Қылмыстық заңның кері күшінің ұғымы

МАЗМҰНЫ
Кіріспе

1. Тарау. Қылмыстық заң және оның міндеттері
1.1 Қылмыстық заңның ұғымы және оның белгілері
1.2 Қылмыстық заңның құрылысы

2. Тарау. Қылмыстық заңның уақытта және кеңістікте қолданылуы
2.1. Қылмыстық заңның кеңістікте қолданылуы
2.2. Қылмыстық заңның уақытта қолданылуы

3 Қылмыстық заңның кері күшінің ұғымы
3.1 Қылмыстық заңның кері күші қағидасы дамуының тарихи аспектісі
3.2 Қылмыстық заңның кері күшінің Қылмыстық кодексі Жалпы бөлімінің нормаларында қолданылуы
3.3 Қылмыстық заңның кері күшін Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің нормаларында қолдану

Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер және нормативті.актілер
        
        МАЗМҰНЫ
|Кіріспе…………………………………………………………………. |6 ... ... ... заң және оның ... | ... ... ... ұғымы және оның |9 ... | ... ... ... ... |17 ... | ... ... ... ... ... және ... қолданылуы | |
|2.1. Қылмыстық заңның кеңістікте қолданылуы |25 ... | ... ... ... ... ... |38 ... | |
|3 ... ... кері ... ұғымы | ... ... ... кері күші қағидасы дамуының тарихи | ... ... | ... ... заңның кері күшінің Қылмыстық кодексі Жалпы | ... ... ... |52 ... | ... ... ... кері ... ... ... Ерекше | ... ... ... |69 |
| | ... …………………………………………………………… |78 ... ... және ... ... |83 ... бітіру жұмысы қылмыстық құқықтағы өзекті тақырыптардың біріне
арналған. Қылмыстық заңның негізгі ұғымдарын, ... ... ... күшін, кері күштің ҚР ҚК Жалпы және Ерекше бөлімі ... ... ... ... ... ... ... елімізде
саяси, экономикалық және әлеуметтік салаларда түбегейлі өзгерістер жүруде.
Жалпы ... ... ... ... ... ... қабылданды[1].
Мемлекет басшысы Н. Назарбаев 18 ақпан 2005жылы ... ... ... деп айтты: «біздің Конституциямыз әлемде ... ... ... сәйкес келеді және мойындалады,- деді.[2]
Конституциялық ережелерге және қағидаларға сүйене отырып жұмыс істеп
тұрған Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі ... ... ... және кеңістікте қолданылатын бірқатар ережелерін қосады. Осы ҚР ҚК
бірінші рет ... ... ... ... ... ... уақытына
қарамастан қоғамға қауіпті іс-әрекетті жасау уақыты саналады деп көрсеткен.
Сонымен бірге 1959ж. ҚазССР Қылмыстық кодексі ... рет ... ... кері күші ... ... ҚР ҚК ... ... адамның жағдайын
нашарлататын жағдайға немесе заңға кері күш ... ... ... ... ... немесе жазаны өтеп болған, бірақ ... бар ... ... ... ... ... ... өзектілігін
дәлелдеп тұр. Бітіру жұмысында отандық және шетелдік ... ... ... құқықтың бірден бір қайнар көзі ретінде Қазақстан
Республикасының Қылмыстық кодексін танимыз. Сондықтан да қылмыстық ... ... ... ... білу ... ... ... және жеңілдету қылмыстық заңнамада
көптеген іс-әрекеттерді қамтиды, оның ішінде қоғамға ... ... ... ... құқықтың Жалпы және Ерекше бөлімі нормаларында
қолдануға жол беріледі.
Қылмыстық ... ... және ... ... ... қатысты
қолданылмайды, әсіресе ауыр қылмыстық ... ... ... жаза тек сот ... қолданылады:
1) қылмыстық жауаптылық және жазаға тек нақты іс-әрекеттер жасаған
жағдайда қолданылады;
2) олар тек ... ... ... ... үшін ... тартылуы мүмкін;
3) осы іс-әрекеттер қылмыстық заңмен көзделінген;
4) қылмысты жасаған тұлғалар ғана ... ... осы ... ... ... ... ... адамдар жауаптылыққа
тартылады.
Жауапкершілік әр кездері заңның қатал шеңберімен ... ... ... ... көздеген санкция шеңберінде қаралады.
Адам санасының фотолистік буржуазиялық концепциясын жоққа шығаратын
концепциялар батыс елдеріне тән қылмыстық заң ... емес ... ... еместердің, жасөспірімдердің қасақаналық және абайсыздығы болмауы
барысындағы жауапкершілікті жоққа шығарады. Адам іс-әрекетін осылай ... ... ... ... береді.
Жазадан қашып құтылмайтындық әр ақыл есі дұрыс адам, қылмыс жасауға
кінәлі деп табылмаған жағдайда, ... ... ... ... ... ... міндетті түрде сотталуы тиіс деп ұғынуымыз қажет емес.
Қылмыстық заңнаманың ережесі қылмыстық жауаптылық қоғам және мемлекет
мүддесіне сәйкес қалыптастырылған, ... ... ... ... ... ... табыиғатына сәйкес демократияны одан әрі ... ... ... ... ... заңнама, соның ішінде қылмыстық заңнама
жетілдірілуі тиіс. Осы мәселелерді әзірлеу қылымыстық ... ... ... және ... ... ... жүзеге асыру барысында соттар заңды басшылыққа алуы
тиіс. Қылмыстық іс ... ... ... асыру үшін қоғамға
қауіпті, кейде ауыр зардаптарды қоғамның мүддесіне сәйкес ... ... ... және ... осы ... түрі және ... қылмыстық құқық норманың мазмұны және маңызы ... ... ... қатынасы, кеңестік қылмыстық заңнаманың әрекеті, қылмыстық
заңды талқылау және басқа да ... ... ... ... ... еңбектерде қаралған. Осы аталған
мәселелерге баса назар ... сот ... ... ... ... ... ... мәселеде айтылады. Сот органдарының ... сот ... ... ... осы ... ... ... әрекетіне байланысты шешілуде және қаралуда. Сондықтан осы мәселе
қылмыстық құқықтағы өзекті тақырып ретінде бітіру жұмысын ... ... ... ... заң және оның ... Қылмыстық заңның ұғымы және оның белгілері
Қылмыстық заң дегеніміз – қылмыстық жауаптылықтың негіздері ... ... ... ... ... іс – ... қылмыс деп
тануды, оларды жасағандығы үшін қандай жаза ... ... ... ... пен ... босату мүмкіндіктерін анықтайтын,
мемлекеттік билік органдарымен ... ... ... ... ... ... кодексінің 1 бабының 1 бөліміне
сәйкес, Қазақстан Республикасының қылмыстық заңдары тек қана ... ... ... ... көздейтін өзге заңдар оларды осы
Кодекске енгізгеннен кейін еана қолданылуга тиіс. Яғни, бір ... ... ...... ескертулерді жүзеге асыруды
жеңілдетеді. ... шет ел ... ... ... ... ... акт ... табылмайды. Мысалы, Германияда Қылмыстық
кодекске енгізілмеген, ... ... үшін ... ...... актілер қолданылады.[3]
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі дүниежүзілік интеграцияның
өзгерістерін бейнелеп, ҚР Конституциясының мемлекеттің құқықшығармашылық
қызметіндегі үстемдігін білдіреді. ҚР ҚК 1 ... 2 ... ... ... ... ... және халықаралық құқықтың
жалпы жұрт ... ... мен ... ... ... Конституциясы қылмыстық-құқықтық сипаттағы
бірқатар нормаларды (өлім жазасы туралы мәселелерді, ... ... ... ... ... қолдануға жол бермейтін нормалар)
қамтыған.
Егер, Конституцияны мемлекеттің құқықтық саяси негізін ... ... ... ... ... ... Конституцияның (қылмыстық
саясаттын, қағидаларын олардың бағытын анықтайтын, заң аткару және құқық
қорғау органдарының, жаза ... ... ... бір ... ... ... барлық нормаларын жатқызуға болады.
Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес, халықаралық құқықтың
жұр таныған қағидалары мен нормалары және ҚР ... ... ... ... ... ... ... Егер де, ҚР халықаралық
шарттарында, заңмен қарастырылғаннан өзге ережелер көрсетілсе, халықаралық
шарттар қолданылады. ... ... ... мен ... ... ... мен ... да құжаттарда бекітілген.
Мысалы: Адам ... ... ... ... және ... туралы Пактіде, экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар
туралы Пактіде.
Атап айта кететін ... ... ... ... ... шарттарға сәйкес енгізілген. Мысалы: 1961 жылғы Есірткі заттар
туралы бірыңғай конвенция, 1971 жылғы ... әсер ... ... ... конвенциясы, есірткі заттар мен жүйкеге әсер ететін заттардың заңсыз
айналымымен күрес ... БҰҰ 1988 жылы ... ... заң ... ... ... аумағында күші жүретін
құқықтық акт болып табылады.
Қылмыстық заңның жоғары заңдық күші бар, бұл дегеніміз – ... ... ... ... және заңи ... ... Қылмыстық заңның жойылуы немесе өзгерістерге ұшырауы тек ... ... ... ... ... ... ... – бір нормативтік акт қайшы келмеуі қажет. ... ... ... ... ... заң ... жатады. Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... қолдануды,
қылмыстық жауаптылықтан босатуды және материалдық қылмыстық құқықтың басқа
да ережелерін белгілейтін бірден – бір бастау болып табылады.
Осыған ... ... ... ...... 170 бабы қылмыстық кодекске сәйкес емес деп айтуымызға болады.
Осы бапқа сәйкес, өмір бойы бас бостандығынан айырудан ...... ... ... үш ... ... ... өтеудің белгіленген
тәртібін қасақана бұзушылығы болмаған жағдайда ғана қолданылады, деп
көрсетілген. Ал, ҚР ҚК 70 бабы ... ... ... ҚАК 170 б. 2 б. өмір бойы бас ... ... өтеу ... ауыр немесе аса ауыр қылмыс жасаған сотталғандар шартты мерзімінен
бұрын босатуға ұсынылмайды, деп анықталған. ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексініңде, Қылмыстық –
атқару кодексінің де аясына жатпайды. Сондықтан да, бұл тиым ҚР ҚК ... ... ... ... ... ... ... тән, себебі ол өзінің қолдану
уақыты барысында адамдардың жалпыға міндетті мінез – құлқын реттейді.
ҚР Қылмыстық ... 2 бабы ҚР ҚК ... ... ... адам және ... ... мен ... меншікті,
қоғамдық тәртіпті, қоғамдық қауіпсіздікті, ... ... ... ... ... қол ... қорғау; бейбітшілік пен
адамзат қауіпсіздігін қамтамасыз ету және қылмыстардан ... ... ... ... қылмыстық заң өзінің алдына екі негізгі
міндетті қояды. Олар, ең алдымен, адамның, қоғамның, мемлекеттің мүдделерін
қорғау мақсатындағы ... ...... ... ... ... қылмыстардан сақтандыру. Сақтандыру жалпы және арнайы
сақтандыруды қамтып, жазаны орындау ... ... ... ... емес ...... ... қалыптастыруды білдіреді. Бұл
міндеттің орындалуына мемлекет тарапынан жүргізіліп отырған тиісті ... бола ... ... бас бостандығына айыру мекемелеріндегі жазасын өтеп
жүрген адамдардың саны жағынан біз өткен жылы үшінші орында болсақ, биыл он
сегізінші ... ... Бұл ... ... саясатының
ізгілендіруінің белгісі ретінде қарастырылады.
Қылмыстық заңның жалпы превенциясы қылмыс жасауға бейім басқа ... ... ... ... ... ... ... аталған міндеттерді шешу үшін қылмыстық заң қылмыстық ... мен ... ... ... мемлекетке қарсы қандай іс –
қимылдардың қылмыс деп танылатындығын, қылмыс жасағандығы үшін ... ... мен ... ... ... да шаралардың түрлерін
анықтайды.
Қылмыстық заң жазалау қатерімен қылмыстық іс – қимылдарды жасауға тиым
салады. Сонымен қатар, қылмыстық заң ... іс – ... ... ... немесе жоқтығы туралы, заңды негіздерде ... ... ... тарту, қылмыстық жауаптылықтан босату туралы сәйкес органдар
мен лауазымды тұлғаларға нұсқаулар береді. Яғни, нақты іс – ... ... ... қылмыстық – құқықтық нормалар тиым ... ... ... Олар ... ... ... ... құқықтық нормалардың ... ... ... санкцияға негізделеді. Санкция арқылы қылмыс ... ... ...... әсер ... ...... азаматтарда заңды мүлтіксіз сақтау, қылмыс жасаған адамдарға
шыдамсыздық көрсетуді қалыптастыруға бағдарланған.
Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... – ақ оларды реттеуді жүзеге асырады.Құқық ... ...... ... белгілей отырып, оларды реттейді.
Төртінші курс студенттерінің арасында жүргізілген анкеталық сауалнамаға
сәйкес, келесідей ... ... ... ... ... ... бірден – бер тежегіш құрал қылмыстық ... ... ... сұралынған 80 адамның 75 –і қылмысқа, қылмыстық жауаптылықтан
қорыққандықтарынан ғана ... ... ... жағдай
туындаған кезде, қылмыстық жолмен баюға қарсы еместіктерін жасырмады.
Осыған байланысты, орынды түрде көтерілетін мәселе – ... ... және ... ... қазіргі кезеңінде өлім жазасын орынша
қалдыру деп есептейміз.
Қылмыстық заң ... - ... ... ... ... ... да олардың жиынтығы қылмыстық құқықты құрайды. Сондықтан да бұл
ұғымдар бір – ... ... Заң мен ... ... заңдар жиынтығы
мен құқықтық норма жиынтықтары, ... және ... ... арақатынасқа
түседi.
Құқықтық мемлекет құру барысында заң, соның ... ... заң ... маңызға ие. Елде жүргiзiлiп отырған ... ... ... ... ... ... салаларында заң үстемдiгiн қамтамасыз етуге,
құқықтық тәртiптi ... кең жол ... ... ... ... құқықтың қайнар көзі ретінде
қарастырылмайды. Олар тек қана ... ... ... құқықтық
нормалардың негізгі мазмұнын ашып, ... ... ... тек ... ... байланысты ғана міндетті сипатта болады. Осы сияқты
ҚР Жоғарғы Сотының басшылыққа алатын қаулылары да ... ... Олар тек ... ... ... ... ашып түсіндіреді,
талқылайды.[6]
Заң әдебиеттерінде бұдан басқа да көзқарастар ... ... ... ... ... деп көрсетілген: «қылмыстық істерге
байланысты жоғарғы инстанция болып табылатын, РФ ... Соты ... ... ... ... ... ... құқылы. Заң
бойынша бұл түсіндірмелер барлық соттарға міндетті сипатта болады. Себебі,
қылмыстық құқықтың нормаларын қолданатын ... ... ... ... ... ... ... Соттың басшылыққа алатын түсіндірмелері
оларға қатысты міндетті сипатта деп айтуымызға болады».[7] Яғни, берілген
оқулықтың ... ... ... Жоғарғы Соттың бұл ... ... ... ... та, ... көрсеткеніміздей, бұл көзқарас ҚР ҚК 1 ... ... ... ол ... қылмыстық заң тек Қылмыстық кодекстен
тұрады деп, ал ҚР ҚК 3 ... іс – ... ... ... тек қылмыстық кодекспен анықталынады деп айқын көрсетілген.
Біздің қылмыстық құқықта сот прецеденті – ... іске ... ... құқықтың қайнар көзі ретінде қолданылмайды. Сот прецеденті ... ... ... көзі ... қолданылады. Мысалы: Ұлабританияда,
Канадада т.б.Кінәлі адамның қылмыстық ... ... ... ... ... және жасалынған іс – қимылды бағалайды, түсіндіреді. Мысалы,
ҚР ҚК 52 бабында жаза тағайындаудың жалпы негіздері ... ... ... деп танылған адамдарға, ҚР ҚК Жалпы бөлімінің ережелерін
басшылыққа ала ... ҚР ҚК ... ... ... ... ... әділ жаза тағайындалады. Жаза тағайындағанда сот iстелген
қылмыстық сипаты мен ... ... ... ... жеке ... ... жауаптылықты жеңiлдететiн және ... ... ... ... ... ... түзелуiне
және оның отбасының немесе асырауындағы ... ... ... ... ... алады. қылмыс iстеген адамға оның түзелуiне немесе
жаңа қылмыс ... ... ... және ... әдiл жаза
тағайындауы керек. Мұның өзi соттың жаза тағайындауында заң талаптарымен
қоса ... ... ... ... алатынын көрсетедi. Алайда,
құқықтық сана-сезiм құқық нормасы болып табылмайды. Ол ... тек ... ... ... ... ... түсiнуге жөн сiлтейдi. Қылмыстық
заң, басқа заңдар сияқты барлық лауазымды адамдар, азаматтар, ... үшiн ... күшi бар заң ... болып табылады.[8] Оны қандай
да бiр болмасын сылтаумен бұзуға немесе орындамауға жол ... заң ... ... ... ... ... ал оның нормасы
оның мазмұнының көрiнiсi болып табылады.
Сонымен, қылмыстық заң дегеніміз – қылмыстық жауаптылықтың негіздері
мен ... ... ... ... ... іс – ... қылмыс
деп тануды, оларды жасағандығы үшін қандай жаза қолдану керектігін және
қылмыстық жауаптылық пен ... ... ... анықтайтын,
мемлекеттік билік органдарымен қабылданған нормативтік актіні айтамыз.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 1 бабының 1 ... ... ... ... ... тек қана Қылмыстық
кодекстен тұрады. Қылмыстық жауаптылықты көздейтін өзге заңдар оларды осы
Кодекске ... ... ғана ... тиіс.
2. Қылмыстық заңның құрылысы
ҚР Қылмыстық кодексі Жалпы және ... ... ... Жалпы бөлім
жеті тараудан тұрады.
Қылмыстық кодекстің Жалпы бөлімі ҚР ҚК ... мен ... ... ... ... ... ... қатысуды, іс
– қимылдардың қылмыстылығын жоятын мән – жайларды, жазаның түсінігі мен
мақсатын, жазаның түрлерін, жаза ... ... ... және ... ... – құқықтық күрестің басқа да ережелерін анықтайды.
ҚР ҚК көптеген нормалары реттеуші ... ... ... ... қылмыс
жасаумен байланысты емес. Сонымен ... ҚР ҚК ... ... ... ... нормалар да бар. Мысалы, ҚР ҚК 43 бабының 4 бөлімінде
түзеу ... ... ... барысында, түзеу жұмыстарын бостандығын
шектеу, қамау немесе бас бостандығынан айырумен алмастыру көрсетілген.
Реттеушінормалар келесі түрлерге бөлінеді:
1. Декларативті: қылмыстық заңның міндеттерін белгілейтін;
2. ... ... ... ... ... соттылықтың жалпы
түсінігін беретін;
3. Мадақтайтын, мысалы: шартты түрде босатудың, мерзімінен – бұрын
шартты түрде ... бас ... ... ... басқа
жазаның жеңіл түрімен алмастыру шарттарын белгілейтін;
4. Рұқсат беретін, қажетті қорғану, қылмыс ... ... ... зиян ... ... Босататын, ескіру мерзімінің өтуіне, жәбірленушімен татуласуына,
сотталған ... ... ... ... ... ... көздейтін нормалар.[9]
ҚР ҚК Жалпы бөлімінің нормаларын бұлай бөліп қарастыру шартты түрде.
ҚР ҚК жалпы бөлімінде құқық ... ... өте көп ... ... төлеуден қасақана бұлтарған (41б.); қоғамдық ... ... (42б.); ... ... (43б.); бостандығын шектеуден
бұлтарған (45б.) ... ... ... ... ... нормалар.
Ерекше бөлімнің баптары бір қылмыс үшін жауаптылықты белгілейді. Бірақ
та ... ... бір ... ... үшін ... ... ҚК 200 бабының 1 бөлімі ... ... ... құпияны
жинағандығы үшін, ал 2 бөлімі - коммерциялық немесе банктік ... ... ... ... ... үшін жауаптылықты белгілейді.
Заңдарды кодификациялаудың көп жылдық тәжірибесіне сәйкес, ... ... ... ... ... сақтай отырып, Қылмыстық
кодекске енгізіліп отырады. Мысалы: ҚК 330-1, 330-2, 330-3, 347-1 ... да ... ... үшін ... жойылуы Қазақстан
Республикасының Қылмыстық кодексіндегі нумерацияның өзгеруіне ... ... ... бөлiмiнiң баптары диспозициядан және
санкциядан тұрады. Кодекстiң ... ... ... қылмыстың атауын және
оның белгілеріне сипаттама беретін норманың бір бөлігін диспозиция деп
атаймыз.[10] ... ... ... ... әйелді зорлаудың
диспозициясы былай: “зорлау, ... ... ... ... ... ... ... болып қорқытып, не жәбірленушінің ... ... ... ... ... деп ... Қылмыстық
құқықта диспозиция төртке бөлінеді: жай, сипаттаушы, бланкеттік ... Жай ... Жай ... қылмыстық іс-әрекеттің атын ғана
айтып қояды, оның ... ... ашып ... Жай ... іс-әрекеттің мазмұны мен оның белгілерін ашып ... ... ... түсінікті болған жағдайда қолданылады. Мысалы, 125
баптағы “Адамды ұрлау”.
1. Сипаттамалы ... ... ... ... ... өзінде
нақтылап көрсететін диспозицияны сипаттамалы диспозиция деп атаймыз.
Жай диспозицияға қарағанда қылмыс құрамын айқындайтын ... ... ... ... Сипаттамалы диспозицияға 175-бапта көрсетілген ұрлық құрамын мысал
ретінде келтіре аламыз. Яғни, бұл жеде ... ... тән ... ... ... ... ... Бланкеттік диспозиция. Бланкеттік диспозиция бойынша бапта
көрсетілген нақты қылмыстың ... ... үшін ... ... нормативті актілерге, үкімет қаулылары мен жарлықтарына,
бұйрық тар мен ережелерге, нүсқауларға ... ... ... ... ... бұзылуы орын алғандығы туралы ... ... ... ... ... актілермен анықталады. Мысалы,
Қылмыстық кодекстің 295-бабындағы темір жол, әуе ... су ... мен ... ... ... ... бұзуы. Бүл
қылмыс құрамын анықтау үшін көлік құралдарының осы ... мен ... ... ... ... ... басшылыққа алу қажет. Егер осы сияқты бланкеттің нормаларды
ҚК-тің өзінде ... ... ... сонда кодекстің баптарының
көлемі тым ұлғайып, оны пай-даланудың өзі қиынға түсер еді. ... ... ... ... ... кезінде қауіпсіздік
ережелерін бұзудың (245-бап) өзі осы баптың ... ... әрі ... ... мен ... ... ... талап
етер еді. Сондықтан да заң шығарушы мұндай реттерде бланкеттік
диспозицияны ... ... жол ... ... ... ... нақты қылмыс құрамын анықтау үшін, осы заңның
басқа баптарына сілтеме жасайды. Бүл диспозиция бойынша қайталап
жатпау үшін ... осы ... ... ... ... ... баптың тармағына сілтеме жасайды. ... ... ... ... кісі ... ... Онда ... осы Кодекстің 97—100-баптарында көзделген әрекеттерді
қоспағанда, бұрын адам өлтірген адам жасаған адам ... ... ... ... адам ... ... ... қатысы болатын қүрамдарды
қайталап жатпас үшін, заң шығарушы сол үғымдарға анықтама берілген
баптарға тиісінше сілтеме ... ... заң ... сай: а) ... құқықтың қағидаларын
белгілейді; б) қандай iс-әрекеттер қылмыс болып табылатындығын анықтайды;
в) бұл қылмысты жасаған ... ... жаза ... ... ... ... ... үшін жазаның түрлері мен көлемдері
берілген қылмыстық – құқықтық норманың бір ... ... ... ... іс – қимылдың заңдық ... ҚР ҚК ... ... ... - ... деген қағидаларға
сәйкес, балама жазалар белгіленген. Мысалы, ҚР ҚК 130 ... жала ... ... қоғамдық жұмыстарға тарту немесе түзеу жұмыстары ... ... үшін ... бір жазаның түрі көрсетілуі мүмкін.
Мысалы, ҚР ҚК 96 ... адам ... үшін алты ... он бес жылға
дейінгі бас бостандығынан айыру жазасы көрсетілген.
Қылмыстық жазалар соттың үкімде жазаның мөлшерін өзгертуіне ... ... және ... ... деп ... ... ... өлім жазасы жатады. Яғни, санкцияда дара,
жалғыз бір ғана жаза ... ... ... ... қолданыстағы
қылмыстық кодексте жоқ. Бұл жаза түріне мысал ретінде, 1959 ж. ... 273-1 ... ... ... ... ауырлататын жағдайда
қастандық жасау өлім ... ... ... болады. Осы
мысалдан көріп отырғанымыздай, өлім жазасына ... ... жаза ... ...... ... ... түрі мен мөлшерін көрсетеді.
Салыстырмалы – анықталған ... ... ... ... ... және ... шегі ... санкция; жазаның тек жоғары шегі
көрсетілген санкция; жазаның тек төменгі шегі көрсетілген санкция.
Жазаның жоғары және ... шегі ... ... мысал ретінде:
ҚР ҚК 179 бабын келтіруімізге болады: яғни, қарақшылық үшін үш жылдан жеті
жылға дейінгі бас ... ... ... көрсетілген.
Жазаның тек жоғары шегі көрсетілген санкцияға мысал ... ҚК ... ... ... яғни, тнау үшін заң шығарушы төрт жылға дейінгі
бас бостандығынан айыру жазасын белгілеген. Заң шығарушы бұл ... ... ... ... осы ... көрсетпеген. Жазаның төменгі шегін анықтау
үшін біз ҚК Жалпы бөліміндегі 48 бапты қарап, бас ... ... ... шегі алты ай ... анықтаймыз. Ендеше сот осы алты
айдан төменге бас ... ... ... ... ... тек төменгі шегі көрсетілген санкцияда жазаның тек төменгі шегі
көрсетіліп, жоғары шегі көрсетілмейді. Бірақ та бұл санкцияның түрі ... ... орын ... көпшілігі жазаның екі немесе одан да көп түрлерінің
баламасын көрсетеді. Бұл ... ... ... жазаны дараландырумен
байланыстыжасалған іс – қимылдың қоғамға қауіптілік ... ... ... ... ... ... қоюға болады. Заң ... ... ... ... ... қажет. Сондай – ақ ... бір ...... ... ...... болуы қажет.
- Тұрақты норманы тиянақты түрде зерттеп, талдау қажет. Себебі, уақыт
өте бұл ... ... осы ... қолданатын адамдардың
саны өседі. Осы норманың қолдану мерзімімен қатар, норманы қолдану
тәжірибесін жалпылау және зерттеу ... де ... ... құқық қолданушылық қызметі жақсарып, әдеттегі
қателіктердің саны азаяды. ... ... оның ... ... ... ... Ал екінші жағынан норма өмірдің
қажеттіліктерінен арта қалып, ескіруі де мүмкін. ... ... ... оның ... ... ... Бұл жағдайда,
норманы жойып немесе оны өзгерту қажеттілігі туындайды. Бірақ та
назар ... ... ... ... заң ... құқықтық акт
болғандықтан, жиі – жиі ... ... екен ... ... ... ... ... олақ өзгертулер құқық ... ... ... ... ... ҚК Ерекше бөлімінің кейбір баптарында бір ғана субъектінің
жауаптылығын көрсететін бірнеше бөлімдер бар. ... ... ... ... ... ... бір ... Олар қылмыстың субъектісіне байланысты. Атап айтқанда,
ҚР ҚК 307 бабы. Сондықтан да, заңға енгізілетін өзгерістер жан ... ... ... ... ... ... ... келе шығарған қорытындымыз қысқаша
қылмыстық заңның негiзгi қырлары мен маңыздылығын көрсетуге ... ... ... ол оның ... билiгiнiң жоғарғы органдарының
құқықтық актiсi, негiзгi мiндетi қорғау болып ... ... ... оның ... мен ... ... ... меншiктi, қоғамның және мемлекет мүдделерi мен
мұқтаждықтарын, барлық құқықтық тәртiптi қылмыстық қол сұғушылықтан
қорғау;
- Қылмыстық заң Қазақстан ... ... мен ... ... және халықаралық құқықтық ... ... ... ... ... ... болады:
Қылмыстық кодекс дегенiмiз барлық қылмыстық заңдардың белгiлi бiр
жүйеге келтiрiлген жиынтығы болып ... ... ... ... ... мен принциптерi, нақты қылмыс түрлері мен олар ... жаза ... мен ... ... ... ... және ... бөлiмнен тұрады. Қылмыстық кодекстiң
Жалпы бөлiмiнде жоғарыда ... ... ... ... ережелерi,
мiндеттерi, қылмыс пен жазаның түсiнiгi, қылмыс пен жазаны жоятын мән-
жайлар, т. б. ... ... ... ... баптары өзара бiр-
бiрiмен тығыз байланыста болады. Мысалы, ... ... ... жағдайлар жаза тағайындауда және шартты жазаны ... ... ... ... ... ... нақты қылмыс түрлерi үшiн жауаптылық және
жаза белгiленген. Ерекше ... бабы ... және ... тұрады.
Қылмыстық Кодекстiң Ерекше бөлiмiнiң баптары топтық және түрлiк ... ... ... ... бiр ... қылмыстардың ортақ және соларға
тән ... ... ... ... кодекстiң 366-бабында — әскери
қылмыстардың түсiнiгi берiлген. 307-бапта ... ... ... Топтық баптардың түсiнiгi әр түрлi тарауда орналасқан, әр түрлi
қылмыс топтарын бiр-бiрiнен жiктеуге ... ... ... баптар
бойынша заңда көрсетiлген жекелеген қылмыстық белгiлерi және осы қылмысты
iстегенде ... жаза ... ... ... ... Тарау. Қылмыстық заңның уақытта және кеңістікте қолданылуы
2.1. Қылмыстық заңның кеңістікте қолданылуы
Қазақстан ... ... ... төмендегідей жағдай
көрсетілген:
- Қазақстан Республикасының аумағында қылмыс жасаған адам осы Кодекс
бойынша ... ... ... ... ... аумағында басталған немесе жалғастырылған,
не аяқталған әрекет Қазақстан Реслубликасының аумағында жасалған
қылмыс деп танылады. Қылмыстық заң ... ... ... және ерекше экономикалық аймағында жасалған
қылмыстарға да қолданылады.
Қылмыстық заңның күші белгiлi бiр территория ... ... ... ... бiр ... бар ... және оны ... мазмұнды қатаң
сипатқа ие болған. Бiрiншiден, бұл Қылмыстық кодекстiң ... ... ... ... ... орындауымен байланысты. Екiншiден,
қылмыстық заңның кеңiстiктегi күшiнiң қолданылуында заңдылық, заң ... ... ... ... ... ... ... iске асыру мiндеттерiмен анықталады. Үшiншiден, халықаралық
құқық нормалары және оған сәйкес конвенциялардың бар ... бұл ... ... болуы. Сонымен қатар, мемлекеттiк шекараның, азаматтықтың
түсiнiгiн ... ... ... елеулi рөл атқаруы.[12]
Қылмыстық заңның кеңiстiкте қолданылуы сәйкес ... ... ... ... заңды нақты қолдануды білдіреді. Қылмыстық
заңның кеңістікте қолданылуы бес қағида негізінде жүргізіледі: 1) ... ... 3) ... 4) ... 5) ... ... ... ішіндегі бастысы, үстемі – аумақтық қағида
болып табылады. Аумақтық ... мәні ... ... ... ... ... адам осы Кодекс бойынша жауапқа
тартылуға тиіс.
Осыған байланысты, қылмыстық – құқықтық ... ... ... ... ... тікелей байланысты. Халықаралық
құқыққа сәйкес, мемлекеттің ... деп – ... бір ... ... ... мемлекет өзінің суверенитетін жүзеге асыратын жер шарының бір
бөлігін айтамыз.
Мемлекеттің аумағына: ... су, су мен ... ... қойнау, су
мен құрлықтың үстіндегі әуе кеңістігі кіреді.
Қазақстан Республикасының 1993 жылғы 13 қаңтардағы ... ... ... ... ... 1-бабына сәйкес,
Қазақстанның аумағын құрлық, су, жер ... және әуе ... ... ... және осы ... бойынша өтетiн беткi қабат ... ... ... ... - жер бедерiнiң сипаты нүктелерi сызықтары жатады.;
су аумағында – Қазақстан Республикасының iшкi суларынан басқа, аумақтық
теңiз ... ... ... ... ... – Қазақстан Республикасы құрғақ немесе ... ... ... ... ... ... оның аумағындағы құрғақ аймақ болып табылады. Ал
мемлекеттiң су ... iшкi ... ... және ... ... ... екi су аймақтарының айырмашылығы шетелдiк кемелер ... ... жүзу ... ... байланысты. 1982 жылғы БҰҰ теңiз
құқығы жөнiндегi Конвенциясына сәйкес iшкi суларға:
1) теңiз сулары, ... ... ... теңiздердiң енiн есептеу
үшiн қабылданған тiк шығу ... ... ... ... ... порттардың сулары;
3) жағалауы белгiлi бiр мемлекетке тиесiлi шығанақ сулары, егер
оның енi 24 ... ... ... ... сондай-ақ тарихи
шығанақтар.
Iшкi суларға сонымен қатар, мемлекет аумағындағы өзен мен көлдердiң
және басқа да ... ... ... Енi 1982 ... ... ... мильден аспайтын теңiз жағалауының ... да ... ... ... ... ... ... аумақтық сулардың 12 мильдiк енi
материктiң, аралдардың ең үлкен су қайтуы сызығынан бастап есептеледi.
Аумақтық сулардың ... ... ... бұл ... арқылы
кез келген мемлекеттің кемесiнiң еркiн жүзiп өтуiне ... ... ... кеме iшкi ... ... ... өтуi қажет. Аумақтықсуларда бейбiт
мақсатта шетелдiк кемелердiң осы тәртiппен өтуi аумақтық теңiздер туралы
конвенцияда көрiнiс ... ... деп – жер ... бiр ... ... ... немесе
басқа қажеттiлiктердi қанағаттандыратын жер қойнауының астыңғы және ... ... ... ... ... ... ... шекарасы шегіндегі пайдаланатын және пайдаланбайтын участоктер
құрайды.
Кеңестік дәуір авторларының пікірі бойынша, әуе кеңістігі деп ... ... және су ... яғни, аумақтық сулардың үстiмен
өтетiн, халықаралық шарттармен анықталған, әуе ... ... Әуе ... ... деп құрлық және су аумағының
үстiндегi тікелей өтетін қабат аталады. Мемлекеттің аумағының әуе ... оның әуе ... ... және ... ... Әуе ... жанындағы шекарасы болып, мемлекеттік
шекараның құрлықтағы және су ... ... ... ... ... құқыққа сәйкес, бұл шекара мұхит деңгейінен 100-110
км. Шегінде деп белгіленеді.
Бұл шекарадан төменгі әуе кеңістігі ... ... ... ... ...... ... қолданылады. Бұл шекарадан
жоғарыда орналасқан жердің үстіндегі кеңістік ғарыштық кеңістік болып
табылады да, ... ... ... ие ... ... заң ... арқылы құрылықтық шельф ... ... ... ... ... 1958 ... ... туралы халықаралық Конвенциямен белгіленген.
Құрлықтық шельф деп, құрлықтың су астындағы табиғи жалғасын айтамыз.
Құрлықтық шельфтердiң ... ... ... 350 ... ... тиiс. Шельфті сондай-ақ, су түбi және су асты қабатын құрайды.
Құрлықтық шельфтің ішкі шекарасы аумақтық теңіздің сыртқы шегі ... ... ... ... ... аумақтық сулардың қайту
суларынан бастап есептегендегі 200 теңіз милі қашықтығы құрайды. Назар
аударатын ... ... ... - ... ... ... тек ... қылмыстар үшін ғана қолданылады. ... ... ... ... ... ... немесе
қоршаған ортаны қорғаумен байланысты ... ...... ... ... барлық жасанды құрылымдарға, атап айтқанда,
аралдарға, құрылымдарға, су асты кабельдеріне байланысты қолданылады.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі ерекше экономикалық аймақта
жасалынған қылмыстарға ... да ... ... аймақ – халықаралық құқық ерекше құқықтық статус
берген, аумақтық теңiзге жалғасатын, енi 200 ... ... ... өз ... ... аралдарды құруға және қолдануға, ғылыми
зерттеулер жүргiзуге, қоршаған ортаны қорғауға ... ... ... ... құқықтық статусы мынада: жағалау
мемлекеті теңіз түбін жауып жатқан, тірі немесе өлі табиғи ... ... ... ... ... ... жалпы құқықтық
юрисдикциясы экономикалық аумақ шеңберінде жасанды аралдарды, құрылымдарды,
жасау мен ... ... ... ... зерттеу, қорғау мен сақтауға
қолданылады.
Ерекше экономикалық аумақтың шегінде қылмыстық – құқықтық ... ... осы ... ... ... ... ... жүзеге
асырумен байланысты ғана қолданылады.
ҚР ҚК 284 бабына сәйкес, экономикалық аймақ шегінде жасалған қылмыстар
үшін жауаптылық туындайды:
1. ... ... ... ... ... аймақтарын заңсыз құру, сол
салынған құрылыстың және теңіздегі кеме жүрісінің
қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... мен жою ... ... ... ... ерекше экономиаклық
аймағының ... ... ... ... зерттеу, барлау, игеру.
Қылмыстық – құқықтық юрисдикция, сондай – ақ Қазақстанның портына
тіркелген теңіз және әуе ... де ... ҚР ҚК 6 ... ... ... әскери кемелерге аумақтық суларда, шет мемлекеттердің
аумақтық суларында ... ... ... да Қазақстанның қылмыстық –
құқықтық юрисдикциясы қолданылады. Егер де, әскери кеме немесе оның ... шет ел ... ... ... ... немесе қылмыс
жасалынса бұл кеме ... ... ... мен аумақтық суларынан
шығарылып тасталынады.
Азаматтық кемелерге қатысты да ... ... ... ... Бірақ та,
азаматтық сауда – ... ... ... жасалынған кезде мәселе
келесідей жолмен шешілуі қажет:
Жағалау мемлекетінің қылмыстық – құқықтық ... ... ... ... ... ... ... болса;
1. Жасалынған қылмыс елдің тыныштығы мен аумақтық сулардағы тәртіпті бұзса;
3. Кеме капитаны, дипломатиялық агент немесе ... ... ... ... ... ... ... барса;
4. Есірткі заттар мен жүйкеге әсер ететін заттармен заңсыз ...... тыю ... ҚК 6 бабының үшiншi тармағы Қазақстан Республикасның туының астында
су немесе әуе кеңiстiгiнде жүрген ... ... ... ... ... ... “Қазақстан Республикасының портына
тiркелген де ҚР ... тыс ашық су ... әуе ... ... кемеде
қылмыс жасаған адам, Қазақстан Республиксының халықаралық шартында өзгеше
көзделмесе, осы Кодекс ... ... ... ... ... болмасын қай жерде болмасын ҚР әскери әуе және су
кемелерi ... ... ... бiр ... ... яғни ашық суларға шыққан кезде, сондай-ақ шет ... ... ... сәтiнде ҚР кемесiнде жасалған қылмыс ҚР Қылмыстық
Кодексiмен сараланады.
Дурмановтың көзқарасы бойыша, КСРО шекарасына кез ... ... ... ұшып ... ұшып ... және КСРО аумағының үстiмен ұшып жүрген
кезінде осы кемеде болған ... ... ... ... ... ал сол әуе ... жасалған қылмыстар КСРО ... деп ... ... Қылмыстық Кодексiмен сараланады.
ҚР ҚК 6-бабының төртiншi бөлiмiнде шет мемлекеттердiң дипломатиялық
өкiлдерiнiң және имунитеттi ... өзге де ... ... ... ... халықаралық құқық нормалары негiзiнде
шешiлетiндiгi атап айтылған.
Дипломатиялық ... ... ... өкiлдiктерiне, олардың
басшылары мен қызметкерлерiне ... ... мен ... ... ... мәселелерiн реттейтiн нормалар 1961 жылғы
дипломатиялық қатынастар туралы Вена конвенциясында көрсетілінген. ... ... ... ... эксаумақтық деп те беріледі.
Бұл дегеніміз. Жергілікті соттарға бағынбауды білдіреді.[15]
Дипломатиялық иммунитетке ие адамдар ... ... ... ... ... ... халықаралық құқық нормаларына сәйкес шешіледі.
Яғни, 1961 жылғы дипломатиялық қатынастар туралы Вена ... ... ... қатынастар туралы Вена Конвенциясы; 1975 жылғы мемлекеттің
өкілдіктері туралы Вена Конвенциясына сәйкес шешіледі.
Дипломатиялық иммунитетке ие ... ... ... ... ... ... ... лауазымды
тұлғалар жатады. Дипломатиялық иммунитет, сондай – ақ жеке қол ... ... ... да ... өкiлдiктердiң қызметтершiлеріне өз иммунитеттерiн заңға
қайшы мақсаттарда пайдалануына жол ... ... ... ... ... парламенттiк
және үкiметтiк делегация мүшелерi, сондай-ақ Қазақстанға халықаралық
келiссөздер ... ... ... делегация қызметкерлерi, Қазақстан
Республикасының азаматы болып табылмайтын ... жол ... ... ... қолданады. Ал халықаралық үкiметаралық емес ұйымдар мен осы
ұйымдардың негiзiндегi шет ... ... ... ... келiсiм-шарттарға байланысты ие болады.
Консульдiк лауазымды тұлғалар Қазақстан Ресубликасының қылмыстық
юрисдикциясынан тек өзiнiң қызмет ету ... ... ие ... ... ... ... қызметтiк мiндеттерiн атқару кезiнде ғана
жеке қолсұқпаушылық құқығына ие бола ... яғни ... ... ... ... емес.
Шет мемлекетпен арнайы келiсiм-шарттардың негiзiнде ... ... ... тұлғалары, сондай-ақ әкiмшiлiк-техникалық
персоналы өзара екi ... ... ... ... ... қолсұқпаушылық құқығына толығымен ие болады.
Заң аталған тұлғалардың қылмыстық жауаптылығы ... ... ... ... ҚР ... 1995 жылдың 19-
маусымындағы “Қазақстан Респбуликасындағы шетел азаматтарының құқықтық
жағдайы туралы” заң күшi бар ... ... ... ... ... Республикасынан тысқары жерлерге қудаланады.
Қылмыстық заңның кеңiстiкте қолданылуы тек аумақтық қағидамен шектелiп
қана қоймайды. Қазақстандық азаматтардың және ... жоқ ... ... ... ... алмағандықтан, ол қылмыстық заңның
кеңiстiктегi азаматтық, нақты және ... ... ... ... ... егер Қазақстан Республикасының азаматы
белгiлi бiр қылмысты шетелде жасайтын болса, онда ол ... ... ... ... сотымен жазаланбаса, Қазақстан Республикасының қылмыстық
заңы бойыша жауап бередi.
1991 жылғы 20 ... ... ... ... ... ... ... Республикасының азаматы деп заң күшiне
енген күннен осында тұрақты тұрған және азаматтығын осы ... ... ... ... ... ... ... делiнен: “Қазақстан
Республикасының аумағында тұрған және оның азаматы болып ... ... ... мен бостандықтарға ие болады, ... ... және ... ... ... ... барлық мiндетердi атқарады...”
Азаматтығы жоқ тұлғалар деп белгiлi бiр мемлекеттiң ... ... ... ... жоқ ... танылады.
Қазақстан Республикасынан тысқары жерде ... ... ... ... ... ... жоқ ... қатысты
қылмыстық заңның күшi ҚР ҚК ... ... ... ... ... сол ... ... деп танылатын болса және олар сол
мемлекетте жауапқа тартылмаған болса, онда олар ҚР ҚК ... ... ... ... ... ... жүгiнсек, егер де ... ... ... тыс ... ... ... мүддесiне
қарсы бағытталған қылмысты жүзеге асыратын болса, онда ол ... ... және ... да ... ... орын ... жағдайларда
жасаған қылмысы үшiн Қазақстан Республикасының аумағында ... ... ... басқа мемлекетте жасалған қылмыс нәтижесiнде туындаған
сотталғандық және басқа да ... ... ... ... ... ... болса, Қазақстанда жасалған
қылмысты саралауда ешбiр қылмыстық-құқықтық маңызға ие ... ҚК ... ... тармағы Қазақстанның шетiне дислокацияланатын әскерилердiң
қылмыстық ... ... атап ... ... тұлғалардың шетелде
қылмыс жасауы Қазақстан Республикасының заңымен саралануда жалғасын табады.
Көптеген әдебиеттерде қылмыстық заңның кеңiстiкте ...... ... ... кездестiруге болады. Алғашқысы халықаралық
қылмыстармен және де халықаралық ... ... ... есiрткi
заттарын жасау, сату немесе таратумен байланысты қылмыстармен) күресу
қажеттiлiгiнен ... Яғни ... ... ... ... ... ... қатысуы аталған қылмыстар орын
алған кезде (яғни, бұл ... ... ... ... шартында, сондай-ақ Қазақстан Репсубликасы заңында тыйым салынған
болып табылады) оның заңымен реттелуiн талап етедi.[16]
Әрине, ҚР ҚК ... ... ... ... ... ... азаматтығы жоқ
тұлға басқа мемлекетте сотталмаған болса және Қазақстан Республикасының
аумағында қылмыстық жауапқа тартылса қолданылады.
Әмбебап қағидасы қылмыскердi беру ... тең ... тұр. ... ... белгiлi бiр тұлғаны ... ... ... беру, немесе жасаған қылмысы сол мемлекеттiң мүддесiне қарама-
қайшы болатын болса,не ол тұлға сол ... ... ... ... ... беру деп түсiнуге болады.
Ал Қазақстан Республикасынан тысқары жерде қылмыс жасап, Қазақстанның
аумағында ... ... ... немесе азаматтығы жоқ тұлғаларды беру
мәселесi екiжақты келiсiм-шартардың (мысалы, өзара ... ... ... ... не халықаралық келiсiмдер негiзiнде шешiледi. Айта
кететiн бiр жайт, ҚК 8-бабының, 1-тармағына сүйенсек: ... ... ... ... аумағында қылмыс жасаған Қазақстан
Республикасының азаматтары, егер халықаралық ... ... ... ... ... ... делiнген.
Қылмыстық заңның кеңiстiкте қолданылуының аумақтық ... ... ... ... жоқ ... шетелде Қазақстанның
мүддесiне қарсы қылмыс жасау мүмкiндiгiне ... ... ... алмайтындығы байқалады. Бұл жерде қылмыстық заңның нақты ... зор ... ... ... мәнi ... ... Республикасында тұрақты
тұрмайтын ... ... ... ... жоқ тұлғалар Қазақстан
Республикасының жеке адам, қоғам және мемлекет мүддесiне қарсы бағытталған
қылмысы үшiн ... ... ҚР ҚК ... ... құқық теориясында аталған қағидалардан басқа, қылмыстық
заңның кеңістікте қолдану ... шешу ... ... ... ... ... ... аумақтық қағидадан алынады да, мәні келесідей
сипатта ... ... ... ... қылмыстарға оккупацияны
жүзеге асырған мемлекеттердің заңының ... Бұл ... ... ... жеңілгеннен кейін әскер енгізілген мемлекеттердің
келісімімен жүргізіледі.
Аумақтық қағидадан ... ... ... ... ... болып
табылады.
Қорғаншылық қағидасының негізгі мәні мынада: шетелдерде орналасқан
әртүрлі әскери құрылымдардың қызметшілері ... ие. НАТО – ...... қарулы күштерінің статусы туралы 1951 жылғы 19
маусымдағы ... ... ... ... ... НАТО ... ... ие болып табылады.
ҚР ҚК 8-бабы қылмыс ... ... беру ... ... ... ... шетелге берiлмейдi, егер ол осы мемлекет
территориясында қылмыс жасаған болса. Сәйкесiнше, ... ... ... жоқ ... Қазақстан Республикасынан тыс жерде қылмыс жасап,
Қазақстанда тұратын болса, олар ... ... ... ... жауаптылыққа тартылуға немесе ... ... ... ... ... ... ... Республикасы мен Қытай
Халық Республикасының арасында 1993 жылы 14 ... ... ... ... ... да ... ... аталған шарт
сипатындағы көптеген құжаттар бар.
1993 жылғы 22 қаңтарда қабылданған азаматтық, отбас және ... ... ... ... пен құқықтық қатынастар туралы Минск
Конвенциясының[18] 56-бабына сәйкес, қатысушы-мемлекеттер талапқа сай ... ... ... ... тұлғаларды қылмыстық жауаптылыққа
тарту үшiн немесе сот үкiмiн ... ... үшiн ... ... беру оны аз дегенде 1 жылдан кем емес және одан да ... бас ... ... ... ... де ... ... қылмыскер сол елдiң азаматы болса, онда ... бас ... ... жағдайда Конвенцияның 72-бабында айтылғандай,
қатысушы мемлекеттер сұраныс жасаған жақтың территориясында ... ... ... өз ... негiзiнде қылмыстық құдалауды бастайды.
12 шiлде 1994 жылы Қазақстан Республикасы мен Монғолия арасында ... ... беру ... Келiсiм-шарт Қазақстан Республикасының
Жоғарғы Кеңесiмен ратификацияланды. Оның мақсаты, сол ... ... үшiн ... ... ... ... ... үкiмiн жүзеге
асыру болып табылады.[19]
Негiздерде көрсетiлмеген басқа да ... үшiн ... ... адамды
сұраныс жасаған жақтың келiсiмiнсiз қылмыстық ... ... ... ... ... ... адамды ұстап беру туралы өтiнiштi алған
сәттен бастап, ұстап беру мәселелерiнiң шешiмi 15 ... ... ... Ұстап беру өтiнiшiнiң мазмұны, келiсiм-шартқа отырған ... ... ... мен ... ... жеке ... ... қатар, тигiзiлген материалды зардаптарының ... ... ... бас ... құқықтық институт ретінде ежелден
белгілі. Бірақ та, ... ... ... бас ... ... ... ... буржуазиялық революциясы кезеңінде нақты қалыптасты ... ... 1793 ... якобиндер конституциясында «француз халқы өз
елінен бостандық ісі үшін ... ... ... ... беріп,
тирандарға баспана беруден бас тартады»,- деп ... беру ...... мемлекеттің өзінің негізгі заңдарында,
басқа мемлекеттерде қудаланған адамдарға, өз жерінде қылмыстық жауаптылыққа
тартпай тұруға мүмкіндік берулерін жариялауы.
Сонымен: қылмыскерлерді беру ... егер де ол, ... ... ... ... ... үшін жүзеге асырылса.
Халықаралық әдет – ғұрыпқа сәйкес саяси қылмыскерлер ... ... ... ... ... заңға сәйкес, әрекеттің қылмыстылығы мен жазаланушылығы сол
әрекет жасалған уақытта қолданылып жүрген заңмен белгіленеді. ... ... ... ... ... ... зардаптардың
басталған уақытына қарамастан, қылмыс жасалған уақыт деп танылады.
Осы ережелерді басшылыққа ала отырып қылмыстық заңның мезгілдегі ... ғана ... ... немесе жазалылыққа жататындығын
анықтауға болады.
Әрекеттегі іске ... ... заң деп ... ... енген және де
белгіленген тәртіптерге сай өз ... ... ... ... заң және өзге де ... ... актілермен әзірлеу,
ұсыну, талқылау, күшіне енгізу және жариялау тәртібі ... ... ... ... оның ... ... ... Мұндай заң,
Қазақстан Республикасы 24 наурыз 1998 жылғы шыққан ... ... ... заңы ... ... ... теориясында, қылмыстық заңды жариялау және
күшіне енгіу тәртібі ... ... Егер заң ... енуі ... ... өзінде белгіленсе, яғни сол
мерзімге жеткен күннен бастап заңды
күшіне енген болып ... ... ... ... ... ... Республикасында заңдардың
жариялануы және күшіне ену тәртібі
туралы заңға сәйкес ... ... ... он ... ... (егер
заңда оның күшіне енуінің басқа
мерзімі көрсетілмесе) заңды ... ... ... қағидаларына сәйкес, белгіленген мерзімнің
соңғы тәулігінің өтуінен ... ол заң ... ... ... ескерілінеді.
Қылмыстың жасалу уақытын анықтау қылмыстық заңды дәлме – дәл дұрыс
қолдану үшін ... ... ... ... және ... ... ... жасалу, аяқталу уақытын анықтаудың қалыптасқан ережелері
бар.
Қылмыстық заң әртүрлі негіздерген байланысты өзінің ... жоюы ... ... Қылмыстық заңның күшінің тоқтатылуы келесі жағдайларда:
1. Қылмыстық заң басқа жаңа заңмен ... ... ... ... ... ... өтсе;
3. Егер қылмыстық заң белгілі бір мерзімге не болмаса ерекше мән ... ... ... ... ол ... ... ... өткеннен кейін немесе аталған мән – жайлардың жойылуымен
өзінің күшін жоюы немесе тоқтатуы мүмкін.[21]
Әрекеттің қылмыстылығын ... ... ... ... ... ... немесе қылмыс жасаған адамның жағдайын өзге де
жолмен жеңілдететін заңның кері күші ... ягни ... заң ... ... ... ... ... адамдарға, оның ішінде жазасын өтеп
жүрген немесе жазасын өтеген, бірақ соттылығы бар ... ... жаңа ... заң адам сол үшін жазасын өтеп жүрген әрекеттің
жазаланатындығын жеңілдетсе, тағайындалған жаза ... ... заң ... ... қысқартылуға тиіс.
Әрекеттің қылмыстылығын немесе жазаланушылығын ... ... ... жазаны күшейтетін немесе осы әрекетті жасаған адам-ның
жағдайын өзге де ... ... ... кері куші ... ... ... қылмыстық заңның кері күшін қолдануға, яғни
жаңадан қабылданған қылмыстық заңның күшінің, оның заңды күшіне ... ... ... ... мүмкіндік береді.
ҚК 5-бабы бірінші бөлігіне сәйкес, әрекеттің қылмыстылығын немесе
жазаланушылығын жоятын, жауаптылықты ... ... ... ... ... ... жағдайын өзге де жолмен жеңілдететін заңның кері
күші болады, яғни осындай заң кушіне енгенге дейін ... ... ... оның ... ... өтеп ... ... жазасын өтеген, бірақ
соттылығы бар адамдарға қолданылады.
Жаңа қылмыстық заң мына ... ... кері ... ие: ... ... ... ... жоюға;
б) жауаптылықты немесе жазаны жеңілдетуге;
в) қылмыс жасаған адамның жағдайын өзге де жолмен жеңілдетуі. Әрекеттің
қылмыстылығын немесе жазаланушылығын жоятын заң, ол әре-
кеттің ... ... ... ... ... алынып тасталуы
немесе осы әрекеті үшін жазаланушылығының жойылуы.
Жаңа заңның, ескі заңмен салыстырғанда ... ... ... ... ... екі заңның диспозициясы мен санкциясын
салыстыру негізінде шешілуі қажет.
Өзгеріске енбеген диспозицияда жаңа заң ... ... ... ... ... бір ғана түрі ... - ... жазамен ауыстырылса (мысалы, бас
бостандығынан айыруды, түзеу жұмыстарына ауыстыру);
б) бұрынғы қарастырылған жазаның бір ғана ... ... ... ... жаңа ... ... ... да неғұрлым жеңілірек
жазалар енгізілсе (мысалы, бас бостандығынан айыру ... ... ... ... Сол ... жаза ... ең ... жазалау шегін төмендетсе
(мысалы: 2 ... 7 ... ... ... бас ... ... 2 жылдан 5 жылға дейінгі мерзімге бас ... ... сол ... ... ең ... ... ... төмендетсе (мысалы: 2
жыл-дан 5 жылға ... ... бас ... айыруды, 1 жылдан ... ... ... бас ... ... ауыстырылуы);
д) негізгі жазаны өзгертпестен қосымша жаза алынып тасталса;
е) негізгі ... ... ... емес болған жағдайда қосымша жазаның
түрі және мерзімі жеңілдетілсе;
ж) жаңа заң бойынша жазалау, алдыңғы заңмен ... ... ... яғни ... әрекетке сәйкес неғұрлым жеңілірек жаза
қолда-нылуы мүмкін. Бүл орайда ... ... ... жазаның ең жоғарғы
шегінен, тағайындалған жазаның шегі жоғары болмауы ... ... кері ... ... ... ... және ... жүрген немесе ескі, қатаң, жазамен жазасын өтеген бірақ соттылығы бар
адамдарға қолданылады.
Егер жаңа қылмыстық заң адам сол үшін ... өтеп ... ... ... тағайындалған жаза жаңадан шығарылған
қылмыстық заң санкциясының шегінде ... тиіс (ҚК ... ... ... ... бөлігіне сәйкес, мына жағдайда қылмыстық заңның ... ... егер ол ... қылмыстылығын немесе жазаланушылығын белгілесе;
б) егер ол жауаптылықты немесе жазаны күшейтсе;
в) егер ол ... ... ... жағдайын өзге де ... ... ... ... ... заңның уақытта қолданылуының үш
типін бөліп қарастырады: сол ... ... ... ... ... - өзі асуы; ретробелсенділік, немесе заңның кері күші.[22]
Қылмыстық заңның сол ... күші ... яғни ... ... ... ... кейін жасалынған қылмыстарға ғана қолданылуы. Басқаша
айтқанда, жаңа қылмыстық заң, заң ... ... ... ... ... ... реттейді. Бұл тезис жалпы ереже ғана емес, қылмыстық
заңның уақыттағы қолданылуының ... ... ... ... ... іс – ... қылмыстылығы мен
жазаланушылығы, осы іс – қимыл ... ... ... заң арқылы
анықталынады. Яғни, қылмыс күші жойылған немесе алмастырылған қылмыстық заң
кезінде жасалынса, осы жойылған немесе ... заң ... ... ... ... қолданылуының өзіне ... яғни оның жаңа ... ... енгеннен кейін де ұзақ
мерзімде қолданылуын айтамыз. Бұл ... ... ... ... ... жағдайларға байланысты ұзақ мерзімге созылуымен
түсіндіріледі. Яғни, ... ... ... ... қылмыстық
жауаптылыққа тартудың созылуының нәтижесінде, бір емес ... ... күші ... кетуі мүмкін.
Іс – қимылдың қылмыстылығы мен жазаланушылығы, осы іс – қимыл жасалған
кезде қолданылған заң арқылы ... ... ... кезі мен
үкімді шығару арасында қанша ... ... және ... қылмыстық
заңдардың ауысқанына қарамастан, осы іс – қимыл жасалған кезде күші жүрген
заң қолданылуы қажет.
Қылмыстық заңның сол ... күші ... жаңа ... заң
қолданылған кезеңде жасалынған қылмыстарға қатысты осы жаңа заңның
қолданылуын ... ... та, бұл ... ... бір ... бар, бұл
заңның ретробелсенділігі немесе қылмыстық заңның кері күші деп ... ... кері ... ... ... мынада, қылмыстық заңның
кері күші тек арнайы ... ... ... ғана ... ... ... ... кодексінде тек жұмсақ заңдар ғана ... ие ... ... Іс – ... ... ... яғни ... қылмыстық заңдар;
2. Жазаны жеңілдететін қылмыстық заңдар;
3. Қылмыс жасаған адамның жағдайын басқа да ... ... ... ... теориясында заңның кері күшінің екі түрі қарастырылады:
жай және ... ... жай кері күші ... ... орын ... ... заң ... үкімі әлі заңды күшіне енбеген қылмыстарға қатысты
қолданылады.
Қылмыстық заңның ревизиялық күші: жұмсақ ... ... ... ... ... енген қылмыстарға қатысты қолданылады.
Сонымен, жаңа жұмсақ қылмыстық заң ... А) ... ... ... іс ... ... ... қатысты;
В) Жазаны өтеп жатқан адамдарға қатысты;
С) Жазасын өтеп ... ... ... ... ... кері күшінің ұғымы
3.1. Қылмыстық заңның кері күші қағидасының дамуының тарихи аспектісі
Қылмыстық заңның уақытта ... ... ... ... ... ... ету ... ретінде пайда болды және дамыды. Осы қағиданың
өмір сүруі жөнінде Цицеронның сөздерінде айтылады. ... та осы ... ... ... ... процесс ретінде, жаңа заң аяқталмаған
істерге қолданылуы жатпайтындығы ... ... ... ... ... ... ... барлық істерге қолданылды. Рим
империясының ... ... ... І 393 ... ... ... қағидасын белгілейді. Одан кейін әйгілі император Феодосия ІІ(440ж.)
атымен аталған «Феодосиандық норма» пайда болды, онда ... заң ... ... үшін ... етеді деп көрсетті, егер тек заң ... ... кері ... енгізген жағдайда. Одан кейін осы ... ... ... ... адам (құдайдың құлы ретінде қабылданды, ол еш талассыз
билікке бағынуға тиіс ... ... ... ... бір ... талап етуге құқығы болмады, сондықтан да сот ... ... ... ... алмады, шіркеумен талқылану жолымен
қалыптасқан діни сенім-нанымды басшылыққа алды. Қылмыстық заңның ... ... ... басқа да көзқарастар тек ХVІІ ғасырларда пайда бола
бастады.
Ағылшын ... ... ... ... «Англияның
негізгі құқықтары және еріктері» деп аталатын пэмфлеттерінде былай деп
жазды: сот әрекетін ... ... өмір ... заң ... ешкім де
сотталған бола алмайды. Қылмыстық заңдар және олардың уақытының әрекеті
жөнінде ... ... ... ... және жазалар» жөніндегі еңбегінде
неғұрлым нақты жазылды, онда қандай ... ... ... ... ... ... ... аспайтын белгілеуге құқылы емес»,
деді.[24]
Орыс криминалисі А.Д.Градовский былай деп жазды: «Азамат елдің ... ... ... тиым ... және тиым ... ... құқылы, олармен жасалынған бір де бір іс-әрекет қылмыс болып
саналмайды «ex post Fast», яғни ... ... ... ... аяғында ХІХ басында құқықтың классикалық мектебінің
шеңберінде ... ... ... ... үш ... ... шықты. Бірінші бағыттың өкілдері философтар ... ... ... заң ... туындайтын құқықтың қағидасына
негіздеді, ... ... ... ... заңның кері күшін жоққа
шығарды. Екінші бағыттың жақтастары (Н.С.Таганцев, К.Биндинг), керісінше
неғұрлым жеңіл және ... ... ... кері ... ие болу үшін ... ... ... бағыттың жақтастары (Л.С.Белогриц –Котляровский,
К. Малышев, И.А. Неклюдов және т.б). осы заңның ... ... ... ... үшін неғұрлым қолайлы заңның кері жасаудың уақытын ... ... кері күші ... дамуының кеңестік тарихи 1917
жылғы оқиғалардан ... ескі және жаңа ... ... билікпен төңкерістік ар және төңкерістік құқықтық ... ... ... ... байланысты шешілді. М.И. Блум
және А.А.Телленің атап көрсеткеніндей жаңа төңкерістік заңнама қоғамдық
өмірдің ... ... ... ене ... Ол ... кері қағидасымен
шектеле алмады, әсіресе қылмыстық құқық саласында.[26]
Қылмыстық заңның кері күші қағидасының бірінші рет ... ... ... ... ... ... көрініс тапты.
Мың тоғыз жүз жиырма екі және мың тоғыз жүз ... ... ... ... мың ... жүз ... төртінші жылғы Кеңестер Одағы
және одақтас республикалардың қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... күші сияқты мазмұнының
нормасы болмады. ... ... ... ... ... акті ... ... ВЦИК-тің Қаулысы танылады, онда Жаңадан қабылданған ... кері ... ... ... ... ... мәліметінше 30 жылдардың басына дейін және 1958ж.
Қылмыстық заңнама негіздері ... ... ... «Кеңестік заң шығарушы
неғұрлым қатал қылмыстық заңның кері ... ... ... ҚР ... ... әлеуметтік әділеттікті,
сотталушыны түзеуді және жаңа қылмыстарды жасаудан ... ... ... тағайындалатын мемлекеттік мәжбүрлеу шарасы ретінде
қарастырылады (38статья).
Бұдан да нақтырақ 1922 және 1926 ... ... ... ... еді. Мың
тоғыз жүз жиырма екінші жылғы ҚК өзінің міндеті ретінде мемлекеттің
еңбеккерлерін тек ... ғана ... ... ... ... де ... мақсат етіп қойды, бұл қорғау жазаны қолданумен
бірге, сондай-ақ басқа да ... ... ... ... ... (5 ... Мың тоғыз жүз жиырма бесінші жылғы ҚК «жаза – терминін
қолданбаса да, қылмыскерлерден ... ... ... ... ... да ... осымен байланысты қауіптілік келтіретіндерге әлеуметтік қорғау
шарасын ... ... ... (7 статья). КСРО және ... ... ... ... ... ... ... айтылғанындай, жер аудару және ... ... ... ... ... ... сотпен ақталған жағдай да,
әлеуметтік қоғамға қауіпті деп танылып, тұлғаларға қолданылады.
Түбегейлі сипаттағы маңызды өзгерістер 1958 жылы ... онда КСРО ... ... республикалар сот өндірісі қылмыстық негіздері және қылмыстық
заңнама негіздері, одан ... (59-60 ... ... ... және
қылмыстық іс жүргізу кодекстері қабылданды.
Жаңа қылмыстық заңнама бірқатар демократиялық қағидаларды бекітті. Ол
анықтағанындай, мысалы, ... ... және ... тек қылмыс
жасады деп, кінәлі деп танылғандар тартылады (1959ж. ҚазССР ҚК 3 ... ... ... ... ... байланысы бар «әлеуметтік қауіпті»
қылмыс жасамаған адамдарға қатысты жазаны ... тиым ... ... ... ... де ... жасады деп кінәлі деп танылмайтындығы,
сондай-ақ заңға сәйкес соттың ... ... де ... ... ... ... күшіне енгізу жөніндегі» ҚР заңының 7 статьясында
былай деп жазылды: «Аса қауіпті рецидивист деп ... ... ... 23-1 ... ... бас бостандығынан айыру түріндегі жазасын ерекше
режимдегі түзеу колониясында өтейді. Бұл ... ... ... ... ... аса ... ... деп танылғандар және ҚР ҚК ... ... ... ... ... егер жасаған қылмыстары ерекше
қауіпті рецидив деп ... да осы ... ... Осы жағдайда
заңшығарушы неғұрлым жеңіл заңға кері күшті жүргізуді, сондай-ақ қатал
заңға кері ... ... ... ... қағидасы – заңдылық қағидасын
өрескел бұзу болып танылады.[29]
Қылмыстық заңның кері күші ... ... ... ... ... ... ... және ізгілік жолымен дамытудың белгілі бір
заңдылықтары деп ... ... ... ... әртүрлі тарихи кезеңдерде кері шегінуге
қарамастан қылмыстық заңның кері күшінің ережесі, ... ... ... ... және ... ... ... қағидасына толықтай
жауап береді.
Қоғамдық қатынастарды дамыту және нығайтудыа заңнамалардың орны зор,
соның ішінде қылмыстық құқықтық. ... ... ... ала ... ... қоғамға қауіпті элементтермен күресе отырып,
кінәліге қылмыстық жаза шарасын қолданады.
Қылмыстық – құқықтық нормалардың ерекшелігі мынада, олар ... ... ... ... ... ... қолданылады. Осы
жағынан қылмыстық құқық нормасының ... да ... ... ... ... бар. Оның ... ерекшелігі ретінде, тиісті
құқықтық ерекше актілерінің көмегімен нақты өмірлік жағдайларға ... ... ... ... ... ... тергеу, прокуратура
және сот органдарынан үлкен шығармашылық күшті, терең қоғамдық-саяси және
құқықтық дайындықты, ... ... істі білу және ... игеруді талап етеді. Сот қызметін сипаттай отыра А.Я. Вышинский ... атап ... ... бір дәрежеде жол берілмейтіндігі ... ... сот ... ... ... ... ... өзінің алдында тұрған
сот процесіндегі міндеттердің барлығын шеше алмайды. Заң ... ... ... ... ... ие. Заң – бұл нақты өмірлік жағдайға
қолданылатын қағида. Бұл ереже қылмыстылықпен ... ... ... ... ... дұрыс қарастырылмаған.
Сонымен бірге, қылмыстық заңды қолдану процесі өзінің звеноларында осы
іс бойынша нақты фактілерді және жайларды ... ... ... ... ... және ... анықтауға мән берілмейді. Бірқатар
жағдайларда бұл қылмыстық ... ... ... қылмыстық заңды дұрыс
қолданудың негізгі ... ... іс ... ... ... және ... ... шынайылықты анықтау. Қылмыстық іс бойынша тергеу
және сот талқылауы ... ... ... ... ... сот негіздерінің баптарында көрініс тапқан.
Сот қызметі ең ... іс ... ... ... ... ... ... – М.С. Строговичтің пікірінше, қылмыстық іс
бойынша ... ... ... ... осы ... саралау
жасалған қылмыс үшін жазаны анықтауға мүмкіндік береді. Қылмыстарды саралау
және жазаны анықтау ... ... ... ... ... ... ... бойынша материалды шынайылықты анықтау негізі ... ... ... ... ... ... ... жаза шарасын таңдай оырып, анықтауға
мүмкіндік береді.
Бірінші жағдайда ... ... іс ... шынайылықты анықтауға
бағытталған. Соттың қызметі ғылыми ... ... ... ... ... ... жағын анықтауға мүмкіндік береді. Тек
осындай мәселені қою құқықтық саралау бөлігіндегі сот-прокурор ... ... ... күшейтеді. Қылмыстық іс бойынша қарастырылып
жатқан фактіні қараудағы құқықтық мәнінің ... ... ... ... ... келеді және қылмыстық заңды дұрыс қолдану үшін
қолайлы жағдай туындатады.
Құқықтық факті сот талқылауының пәні ... ... ... объективті шынайылықтың бір бөлшегі болып танылады. Қылмысты тек
құқықтық ұғым ретінде қарастыруымыз ... ... ... ... оны ... адам ... күресу жүктелген белгілі бір
органдармен ... ... бір ... ... Осы ... ... ... туындайды, бір жағынан жасалынған қылмыс үшін ... ... ... ... ... ... ... міндеті. Соттың осы танымдық қызметі әрқашанда осы ... ... ... анықтауға және қолданылатын құқықтық норманың
шынайы ұғымын түсінуге, яғни заңды ... ... ... ... ... ... ... негізі болып
жұмыс істеп тұрған қылмыстық заңмен көзделген тұлғаның қылмыс құрамында
болуы танылады. Нақты ... ... ... ... ... ... құрамының жиынтығын құрайтын тиісті элементтерді көздейді.
Әділсоттылық органдарының қызметін дұрыс деп айтуға сөз жоқ. Онда
танымның ... ... және ... ... ... ... бағалаудағы нысанамен байланысты. ... ... ... ... ... мынадан көрінеді, осыны түсіну қылмыстық іс
бойынша шынайылықты анықтап бағалауға мүмкіндік ... Осы ... ... ... ... ... береді. Сонымен бірге қоғамдық-саяси және
құқықтық маңыздылығы фактісін анықтау біріңғай ... Осы ... - ... ... ... ... ... емес нәрсеге ауысу,
нысаны бойынша заңды қолданылатын фактілерді, оқиғаларды және осы ... ... ... ... ... ... күресудегі
қоғамның тәжірибесі жатыр. Сотпен анықталған шынайылықтың ... ... іс ... оны ... негіз болып табылатын қоғамдық-саяси және
құқықтық саралау жатады. Сот шынайы ... ... шешу ... стартегиялық міндеттеріне сәйкес келеді, шынайылық әрқашанда
жан-жақты, ол шынайылық және олардың өзара ... ... ... ... тұрмыс (зат, құбылыс) идеяның бір жағы
(шынайылығы) ... ... ... ... фактіні және процессті
анықтау процесі оның құқықтық мәні әрқашанда әртүрлі. Сот қызметінің ... ... ... бар. ... белгілердің фактісін нақты
анықтау үшін оны саралау қылмыстық заңның кері күшін анықтауда маңызы ... ... ... кері күшінің қылмыстық кодекстің Жалпы бөлімінің
нормаларында қолданылуы
Қылмыстық заңының кері күші деп оның күшіне ... ... ... ... заңның тарауын түсінеміз. Қылмыстық заңның кері күшінің басқа
құқық салаларына ... ... ... іс ... ... ... саласына қатысты заңдарға қарағанда өзіне тән ерекшеліктері
бар.
Қылмыстық заңның кері күшінің жалпы қағидасы ҚР ҚК ... ... ... ... немесе жазаны күшейтетін заңның кері күші
болмайды. Бұрынғы жұмыс ... ... 1958 ж. ... ... ... заңның кері күшінің ұғымын анықтады және неғұрлым қатал заңның
кері күші болмайды деді. ... ... ... ... ... ... заңдардың кері күші жөніндегі мәселе туындамайды, әр заң іс-
жүргізу барысын ... ... ... ... ... ... ... жаңа заңды қлдану ешкімнің құқығын шектемейді.
Ал, Б.А. Галкин болса, осы уақытқа жасалған жаңа ... ... енуі ... ... ... ... ... дейінгі әрекеті ретінде ғана
емес жаңа ... ... осы ... ... ... басталған осы
құқықтың жалпы ережесін сақтай ... ... ... заңды талқылау заңның шынайы мағынасын жалпы
міндетті анықтауды білдіреді. Тиісінше, осы заңды ... кез ... ... ... ... жағдайында күші болады, нақтырақ айтқанда,
қылмыстық заңды талқылау мазмұны бар актіні шығару барысында жасалса.[31]
КСРО Жоғарғы Соты ... және ... ... ... ... ... ... қылмыстық заңды талқылау, заңды дұрыс
түсіну мазмұнында және жаңа норманы ... ... осы ... дейін жасалған іс-әрекеттерге қатысты қолданылады.
Бірақ та заңның жалпы нормасы нееғұрлым қатал заңның кері ... ... ... ... ие болу тек ... байланысты, осы жөнінде
жаңа қылмыстық заңда немесе арнайы нормативті актіде айтылуы тиіс.
Кеңестік қылмыстық заңнама тарихында жаңа ... ... ... кері ... беру тек ... жағдайларда кездесті. Мысалы, 19
октябрь 1922ж. ... ... 1922ж. ... ҚК 114 ... кері ... ... байланысты В.И.Лениннің нұсқауы бойынша парақорлықпен
күресуге байланысты осы ... үшін жаза ... ... ... ... ... ... енгізу жөніндегі” ВЦИК-тің 1922ж. 24
май Қаулысымен анықталғанындай, осы іс-әрекет күшіне ... ... ... ... Қылмыстық кодекстегі барлық іс-әрекеттерге
қатысты қолданылады.[32]
Бұл қаулы 1917-1922ж. кезеңінде қылмыстық жауаптылыққа жатпайтын қандай
болмасын іс-әрекеттің ... ... ... РКФСР ҚК
көзделген барлық іс-әрекеттер, егер олар ҚК күшіне енгенге ... ... ... ... заңдардың негізінде және қалыптасқан сот тәжірибесіне
сәйкес ... ... ... Мың ... жүз ... ... ... РСФСР
ҚК бойынша мүмкіндікті жазаға қаарғанда жаза неғұрлым қатал болмады, осылар
бұрынғы жұмыс істеп ... ... ... ... ... ... еді.
Неғұрлым қатал заңның кері күші ... ... ... ... тек жазаны күшейту үшін тарады. Бұл жерде шектеу қылмыстық және
қатал жазаланатын белсенді ... ... ... ... ... ... қарсы немесе патшалық құрылыс кезеңіндегі жауапты
немесе құпия қызметке ... ... ауыр ... ... билігінің бірінші күнінен бастап, қатал
жазаланды. Мысалы, 1918ж. Революциялық Трибуналдың үкімі бойынша азғырушы
Малиновский ату ... ... ... 1922ж. ... ҚК 67 ... ... одан ... 1927ж.
мемлекеттік қылмыстар жөніндегі Ережелердің 13 статьясы бойынша жазланды.
Заңның осы статьяларының кері күшіне нұсқау аталған статьяларға ... ... ... еске салу ... ... тапқан.
Қайтадан немесе жауаптылықты күшейтуді белгілейтін барлық қылмыстық
заңдарға қатысты, егер кері күші ... ... ... сот ... ... ... жоққа шығарды.
КСРО Жоғарғы Соты 1960ж. РСФСР ҚК 108 статьясы 2 ... ... ауыр дене ... ... үшін ... ... дұрыс
емес деп тапты, өйткені қылмыс 1926 ж. ... ... ... бойынша
жасалған, жаңа ҚК 108 статьясы 1926ж. РСФСР ҚК 142 статьясы 2 ... ... үшін ... ... жаңа ... заң ... қылмыс жасағандарға қатысты қылмыстық
жазаны күшейтсе немесе белгілесе ... осы ... ... ... немесе
әкімшілік жазаға тартылса, онда жаңа заңды күшіне енгізгеннен кейін орын
алған жағдайлар ескерілуі мүмкін.[35]
РСФСР ҚК 154 ... 3 ... ... 285 июль 1962ж. РСФСР Заңының
редакциясында бұрын алыпсатарлықпен ... ... ұсақ ... ... осы заң ... ... ҚК 154 ... 3 бөлігі
бойынша ұсақ алыпсатарлықты қайтадан жасаған тұлға жауаптылыққа тартылады.
Алыпсатарлық (ұсақ емес) үшін соттылығы бар тұлға 1962ж. 25 ... ... ... ұсақ ... ... ... ҚК 154 ... 3 бөлігі
бойынша жауаптылыққа тартылды.
“Бұзақылық үшін жауаптылықты күшейту жөніндегі” КСРО ... ... 26 июль 1966ж. 9 ... 1 бөлігіне сәйкес ұсақ бұзақылығы үшін,
осындай іс-әрекетті жасаған адам қылмыстық жауаптылыққа тартылады, ... жыл ... ұсақ ... үшін ... әсер ету ... ... істеп тұрған 1960ж. редакциясындағы РСФСР ҚК 206 статьясы
ұсақ бұзақылық жасаған тұлға егер оған жыл ішінде ұсақ ... ... ... ... жаза ... ... ... жауапкершілікке
тартылды.
Егер 26 июльлде 1966ж. Жарлық шығарылғаннан кейін жыл ішінде тұлғамен
ұсақ ... ... ... ... және ... ... үшін әкімшілік әсер ету шараларына тартылса, ол ... ... 1 ... бойынша санкция өзгеріссіз қалдырылған ... ... ... 26 ... Жарлық ұсақ бұзақылық үшін
жазаланатын қылмыстық жаза үшін ... ... КСРО ... Соты Пленумы
1966ж. 3 декабрьдегі Жарлығының 9 ... 1 ... ... ұсақ ... ... ... ... егер олар Жарлық шығарылғаннан кейін
ұсақ ... үшін ... ... ... және қайтадан ұсақ
бұзақылық жасаса.[36]
Соттың үкімі бойынша тұлғаны аса ... ... деп ... сот ... ҚК 24 ст. 1к ... жаңа ҚК ... дейінгі орын алған соттылықты ескереді ... ... ... ... соттың үкімі бойынша қауіпті рецидивист деп
тану осы ... ... жаңа ... ... барысында мүмкін, жаңа
ҚК күшіне енгеннен кейін ... ... ... ... ... ҚК ... 1 бөлігіне сәйкес қылмыстық ... ... ... ... ... кері күші ... ҚР ҚК ... ҚК-де көзделген 80-нен астам қылмыстарды қылмыстардан алып тастады. ... ... ... емес ... ... ... заңның кері күшін
көрсету қиындық ... ... ҚР ҚК ... ... ... ... үшін ... ҚК 210 статьясы, жыныстық ауруды емдеуден
жалтарғандығы және ... ... ... ... ... үшін ... өз ... еркекпен еркектің жыныстық қатынас жасағандығы үшін
жауаптылықты алып тастады.
Осыған байланысты жаңа ҚК ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік преюдициядан бас тартты, ҚазССР ҚК
166 статьясы -3, 1бөлігіндегі ... ... ... да ... ... ... үшін), 166 статья-2 (сауда ережесін
бұзу), 164 ... ... ... қызметінің тиым салынған түрлерімен
айналысу), 199 статья-3 (еңбекпен түзеу мекемелерінде, тергеу ...... ... ... жатқан адамдарға тиым
салынған заттарды заңсыз беру), 181 статья (әскери міндетінің ... ... 180 ... (әкімшілік қадағалаудың ережесін өрескел
бұзу), 201 статья-2 ... ... ... 204 ... (каратэге
заңсыз үйрету), 209 статья-1(заңсыз фармацевтикалық қызмет), 209 статья-2
(медициналық мақсаттағы дәрілік, диагностикалық, ... ... ... ... және ... ... тұтынудағы, тағамдық қоспа, азық-түлік өнімдері өндірісі,
сатып алу және ... ... ... 211-213 ... ... жасалынған
күшейтілген спирттік ішімдіктерді және оларды дайындау үшін ... ... және ... 212 статья-(спирттік ішімдіктерді саудалау
құқығын ... және ... ... ... іс-әрекеттерден алып
тастады. Әкімшілік преюдицияны ҚК-н алып тастаудың негізі болып, ... ... ... табиғаты оны қайталап жасағаннан өзгермейді, ол
әкімшілік ... ... қала ... бірге кейбір жағдайларда ҚР ҚК әкімшілік преюдицияның болуы
барысында бұрын қылмыстық жаза ... ... үшін ... ... преюдицияны шығарып тастап, заңшығарушы оның ... ... ... жаңа ... ... қосты. Мысалы, ҚР ҚК
221 бабы (азаматтың салық төлеуден ...... ҚК 81 ... салықтың «ірі мөлшерінің» белгісі енгізілді. Ірі мөлшер бес жүз
айлық есептік көрсеткішті ... ... ... бас ... ... ... қауіпті іс-әрекетті көтеретін жаңа белгілерді қоса отырып,
заңшығарушы заңсыз кәсіпкерлік үшін (ҚазССР ҚК 165 статья, ҚР ҚК 190 ... ... ... ҚК 163 ... ҚР ҚК 288 бап); ... қарау (ҚазССР ҚК 200 статья-2, ҚР ҚК 276 бап) ... ... ... Қылмыстық кодексімен заңның кері күші ... ... ... ... ... та 1965ж. А.А.Тилле әділетті түрде
былай атап өтті «жазаны жеңілдететін заңдар жөнінде емес, неғұрлым ... ... ... ... ... айту неғұрлым дұрыс деді, бұл жерде
кінәлінің жағдайы ҚК ... ... ... ... ... жолымен
жеңілдетіледі,- деді.[37]
Осыған тағы мынаны қосуға болады, тұлғаның жауаптылығының ... ... ... ... ... немесе ауырлатылған мән-
жайларының өзгеру жолымен де жүзеге асырылуы мүмкін.
Жаңа қылмыстық кодексте жәбірленуші мен қылмыстың арнайы ... ... да ... ... заң шығарушы мысалы, жаңа туған
сәбиді анасының ... ... (ҚР ҚК 197 бап) ... ... ... ... жасауға тартқандығы үшін жауаптылықты күшейтті
(ҚР ҚК 131 бабы) ... ... да ... ... ... жасау (ҚР ҚК
132 бабы); ата-анасы, ... ... ... да ... ... ... байланысты заңмен өзге де жүктелген адамдар
жауаптылығы.
Қылмыстылық ... ... ... ... ... ... құрайтын белгілерді қылмыс құрамына қосу немесе шығару жолымен ... ... ҚР ҚК 103 ... ... ауыр зиян ... ретінде кәсіби еңбек қабілеттілігін толықтай жоғалтуды қоса отырып,
заңшығарушы мынаны атап көрсетті, мұндай зардаптар кінәге енгізілуі ... олар ... үшін ... ... жасалса, яғни тікелей қасақаналықпен
жасалса, онда денсаулыққа ауыр зиян келтіру ... ... ... ... ... ... тікелей және жанама қасақаналық нысанында да жасалады. ҚР
ҚК 103 бабы ... ... ... ... ... ... ... жаңа ҚК күшіне енгеннен кейін жасаған жағдайда ғана қылмыстарды
саралау мүмкін.
Кей жағдайларда ... ... ... ... қосу арқылы
жауаптылықты күшейтті. Мысалы, денсаулыққа ауыр зиян келтіру қылмысы үшін
жауаптылықты күшейту үшін, осы нормаға сараланған ... ... ... ... ұлттық, нәсілдік, діни, қызғаныш ... кек ... ... ... ... ... пайдалану мақсатында (ҚР
ҚК 103 бабы 2 бөлігі, «ж», «3», «и» ... ... ҚК 93 ... бұл ... 1 қаңтар 1998 жыл қылмыс жасағандардың әрекетін
саралау үшін ескерілмеуі мүмкін.
Қазақ ССР-інің 4 қараша 1972 ... ... ... ... Қаз ССР ... 7 ... 1 ... (ауыр қылмыс ұғымы) енгізілді,
онда қоғамға ... ... ... ... жас ауыр ... ... және ... ССР ҚК көрсетілген ережелерін ескере отырып, қылмыстық құқық
ғылыми барлық қылмыстарды төрт ... ... аса ауыр 10 ... ... ... бас бостандығынан айырылуға немесе
өлім жазасына қасақана қылмыстар үшін жазаланса.
Б) ауыр қылмыстар – 1 бөлігі аса ауыр қылмыстардан басқа ҚК 7 ... 1 ... ... ... ... ауыр емес ... – ауыр ... арасында, яғни 7
статья 1 бөлігіне енгізілген қылмыстар тізіміне енгізілген аралық ... ... және ... ... ... келтірмейтін қылмыстарға
жатқызылған қылмыстар, мысалы, денсаулыққа ауыр зиян ... ... ірі ... келтірумен және т.б. байланысты.
Г) үлкен қоғамдық қауіптілік келтірмейтін қылмыстар – бұл ... ... ең ... қоғамдық қауіптілік дәрежесіндегі қылмыстар,
бас бостандығынан айырылуға, сондай-ақ неғұрлым жеңіл жазаға ... ... ... ... емес ... ... рет ҚР ҚК ... қылмыстық іс-әрекетті жоққа шығаратын мән-
жайлар «орынды тәуекел (35 бап) және «бұйрықты немесе өнімді орындау ... ... ... ... асыру (34 бап-1) 1998ж. 1 қаңтарға
дейін ... ... ... ... ... қолданылуы мүмкін.
Ұстау барысында зиян келтіру мәселесі ҚазССР ҚК ... 13 ... ... ... шешілді. ҚР ҚК бұл институт 32 бапта
көрсетілген, оның кері күші бар, ... ... ... ... ҚК ... ... шабуыл жасаумен, зорлықпен, өмір үшін қауіп төнумен
байланысты шектелмейді.
ҚР ҚК 36 бабымен көзделген дене немесе ... ... ... ... ... ... ретінде, кері күші жоқ және 1 қаңтар 1998ж. жасаған
қылмыстық істерді қадағалау тәртібімен қарау үшін ... ... ... бұл ... ... ... іс-әрекеттің болуы немесе
болмауы мәселесін шешу барысында бұрын ... ҚР ҚК 53 бабы ... ... кері күші бар, ... 1 ... 1998 жылы жасалған
қылмыстарға таралады.
ҚР ҚК 56 бабы ҚР ҚК 10 бабы 2 ... ... ... ... және орташа
ауырлықтағы қылмысқа дайындалған ... ... емес ... ... ... ол 1 ... 1990 жылы жасалған қылмыстарға тарайды.
ҚР ҚК қылмыстық ... ... ... ... ... ескіру мерзімінің өтуіне байланысты (69 бап);
2) шын өкінуіне байланысты (65 ... ... ... ... (67 бап);
4) жағдайдың өзгеруіне байланысты (68 бап).
1 ҚР ҚК 69 бабы ... ... ... ... ... босату) ҚазССР ҚК салыстырғанда қылмыс жасаған адамның
жағдайын кей жағдайда нашарлатады.
Мысалы, ҚазССР ҚК 43 ... ... ... ... үзіледі, егер де
осы бапта көзделген мерзім өткен ... ... адам ... жасаса, онда екі
жылдан аспайтын мерзімге бас ... ... үшін жаза ... ... ... ... есептеу жаңа қылмыс жасаған кезден ... ҚР ҚК егер адам жаңа ... ... ... ... мерзімін
үзуден бас тартты, осы жағдайда әр қылмыс бойынша ескіру мерзімі ... (ҚР ҚК 69 ... 4 ... Бұл ... кері күші бар, өйткені
1 қаңтар 19898 жылға дейін қылмыс ... ... ... рет ҚК ... ... ... ... және орташа ауырлықтағы
қылымыстарды жасау барысында шын ... ... ... ... ... – ҚР ҚК 1 ... ... қолдану үшін тұлға
қылмыс жасап болған соң өз еркімен келуі қажет, қылмысты ашу үшін әсер ... ... ... ... ... да жолмен қылмыстың нәтижесінде
келтірілген ... ... ... бап ... ... ... кері күші бар. ҚК 65 бабы 1
бөлігінде көзделген шарттардың болуы ... ... ... ... ... 65 бабы 3 бөлігіне сәйкес ҚК Ерекше бөлімі ... ... ... ... ғана ... жауаптылықтан босатылады. Егер
ҚазССР ҚК қараған мұндай ескерту ҚР ҚК ... ... онда оның да ... болады.
ҚР ҚК 67 бабы өлім келтірумен немесе денсаулыққа ауыр зиян ... ... рет ... ... ... ... ... босатуды көздейді, егер осы тұлға жәбірленушімен келіссе және
жәбірленушіге келтірілген зияндылығын толықтырылған ... ... Бұл бап ҚР ҚК 65 бабы 1 ... ... 1998ж. 1 ... дейін
жасалған қылмыстар ісін қарау барысында 1-ші немесе 2-ші сатыдағы сотпен
ескеріледі, сондай-ақ ... ... ... күші ... ҚК ... ... ... қылмыстық жауаптылықтан босату
институты қолданылады. Бірақ та ... ҚК 45 ... 1 ... сәйкес
жағдайдың өзгеруіне сәйкес қылмыстық жауаптылықтан ... және ... ... ... байланысты кез келген ... ... ... ҚР ҚК 68 ... ... ... ... маңызы шамалы
немесе орташа ауырлықтағы қылмысты жасау барысында мүмкін ... ... бұл ... ... рет ... ҚазССР ҚК осындай шектеудің мазмұны
болмаса. Сонымен ҚР ҚК ... ... ... және сондықтан 687
баптың кері күші жоқ, яғни осы жағдайда 1 қаңтар 1998ж. жасалған ... ... ... ... ҚазССР ҚК 45 бабы 1 ... алуы ... ... ... ... ... ... қылмыстық құқықтағы ізгілік қағидасын жүзеге асыру болып
танылады.[40]
Жазадан ... ... ... мүмкін:
1)жазаны өтеуден айыптау үкімінің ескіру мерзімінің өтуіне байланысты
жазаны өтеуден босату (ҚР ҚК 75 ... ... ... әскери қызметке жарамсыз болып қалуына байланысты
науқастығына қарай жазаны ары қарай өтеуден ... (ҚР ҚК 73 бабы ... ... ... ... жазаны өтеуден бостау (ҚР ҚК 70,84 баптары);
4) шартты соттау (ҚР ҚК 63, 64 баптары);
5) жүкті ... және ... ... бар ... ... кейінге қалдыру (ҚР ҚК 72 бабы);
6) науқастығына байланысты жазаны өтеуден босату (ҚР ҚК 73, ... ҚК 70 бабы ... ... ... және ... ауырлықтағы қылмыс
үшін тағайындалған жазаның 1/3 мерзімінен кем емес, ауыр қылмыс үшін 1/2
және аса ауыр ... үшін 2/3 кем емес ... өтеп ... ... шартты түрде босатылады. Егер мерзімінен шартты түрде ... ... бабы 7 ... ... негіздер бойынша алынып тасталады. Кәмелетке
толмағандарға қатысты мерзімінен-шартты ... ... үшін ... ... ҚК ҚазССР ҚК қарағанда (41 статья-1) үкімінің
кейінге қалдырылуын көздемеді. Бірақ та 1998 ... ... ... ... ... қолдануға байланысты жазадан босатылмайды деп санауға болады.
ҚР ҚК 72 бабы сотқа жүкті әйелдерді және он алты ... ... ... әйелдерді жазаны өтеуді кейінге қалдыруды көздеуі Қаз ССР ҚК 41-1
статьясында үш жылға дейін ... ... ... атқаруды кейінге қалдыруды
қолдану құқықтық әдебиетте сотталушыға немесе нәрестеге ізгілікті қолдану
боп ... ... ... заң немесе тұлғаны қылмыстық жауаптылыққа
немесе үкім шығарған кезде жауаптылыққа тартылған кезде қолданылған. ... ... ... пара ... ... және парақорлыққа делдал болған
жағдайда, КСРО одақтас республикаларының қылмыстық кодексін қабылдау
барысында, осы ... ... ... ... ... 1926ж. ҚК 118 ... пара бергендігі және парақорлыққа
делдал болғандығы үшін 1 жылдан 5 жылға дейін бас ... ... ... ... ... бап ... 1959ж ҚК 147 бабында 1 бөлігі
бойынша 3 жылға дейін бас бостандығынан ... ... 1 жыл ... ... 1 бөлігі бойынша (пара беру немесе ... ... рет ... ... ... үшін бұрын сотталған) – 3
айдан 5 жылға дейін бас бостандығынан айыруға сотталды. КСРО Жоғары Кеңесі
Президиумының 1962ж. 20 ... ... ... «Парақорлық үшін
қылмыстық жауаптылықты күшейту жөніндегі» Жоғарғы Кеңес ... ... 1962ж. ... ҚК 147 ... ... ... онда ... үшін жауаптылықты көздеп, 1 бөлігіндегі жазаны күшейтіп бас
бостандлығынан айырудың мерзімін 3 жылдан 8 жыл ... ... 2 ... ... 15 ... дейін күшейтті: Парақорлыққа делдалдың 146-1 бабына жеке
бөлініп шығарылды, жаза ретінде 1 бөлігі бойынша бас ... ... 8 ... дейін, 2 бөлігі бойынша 7-ден 15 жылға дейін ұзартты.
Сонымен 1959ж. ... ҚК ... ... 1926ж. РКСФР ҚК 118
статьясы, сондай-ақ 1959ж. ҚазССР ҚК 147 статьясы 13 июль 1962ж. ... ... ... ... ... ... ... жарна көздері
көрсетілген статьяларға қатысты аралық заң болып танылды.
Құқықтық әдебиетте «аралық ... ... етуі ... ... ... ережеден туындаған жағдайда, ол әрқашанда қылмыс
жасаған уақытта қылмыстық заң қолданылуы тиіс (күшіне ... заң және ... – деп ... И.И. ... - ... заң тек өмір ... тұрған
уақытында қолданылды, яғни күші жүріп тұрғанда.[42]
Осыған ұқсас көзқарасты В.И. Кудрявцев айтты, ... заң ... ... ол ... ... кезінде, сотпен істі қарау барысында оның
күші жүрмеді.[43]
Бұған қарама-қайшы көзқарасты Л.Зайцев, ... ... ... ойы бойынша аралық заң қолданылуға жатады, егер ол істі сотпен
қарау кезінде ... ... ... салыстырғанда неғұрлым жеңіл болса.[44]
Осы авторлардың позициясын Н.Д. Дурманов жақтады, оның ойынша да
сотталу ... ... ... ... ... да жазаны жеңілдететін
аралық заң қолдануға ... және А.А. ... ... осы ... ... «бәтуаластырып»
және барлық талаптарға ... ... ... ... ... Олардың
пікірінше аралық заңның болуы барысында «қылмыс қылмыстық іс-әрекетті»
жасау уақытында ... ... жаза ... ... оның ... ... «аралық заңға сілтей отырып» шектеледі.[46]
М.А.Блум және А.А. ... ... А.И. ... және Б.В. ... ... ... ... шығаратын авторлардың пікірінше және оның
қылмыс жасаған кездегі әрекетпен және ... ... ... ... ... Конститутциясы да, Қазақстан Республикасының
қылмыстық кодексі де мұндай талаптардағы мазмұны жоқ. ҚР ... ... 3 ... «5» ... сәйкес, «егер құқық ... ... ол үшін ... жауапкершілік алынып тасталынса немесе жеңілдетілсе,
жаңа заң қолданылады. ҚР ҚК 5 бабы 1 бөлігінде көрсетілгендей: ... ... ... ... ... ... немесе қылмыс жасаған
тұлғаның жағдайын басқа да жолдармен жақсартатын ... ... кері ... деп көрсетілген, осындай заңның күшіне енгенге дейін ... ... ... ... Осы ... ... егер
жаңа заң қылмыстық іс-әрекетті жойса немесе оның ... осы ... іс ... ... ... ... тартылған, тартылмағандығына қарамастан қолданылады, ... ... ... ... «аралық заңмен» салыстыру қажет.
Осыған ұқсас көзқарасты С.Л. Мокринскиде айтады, оның ойынша ... ... ... ... ... кінәліге неғұрлым қолайлы
заң қолданылуы тиіс: мемлекет осыны иеленгендерден кепілді алуы қажет емес,
егер ол мәнісінде құқықтық ... ... ... келсе,- дейді.[48]
Тиісінше, егер жаңа (екінші) заң іс-әрекеттің жазаланушылығын ... ... ... ... ... ... басқалай құқықтық
бағалау берілмейді; өйткені мұндай заңның кері күші болмайды, және үшінші
заңмен көзделінген жазаланушылықты ... ... ... ... ... Брайшен әділетті түрде былай деп сынға алады, аралық оны шығарған
уақытқа дейін пайда болған ... ... ... ... Я.М. Брайшен былай деп көрсетті, осындай көзқарасты басшылыққа
ала отырып, «аралық заңға немесе жауаптылықты ... ... ... ... ... «аралық» заңмен салыстыруға болмайды деді.[49]
Мысалы, М.П.Блум және А.А.Тилле кез келген «аралық заңды» қабылдамау
позициясының ақтаңдақты ... бар. Егер ... заң ... заңның
әрекетін жойса, М.Н.Блум және А.А.Тилле бұрынғы қатал жаңа заң осы ... ... ... алмайды.
Мұндай ситуация мысалы, пойызды стоп-кранмен өз бетімен ... ... 1 ... 1961 ... РК ФСР қылмыстық кодексімен
1961ж. күшіне бұл іс-әрекет қылмыстық іс-әрекеттен ... ... ... 1965ж. РКФСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығымен осы ... ... ... ... (ҚК 213 статья).
Қылмыстық іс-әрекетті жоққа шығаратын «аралық заң» іс-әрекетімен жазаны
жеңілдететін «аралық заңның» арасында түбегейлі айырмашылық ... ... ... ... ... ... де ... болады.
Л.Зайцев, И.Тишкевич, И.Горелик «аралық» заңның әрекетін толықтай жоққа
шығаратын позициямен келіспей отырып, ... ... ... ... ... қылмыстарды саралау және онымен байланысы жазаның мөлшері қылмысты
ашуға ... ... ... ... ... тиімді жұмыс
істегеніне байланысты,- деді.[50]
И.И. Солодкин осы авторларға қарсы шыға отырып, «тергеу органдарының
жұмысының ... ... ... заң ... ... ... қажет деді. Осы органдардың нашар жұмыс істеуі ... ... өтіп ... және кінәлі тұлға ... ... ... ... ... ... ... бойынша талқылау
қажет, әділеттілік заңның жоғары критериі болып танылады,- деді. Соңғы
жылдардағы зерттеушілер А.И.Бойцов, ... Л.В. ...... заң іс ... ... қарай қорытындыға келеді.[52] Л.И. Бойцов
«аралық» заң ... ... өмір ... ... нормасының коллизиялық нысаны болып табылады.
Сонымен бірге А.И. Бойцовтың айтуынша, «әділсоттылықтың жай жүруі және
«сотталушының қайғыға берілуі аралық ... ... ... қарай
жүргізуге пікір болады, өйткені ол сезімдік тәжірибелік ... ... ... ... ... та жаңа Қылмыстық кодекс осындай
негіздеуге пікірлер береді. Әділеттілік қағидасына ... ... ... ... етуі, соның ішінде әділсоттылықтың жай
жылжуы әділеттілік қағидасына қайшы келеді. Сонымен ... ... ... құқықтық негізі бар.
Кейбір мемлекеттердің қылмыстық заңдарында «аралық» заң ... ... бар. ... ... ... ҚК 2 бабы 2 ... «егер де үкім заңды күшіне енгенге дейін өзінің ... ... ... ... ... ... онда ... неғұрлым қолайлы
заң қолданылады.[53]
Осыған ұқсас ереже ФРГ-нің ҚК-де бар. Егер заң, ... ... ... етсе, шешім қабылданардың алдында өзгереді дейді – ФРГ ҚК $2
3 бөлігінде, онда жеңіл заң қолданылуы ... ... ... ... ... ... ... Республика қарастырады,
ҚК 9 бабы 4 бөлігінде неғұрлым жеңіл аралық заңды қолданылуды көздеді.[54]
Бұрын бірнеше рет «аралық» заңды ... сот ... ... жетекші түсіндірмелер беру қажеттілігі ... ... ... ... кері ... ... ... Ерекше бөлімінің
нормаларында қолдану
Жазаланушылықты жоққа шығаратын немесе жеңілдететін заңның қылмыстық
заңдағы арнайы алу барысында ... кері күші ... ... ... ... мойындау ізгілік және ... ... жаза ... осылар қағидаларда айқын көрініс тапқан.
Егер заңшығарушы жаңа заң шығарылғаннан ... жаза ... ... ... ... неғұрлым қатал жаза белгілесе, онда жалпы ереже
бойынша бұрын жасаған ... ... ... ... негіз жоқ деп
санайды.
1958ж. Негіздердің 3 ... ... ... ... және өтеу ... іс-әрекеттер жасағандарға негіз жоқ, ол қылмыстық іс-әрекет болудан
қалды. Осы іс-әрекет ... ... ... қылмыстық-құқыққайшылық
болудан қалды, сондықтан осы қылмыстарға қатысты немесе жазаны ... үшін осы ... ... ... ... егер жаңа ... заң қылмыстылық және ... ... ... ... онда оның осы ... енгізуге дейін жасалғанға
қатысты күші болады, осыған байланысты жаза ... ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік
және әскери қылмыстар үшін қылмыстық жауаптылық заңдарын ... ... ... 1959ж. 14 ... СССР ... Кеңесі Президиумының
Жарлығына сәйкес тұлғаның тұлғаның соттлығының ... ... жаңа ... бойынша қылмыстық іс-әрекет және жазаланушылық
болмаған іс-әрекеттер алынып тасталды. Сондай-ақ 14 ... ... ... ... 1958ж. ... ... ... тартылатын
жасты 12 жастан 14 жасқа көтерді).[56]
Қылмыстық іс-әрекеттің ... ... ... ... және ... ... ... бойынша жазадан босатудан
ерекшеленеді. Өйткені, соңғы ... ... өзі ... және
жазаланушылық болып қала береді, рақымшылық актісін шығарып болғаннан кейін
жасалған актілер ... заң ... ... ... ... шығаратын Заң қылмыстық құқықтық жалпы және ... де ... ... заңның кері күші жазаланушылық іс-әрекетті жеңілдететін
әрекеттерге ... ... ... осы қылмыс үшін жаңа қылмыстық заң
статьясымен белгіленген шектерде жазаның ... ... ... ... ... жеңіл жаза көзделсе, онда осы жаза шарасына өтуді білдіреді.
Егер жаңа заң жаза түрінің ... ... ... ... ... ... ... бойынша осы түрге тағайындалған жаза үшін жаңа ... ... ... ... ... ... ... немесе неғұрлым қатал деп мойындау
бірқатар жағдайларда қиындықпен байланысты.
Жалпы белгі бойынша мынаны айтуға болады, егер жаңа заң ... ... ... ... онда ол тиісінше жазаны күшейтеді ... кері күші ... және ... ... ... көзделген неғұрлым қатал жазаның жоғарғы шегі,
бұрынғы жұмыс істеп ... ... ... ... ... ... ... болса, онда жаңа заң ... ... ... кері күші ... деп ... ... бар. Егер бұрынғы жұмыс істеп
тұрған қылмыстық заңды қосымша жаза көрсетілсе, жаңа ... ... ... онда негізгі жазаның біріңғай жоғарғы және төменгі шегінде жаңа
заңды жазаны жеңілдететін және керісінше деп мойындау қажет. Егер ... ... ... ... ... ... көрсетілсе, қылмыстық
салыстырмалы ауырлығы соңғысына сәйкес анықталады. Жазаның неғұрлым ... ... ... ол ауыр деп ... ... егер соңғысы қылмыстық заңның әрекет ету жағдайында
тағайындалса, онда қылмыстық заңның кері күші бойынша жаңа ... ... ... ... дейін белгіленеді, егер онда нұсқау болмаса,
осында немесе басқа да Жарлықта жазаны төмендету ... ... ... ... ... сот осы ... қылмыстық заңның жаңа
статьясына қайта саралай отырып, істі мәні бойынша қарамайды. Жаңа ... ... жоқ, тек егер де ... ... ... көзделген
басқа жаза тағайындау мүмкіндігі ... осы ... ... арнайы
нұсқау болмаса.
Қылмыстық заңдардың кері күші жөніндегі ... ... ... жою ... алу, ... ... түрде мерзімінен шартты
түрде босату және ... ... ... ... алу ... және ... анықтамайды, жаңа заңдар оны
жеңілдетпейді және күшейтпейді.
Ескіру мерзімі жөніндегі статьялар (1 ... 1 ... ... ... ... ... ... Ескіру мерзімі
жөніндегі нормалар белгілі бір мерзім өтіп ... ... ... ... ... және үнемді атқаруға болмайтындығы
жөнінде айтылған. Осы нормалардың ... ... ... ... ... егер ... ... сот талқылау сотысында
анықталса, онда сот жасалған қылмыс көздейтін заң статьясы бойынша айыптау
үкімін ... ... ... ... ... ... ... нормалар қылмыстық жауаптылыққа тарту және үкімді орындауды ... ... ... ... және ... ... жаңа ... заңда ескірудің неғұрлым ұзақ мерзімін анықтау
және ескіруді ... жаңа ... ... ... ... ... ескіру жөніндегі нормалар, қылмыстық-іс жүргізу заңнама нормалары
сияқты. ... кері күші ... ... немесе алып тастайтын нормалардың осы іс-әрекеттің
қылмыстылығына және ... еш ... жоқ. ... ... ... ... егер тұлға қайтадан қылмыс ... ... ... ... ... ретінде көрсетілсе, осындай деп
танылмайды. Тиісінше соттылықты жою немесе ... ... ... ... ... ... ... білдірмейді. Сондықтан
соттылықты жояны немесе алатын мерзімдерін және шарттарын өзгертетін жаңа
заң ... ... ... ... ... ... ... Кеңесі Президиумының 14 ақпан 1959 Жарлығы «Қылмыстық
заңнама негіздері және басқа да заңдарды күшіне ... ... ... ... және ... үкім ... ... мерзімін белгіледі.
Жазадан босату, қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу заңдарының ізгілік
қағидасына негізделген ерекше институт қылмысты жасаудағы белгілі бір ... ... ... ... ... ... міндеті
емес, құқығы саналады, ол мынаған ... ... ... ... деп ... Заң ... және ... түрде
босатуды белгілейді, нақтырақ айтқанда мерзімінің белгілі бір бөлігін өтеу,
өнегелі мінез-құлық, еңбекке деген адал көзқарас.
Заңда жаңа жағдайларды ... ... ... және шартты
түрде босату шегін ... ... ... ... ... жекелеген санаттары үшін мерзімінен бұрын босату шектері,
заңшығарушы жазаның мақсатына жету үшін мерзімінен шартты ... ... ... керісінше кеңейту қажет деп санайды әлде белгілі ... ... деп ... ... жаңа ... заң ... ... босатуды тарылтатын немесе жазаның қалған мерзімін неғұрлым
жеңіл немесе басқа да ... ... ... ... сотталушылардың
жекелеген санаттарына мерзімінен шартты түрде босатуды мән-жайлар жазаны
күшейтетін заң ретінде, жазаны жеңілдететін заң ... ... жаңа заң ... белгілі бір санаттары үшін мерзімінен бұрын
босатуға тиым ... онда олар ... ... ... заң ... ... ... өтейді.
Жаза міндеттерінен туындағанындай егер мерзімінен шартты түрде босату
ісін қарау барысында сотталушының ... ... ... ... заң
осы кезде мерзімінен-шартты түрде босатуға тиым ... ол өз ... заң ... ... да басқаша айтылған.
Егер де жұмыс істеп тұрған заңнама бойынша жасалынған іс-әрекет өзінің
белгісі бойынша жатқызылса, онда ... ... ... ... ... ... босату немесе жазаны неғұрлым жеңіл түрімен
алмастыру, осы іс-әрекет бұрынғы заңнама осындай босатуға жол берілмеді.
Қылмыстық заңның кері күші ... шешу ... ... Ерекше
бөлімі нормасына қатысты қолдануда тәжірибелік маңызы зор. Жалпы бөлімі
нормасына қарағанда ... ... ... қылмыстылығын және
жазаланушылығын анықтайтындар санатына жатқызылады. ... ... ... ... саралау қылмыстық заң әрекеті бағынысына байланысты
едәуір қысқарады.
Жаңа ҚК белгіленген нормаларын ... екі ... ... ... ... ... ... жоққа шығаратын,
жауаптылықты немесе жазаны ... ... ҚР ҚК 5 бабы ... ... кері күші ... қылмыс жасаған адамның жағдайын басқа да ... ... ҚР ҚК 54 бабы 1 ... ... кері күші ... ... немесе жазаланушылық іс-әрекетті, жауаптылыққа немесе
жазаны күшейтетін ... ҚК 5 бабы 3 ... ... кері ... ... ... шығару арнайы нұсқауды көрсету жолымен
жүзеге асырылады.
Мысалы, Қазақстан ... ... ... заң ... ... ... жөніндегі» 12 мамыр 1995 жылғы Заң күші
бар жарлығында Қаз ССР ҚК 76-5, 76-6,77, 80, 81-1, 86, 87 ... ... ... ... ... көрсетілген.
Іс-әрекетті толықтай қылмыстан алып тастау, ... ... ... ... ... ... іс-әрекет құрамы жаңа ... ... ... ... ҚК алмастырған жаңа ҚР ҚК, жыныстық
ауруды емдеуден ... және ... ... ... ... жағдайында
қалдыру (ҚазССР ҚК 100 статьясы 1 ... және ... ... ... ... ... және ... ережесін бұзу құрамы (ҚазССР
ҚК 71 статьясы 1 бөлім), «басқа да мемлекеттік қылмыстар» тарауына кірген
жаңа ҚК ... ... ... ... қаралады, тікелей объектісі
болып ... ... ... ... және ... ету саласындағы қоғамдық қатынастар (ҚР ҚК 295 бабы). Осы жерден
мынаны білуге ... 1 ... ... дейін жоғарыда көрсетілген
қылмыстық іс-әрекеттерді жасаған адамдар, сотпен ... ... ... осы ... ... қауіптілігі бұрынғысынша
сақталынған. Арнайы норма жалпы белгілердің барлығын өзіне қосуы ... ... ... ... ... ... қылмыстылығын және
жазаланушылығымен толықтай жоюды білдірмейді. Осыған ... ... ойы ... ... ... емес ... ... алып, сол
немесе басқа да баптардан шығарып, ол белгілі бір жалпы ... ... ... ... ... істі жасалынған іс-әрекеттің қылмыс емес екендігіне байланысты
шешу бұрынғы заң іс-әрекетінің уақытын жасауына байланысты ... ... жаңа ... ... ... бөлімі үшін кейбір
бұрынғы құрамдарына жаңа баптарды енгізе және алып тастай ... ... ... ... нақтылау, қылмыстық субъектісінің арнайы белгілерін
көрсете отырып, жаңа міндетті белгілерді енгізу, ... ... ... ... ... ие ... ... нормаларының екінші тобын жауаптылықты немесе
жазаны жеңілдететін нормалар құрайды.
Осы мәселені шешуге байланысты, 1 қаңтар ... ... ... ... ... ҚК бойынша, келесі жағдайда ҚР ҚК бойынша сараланады.
Санкцияға өзгеріс енгізген жаңа заң неғұрлым жеңіл болады, егер ол:
1) негізгі жазаның неғұрлым ауыр ... ... ... ... ... ... шегін немесе соның біреуін төмендетсе;
3) негізгі жазаны ... бір ... ... ... бас ... негізгі және қосымша жазаны сақтай отырып, негізгі жазаның баламалы
түрде неғұрлым қатал түрін тағайындайды.
М.И. ... ... ... ... ... ХІХ ... өзіне жаза үшін неғұрлым қолайлы жаза немесе ескі ... ... ... ... ... заң ... осы мәселеге байланысты қарама-қайшы
пікірлер ... ... ... ... ... заңды анықтау барысында
жазаның жоғарғы шектерін салыстыруды ұсынды,[57] ... ... ... ... жұмыс істеп тұрған ҚР ҚК басымдық мына позицияға
берілуі тиіс, егер жаңа заң бір ... ... ... ... арттырып,
жоғарғы шегін азайтса, онда ол неғұрлым жеңіл деп саналады, өйткені, ҚК 55
бабы бойынша тиісті ... ... жаңа ... көзделген төменгі
шегінде жаза тағайындауы тиіс, жоғарғы шегінен өтуге ол құқылы емес.[59]
Егер де жаңа заң бір ... ... ... және ... ... ... жаңа ... заңның тиісті бабы бойынша саралау
қажет. Осы жерде сот жаза тағайындай отыра, жаңа ҚК ... ... ... ... ғана кері күші ... жазаның төменгі шегі бұрынғы
қылмыстық заңның санкциясына сәйкес ... және ... ... одан да қиындау бұрынғы ҚК «ерекше ірі
мөлшер» және «ірі ... ... ... қатынасы мәселесі жаңа ҚК-те шешу
маңызды.
Түбегейлі маңызды сұраққа жауап мынамен анықталады: ҚР ҚК 175 бабы ... ... ... ҚК 76 ... «в» ... ... ... кері
күші бола ма. Қазақстан Республикасы ҚК 175 бабы ескертуінің мағынасынан
туындағанындай екінші тармаққа көрсету ... ... ... жаңа ... ... кері ... беруді жоққа шығарады. Сот-тергеу органдары ұрлаудың
ерекше ... ... ірі ... ... ... ... іс-
әрекеттің аяқтау немесе бұлтартпау кезеңімен аяқталуымен белгіленуі қажет.
Профессор Б. Волженкин, осы позицияны қолдай отырып, ... атап ... ... даму күшіне байланысты және еңбекке ақы төлеу
мөлшерінің өсуі, бағаның өсуі (Қазақстанда-АЕК) ... заң ... ... ... ... білдіреді.[60]
Бұл позициямен профессор Ю.И. Ляпунов келіспеді, оның ойынша тиісті
«ескертулерді» көрсете отырып, толықтыру ... ... ... «өзгеріс»
танылады, өйткені ол негізсіз «ірі ... ... ... ... ... сандық-құндық мазмұны ақшалай көріністе жазаны жеңілдетіп
(жаңадан бағалауда) іс-әрекетке айналдырады.
Қорытынды
Қорыта келгенде айтарымыз, қылмыстық ... кері күші ... ... ... заңның кері күшін қолдануға, яғни ... ... ... ... оның заңды күшіне енгенге дейінгі
істелген іс-әрекетіне қолданылуына мүмкіндік береді.
Жаңа қылмыстық заң мына жағдайларда әрқашанда кері ... ... ... ... ... жазаланушылығын жоюға
б) жауаптылықты немесе жазаны жеңілдетуге;
в) қылмыс жасаған адамның жағдайын өзге де жолмен жеңілдетуі.
Әрекеттің қылмыстылығын немесе ... ... заң, ол ... ... ... ... ... алынып тасталуы немесе ... үшін ... ... заңның, ескі заңмен салыстырғанда ... ... ... ... ... екі заңның диспозициясы мен салыстыру
негізінде шешілуі қажет.
Қылмыстық заңның кері күшін қолдану ... ... және ... ... ... ... қатаң, жазамен жазасын өтеген, бірақ соттылығы бар
адамдарға қолданылады.
Егер жаңа ... заң адам сол үшін ... өтеп ... ... ... тағайындалған жаза жаңадан шығарылған
қылмыстық заң ... ... ... тиіс (ҚК ... 2 бөлігі).
ҚК 5 бабы үшінші бөлігіне сәйкес, мына жағдайда қылмыстық заңның кері
күші болмайды:
а) егер ол әрекеттің қылмыстылығын ... ... ... ол ... немесе жазаны күшейтсе;
в) егер ол әрекетті жасаған адамның жағдайын өзге де ... ... ... кері ... қолдану барысында әкімшілік құқықбұзушылықты
қолданудан бас тартуды да ұсынды. Жалпы алғанда ... ... кері ... ... біз ... ... ... мән-жайды
анықтаймыз. Қылмыстылықты, жазаланушылықты жоятын немесе қылмыскердің
жағдайын өзге де жолмен жақсартатын осы ... осы ... ... ... бірге қылмыстық заңның кері күшін нақты анықтау барысында
бұрынғы ... ... ... емес ... ... ... ... ғылыми мекемелерде осындай іс-әрекетті анықтап
қылмысты ... ... және ... ... асыруда маңызы зор.
Сонымен қылмыстық заңның кері күші ... ... ... жүре ... осыған байланысты бас бостандығынан айыруға
сотталынғандарға да қолданылады. Әртүрлі шешімдер ... ... ... бірі ... жеткіліксіз әзірленгендігі, дәрежесінің
критериінің дұрыс жолға қойылмауы. Екінші қылмыс неғұрлым ауыр болмағандығы
жөніндегі талап қайталанып ... ... ... ... Бір жағынан алып қарағанда бұл ... ... ... ... ... ... үшін ... негіз болып
танылады. Бұл жағдайда бірінші рет ауыр қылмыс үшін ... ... ... жасаған жағдайда, бірінші қылмысқа қарағанда неғұрлым
ауыр жағдайда болады.
Қылмыстық заңның кері ... ... ... ... ... және ұқсастығы. Қылмыстардың біріңғайлығы бұл тұлғаның ... ... ... ... ... білдіреді.Сонымен бірге тәжірибеде
қылмыстардың біріңғайлығының ұғымын анықтау елеулі ... ... ... ... ... ... қылмыстық заңның кері күшін
дұрыс анықтау және егер ... ... ... ... ... ... ең
алдымен қылмыстық азаюы үшін ... ... ең ... ... ... ... тікелей мүдделі.
Қылмыстық заңның кері күшінде анықтайтын келесі мәселе қылмыстық
қасақаналық ... ... Осы ... жауап беру ереже бойынша қиындық
тудырмайды, кінәнің нысаны жөнінде іс-әрекетті саралау танылады.
Неғұрлым күрделі мәселе қайтадан ... ... ... мәселе кінәнің аралас (екі нысанымен) жасалады, құрамның әртүрлі
элементтеріне психикалық көзқарас басқаша болады. Әдебиетте кінәнің ... ... оның ... аралас құрамына қатысты әртүрлі көзқарастар
берілді.
Б.А. Куриновтың ойынша ... ... ... ... құрамына
байланысты: формальды құрамда қасақаналық ... ... ... ... ... қылмыстың аяқталуы үшін зардаптың ... ... әлде ... әлде абайсызда деп саналады, кінә нысанының
зардабына байланысты.
Е. Фролов және А. Свинкинмен ұсынылған ... ... ... ... ... пікірінше материалды құрамдар қасақана ... ... ... осы ... құрамдары зардапқа қатысты немесе
қатысты болмағандығына ... ... Егер ... ... ... ... іс-әрекет ретінде сараланса, қылмыс тек
зардаптардың туындауы ... ... ... ... нысаны
толықтай алғанда абайсыздық нысанымен сипатталады.
Неғұрлым жеңіл заңның кері күші болады, бірінші қылмыс үшін қылмыстық
жауаптылықты алып ... ... ... мерзімі немесе жазаның өтелмеген
бөлігі алынып тасталады, бірнеше үкім бойынша жаза тағайындалмауы мүмкін.
Егер мерімінен-шартты ... ... ... ... жеңілдететін жаңа
заң шығарылса, өтелмеген бөлігі есеп бойынша қысқартылуы тиіс, ол ... ... ... ... үшін ... жоғары санкциясының
сомасынан аспауы тиіс.
Егер де жаңа қылмыс ... ... ... өтіп ... ... ... онда жаза ... үкім бойынша тағайындалуы қажет, қосылуға
тек өтелмеген бөлігі ғана жатады.
Осы ережелер мерзімінен ... ... ... ... ... ... кейін жасалуы тиіс, бірақ та сынақ ... ... ... ... ... ... бірінші іс бойынша жазаны
қысқартатын ... ... ... ... та сот ... ... ... С.Г. Закутский мынадай
пікір айтты: қылмыстық заңның кері күшін бұлтартпау ... ... ... ... ... ... ол қамаудағы немесе тергеу изоляторындағы
азаматтарға алдын-ала тергеу ... ... ... ... ... ... ұқсас келуі, өтелмеген бөлігін толықтай қосу барысында
барлық жазаларға тиісті.
Сонымен қылмыстық ... кері ... ... ... ... бар, ... ... таңдауға байланысты ол соңғы жазаны
есептеу үшін нақты уақыт болады, екіншіден осындай оқиғаның туындау ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық заңның кері
күшіне байланысты арта түседі. Егер осындай факт ең алдымен кінәнің мінез-
құлқына емес ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде осы қызметінің жеделдігіне және қылмысты ... ... ... кедергі келтіруі мүмкін.
Қылмыстық заңның кері күшінің ұзақтығының тәуелділігі оны ... ... ... ... Әдебиеттерде қылмыстық заңның кері
күшіне байланысты әртүрлі ... ... ... барлық мазмұнының
пікірлері, әсіресе қылмыстық заңның кері күші жөнінде көптеген ... ... ... кері ... жүруі оған тағайындалатын жаза
шарасына осы шараларды қалай қабылдауына байланысты.
Қылмыстық заңның кері күшін қодануда ... ... ... ... ... ... қауіптілігінің маңызын анықтауға
байланысты, заң нормаларымен қылмыстық ... кері ... ... ... ... осы тақырыпты жазу барысында ... ... ... ... ... кері күші ... ... қарап,
өзектілігіне баса назар аударылды.
Қолданылған нормативті-актілер мен әдебиеттер
1 Қазақстан Республикасының ... – А., ... Н.Ә. ... ... ... ... ... жедел жаңару
жолында ҚР Президенттің Қазақстан халқына жолдауы. Егеменді Қазақстан,
2005ж. 19 ақпан.
2. Крылова Н.Е., Серебренникова А.В. Уголовное ... ... ... М., ... ... право. Общая часть. Под ред. В.Н.Петрашева. М., 1999г.
4. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсінік. Алматы, 2001ж.
5. Курс уголовного права. Под ред ... Т.1. М., ... ... ... ... ... Под ред. И.Я.Козаченко и З.А.Незнамовой.
М., 1997г.
7. Уголовное право. Общая часть. М., 1998г.
8. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы ... ... ... Курс ... ... ... Часть общая. ЛГУ, 1968г.
10. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсінік. Алматы, ... Блум М.И: ... ... ... ... в ... Рига,
1974г.
12. Уголовное право РК. Общая часть, Алматы.-1998г.
13. А.В.Наумов. Российское уголовное право. Общая часть.Курс лекций ... ... ... ... ... ... М., ... С.Г.Келина. Советский уголовный закон. М., 1961г.
16. Н.Д.Дурманов. Советский уголовный закон. М.,1967г.
17. Теория государства и права.
18. А.А.Герцензон. Уголовное право. Часть ... ... ... закон. М., 1948г.
20. Брайнин Я.Н. “Уголовный закон и его ... М-1967 ... Э.С. ... ... закон и преступление. Иваново, 1997г.
22. М.И.Блум, А.А. ... ... сила ... закона. М., 1969г.
23. Республика Казахстан. Закон от 16 июля 1997г. О ... в ... ... ... Казахстан //Ведомости Парламента
Республики Казахстан. 1997- №15-16 ст 211.
24. Президиум ... ... ... О ... лиц, ... в
преступлениях против мира и человечности и военных преступлениях,
независимо от времени совершение ... Указ от 4 ... ... ... ... СССР. 1965. №10, ст23.
25. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының әйел ... ... ... ... ... ... ... Қаулысы. -Алматы. 2004ж. 95-100 беттер.
26. Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексіне ... ... ... ... ... во времени и пространстве. Автореферат на
соискание ученой степени кандидата ... ... ... ... –Алматы, 2005.
28. Тилле А.А. Время, пространство, закон. Действие советского уголовного
закона во времени и пространстве. –М., 1965. -421с. 5-6 ... ... И. О ... и ... –М., ... ... А.Д. О действий законов во времени /Журнал гражданского и
уголовного права. -1873.
31. Блум Б.И., ... А.А. ... сила ... ... советского
уголовного закона во времени. –М., 1969.
32. Уголовное право. Общая часть. –М.,1992.
33. Курс уголовного права. Общая ... ... ... ... И.И. ... ... –М., ... Кудрявцев В.И. Общая теория квалификаций преступлений. –М., 1999.
36. Брайнин Я.М. Уголовный закон и ... ... ... ... ... А.И., ... Б.В. Уголовный закон: действие во времени и
пространстве.1993.
38. Полов А.И. ... ... и его ... сила. 1998
39. Дурманов Н.Д. Советский уголовный закон. –М., ... ... В.Н. ... уголовное право. Общая часть. –Алма-Ата. 1961.
41. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. –А., ... ... ... С.Г. ... уголовный закон. –М., 1961.
43. Игнатов А.И. Уголовное право. Общая ... Курс ... –М., ... ... ... ... А ... Назарбаев Н.Ә. Қазақстан экономикалық әлеуметтік саяси жедел жаңару
жолында Президенттің Қазақстан халқына жолдауы. 2005ж. 19 ақпан, Егеменді
Қазақстан.
[3] Крылова Н.Е., Серебренникова А.В. ... ... ... ... М., 1997г. стр. ... ... право. Общая часть. Под ред. В.Н.Петрашева. М., 1999г. стр.
63.
[5] Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсінік. Алматы, 2001ж.
7б.
[6] Курс уголовного права. Под ред ... Т.1. М., 1999г. стр. ... ... ... ... ... Под ред. И.Я.Козаченко и З.А.Незнамовой.
М., 1997г. стр. 53
[8] Уголовное ... ... ... М., 1998. Стр. ... ... А.Н. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Алматы, 2001ж. 22б.
[10] Курс советского уголовного ... ЛГУ. 1968. Стр. ... ... ... құқық. Жалпы бөлім. Алматы, 2001. 21б.
[12] Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсінік. Алматы, 2001ж.
12б.
[13] Блум М.И: Действие советского уголовного закона в ... ... стр. ... Уголовное право РК. Общая часть, Алматы.-1998, 25-26 бб.
[15] Курс советского уголовного права. Часть общая. ЛГУ, 1968г. стр. ... ... ... ... ... Общая часть.Курс лекций –
М.,1996 г. Стр.105
[17] Курс советского уголовного права. Часть ... ЛГУ, 1968г. Т.1. ... ... ... ... 31 наурыз 1993 жылы
ратификациялады.
[19] Уголовное право РК. Общая часть, Жетi жарғы, Алматы.-1998, 29-30 бб.
[20] http://www.zakon.kz
[21] Курс советского уголовного права. Часть ... Т.1. ЛГУ, 1968г. ... ... ... Общая часть. Под ред. В.Н.Петрашева. М., 1999г. стр.
77.
[23] Тилле А.А. Время, пространство, закон. Действие советского ... во ... и ... ... ... ... И. О преступлениях и наказаниях. –М., 1939. -215с.204-211бб.
[25] Градовский А.Д. О действий ... во ... ... ... права. -1873г.11бет
[26] Блум Б.И., Тилле А.А. Обратная сила ... ... ... закона во времени. –М., 1969. -130с. 96бет.
[27] Осында. 51 бет.
[28] Уголовный кодекс РСФСР //Сборник законов РСФСР -1922. ?20-21. ... ... С. ... ... прав человека //Закон и время 1998.
№5. 59-60 ... ... ... ... уголовно-процессуальный закон.
М.Госкомиздат, 1962, -с.72.
[31] см.М.Д. Шаргородский. Уголовный закон. –с.230.
[32] СУ РСФСР 1922г. №15. С.153.
[33] см.Н.В. Крыленко. Судебные речи. М., ... ... ... ... ... 1961, № 9. -С.29.
[35] В.Кудрявцев. Обратная сила нового Уголовного кодекса. «Советская
юстиция», 1961. №13. -с. ... ... ... Суда ... 1966. ... ... А.А. ... пространство, закон. Действие советского уголовного
закона во времени и пространстве. -М.1965.121с.78-79беттер.
[38] Президиум Верховного ... ... ССР. О ... ... и
дополнений в УК Казахской ССР; Указ от 4 ноября 1972г. //Ведомости
Верховного Совета Казахской ССР. 1972. №46. 14-17 ... ... ... ... ... –М.1992. -410с. 69бет.
[40] Об основных моделях системы альтернативных мер, используемых в
уголовной юстиции зарубежных государств см: Курс ... ... ... ... -352с. 150-152 ... ... И.И. ... наказания. –М., 1961. 27бет.
[42] Курс советского уголовного права. Общая часть. –Л.1968. Т-2. 210с. ... ... В.И. ... ... ... ... –М., 1999. 336-
337беттер.
[44] Зайцев Л., Тишкевич И., Горелик И. Действует ли промежуточный закон
/Советская юстиция. 1966.№1.
[45] Брайнин Я.М. Уголовный закон и ... ... ... ... 150-153 ... Блум М.И., ... А.А. ... сила закона. Действие советского
уголовного закона во времени и пространстве. –М., 1969. 131 бет.
[47] Бойцов А.И., ... Б.В. ... ... ... во ... ... ... 1993. 110 бет.
[48] Мокринский С.П. Новый закон и старые гарантии (о дейтвии уголовного
закона в ... ... 67 ... ... А.И. ... закон и его обратная сила. –Спб.1998. 47бет.
[50] Зайцев Л., Тишкевич И., ... И. ... ли ... закон //
Советская юстиция. -1966. №1. 7 бет.
[51] Курс ... ... ... ... часть. –Л.1968. –Т.2 210 бет.
[52] Леониевский-Костарева Т.А. Консепция развития уголовного
законодательства // Концепция развития российского законодательства.
–М.,1999. -227-228беттер.
[53] Уголовный кодекс ... ... ... ... ... ... Беларусь. –Минск. 2001. -51бет.
[55] Зайцев Л., Тишкевич И., Горелик И. Действует ли промежуточный закон //
Соевтская юстиция. -1966. №1. ... ... ... Суда ... 1966. №6.
[57] Дурманов Н.Д. Советский уголовный закон. –М., 1967. 273-274беттер.
[58] Блум М.И., ... А.А. ... сила ... Действие советского
уголовного закона во времени. –М., 1969. 117-118беттер.
[59] Дурманов Н.Д. Советский уголовный закон. –М., 1967. 32-48 ... ... Б.В. Еще раз об ... силе ... ... ... -1999. №11 30 бет.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 50 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыстық заңның уақытта және кеңістікте қолданылуы27 бет
Қылмыс құрамы жайлы51 бет
Айнымалы ток және электр тізбегіндегі резонанс10 бет
Айнымалы ток тізбегіндегі индуктивтік катушка17 бет
Гармоникалық тербелістердің графиктері4 бет
Динамика20 бет
Дифференциалдық теңдеулер көмегімен физика есептерін шешу және оны компьютерлік модельдеуде пайдалану25 бет
Есептеудің инженерлік тәсілдері жайында3 бет
Еңбек күшінің халықаралық миграциясы24 бет
Еңбек нарығы туралы35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь