ... ... үшін оқушыларға өз
білімдерін, таныс-тәсілдерді жетілдіріп, жаңа тәсілдерді ойлап табулары,
олардың ... ... шешу ... ... ... жұмыстар оқыту процесінде білімділік, тәрбиелік, дамытушылық,
практикалық, танымдық және ... ... ... ... ... және ... ... оқушылардың бойында тұлғалық адамгершілік қасиеттерді сіңіреді;
дамытушылқ: танымдық процестерді, сөйлеу ... ... ... ... ... өз бетімен іс жүзінде ... ... ... және ... кеңейтеді;
бақылау: бағдарламалық материалды меңгеру деңгейін тексеруге және есепке
алуға мүмкіндік береді.
Өзіндік жұмыстар оқушылардың танымдық ... мен ... ... ... өз ... жинақтай алу қабілеттерін
дамытуда жетекші роль ... ... ... ... және оқу
прцесінде оқушылардың жалпы белсенділігін ... ... ... ... ... ... және оқушының
дербестік деңгейінің артып отыруы- осы ... ... ... ... ... ... ... барысында оқушылардың белсенді ой-
әрекетін күшейтуге мұғалім жұмысты жоспарлы түрде ұйымдастырып, оған дұрыс
басшылық жасай ... ғана қол ... Ол үшін ... ... ... ... ... талаптарды басшылыққа алуға тура
келеді:
1. Оқушылардың өзіндік ... оқу ... ... кезеңдерінде,
әсіресе жаңа материалды түсіндіру процесінде де ұйымдастыру ... ... ғана ... қоймай, олардың бойында ой еңбегіні
жалпы тјсілдері мен жолдарын пайдалану біліктерін ... ... ... ... ету ... ... белсенді ұстанымда ұстап, оларды таным процесінің ... ету ... ... ... тапсырмалары жекеленген
фактілерді меңгеруге емес, әртүрлі проблемалар шешуге бағытталуы тиіс.
өзіндік жұмыстарды орындай отырып, ... ... ... ... ... ... өз бетімен шешуге үйренуі тиіс, ол үшін осы уақытқа
дейін қалыптасқан білім, білік, дағдыларын пайдаланып, соның негізінде
алынған ... ... ... ... ой ... ... үшін ақыл-ой әрекетіне біртіндеп көше
түсіруді талап ететін жұмыстар беру ... ... ... ... маңызды
талап туындайды: оқыту процесінде балалардың алған білімдерін әртүрлі
жаттығуларды және ... өз ... ... және жаңа ... ... алу мүмкіндігі қамтамасыз етілетін жағдайлар жасалуы керек.
Бастауыш сынып оқушыларының өзіндік жұмыстарын ұйымдастырудың ... ... ... ... ... ... нұсқаулар беруі;
• жұмысты орындаудың және аяқтаудың уақытын белгілеуі;
• мұғалімнің басқаруымен оқушының дербестігінің мөлшері;
• оқушының жұмысты өз еркімен және ... ... оған әсер ... бар ... ... сынып оқушыларының өзіндік жұмыстарын ұйымдастыру ... ... ... ... ... оқушылар тапсырмаларымен және оларды
орындау тәртібімен танысады.
Өткенмен байланыс ... ... ... ... айқындалады,
қиындықтар көрсетіледі, жұмыс нәтижелерінің сапалы өлшемдеріне ... және т.б. Бұл ... 2-3 ... ... ... өзіндік жұмыстарын орындау жүзеге асырылады. Бұл кезеңде
әрбір оқушы өз бетінше тапсырмаларды орындайды.
Өзіндік жұмыстарды қорытындылау кезеңінде ... ... ... ... жүргізіледі. Бұл әңгіме барысында өзіндік жұмыстарға бақылау
және бағалау жүзеге асырылып, қорытынды шығарылады.
Фронтальды әңгіме - ... ... ... ... ... өйткені оны жүзеге асыру барысында бірқатар функциялар атқарылады:
0. кері ... ... ... өзінің дұрыс жауабына көзін жеткізеді
және қате ... ... ... ... Кері ... ... материалды пысықтау арқылы оқушының тілін
дамытуға мүмкіндік болады.
2. Оқушылардың жұмыстарын тексеру функциясы және ... ... ... ... үшін кері ... ... яғни мұғалім оқушы жұмысты
қаншалықты орындағаны туралы толық ... ... ... оқу ... ... ... сабақтың кез
келген кезеңінде тиімді ұйымдастыруға болады, ол мұғалімнен педагогикалық
шеберлік пен әдістемелік ізденісті талап ... ... ... жаңа материалды қамтыған кезде сабақтың
төмендегідей құрылымын ... ... ... ... ... материалды тексеру.
1. Өзіндік жұмыс (25 минут).
2. Қорытынды шығару, мұѓалімнің ұсыныстары (1-2 минут).
Егер жаңа материал фронтальдық жұмыс ретімен ... ... ... ... өзіндік жұмыс сабақтың соңына ауыстырылады. Жаңа
материалды қайталау жағдайында ... ... ... ... ... ... сабақта аз уақыттық өзіндік жұмыстар да қолдану кең
тараған, олар көбінесе оқушыларда өз ... ... ... іскерлігі
қалыптаспаған кезде қажет. өзіндік жұмыстарды оқушылар орындай алатындай
етіп ... ... ... ... ... жұмыстың мазмұны, формасы
және орындау уақыты ... сол ... сай ... ... ... байланысты екендігін білуі шарт. Айта кететін жай, оқу процесінде
өзіндік жұмысты көп ... оны ... да ... ... ... ... жеке ... жүргізілетін өзіндік жұмыстардың мақсаты дәл анықтаған,
оның нақты ... ... ... ... ... болса, онда ол дұрыс нәтиже береді. Сондай-ақ мұғалім үшін
оқушыларды ж±мыс жүргізуге дайындау, оны ... және ... ... ... де ... ... табылады.
Мұѓалімнің келесі сабаққа дайындалу барысында негізгі мәселе өзіндік
жұмыстарға тапсырмаларды тањдап алу болып ... ... ... сабақтың тақырыбы мен мақсатына байланысты жүзеге асырылып, ... ... мен сол оқу ... ... тєн ... ... Бұл ... орындау оқушылардың білімді меңгеруін ... ... ... және тереңдетуге мүмкіндік береді, сонымен ... ... ... ... ... істеу біліктіліктері мен
дағдылары ќалыптасады. өзіндік жұмысқа тапсырмалар таңдап алуда ең алдымен
оқушылардың жас жјне ... ... ... ... ... ... психикалық процестер нашар дамыған. Олардың зейіндері
тұрақсыз. Балалар зейіндерін ұзақ ... ... бір ... ... ... тұра ... ... нервтік жүйесі әлсіз, бас миының орталықтары
тез шаршайды және ұзаққа созылған ауыртпалықты ... ... ... ... ... ... жұмыстарды ұзақ уақыт бойы орындау
талап етілмеуі керек. Тапсырмаларды ... ... ... ... іс -
әрекетін белсендіру мүмкіндіктерін ... ... ... ... Өзіндік жұмыстарды ұйымдастыруда проблемалық сипаттағы тапсырмалар
және танымдық тапсырмалар бағалы. Олар тек еске ... жаңа ... ... ... ... ... оны ... меңгеруді көздейді.
Оқушылардың ойлау іс-әрекетін белсендіру оларға ұсынылатын өзіндік
жұмыстардың қиындығына байланысты. Оқушыларға өз ... ... ... бере ... мұғалім оларға оны қалай орындайтынын, нені біліп,
нені жаттау керек, қалай бақылау керек, қалай сипаттау керек, ... ... ... ... ... ... ... өзіндік жұмыстарын ұйымдастырудың жай-күйін оқып-
үйрену мұғалімдердің өзіндік тапсырмаларды таңдап алу барысында ... ... ... көп ... ... ... береді. Соның әсерінен оқушылардың көпшілігі өзіндік жұмысты
орындауға берілген уақыт ішінде оларды аяқтай ... ... да, ... ... ... ... ... қалдырады. Мұндай жағдайға негізінен
өздігінен жұмыс істей алмайтын немесе өз ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге нерв іс-әрекетінің жоғарғы
типімен ерекшеленетін, яғни тез ... ... ... ... да тап
болады. Мұндай оқушыларды оқытуда ... өз ... ... ... ... қою маңызды, өйткені оқушы өз жұмысының
нәтижесін оны ... ... ... және ... бұл ... ... ... етілуі қажет. Сондықтан мұѓалім ... ... ... ... ... ... ... есепке алуы шарт.
Сабақта уақытты үнемдеп, жұмысты жақсы ұйымдастыру үшін мұғалім ... ... ... ... алдын-ала өзі орындап алуы тиіс.
Тапсырманы орындау барысында ол ... ... ... ... ... тездететінін түсінеді. Мұғалімнің алдын-ала тапсырмаларды
орындауы оған жұмыстың нәтижесінде оқушылар неге қол жеткізетініне наќты
маѓл±мат ... Б±л ... ... ... ... ... мұғалім
олардың неғұрлым қысқа, әрі түсінікті болуын қамтамасыз етуі керек.
Алдыњғы қатарлы мұғалімдердің ... ... ... ... тапсырмада оқушылардың бәріне бірдей дәрежеде түсінікті
болмайтындығын дәлелдейді. Оқу процесін ... ... ... ... интеллектуальдық дамуын қамтамасыз ететіндей, сонымен бірге
неғұрлым толық дайын емес оқушылардың білімді ... ... үшін ... етіп құру қажет.
Әдебиеттер тізімі
1. Пидкасистый П.И. Самостоятельная ... ... ... 1972.- 182 ... ... П.И. ... ... деятельность
школьников в обучении.- М: Педагогика, 1980.- 240 с.
3. Пидкасистый П.И., ... М.Л. ... ... ... ... России, 1990.- 212 с.
4. Половникова Н.А. О теоретических основах воспитания познавательной
самостоятельности ... в ... ... 1986.- 202 ... Пути ... ... усвоения знаний в начальных классах /
Под.ред. Богоявленского Д.Н., Менчинской А.М.- М: ... ... ... С. ... ... ... тілін ұстарту.- Алматы:
Рауан,- 1997.- 191 б.
7. Сансызбайќызы М. Балдырғандарға арналған қызықты математикалық
тапсырмалар.-Алматы:Рауан,1993.-54 ... ... Ќ.А. ... ... математикадан сыныптан тыс
жұмыстарды ... ... ... ... ... 2002.-82 ... ... М.Н. Проблемы современной дидактики.- 1980.- 344 с.
10. Смагулов Е.Ж. Развитие самостоятельности мышления в процессе ... ... // ... ... 2003.- №10.- 60-61 ... Талызина Н.Ф. Формирование познавательной деятельности ... - М:- ... 1988.- 175 ... ... ... ... ... математике в начальных классах
/ Под ред. Н.Б. Истоминой.- Москва-Воронеж, 1996.- 224 ... ... К.Д. ... педагогические сочинения. – М., 1964. – Т.1.
– 482 с.
14. ¦заќбаева С.А., Сарбасова Ќ.А. Бастауыш ... ... ... этнопедагогикасы материалдарын пайдалану.- Алматы,-
1997.- 32 б.
15. Хмель Н.Д. Педагогический процесс в ... ... ... 1984.- 134 с.
16. Шамова Т.И. Активизация учения школьников.- М: Педагогика, 1982.-208
с.
17. Щукина Г.И. Роль ... в ... ... М: ... 144 с.
18. Щукина Г.И. ... ... ... ... ... М: Педагогика, 1988.- 208 с.
19. Эльконин Д.Б. Избранные психологические труды.- М: Педагогика, 1989.
20. Ысќаќова Б. ... ... ... // ... ... №3.- 33-36 беттер.
21. Я иду на урок в ... ... ... М.: ... ... 2000.- 336 с.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш мектептегі оқу-тәрбие жұмысында таным процесін дамыту44 бет
Бастауыш сынып оқушыларының тұлғалық қасиеттерін дамыту52 бет
Кіші мектеп жасындағы оқушылардың жеке тұлғасын қалыптастырудың педагогикалық мәселелері53 бет
Сыныптан тыс тәрбие жұмысын ұйымдастыру негізінде оқушылардың экологиялық мәдениетін қалыптастырудың әдістемесі84 бет
Бастауыш сынып оқушыларының өзіндік жұмыс үрдісіндегі дамыта оқытудың теориялық және тәжірибелік негіздері31 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
«бастауыш сынып оқушыларына экологиялық тәрбие беру»29 бет
Адамгершілік мәдениетін қалыптастыруға бағытталған эксперимент жұмысының мазмұны мен нәтижесі7 бет
Ақпараттық технологиялар туралы жалпы түсініктер22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь