Иондаушы сәулелер

Иондаушы сәулелер тарихы.

Өндірістік ортада жаңа гигиеналық фактордың пайда болуы(иондаушы сәулелер) өткен жүз жылдықтың соңындағы физика аумағындағы үлкен бір ашылулармен байланысты.

1895 жылы . Вильям Конрад Рентгенмен рентген сәулесінің ашылуы.

1896 жылы . Анри Беккерлмен шынайы радиоактивті құбылыстардың . көзге көрінбейтін сәулелердің енуімен уран тұздарының өздігінен шығуы, олар фотоэмульсияның қараюын және кейбір заттардың флюоренциясын щақырады;

1988 жылы . Марий Складовский . Кюри және Пьер Кюри радий және полонидің радиоактивті қасиетін, олардың сәулелену қарқындылығын яғни уран сәулелерінен басым қарқындылықтағы сәулеленуін ашты.

Көзге көрінбейтін өтімді сәулелерді шығаратын заттарды радиоактивті заттар деп атады. Ал осы заттардың қасиетін . радиоактивтілік деді.

Соңғы он жылдықта жаңа радиоактивті элементтер ашылды . торий(1898), актиний(1899), тарон және радо(1900), радиоторий(1905), мезоторий(1907) және т.б. барлық элементтердің атомдық нөмері 83.тен көбі радиоактивті болып табылды. Щынайы радиоактивтіліктер кейбір жеңіл элементтерде де анықталынды, оның ішінде калий, рубидий, самария, лантан және рений изотоптары.

Э. Резфордпен атом ядроларының болатыны дәлелденгеннен кейін(1913), радиоактивтілік сәулелену аймағында териялық және тәжірибелік физика үлкен жетістіктерге жетті. Олардың бастылары келеселер: Кюри отбасыларының шынайы радиоактивтілік көрінісінің ашылуы(1934):

. нейтрондар әсеріненуран ядроларының бөлінуіжаңа ядролық реакция түріндегі ашылу (1938);

. осы реакцияда нейтрондардың босауын дәлелдеу;

. уранда тізбектік ядролық реакцияның жүзеге асуы (1939).

Радиоактивтік сипаты
        
        Иондаушы сәулелер тарихы.
Өндірістік ортада жаңа гигиеналық фактордың пайда болуы(иондаушы сәулелер) өткен жүз жылдықтың соңындағы физика ... ... бір ... байланысты.
1895 жылы - Вильям Конрад Рентгенмен рентген сәулесінің ... жылы - Анри ... ... ... ... - ... ... сәулелердің енуімен уран тұздарының өздігінен шығуы, олар фотоэмульсияның қараюын және кейбір заттардың флюоренциясын щақырады;
1988 жылы - ... ... - Кюри және Пьер Кюри ... және ... ... ... олардың сәулелену қарқындылығын яғни уран сәулелерінен басым қарқындылықтағы сәулеленуін ашты.
Көзге көрінбейтін өтімді сәулелерді шығаратын заттарды радиоактивті ... деп ... Ал осы ... ... - ... ... он ... жаңа радиоактивті элементтер ашылды - торий(1898), актиний(1899), тарон және радо(1900), радиоторий(1905), мезоторий(1907) және т.б. ... ... ... ... 83-тен көбі радиоактивті болып табылды. Щынайы радиоактивтіліктер кейбір жеңіл элементтерде де анықталынды, оның ішінде калий, рубидий, ... ... және ... ... ... атом ... болатыны дәлелденгеннен кейін(1913), радиоактивтілік сәулелену аймағында териялық және тәжірибелік физика үлкен жетістіктерге жетті. Олардың бастылары ... Кюри ... ... ... ... ашылуы(1934):
- нейтрондар әсеріненуран ядроларының бөлінуіжаңа ядролық реакция ... ... ... осы ... ... босауын дәлелдеу;
- уранда тізбектік ядролық реакцияның жүзеге асуы (1939).
Радиоактивтік сипаты
Радиоактивтік жағдай кезінде тұрақсыз ядролар бір немесе бірнеше бөліктерге ... ... ... атом ... болады. Кез келген атомдар нуклидтер деп аталынады. ... Z ... бар, ... А ... әртүрлі нуклеидтерді атомдық номрлері Z изотопты элементтер деп аталады. Бірдей элементтердің изотоптарының протондары мен орбитиалды электрондарының саны бірдей болады, ... ... саны ... ... ... ... ... ядроларыныңы қасиеті әртүрлі болады.
Радиоактивтің ыдырауларының негізгі төрт түрін ажыратады: альфа-ыдырауы, бета - ыдырауы, гамма- ... және ... деп ... ... ... радиоактивті ядроларының изотоптары альфа-бөлшектерді бөледі. Ауыр ... үшін ... ... тән.
Бета-ыдырау. Бұл кезде ядро изотоптарының элементтері өзбеттерімен электрондарды шығарады.
Гамма - ... ... ... ... ... ... массасы мен зарядтары жоқ, фотонның элементарлы бөлшектері түріндегі изотоп ... көп ... ... ядролардың қозулары нәтижесінде шығарылатын жағдай.
Спонтанды бөліну. Ядролардың спонтанды бөлінулері кезінде электрондар, гамма кванттар, сонымен ... ... ... Радиоактивті ыдырау өнімдеріне тұрақты және радиоактивті изотоптар жатады. γ - ... ... ... кванттар) α және β бөлшектер сияқты зарядтары болмайды және де электрлік және магниттік алаңдар ... ... ... Нейтронды сәулелер ауыр ядроларды бөлу кезінде ыдырауы мүмкін.
Радиоактивті заттардың физикалық-биологиялық ... ... ... - ... ... ... үшін өсу тұрақты болады. әртрлі изотоптардың жартылай ыдырау кезеңіндегі уақыт бірнеше секундтан бірнеше миллиард ... ... ... отырады.
Радиоактивті заттардың сандық сипаты үшін ұғымы ... Бір ... ... ... санының белсенділігімен анықталынады. белсенділіктің өлшеу бірлігі - беккерель. Беккерель - (Бк) - 1с уақыттағы 1 ... ... ... ... ... нуклидтердің белсенділігі. Сонымен қатар өсулер бар: белсенділік үлесі ... ... ... ... және беткейлік белсенділігі - (Бк/кг2).
Иондаушы сәулелердің биологиялық әсері сәулелену энергиясының санымен анықталынады. масса ... ... ... ... ... ... қалыптастырады.
СИ жүйесі бойынша иондаушы сәулелердің жұтылған дозасының өлшем бірлігі грей (Гр=1Дж/кг), бұрынғы бірлігі -- ... ... ... ... ... ... үшін биологиялық нәтижеліктің салыстырмалы бағасы қолданылады. ... ... ... - ... (ЗВ), жүйеден тыс бірлік - бэр (1 бэр = 10х10-2 Зв).
Радиоактивтіліктің кәсіптік қолданылуы
Радиоактивтіліктің көрінісі болып ... ... ... ... ғылыми техникалық прогрестің дамуы үшін иондаушы сәулелермен атом энергияларының кең масштабта қолданыу атом ядроларының синтезі және бөліну реакцияларында, ... ... ... ... ... ... науқас адамдардың емі мен диагностикасын анықтауда қолданылады. Радиоактивті заттар металлургияда, машинақұрылымында, химиялық өндірістерде, ауыл шаруашылығында, медицинада және көптеген ғылыми зерттеу ... ... ... ... ... ... химиялық қасиеті, сонымен қатар оның қолданулары әртүрліліктермен ерекшеленеді. Радиоактивті заттар қатты, сұйық және газ түрінде қолданулары мүмкін.
Иондаушы сәулелердің көздерін ... ... ... ... ... ... ... автоматизация және дистанциялық бақылаулардың кеңеюлеріне әсер етті. Қазіргі кезде халық шаруашылығында атомдық өндіріс саласының құрылғаныны айтуға ... ... ең ... ... ... цикл жатады: жылу бөлетін элементтерді дайындау, атом электростанцияларында ядерлі реакторлардың эксплуатациясы, атомдық кемелердегі атомдық жылу ... ... ... ... ... мен ... ... обьектілері. Осы циклдің қортынды этабына ядеролы жылытқыштарды өңдеу және ... ... ... жатады. сәулелену көздері болып табылатын приборлар өндірісте, медицинада, ауыл шаруашылығында кеңінен қолданылады.
γ-нейтрондар және β-қайнар көздері медицинада және ... ... ... ... оларға жатады:
а) әртүрлі салада қолданылатын атом реакторлары(АЭС, АТЭЦ энергетикалық құрылымдар, радионуклеиндерді алу үшін ... ... ... ... және ... ... ... өндірісте, медицинада немес ғылымси зерттеу мақсаттарында қолданылатын ашық түрдегі радиоактивті заттар.
в) радиациялық химияда иондаушы сәулелерді қолдану үшін жабық радионуклеидті заттар.
Тұрмыстық және ... ... ... навигационды электроэнергиялардың сіңірілуі үшін, әртүрлуі материялдардың стерилизациясы үшін, дефектоскопияда, γ -, β-нейтронды емде, жер қазбаларын бақылау үшін қолданады.
г) зарядталған ... ... ... ... ... ... ... қатар медицинады және ғылыми зерттеу мақсаттарында қолданылатын рентген құрылымдары, ауыр зарядталған бөлшектер жанама радиоактивті изотоптарды алу ... ал ... ... ... және ... анализдер үшін қолданылады.
Осылардың кез келгендерімен жұмыс істеген кездері ... ... ... иондаушы сәулелер жатады. Сәулелердің ағзаға әсер етулеріне байланысты екі категорияға бөледі:
1) ... ... ... сыртқы ағзасына ғана әсер ететін сәулелер. Оларға рентген аппараттарымсен және электрондық жылдамдықтармен жұмыс ісеулер жатады.
2) ішкі және ... ... ... ... жатады. оларға ректорларда, ауыр бөлшектиердің жылдамдатқыштарында, ашық көздермен манипуляциялар, яғни ұнтақ, ертінді, газ түріндегі радиоактивті заттармен жұмыстар ... ... ... газ ... аэрозол түрінде аэрогенді жолмен ағзаға түсуі мүмкін, сонымен қатар тері ... ... ... қатынас нәтижесінде, қолмен тамақтанған кезде ауыз арқылы немесе құрамында изотоптары бар тамақпен ... ... ... ену ... үлкен болады, олардың сәулеленулері ішкі ағзалардың зақымдануларын тудырады. Β сәулелердің ену қабілеттері төмен болғандықтан және олардың сыртқы ортамен ... ... ... ... және ... шыны денесінің зақымдануларын тудырады.
Радиоактивті заттар ағзаға түскен кезде ең алдымен критикалық ағзаларға -- радионуклеид депосына және ... ... әсер ... ... ... ағзада ерекше таралады. Йодтың радиоактивті изотоптары қалқанша ... ... ... және ... ... ... мүмкін.
Жерде сирек кездесетін ісіктер бауырда ісік тудыруы мүмкін; остеотропты изотоптар - остеосаркомогенді және лейкогомогенді ... ... ... ... ... ... тежейді. Салыстырмалы түрде бірқалыпты тараған изотоптар (Cs, Ru, Nb, HTO, Po және т.б)лимфоидты қан ... ... ұрық ... ... ... жұмсақ тіндердің (сүт безі, асқазан ішек жолдарының , бауырдың) ісіктерін тудырады. Полонимен плутонидің α сәулеленулері ішкі ... ... өте ... ... радиоактивті қосындылардың аэрогенді жолмен өкпеге түскен кезде, сәулелі пневмосклероз, бронх эпителилерінің метаплазиясы, ісіктер дамуы мүмкін. ... ... ... ... ... яғни плутонии-239, рутении-106, тории-228, америция-241 аэрогенді жолмен түскен кезде остеосаркомаға қарағанда, өкпенің жиі қатерлі ісіктерін тудырады.
Ұрық және оның тұқымына ... ... ... ... әсері бар екекні дәлелденген.
Иондаушы радиация тудыратын тіндік және жүйелік сәулеленулер негізінде ағзадағы тіндер мен сұйық ... ... ... ... және ... деңгейінде біріншілік радиациялық процесс жүреді. Ағзаның бүтіндігі кезіндегі радиациялық зақымданулардың қалыптасулары бірнеше жолмен жүзеге асады, зақымдайтын агенттің клеткаға тура ... ... ... ... ... ... регуляторлы механизмдердің бұзылуы салдарынан пайда болады.
Иондаушы радияцияның әсерінене туатын радиобиология мен радиациялық медицинаның қазіргі ... ... ... үш ... ... ... ... (жедел және сүлелі сәулелі аурулар, жергілікті сәулелі зақымданулар - катаракта, терінің және т.б қатерсіз зақымданулары);
- ... ... сүру ... ... ... әртүрлі ағзалар мен тіндердің ісіктері);
- генетикалық доминантты және ... ... ... хромосомды аберация).
Үздіксіз сәулеленуге ұшыраған адамдарда соматикалық нәтиже дамиды, ал оның ... ... ... ... ... ... ... сәулеленулер әртүрлі деңгейдегі айқындылықтағы радиациялық зақымдануларды тудыруы мүмкін.
1,5 Гр және одан ... ... ... ... сәулелі ауру дамуы мүмкін екгндігі бекітілген. Сәулелену аймағының орналасуы сәулеленудің біркелкі емес ... ... ... ... үш ... ажыратады: 1) міндетті түрдегі жұмыс орнындағы шаралар; 2) шұғыл емдік және диагностикалық шаралар; 3) поликлиника мен ... ... ... мен ... ... ... байланысты радиоактивті заттардың шығуын тездететін заттар тңдалынады. Сонымен қатар сұйықтықтардың айналымын жеделдету арқылы(потогонды және зәр айдағыш ... ... ... ... болады, механикалық шығару(тазартатын клизмалар, адсорбенттер) қолданылады.
Қазіргі кездегі кеңінен қолданылатын заттарға этилендиаминотетрауксус және пентауксус қышқылдары және олардың туындылары қолданылады: ферроцин, ... және ... ... ... және жер ... ... кездесетін элементтерді шығару үшін пентацинді қолданады. Препаратты көк тамырға баяу енгізеді, 5% ертіндіні 10 мл ... 2 ... (20-40 ... ... және ... зәр ... бақылауымен енгізеді.
Ағзаға радии, стронции түскен кезде ұсақ дисперсті барии ... 50,0 г, ... ... 10-12 ... 200 мл ... ішке ... Радиоактивті йодтағы сәуленің күшін азайту үшін үлкен адамға 7-14 күн бойы 250-300 мг ... йод ... ... ... ... керек.
Полонии ағзаға түскен кезде анықталған тізбек бойынша шұғыл 5% ... ... ... ... ... 4 тәулікте препаратты 50 мг/кг есебімен 2 рет, содан соң 2 күн үзілістен кейін дозасын 40 ... ... 3 күн ... ... ал 12 ... ... осындай үзілістен соң -- 35 мг/кг дейін төмендетеміз(3 күн). ... ... ... ... Жанама әсерлеріне жүрек айну, қан қысымының төмендеуі жатады, осы кезде кофеин, супрастин, пипольфен тағайындалады.
Сәулелі аурулар кезіндегі ... ... ... ... ... сараптамасының сұрақтары жалпы статусымен, бұрынғы және қазіргі кездегі жұмыс қабілетіне, сонымен қатар жалпы соматикалық және кәсіптік ... ... ... және ... ... ... ССА ... мүгедектікке ауыстыру көрсеткіштері өте шектелген.
Аурудың қалыптасуы кезіндегі тексерілулер кезінде уақытша еңбекке жарамсыздық парағы беріледі, ал қорытындысында уақытша (3-6 ай) ... ... ... ... Шешімді стационарлық немесе поликлиникалық емдеу орындарындағы ДБК қабылдайды.
Барлық жағдайларда 4 ай емнен ... және ... ... ... ... зақымданулардың айқын белгілері болған кезде науқасты ДЕСК жолдайды.
Жұмыс қабілетін тұрақты төмендетеді: 1) тіндер мен ағзалардағы ... ... және ... ... өзгерістер, көру қабілетінің төмендеулерімен катаракта, ампутациялық дефектілір және ... 2) ... ... ... ... ... ... органикалық зақымданулары: 3) анемия, қан түзудің компенсирленбеген гипоплазиясы.
Мамандығы бойынша ... ... ... ... кезде 3 топтың мүгедектігі беріледі.
Алдын алу. ССА алдын алу ... ... ... ... ... мен нормативтерді сақтау жатады. иондаушы сәулелер көзімен жұмыс істейтін адамдар міндетті түрде дәрігерлік бақылауында болады.
Дұрыс дем алу және ... ... ... ету және ... ... қалыпты нормадан аспауы алдын алу шаралардың міндетті бір ... ... ... тексеруге арналған тест сұрақтары:
1. Сәулелі аурулардың түрі мен клиникалық көріністері ... ... ... ... ... ... жоқ
Сәулелі аурулардың барлық түрлеріне жалпылай тән:
ОНЖ зақымдануы
Қан түзу және қан айналымның ... ... ... барі ... ... жоғары:
α - бөлшектер
β - бөлшектер
γ- бөлшекктер
нейтрондар
рентген сәулелері
Ағзаға иондаушы сәулелердің ... ... ... ... ... ... топтарымен байланысы
нуклеопротеид синтезінің бұзылуы
ядролы жасушалардың мутациясы
жоғарыдағылардың барі дұрыс
5. Иондаушы сәулелердің арнай әсері барлық жүйелерге әсер етеді, тек:
1. қан түзу ... тері ... ... ... ас ... нейроэндокриндік жүйе
Сүлелі сәулелі ауру ағыцмында ажыратады:
өршу, ремиссия
бастапқы, айқын, терминалды кезеңдері
түзілу, қалыптасу, қортынды ... ... ... ... толық және толық емес ремиссиядағы рецидив
Сүлелі сәулелі ауру кезөіндегі қанға тән көріністер:
лейкоцитоз, лимфоцитоз
полицитемия
лимфопения, тромбоцитопениямен лейкопения
лейкемиялық құлдраумен бластемия
базафилді ... ... ... ... аурудың барлық кезеңдерінде кездесетін синдром:
қызба
лимфоаденопатия
интоксикациялық синдром
геморрагиялық синдром
миелопрофилерактивті синдром
Сүлелі сәулелі аурудың бастапқы ... ... ... сараптамасы:
жұмысын жалғастыру, бақылау
жұмыстан босату, жеке дара жұмысқа орналастыру
1 жылға дейін жұмыстан босату, орташа айлық ақыны сақтап ... ... ... ... ... жоғалту деңгейін анықтау үшін МӘСК жіберу
кәсіптік ауру бойынша мүгедектік
Сәулелі аурудың дамуы үшін сыртқы сәулеленудің рұқсат ... ... асу ... бэр жылына
10-15 бэр жылына
20-30 бэр жылына
40-50 бэр жылына
100 ... ас ...

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Иондаушы сәулелердің адам ағзасына әсері6 бет
Иондаушы сәулелердің бағыттарын анықтау тәсілі27 бет
Иондаушы сәулелердің соматикалық-стохастикалық әсері11 бет
Иондаушы ғарыштық сәулелер18 бет
Радиоактивті және иондаушы сәулелердің өлшем бірлігі6 бет
Биологиялық ұлпаларға жоғары интенсивті сәуле әсері14 бет
Газ разрядты санауыштар және олардың көмегімен радиациялық сәулелерді тіркеу41 бет
Газ разрядты санауыштар көмегімен ғарыштық сәуле интенсивтілігін анықтау6 бет
Өндірістік жарақаттануды сараптау әдістері. Кәсіби аурулар себебтері. Өндіріс орындарын желдету әдістері. Желдетуді есептеу тәсілдері10 бет
Дозиметр – иондағыш сәулелердің дозасы мен қуатын өлшеуге арналған құрылғы. Салыстырып тексеру әдістері.23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь