Осман империясы

III Сәлемнің реформалары. XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырдың басында Осман империясы құлаудың аз.ақ алдында тұрды. Билеуші топтар осы дағдарыстан реформа арқылы шықпақ болды. Реформашыларды III Сәлімнің сұлтан ( 1789.1807) қолдады. 1792 .1796 жылдары Сәлім армияны қайта құру туралы үкім шығарды. Әскери қызметтен бас тартушылардың иеліктері қайтарылып алынатын болды. Әскери инженерлік училищелер ашылды, шетелдік нұсқаушылардың көмегімен 23 кеме қатарына соғыс флоты құрылды. Оқ.дәрі зауыты, қару.жарақ қоймасы, киім және аяқ киім тігетін фабрикалар салынды. Батыс Европалық ғылыми трактаттар мен әскери ережелер түрік тіліне аударылды. III Сәлім жүргізген шаралар « жаңа жүйе» деген атқа ие болды.

Көптеген феодалдар мен мұсылман дін басылары реформаға қарсы болды, өйткені олар өздері пайдаланып жүрген жеңілдіктерінен айырылатынын білді. Реформаны ерекше дұшпандықпен қабылдаған янычарлар реформа янычарлар корпустарын жояды днп түсінді. Сондықтан III Cәлімге қарсы феодалдық бүліктер басталды. 1798 жылы Наполеон Бонопарт бастаған француз армиясы Египетке келіп түскенде, Франциямен соғыс болды. Осы соғыстың барысында III Сәлім янычарларға бірқатар жеңіодіктер жасауға мәжбүр болды. Орыс.түрік соғысының барысында (1806 . 1812) III Сәлім 1807 жылы тақтан тайдырылды. Жаңа сұлтан IV Мұстафа барлық реформаға тыйым салды.

Реформаны жақтаушылар Рущук округінің (Болгария) беделі билеушісі Мұстафа паша Байрақтардың төңірегінде топтаса бастады. Оларды «рущук достары» деп атады. 1807 жылы Ресей мен Түркияның арасындағы келісімге қол қойылғанда, III Сәлім таққа қайта отырғызу мақсатымен Байрақтар өз әскерін Стамбулға қарай аттандырды. Бірақ әскерлер Стамбұлға жақындап қалған кезде III Сәлім адам қолынан қаза тапты. Ал Байрақтар Стамбұлға кірген соң IV Мұстафаны тақтан түсіріп, оның ағасы Махмұд II (1808.1839) таққа отырғызды. Байрақтардың өзі ұлы уәзір болып тағайындалды. «рущук достар» маңызды мемлекеттік қызметтерді иемдеді.

Елде реформа қайтадан басталды . Янычарлардың ашық наразылығына қарамастан, Байрақтар батыл іс.қимылдар жүргізді. Бірақ 1808 жылғы Стамбұлдағы янычарлардың бүлігі кезінде Байрақтар қаза тапты. Оның жақтастары өкіметтен аластатылды. Реформа жазушылардың сәтсіздікке ұшырауы кездейсоқтық емес еді. Өйткені Түркияны тек әлеуметтік жағынан түпкілікті қайта құру арқылы ғана өркендетуге болатын .
        
        III Сәлемнің реформалары. XVIII  ғасырдың соңы мен XIX  ғасырдың басында Осман империясы құлаудың аз-ақ алдында тұрды. ... ... осы ... ... ... ... ... Реформашыларды III Сәлімнің сұлтан ( 1789-1807) қолдады. 1792 -1796 жылдары Сәлім армияны қайта құру туралы үкім ... ... ... бас  ...  ... ... ... болды. Әскери инженерлік училищелер ашылды, шетелдік нұсқаушылардың көмегімен 23 кеме қатарына соғыс флоты құрылды. Оқ-дәрі ... ... ... киім және аяқ киім ... ... салынды. Батыс Европалық  ғылыми трактаттар мен әскери ережелер түрік тіліне аударылды. III Сәлім жүргізген шаралар > ... атқа ие ... ... мен ... дін ... реформаға қарсы болды, өйткені олар өздері пайдаланып жүрген жеңілдіктерінен айырылатынын  ... ... ... ... ... ... ... янычарлар корпустарын жояды днп түсінді. Сондықтан III Cәлімге  қарсы феодалдық бүліктер басталды. 1798 жылы Наполеон Бонопарт  ... ... ... ... ... түскенде, Франциямен соғыс болды. Осы соғыстың барысында III Сәлім янычарларға бірқатар ... ... ... ... ... ... ... (1806  -  1812) III Сәлім 1807 жылы тақтан тайдырылды. Жаңа сұлтан IV ...  ... ... тыйым салды.
Реформаны жақтаушылар Рущук округінің (Болгария) беделі билеушісі Мұстафа паша Байрақтардың төңірегінде топтаса ... ... деп ... 1807 жылы ... мен ... ... ... қол қойылғанда, III Сәлім таққа қайта отырғызу мақсатымен Байрақтар өз ... ... ... ... ... ... Стамбұлға жақындап қалған кезде III Сәлім адам қолынан қаза тапты. Ал Байрақтар Стамбұлға кірген соң IV ... ... ... оның ... ... II ... таққа отырғызды. Байрақтардың өзі ұлы уәзір болып тағайындалды. маңызды мемлекеттік қызметтерді иемдеді.
Елде реформа қайтадан басталды . ... ашық ... ... Байрақтар батыл іс-қимылдар жүргізді. Бірақ 1808 жылғы Стамбұлдағы янычарлардың бүлігі кезінде Байрақтар қаза тапты. Оның ... ... ... ... ... ... ұшырауы кездейсоқтық емес еді. Өйткені Түркияны тек әлеуметтік жағынан түпкілікті қайта құру арқылы ғана өркендетуге болатын .
Бұл Осман ... ... өмір ... ... ... ... құрғанда ғана жүзеге асатын-ды. Ал реформа өмірге ... ... ... ... тырысты.
тууы. Осман империясының әлсіздігі мен құлдырауын пайдаланып, батысевропалық мемлекеттер оның ұлан-ғайыр аумағын иемденуге ұмтылды. Осман империясының құрамына кіретін ... ... ... ... және ... маңызы болғандықтан, Англия, Франция, Австрия мен Ресей оның иеліктерін ... ... ... ... Осы ... әрқайсысы өзінің бәсекелестеріне саяси немесе экономикалық басымдылығын пайдаланып, Осман империясының аумағын тартып алуға талаптанды. Осылай XVIII ... ... ... ұлы ... ... ұмтылыстары мен ғана шектелген жоқ. Осман империясындағы езілген халықтардың ұлттық тәуелсіздігі мен тәуелсіз мемлекет құру үшін ... оның ... ... бөлігі болды.
Езілген халықтардың ұлт- азаттық қозғалыстарына қарсы сұлтан үкіметінің күресін Англия мен Франция қолдады. Осман империясының ... ... ... ... ... ... ... әлсіреген империяны тұтастай өздеріне бағындыруға ұмтылды.
Ресей керісінше, езілген халықтардың түрік шапқыншылығының қарсы күресі желеу, Балқан түбегіне орнығып, Қара ... ... ... ... ... ... империясы әсіресе сыртқы саясатта өзінің пәрменділігін жоғалтқан кезде, XVIII ғасырдың екінші жартысында
асқындай түсті. Мұның жарқын ... ... ... ... ... Осман империясының жеңілуі болып табыады. Соғыстың аяқталуы туралы жасалған Күшік-Қайнар бітімі (1774 жылы) Ресейге Қара теңіздегі кеме ... мен ... ... ... ... ... берді. Қырым Осман империясына тәуелсіз деп жарияланды. Ресей Молдаван және ... ... ... ... ... шіркеуге қамқорлық жасауға құқық алды.
II Екатерина бөлісу және Еуропа аумағынан түріктерді түгелдей қуу мәселесін қойды. ... ... тез өсе ... және оның ... мен ... теңізіне шығуынан қорқа бастаған Англия, Франция және басқа да Еуропа мемлекеттері, Осман империяның қорғау мақсатын желеу етіп, Ресейдің одан ... ... ... ... ... жылы Қырымның Ресейге қосылуы 1787-1791 жылдары жаңа орыс- түрік соғысының шығуына себеп болды. А. В. Суворов қолбасшылық еткен орыс ... ... ... ... ... ... ... соққы берді.
1806-1812 жылғы кезекті орыс-түрік соғысында Осман империясы үшін сын кезең туды. Оған ... ... ... көтерілісін қолдауы болды. 1811 жылдың күзінде М.Кутузовтың Осман ... ... ... 1812 жылы ... ... ... ... Бессарабияны Ресейдің құрамына қосты. Сербияға өзін-өзі басқару мүмкіндігін беруге сұлтан міндеттеме алды.
Батыс еуропалық отаршылдардың империяға енуі мен орыс- ... ... ... ... ... ... әрі терең дағдарыс пен құлдырауға ұшыратты.
Европалық державалардың Түркия үшін күресінің күшеюі.
Осман империясындағы ұлт-азаттық қозғалыстар. 1806-1812 жылдардағы орыс-түрік ... ... ... ... күрестерінің дамуына үлкен әсерін тигізді. Наполеонның Ресейге жасаған жорығын пайдаланған Осман империясы сербтерге берілетін автономиялық құқық кепілдігін сақтамай, ... ... ... ... ... қатысушыларды аяусыз жазалады. Бірақ 1815 жылы Сербияда жаңа көтеріліс бұрқ ете түсті . ... ... ... ішкі ... тани ... , ... ... келуге мәжбүр болды.
1821 жылы Грекияда көтеріліс басталды. Оның қарқыны мен күші ... ... ... билеушілерін абыржытты. Түрік сұлтаны II Махмұд жариялады. Елдің барлық жерінде гректердің қырып-жою басталды, астанада 10 мыңнан астам гректер өлтірілді, ... ... грек ... да ... ... мұндай қатыгез шаралар да көтерілісті тоқтата алмады. Гректердің өтерілісін өз күшімен басуға ... II ... ... ... , ол ... ... ... Әлиден көмек сұрады. Еуропалық үлгімен құрылған әскерін беруге келіскен Мұхаммед Әли Сербия мен Крит аралдарын ... ... ... етті. 1824 жылы грек көтерілісін басу үшін түріктер Египеттің әскері мен флотын қолданды. Грек көтерілісшілеріне қарағанда қаруы мен ... саны көп ... ... 1827 жылы ... ... ... ... Грек патриоттарының тәуелсіздік үшін күресі Еуропаның алдыңғы қатарлы жұртшылығының ынтымақтастығын оятты. Грекияға ... ... ең ауыр ... ... елдердень көптеген еріктілер келді. Дегенмен, Ресей үкіметі мен еуропалық державалар өздерінің сыртқы саясаттағы жоспарын іске асыру үшін грек ... ... ... тырысты. 1826 жылы желтоқсандықтарды жазалау кезінде жоғалтқан беделін орыс қоғаының алдында қалпына келтіруге ұмтылған I ... ... ... ... ... ... ... Ресей Осман империясымен соғысуға ашықтан ашық дайындала бастады.
Ресейдің жеке-дара күрес жүргізуіне Англия жол ... 1826 жылы ... - орыс ... қол ... ... ... ... Бұл державалар сұлтаннан гректерге бағытталған әскери қимылдарды тоқтатуды және оған автономия берілуін талап етті. Грек мәселесінде ... ... ... өзіндік жоспарлары бар екенін жақсы түсінген II Махмұт, олардың өзара қайшылықтарын ... ... ... ... 1827 жылы Мұхаммед Әлидің әскері көтерілісшілердің соңғы тірегі-Афиныны алды. Қазан айында ... ... ... елдерінің флоты египет-түрік флотын талқандады. Египет патшасының әскрі Грекияны тастап, Еліне қайтуға мәжбүр болды. Навариядағы ... ... одан әрі ... жасауына қолайлы жағдай туғызып , 1828 жылдың көктемінде ... ... ... соғыс жариялады. 1828-29 жылғы орыс-түрік соғысында Осман әскері толық жеңілді. 1829 жылы қыркүйек айында Андрианополь бітіміне қол қойылып, ол ... ... және ... облыстары Ресейге қосылды. Түркияға контрибуция салынды. Шарттың ең маңыздысы-Сербия мен Грекияға автономия берілді. 1830 жылы Грекия ... ... ... ... Махмұттың реформалары. Грек көтерілісі кезінде нашар қаруланған көтерілісшілерді басуға янычар әскерлерінің шамасы келмеді. Дінбасылардың қолдауына сүйенген II Махмұт 1826 жылы жаңа ... ... ... ... ... ... янычарлар көтерілісін туғызды, бұған 20 мың әскер қатысты. Бұл ... ... ... ... көтеріліс деп жариялап, оларды қатаң жазалады. 7 мыңға жуық янычар өлтірілді, қалғандары империяның шеткері ... жер ... ... ... осылайша жойып жіберілді.
30 жылдары мемлекеттік және әкімшілік құрылымдар, қаржы, құқық мәдениет ... ... құру ... ... (сипақ) жүйесінің жойылуы зор маңызға ие болды.
Тимар жойылысымен іле-шала ... ... ... ... бәрі ... ... бойынша вилайет(губерния) пен санджакка(уездерге) бөлінді, олардың билеушілерін орталық үкімет тағайындайтын болды. Мемлекеттік аппараттың жаңаруынан еуропалық үлгідегі ... ... ... ... Лондонда, Берлинде, Венада елшіліктер ашылды. II Махмұт білім беру саласында да ... ... ... ... ... ... және теңіз инженерлік училищелері ашылды. 1831 жылы түрік тілінде бірінші мемлекеттік газет шығарыла ... ... бір тобы ... ... ... Одан да ... ... II Махмұд өлгеннен кейін іске асырылды.
XIX ғасырдың бірінші ... ... ... ... ... ... ... Осман империясының ішкі дағдарысы әлі де шиеленіскен жағдайда еді. Әр түрлі провинцияларда бас көтерулер, ... ... өсе ... ... де толқулар болып тұрды. II Махмұт ... 1826 жылы ... ... әскерін таратып, оның орнына жаңаша тәрбиеленген қарулы әскер құрмақ болды. Бұған янычарлар көтеріліспен жауап берді. Сұлтан өкіметі көтерілісті ... ... ... ... ... ... корпусын таратты. II Махмұт енді жаңа әскери реформамен қатар, мемлекетті басқару ісіне де өзгерістер ... ... ... ... мен ... бөлінді. Еуропалық үлгідегі министерліктер құрылды, ондағы қызметкерлер шапандары мен бастарындағы шалма орамалдарын еуропалық ... ... ... империясында жерге жеке меншік құқығы енгізілді.
Осындай өзгерістерге қарамастан, империяның әлсіреуі жалғаса берді . ... ... ... ... кейін Грекия, Сербия мен Дунай князьдіктері империя шеңберінде өзін-өзі басқару құқығына ие ... II ... ... ... бірі Мысыр (Египет) патшасы Мұхаммед Әлимен болған соғыс еді. Түрік сұлтанына бағынғысы келмеген Мұхаммед Әлидің ... ... ... ... қана ... тіпті Стамбұлғақауіп төндірді. II Махмұт орыс патшасы
I Николайдан ... ... ... ... орыс ... ... ... 1833 жылы ақпанда орыс әскері бұғазға кірген соң, Мысыр (Египет) билеушісі Мұхаммед Әли ... ... ... ... ... кері ... Осыдан кейін орыс-түрік келісіміне қол қойылып, келісім бойынша Ресей ... ... ... көрсетуге міндеттенді, ал Түркия Дарданелл бұғазына орыстардан басқа ешбір шетелдіктерді жібермеуге уәде ... жылы ... ... II ... ... ... ... тағына оның ұлы 16 жасар Абдул Меджид ... ... ... Мысыр сұлтаны Мұхаммед Әлидің жаңа сұлтанның билігін мойындауға күшпен көндірді және Мысыр әскерін 18 мың адамға дейін қысқартуға, оның ... ... ... ... ... ... Осы талаптарды қабылдағаны үшін шетелдік державалар Мұхаммед Әлиді Мысырдың мұрагер билеушісі ... ... ... ... ... ... реформалар сұлтан үкіметін нығайта алған жоқ. Империяның құлдырау кезеңі одан әрі жалғасты.
Танзимат реформалары. Оның 1-ші және 2-ші ... ... ... ... кемшілігін Осман империясының билеушілері арасындағы терең ойлы, алыстан болжағыш қайраткерлер жақсы ... ... ... еуропалық өмірмен жете таныс, білімді мемлекет қайраткерлері де болды. Сондай ... ... бірі II ... сеніміне ие болған Мұстафа Рашид паша (1800-1858) еді. Ол бірнеше жылдар Англия мен Францияда ... ... ... , ... ... ... ... министрі қызметінде отырған болатын. Мұстафа Рашидтің жетекшілігімен жаңа реформаның жоспары жасалды. Оның ... ... ... ... ... ... қозғалысты тоқтату және түрік өкіметінің еуропалық державаларға тәуелділігіне тежеу қою, мемлекет құрылысын Батыстың мемлекеттік ... ... ... ... ... II ... ... кезінде әзірлене бастап, оны жариялау оның баласы сұлтан Абдул Меджид тұсында іске ... 1839 жылы ... ... жазғы сарайы Гюльхане алдында -- халыққа жарияланды. Бұл Түркия ... жаңа ... ... - ... - ... ... аталған реформалар дәуірін бастап берді. үш негізгі жаңарту мақсатын жария етті:
1) діни ... ... ... ... бағынышты халықтарының өмірін,ар-ұжданын және дүние-мүлкінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету
2) ... ... ... және ... ... ... қызмет мерзімін қысқарту.
Билеуші топтардың үзілді-кесілді қарсыласынан бірқатар шараларды жүзеге асыру ... ... жоқ. ... ... ... ... іске ... Жер туралы, қылмыстық іс және азаматтық іс кодекстері қабылданды. Сұлтан таққа ресми түрде отырған соң, ... ... ... міндеттеме алды. Ақша реформасы жүргізілді. Қызметкерлердің жалақысына қатаң шек қойылды. Орта мектептер ашылды. Империя аумағында теміржолдар мен ... ... ... ... ... ... ... болды.
1853 жылы басталған Қырым соғысы реформалық әрекеттердің одан ары жалғасуына кедергі жасады. Танзиматтың 1-ші кезеңінде ... ... ... ... ... және ... ... бірқатар шаралар іске асырылды. Бірақ реформалардың түпкі нәтижесі қала мен ... ... ... ... өзгеріс әкеле алған жоқ. Шетелдіктердің мемлекет ісіне араласуына да ... ... ... ... ... ... өкіметі империяны нығайту мақсатында ұлттық қозғалыстарға бірқатар жеңілдіктер жасалды. Мұсылман емес халықтар - армяндар, болгарлар, ... ... ... яғни империя халқының 40% құрап отырған тұрғындарға мемлекет алдында теңдік құқығы берілді делінді. Бұл жаңа ... ... ... ... бағынышты халықтың бәрі османдар деп аталды және олардың бәрі тең құқықты деп жарияланды. 1856 жылы Абдул Меджид манифест шығарды. Онда ... ... ... алғаш рет барлық азаматтардың теңдігі, мұсылман және мұсылман еместердің заң алдында бірдей екендігі жарияланды. Мемлекет мұсылман емес діни ұйымдардың өмір ... ... ... беру саласында бұрынғы мұсылмандық діни бағытынан зайырлы бағытқа бұрылуға қадам жасады. Христиандарды мемлекеттік қызметке ... ... ... -1870 жылдардағы танзимат реформалары елді жаңартуға, оны артта қалудан сақтауға бағытталды. Жаңа өзгерістер жүргізу арқылы шетелдік тәуелсіздіктен құтылу, елді ауыр ... алып ... ... ... ... ... жасалған қадам болды. Танзимат реформалары мұсылмандардың, соның ... ... де ... ... жоқ. ... жеке ... жер иелену құқығын беру арқылы кәсіпкерлік пен сауданың дамуына жол ашты, бірақ оның пайдасын халықтар көрді. Осман империясындағы қалалрдың тұрғындары ... ... емес ... ... ... ... еді. Түріктер негізінен ауылдық жерде тұрды, сондықтан реформа олар үшін салықтың өсуімен бірге жүрді. Жерге жеке меншіктің ... ... ... мұрагерлікпен пайдалану құқығынан айырылды. Өйткені жерді жеке меншікке шаруа емес, енді сипахилар ... ... Жаңа жер ... ... ... жерінен қуып шығуға құқық берілді.
Танзимат реформаларына дейін мұсылман емес ... ... ... төлейтін, олар мемлекеттік қызметке алынбайтын .Енді мұсылман емес , діні басқа халықтарды ... ... мен ... ... бойы ... келе жатқан ата-баба дәстүрін аяққа таптау деп түсінген мұсылман халықтарының ашу - ... ... ... қоғамда реформалық әрекеттерді одан әрі тереңдетуді қоштаған либералдық топ-саудагерлер, кәсіпкерлер еуропалық ... ... ... мен әскерлер болды. Олар 1865 жылы дейтін жасырын ұйым құрды. Оның жетекшісі белгілі жазушысы Намык Кемал болды. 1876 жылы бұл ... ... ... ... ... Азизді тақтан түсірді. Сөйтіп, сұлтандық билікке IIАбдул Хамит келді. Ол 1876 жылы ... ... екі ... ... ... азаматтардың негізгі құқықтары мен бостандықтарын жариялады.
Конституция мемлекеттік тіл- түрік тілі, мемлекеттік дін - ислам діні деп ... ... ... заңды шек қоюға әрекет жасау мүмкіндігі туды. Бұны IIАбдул Хамит ... ... Ол ... ... ... конституция шеңберінде шектеліп қалғысы келген жоқ. Коституцияны жоюға 1877 -1878 ... ... ... сылтау болды. Осы соғыста Осман империясының жеңілуін себеп санаған сұлтан ... ... ... ... конституцияны жоюға кіріседы. 1878 жылы ақпанда сұлтан парламентті таратып, елді жеке өзі билейтінін жария етеді. Конституция сөз ... ... ... ... ... оның ... бабы іске аспады.
Мұсылман емес халықтардың мұсылмандармен теңестіруге берген уәде ... ... ... ... қозғалыстарды басып жаныштауға көшті. 1894 жылы сұлтан билігіне қарсы шыққан армяндардың бас көтеруін басуға Кіші Азияның шығыс бөлігіне жазалау отряды ... ... ... ... етіп, бүкіл бір аудан тұрғындарын қырып салды. II Абдул Хамит сұлтан (1876-1908) билеген кезең тарихта зюлим (езу, қанау, зұлымдық) деп ... ... ... ... тарихындағы маңызды кезең болды. Халық ағарту ісін дамыту ... ... ... шек қою үшін және ... ... елді ... тежеу үшін күресе отырып, олар түрік қоғамында саяси саланың қалыптасуына жол ашты. Сонымен ... олар ... ... ... түпкілікті мүддесінен алыс тұрды. идеясын ұсына отырып, Осман империясының құрамындағы
Барлық халықтарды дініне , тіліне, ... ... бір ... деп ... ұлт-азаттық қозғалысқа қарсы қойды, түрік емес халықтардың қолдауына ие болған жоқ.
XIX ғасырдың соңында Осман империясының құлдырауы және отар елге ... ... ... ... ... ... ... одан ары тереңдете түсті. Осман империясы өнеркәсібі артта қалған, қаржылық дағдарысы тереңдей түскен, Батыс елдеріне тәуелді ел болды. 1879 жылы ... ... ... ... еуропа елдерінің алдында қарызын өтей алмайтындығын мойындады. Арнаулы комиссия елдің табыс бюджетін өз қолына алып ... ... ... ... Осман империясының ішкі ісіне белсене араласа бастады. XIXғасырдың соңғы ширегінде империя Болгария, Сербия, Черногория, Румыния сияқты ... ... ... ... ... ... ... сайын тұрғындары өін-өзі билеуге ие болды. Закавказьедегі Ресейдің шекарасы империяға ішкерілеп, түріктер тұрып ... ... ... ... ... да ... ... тура келді: Франция, Алжир мен Тунисті, Англия Мысыр мен Қаћіраны түріктерден тартып алды. XIX ғасырдың соңына ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің билігіне көшті. Франция, Сирия мен Ливанда Англия ... ... мен Қос өзен ... ... етуге ұмтылды. Австрия-Венгрия әскерлері Босния мен Герцеговинаға енді.
Англия, Франция және Австро-Венгрия егер Осман империясы толық ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттерін және Қаратеңіз бұғаздарын өз бақылауына алады деп қауіптенді. Міне, XIXғасырдың соңы мен XX ... ... ... мәні ... ... ... Хамит енді Германия мен тығыз байланыс орнатуға бет бұрды. 1888 жылы билікке II Вильгельмнің ... ... ... ... мен ... . ... императоры өзін деп мәлімдеді. Неміс офицеріне Осман әскерін ... ... ... ... ... ... ... орныққандағының басты бір мысалы- немістердің Берлин- Стамбұл- Бағдат теміржолын салуы болды. Бұл әскери маңызы зор магистраль болашақта ... ... ... ... деп ... Бұл ... өз әскерлерін Еуропадан Таяу Шығысқа әкелуіне мүмкіндік беретін еді. Сөйтіп, ... ... мен ... ... иеліктеріне , Ресейге де қауіп төнетін еді.
қозғалысы. XIX ... ... ... жаңа ... ... ұлттық қозғалысы түрінде көрініс берді. Түріктердің ұлттық қозғалысы XIX ғасырдың 50-60 жылдары басталды. Қозғалыстың бастапқы кезеңінде артушылық ... ... еді. ... ... және ... ... жазушы Намык Кемал бастаған бірқатар зиялы топтар түрік тілінің дамуының және оның әдеби тіл ... ... ... ... зор ... ... Ендігі реформалық қозғалыс толқынының өкілдері империяның тұтастығын сақтау шараларын іздестірді. 1889 жылғы Стамбұлда ... ве ... ... құрылды. Бұл ұйымның бөлімдері провинциялары мен шетелде де құрылды. |йымның алға қойған жақын арадағы мақсаты - конституциялық мемлекет құру ... ... ... ... ... ... ... қоғамды жан-жақты жаңарту көзделді . Бұл қозғалыстың өкілдерін жас түріктер деп ... ... ... ... ... ... жағдайы нашарлап, империя күйреу алдында тұрген кезде жас түріктер өздерінің қызметін жандандыра түсті. 1908 жылы шілдеде ... ... ... ... ... ... алмақ болған саясатынан кейін, сұлтан өкіметінің әлсіздігіне ызаланған түрік әсерінің бөлімдері көтеріліс жасады. Бұл жас ... ... ... еді. Жас ... жағына әскердің басқа аймақтардағы бөлімдері де қосылды. Жас түріктердің қысымынан қорыққан сұлтан, 1908 жылы ... 2-де 1876 ... ... ... ... және парламентті шақыруға келіседі. Жаңа парламентте көп орынға ие болып, жеңіске жеткен және әскерге арқа сүйеген жас түріктер, іс жүзінде, елде ... ... ... 1909 жылы жас ... II ... ... сұлтанды тақтан тайдырды. Жаңа сұлтан болып V ... ... 1908 ... жас ... ... ... ... биліктің конституциялық түрін енгізді.
Өкімет келген жас түріктер қиындықтарды ... ... таба ... ... ... көшу ... шет ... ұлттық қозғалыстың жаңа толқынын тудырды. |лттық қозғалыс жетекшілеріме тіл табыса алмаған жас түріктер, қолындағы ... ... күш ... ... ... 1908 жылы ... ... мен Герцеговинаны аннексиялады. 1911 жылы Ливиядағы түрік иеліктерін Италия ... ... ... ... ... ... жас ... қарсыластары оларды үкімет билігінен кетірді. Бірақ жаңа үкімет империяны ... ... ... ... ... 1912 жылы бірінші Балқан соғысында Болгария, Грекия, ... ... ... ... ... еуропалық иеліктерін басып алды. Тек Стамбұл мен оған жақын жатқан біраз ... ғана ... Бұл ... де ... ... ... жас ... 1908 жылғы көтеріліске қатысқан Энвер бейдің басшылығымен, 1913 жылы ... ... ... Қайтадан үкімет билігіне ие болған жас түріктер империяның күйреуін бәрі бір тоқтата алған жоқ. Сыртқы ... ... ... тұтқан Осман империясы бірінші дүниежүзілік соғысқа үштік одақ жағында араласты. ... ... XIX ... ... ... ... ... екінші жартысында империяның шет елдерге тәуелділігі күшейе түсті. Түрік үкіметінің несие қарызы тез ... ... ... ... ... ... бақылауға алды. Несие бойынша сыртқы қарызды өтеуге ... ... ... жұмсалды. Шенеуніктерге жалақы төлеуге ақша жетпеді. 1878 жылы үкімет Осман империясының қаржы банкротына ... ... ... мен ... мемлекеттік маңызды кіріс көздеріне өз бақылауларын орнатты.
Осман ... ... ... ... ... концессияларына алу үшін пайдаланды. Англия және Франциямен кескілескен күрес барысында Германия ... ... ... қол ... Ол ... ... жол ... концессиясын алды, өйткені ол ішкі аудандарды байланыстырып, шикізат рыногын ... ... қол ... жол еді. ... ... ... ... жолдан басқа, теңіз көлігі, көмір мен басқа да кен байлықтарын өндіретін орындар ілікті.
Шетел капиталының ықпалы ауылшаруашылығында да байқалды. ... ... ... ... темекісін сатып алып өңдеп экспортқа шығаратын монополиялық құқықты сатып алды, өйткені бұл өндіріс елдің ауыл шаруашылығындағы ең ... сала ... ... мен көлік мүмкіндігінің кеңеюі Европалық өнеркәсіп бұйымдарын шеттен әкелуге және шикізатты ... ... ... ... ... ... ... Түркияға әкелінген мақта маталардың жалпы құны 100 есе көбейді. Осыған ... жіп иіру және ... ... ... күші 2-4% қысқарды.
Осман империясын дүниежүзілік капиталистік шаруашылыққа тарту одан ары ... ... 70-80 ... елдің ішінде зауыт, фабрика, шахта,порт салу жұмыстары басталды. Европалық өнеркәсіп пен бәсекеге түсе алмайтын немесе экспорттық қайта өңдейтін ... ... ... ... ... ... ... өсуі қыстақтардағы мүлік теңсіздігінің күшеюі буржуазиялық таптардың қалыптастыруға ... ... ... ... баяу ... ... жердің 65 % сұлтанға, помещиктерге және дінбасыларына тиесілі қыстақтарда өте баяу жүрді. Сыбағаластық пен мемлекеттік салықтар ... ... ... ... ... ... ... қалса аштық басталатын
1873-1874 жылдары астықтың шықпай қалуынан кіші азияның бірқатар аудандарында халық селдіреп азайып қалды. ... ... ... бір гектардан да аз жерді иемденді. Мұндай шаруашылық табиғи болды және онда тұрпайы еңбек құралдары ... ... ... бүкіл қоғамның дамуына күшті ықпалын тигізді. Қалыптаса бастаған буржуазия негізінен сауда буржуазиясы. Ал өнеркәсіп орындарында түрік емес ... ... ... ... ... еді.
Жаңа туып келе жатқан пролетариат құрамында да мұсылман емес қауымның өкілдері басым болды. Оның есесіне түріктер қолөнер өндірісінде және саудада ... ... ... аяғында түрік интеллигенциясының саны артты. Дәрігерлер , заңгерлер, шенеуніктер, офицерлер әртүрлі компаниядағы қызметкерлер саны ... ... ... ... және ... іс- ... сол кезеңдегі түрік қоғамындағы болып жатқан өзгерістер анық байқала бастады.
70-жылдағы саяси ... және 1876 ... ...
XIX ғасырдағы Осман империясының дағдарыс байқалды. Империяның барлық жерінде халықтардың ... ... ... ... іс-әрекетіжанданды олар конституция енгізу мен реформалар жүргізілуін талап етті. ... ... ... ... ... ... мен офицерлер қолдады.
Бірақ олар қайтадан қуғын-сүргінге ұшырады. Билеуші топтарда сенімсіздік пен қобалжу туды. |лы уәзірлер жиі-жиі ауысып отырды.
Балқандағы ұлт - ... ... ... ... жылы ... көтерілістері Герцеговина артынан Босния да Болгария да бұрқ ете түсті. Елдегі өсіп келе ... ... ... бұрып жіберген ұмтылған үкімет мұсылмандық фонатизм отын тұтатып, крестияндарға қарсы айдап салды. Осындай қақтығыстар кезінде Француз және неміс елшілері ... Бұл ... ... ... Осман империясына қысым жасау үшін пайдаланды. Олар сұлтаннан Балқан жерінде реформа жүргізуді талап етті.Сұлтан бұған келісті.
Батыс елдерінің жетегінде кету түрік ... ... ... ... мен ... ... сыртқы саясаттағы сәтсіздіктері үшін айыпты деп санады. 1876 жылдың мамыр айында Стамбулда саудагерлер ... ... ... ... сопылар қатысқан, құрамында 40 мыңға тарта адам бар үлкен шеру болды. Халықтың жаппай көтерілуінен қауіптенген дінбасылар және ... ... ... ... ... Олар тамыз айында конституция қабылдауға II Әбділ-Хамитті таққа отырғызды.
1987 жылғы желтоқсанда конституция қабылданды. Ол осман империясының конституциялық монархия деп ... 2 ... ... ... . ... ... ... жоғары мүліктік цензіне қарай сайланды. Сенат мүшелерін сұлтан өзі мәңгілікке тағайындады. Құрамында христиандар да бар империяның барлық бодандары ... деп ... және заң ... ... тең деп ... ... тіл түрік тілі деп жарияланды . Ал діні ислам діні деп жарияланды. Коституция сұлтанның барлық билігін сақтап ... Оның жеке ... қол ... ... ... ... 1876 ... түрік конституциясы прогрессивті қүжат болды. Буржуазия еркіндік жариялануы мен парламенттің құрылуы феодалдық - ... ... ... ... ... ... жылы ... орыс түрік соғысы басталған кезде сұлтан белгісіз мерзімде парламентті таратты. ... ... ... ... ... қуылды. көсемдерін жазалау басталды. Конституция өмір сүруін тоқтатты.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XVI – XVII ғасырлардағы осман империясы12 бет
Кейінгі орта ғасырдағы Осман империясы21 бет
Осман империясы және капиталистік батыстың экспансиясы, этатизмнің қайнар көздері53 бет
Осман империясы құрамындағы араб елдері және олардың түрік езгісіне қарсы көтерілістері18 бет
Осман империясының тарихы41 бет
«шығыс мәселесі»18 бет
Араб халифатындағы феодалдық қатынастардың қалыптасуы32 бет
Бірінші дүниежүзілік соғыстың қорытындылары6 бет
Дүние жүзінің саяси картасының қалыптасуы және мазмұны20 бет
Ежелгі түркілердің дипломатиясы69 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь