Философияның негізгі даму кезеңдері мен бағыттары

ЖОСПАР
1. Философия, оның пәні және қоғамдағы рөлі.
2. Дүниетаным, оның қоғамдық тарихи сипаты. Дүниетанымның тарихи типтері: миф, дін және философия. Философиялық дүниетанымның ерекшелігі.
3. Философияның негізгі мәселелері. Материализм және идеализм.
4. Философия пәні және функциялары.
5. Философия методология ретінде.
        
        ФИЛОСОФИЯ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ ДҮНИЕТАНЫМ РЕТІНДЕ.
ФИЛОСОФИЯНЫҢ НЕГІЗГІ ДАМУ КЕЗЕҢДЕРІ МЕН БАҒЫТТАРЫ
ЖОСПАР
1. Философия, оның пәні және қоғамдағы рөлі.
2. Дүниетаным, оның ... ... ... ... ... миф, дін және философия. Философиялық дүниетанымның ерекшелігі.
3. Философияның негізгі мәселелері. Материализм және идеализм.
4. Философия пәні және функциялары.
5. Философия методология ретінде.
6. ... және ... ... және ... Философия оның пәні және қоғамдағы рөлі. Философия ... ... ... - ... дамуының қайнарынан бастау алатын ғылым. Ол
біздің заманымызға дейінгі мыңжылдықтың басында дүниеге келді. Сол кезден
бастап, ол үнемі даму ... Адам ... ... ... ... ... түсті. Философия нақты фактілерге жүгінеді. Сондықтан
философия басқа ғылымдар сияқты ... ... ... ... ... оның ... мен ... бар. Философия – дін мен
ғылым екеуінің арасында дәнекер дейтін көзқарастар кездеседі. Әрине
философия - өз алдына ғылым. Ол алдымен, ... ... ... ... ... ... оның басты салалары -
табиғат, қоғам, адам санасын тұтас құбылыс ретінде алып, оның жалпы
заңдылықтарын ... ... ... ... ... ... ... Сол мақсатқа жетудеде ол басқа ғылымдар сияқты қоғам
тарихында өз орны бар ғылым ретінде өмір сүреді.
Философия ... ... ... ... ... ... гректің екі сөзінен: mifos – аңыз, logos-ілім. Мифологиямен
бірге жазу мәдениеті пайда болды. Мифология негізінде дін дүниеге ... ... ... ... ... ... ... Ал дін
ешнәрсенің себебін ашып көрсетпеді. Олар тек илануды талап етті. Әр
нәрсенің себебін білгісі келгендер мұндай ұғымдарға қанағаттанбады, көңілі
толмады. Ондайларды ... ... ... ... деп ... Бұл
гректің ертедегі екі сөзінен құралған ұғым (philio-сүйемін, sophio-даналық,
екеуі ... ... ... ... туғызады). Арабтар бұл сөзді тіліне
жеңілдетіп «фәлсафа» деп атаған. Ол сонымен бірге дүниетаным, өмірлік
позиция, іс-әрекет.
Адам санасын оятуда мифлогияның да ... ... ... ... ... ... даналық қиялымен дүниеге келіп, одан әрі ізденіс жасауына
түрткі болды. Егер ... ... оның ... ... ... ... ... болса, философия ойлау, зерделеу,
сын көзбен қарау, талдау негінде ... ... ... ... ... ... келгендіктен, кезінде оны ғылымдардың ғылымы деп
атаған. Философия әрі дана, әрі табиғатты зерттеуші, сынаушы, байқаушы
ретінде бой көрсетті. Осыдан келіп, ол кезде ... ... ... ... бойына жинақтағандықтан оны, натурфилософия деп
атады. Философияның тікелей айналысатын проблемаларына жататындар: логика
(гр.logos-ойлау заңдылықтары туралы ілім), онтология (гр. ontos ... ... ... (гр, gnosis – ... туралы ілім), аксиология (гр. Axios-
құндылық туралы ілім) болып қалыптасты.
Аристотелдік мағынада бұл термин болмыстың өзіндік тұтастығынандағы
әр алуандылықты ... ... ... ... ... ... (аристотельің «болмыс» ұғымын қалай түсінгені туралы сөз
болады). «Физика» жаратылысты, натуралды табиғатты, оның заттар ... ... ... ... Демек «метафизиканың» үлесіне бұл
құбылыстардан «кейін» орналасқан, олардың арғы жағындағы нәрсе тииесілі.
Аристотельдің пайымдауынша заттардың, ... ... ... көрінісінің арғы жағында мәнділік орналасқан. Метафизика
осы мәнділікті, болмыстың универсалдық заңдылығын, яғни сезімдік таным
деңгейінен тыс, тікелей және ... ... ... ... ... ... ... жаққа үңілу» жасырын нақты мәнділікті ашуға
бағытталған беслсенді танымдық ойлау қозғалысы пайымдаушы күш. Ал М.
Хайдеггер : «... ... – бұл ... жеке және ... ... ... ... бұл ... мәселесінің қойылу ретінде ғана
бағалауға болады, яғни мынандай сұрақ қойылады: «бар нәрсе болмысының мәні
деген не?» (Хайдеггер М. Кант и ... ... М., 1997. – 5-8 ... ... ... ... ... құралып, «не өмір сүреді?» деген
мәселе туындайды. ХХ ғасырдың ұлы философиясының пайымдауынша тіл ең соңғы
негіз, дамзат болмысының нақты тұрағы және сонымен ... оны ... ... ... болып табылады.
Қазіргі әлемде мақсатқа сай қимылдау үшін көп ... қана ... ... ... ... ... мен ... талабына сай дұрыс шешімдер
қабылдап, дұрыс мақсаттар таңдай білу қажет. Ол үшін ең ... ... және ... ... яғни жалпы және жеке мақсаттарды және оларға жету
әрекеттерінің тәсілдерін таңдауға мүмкіндік беретін дүниетанымның
қажеттілігі шарт. Адамға қоршаған ортада бағдар ... оны ... ... ... ... ... бір энергияның түрінен екіншісіне
ауысуына мүмкіндік береді, химия табиғатта жоқ нәрсені қала синтездеуді
үйретеді, математика керемет ... ... ... ... ... жаңа транспорт құралдарын дайындайды, байланыс жүйесін,
ғарыш кемелерін және жаңа ... ... ... ... Ғылымның осы
барлық салалары жекелей және барлығы жиылып әлемді белгілі дәрежеде
түсінуге септігін тигізгенімен ... ... ... ... ... ... ... қалыптасады, сонымен бірге қоғамның
тарихи тәжірибесіне, оның мәдениетіне сүйенеді, әлеуметтік дамудың жеткен
деңгейі мен өмір сүру тәртібін бейнелейді. Мұны бәрі ... ... ... ... игеруді қажет етеді.
2 Дүниетаным, оның қоғамдық тарихи ... ... ... миф, дін және ... Философиялық дүниетанымның ерекшелігі.
Көзқарас - білімнің толықтырылған, қорытылған түрі. Ол күнделікті
өмірді байқаудан, ... ... ... ... туындайды.Ондай
міндеттерді абыздар атқарған. Бірақ дүниеге көзқарас біркелкі емес. Ол ... ... ... ... не ... ... ... интернационалистік сипатта кездеседі. Дүниеге көзқарас – дүниені
көзқарас сезімінен, танымынан, нанымынан тұрады. Обьективтік шындық адамға
түрлі әсер туғызады: сезіну, күдіктену, уайымдау, ... ... ... ... ... ... ... барлығы адамдардың
интеллекті мен эмоциясына тікелей байланысты. Дүниеге көзқарастың түбірі
негізі теорияда. Ол үшін ... ... нану ... ... - ... ... наным да түрліше болады. Діни көзқараста нанымға ... бір ... ... оның ісі ... ... ... ұғымдармен бейнелеу түрі жатады (abstractio - латын сөзі, ой
арқылы заттың, құбылыстың әртүрлі жақтарын бір-бірінен бөліп алып ... ... ...... ... ... ... түрі.
Тарихи дүниеге деген көзқарастың тұрпайы түрі алғашқы қауымдық
қоғамның шеңберінде дүниеге келеді. Оны біз мифология деп атаймыз. (mitos –
грек сөзі, ... ...... ... және адам ... ... ... түсініктер ( phantasia - грек сөзі, қиял, елес). Алғашқы
қауымдық ... ... ... тым ... ... ... ... қрсы тұра алмауы, сонымен қатарөзінің өмірге деген
қажеттерін өтеу ... сол ... ... ... және ...... Дүниеге келуінің қайнар көзі болып табылады.
Әрбір халық өзінің дүниеге келу жолында әртүрлі мифтерді ойлап
шығарды. ... ... ... тәртібі, жақсылық пен жамандық, көркемдік
пен түрсіздік, адам өмірінің мәні мен құндылығы сияқтарды сұрақтардың
жауаптары халықтар аңыздарында әртүрлі дәрежеде ... ... ... ... бір ... ... ... ең үлкен бөлігінің бірі космогониялық (cosmos - грек сөзі, әлем,
genesis- грек сөзі сөзі6 дүниеге келу, пайда болу) ... ... ... ... ... хаос (chaos- грек ... шексіз шашылған бытыраңқы
дүние) арқылы көресетілді. Сиқырлы құдіретті күштің іс-әрекеті арқылы ... мен ... ... ... ... ... ... табиғаттың құбылыстары
дүниеге келді.
Дүниеге деген жалған көзқарас ретінде мифтің қандай ерекшеліктерін
атап өтуге болады?
Біріншіден, миф алғашқы пайда ... ... ... формасы ретінде
өзінің ішінде болашақта дүниеге келетін өнер, дін, саясат, мораль сияқты
құбылыстардың элементтерін бойында сақтайды. Сондықтан мифті ғалымдар
қоғамдық ... ... түрі деп ... ...... ... ... бөлінбеген деген мағына береді).
Екінші ерекшелігі мифтегі адам мен табиғаттың бірлігі, жағалай
қоршаған ортаны антропоморфизациялау, адамның өзіндік мәндік қасиеттерін
бүкіл табиғатқа таратуы, табиғаттың ... мен ... ... ... ... ойы, ... ... бар деп түсінуі. Мысалы, жерге нәр беретін
аспаннан жауған ... ... ... жыныс қатынасынан шығатыны
жөніндегі қиялы ойлары.
Үшіншіден, мифте әлі ғылыми ұғымдар жоқ, онда қоршаған орта,
әлеуметтік ... ... сөз ... бейнеленеді.
Әлемнің пайда болуы жөнінде кейбір Шығыс халықтарының аңыздарында
антропоцентрлік көзқарас та ... ... – грек ... ... centrum
– латын сөзі, орта, әртүрлі қатынастардың бір жүйеге қосылатын нүктесі).
Бұл мифтер: «Дүниеден бұрын алғашқы еңгезердей адам болған, ал ол ... оның ... ... ... - ... пікір айтады.
Көне заманда Күн мен Ай, Аспан мен Жұлдыздар жөніндегі аңыздар
адамдардың өмірінде кең орын алған. Күн ... жер ... ... ... ... рөлі сол ... ... Күн
Құдайы негізгі табынатын құдайлардың біріне айналған. Мысалы, біздің
ертедегі бабаларымыз аспанға (тәңір, қытайша – тян) ... «Жер ... ... ... – сол ... ... - деп ... қоршаған ортадағы өзгерістер, қайталау, үрдестері, жыл
маусымдарының, күн мен түннің ... ... жер ... ... топан су,
құбылстары көне мифтерде жұлдыздар мен планеталардың орналасуымен, солардың
ықпалымен ... ... ... ... ... жердегі
ахуалды, болашақта болатын оқиғаларды анықтайды, - деп есептеледі. Бүгінгі
астрологиялық болжамдар (astron – грек ... ... сол көне ... болған мифтерге сүйенеді.
Уақыт өте келе мифологияның шеңберінен дін бөлініп шықты, ... ... ... ... дүние сезімінің жаңа түрі келді. Дін де
мифологияға ... ... ... сонымен қатар Дүниені
фантастикалық бейнелеуімен ерекшеленеді.
Философия – бүкіл адамзаттың даналық ой-пікірі, талғамы, дүниетанымы,
көзқарасы. Философия - жалпыадамзаттық ілім. Философия – адамзаттың ... Ол ... ... бір халықтан бір халық үйреніп, біліп, ұғу
арқылы ойдан өрнек құрап, рухани дами ... ... ... ... Материализм және идеализм.
Философтар неге математиктер, физиктер сияқты бір бағытта емес? Неге
біреулері материалист, екіншілері идеалист, енді біреулері диалектик, одан
басқалары ... ... ... ... Ол неге ... сана мен ... ... пен рухани дүние, идея арақатынасын
шешуден туындайды. Сондықтан бұл философияның негізгі мәселесіне жатады.
Өйткені философия дүниеге көзқарастық ілім ... Сол ... ... екі лагерге бөледі. Ол оны мойындамай-ақ қойсын, ... ... ... іс ... ойлау жүйесі сол мәселенің төңірегінде болады.
Ол – материя алғашқы ма, әлде сана ... ма ... ... Былайша
айтқанда, дүниенің негізіне нені жатқызуға болады деген пікір. Басқа
ғылымдарда ондай жіктелу, топқа бөлу жоқ, философияда ол бар. ...... ... ... ... деп ... ... ал
сананы алғашқы деп танитындарға идеалистерге жатады. Материалистерге
жататындар: ертедегі дүниеден - ... ... ... Кар; орта
ғасырдан – номинадистер; жаңа дәуірден – Ф. Бэкон, Р. ... ... Т. ... Дж. ... Д. Дидро, К. Гельвеций, ... К. ... В.И. ... Г.В. ... Идеалистерге жататындар:
ертедегі дүниеден – Сократ, Платон, Аристотель; орта ғасырдан – ... ... – Дж. ... Д. Юм, Г. ... И. Кант, Г.
Гегель, Э, Мах, Р. ... Ф. ... В. ... Н. ... т.б. ... ... ... өзі. Ал енді сол материалистер мен идеалистер де
біркелкі емес. Олар толып жатқан мектептерге, бағыттарға бөлінеді. Олар
жөнінде кейінірек танысамыз. ... ... ... ... жағы –
ол біздің дүниеге қатынасымыз. Оны танып білуге болама, жоқпа деген сұрақ
туындайды. Бұл жөнінде философтар екі бағытқа бөлінеді. Біреулері ... ... ... екіншілері дүниені танып білуге болмайды дейді.
Екіншілерін агностиктер дейді. (гр, gnosis - таным, а - жоққа шығару,
кереғарлық, екеуі қосылып ... ... ... ... ... Оған
жататындар: И.Кант, Д. Юм, Э. Мах, Р. Авенариус т.б. мысалы И. Кант дүниені
тануға болмайды былай түсіндіреді: су ... ... ... ... ... ... ... көрінеді. Өмірде солай, біздің түсініктеріміз
обьективтік шындықты дәлме-дәл емес, өзгертіп көрсетеді. Сондықтан біз
дүниенің шын мәнін біле алмаймыз дейді. Д. Юм ... ... ... су ... тас ... дөңгелек толқын шеңбер пайда
болады. Дөңгелек іші – біздің білетініміз болса, оның сырты – біздің
білмейтініміз. Егер су бетіне ... тас ... ... ... пайда
болады. Дөңгелек шеңбері бұрыңғыдан да ұлғаяды, яғни әлгі тәртіппен
білетініміз көбейеді, бірақ щеңбер сыртыда кеңейеді. Сөйтіп тануға талпыныс
күшейген сафн ... ... арта ... Олай болса біздің
білгенімізден, білмегеніміз көп, дүниені танып-білуге болмайды. Қанша
білуге тырыссақта, білмейтініміз ... бола ... ... айтқанда Д. Юм
мақсаты адам танымының қашанда дәрменсіз екенін дәлелдеу болып ... ... ... ... ... ... деуге болмайды. Г. Гегель
идеалист, бірақ агностиук болған жоқ. ... ол И. ... ... ... ... ... болмайды деген пікірін сынады. Бірақ агностик
атаулының барлығы идеалистерге жатады. Философияның негізгі мәселесінің
екінші жағы дегеніміз - ... ... ... ойдан шығарылған пікір емес. Философия
дүниеге келгелі бері философтардың бірқатары материалист, енді ... ... Ол ... Оны ... алып келген жеке ойшылдар емес,
адамзат ой санасының ... ... ... пәні және ... ... ... ... екі түрлі Бірі – топшыланған, қорытылған ұғымдарды ғылымға әкелу. Оны
экспликация дейді. Екіншісі – сол ашылған ұғымдарды жүйелеу, өзара
байланыстыратын, ... ашу, ... ... жасау.
Философия, Гегель айтқандай, ойлау түріндегі қазіргі заман. Нақты
ғылымдар философиядан өздеріне жетпей тұрған ұғымдар алса, ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз –
материя мен сана, таным мен болмыс, адам мен қоғам ... ... ... ... барысында жинақталған, жүйеленген ғылыми ой-пікірдің
теориялық жиынтығы.
5. Философия методология ретінде. Философия жеке ғылымдар үшін
дүниеге көзқарастық принциптермен қатар, ғылыми танымның ... ... ... ... ... Ол – ... диалектика әдісі.
Әрбір ғылым белгілі бір жалпы ұғымдарды пайдаланбай отыра алмайды.
Категориялар деп аталатын ондай ұғымдарға ...... ... ... ... ... ... «мазмұн», мән», «заң», жатады.
Диалектика және метафизика. ... ... ... екі түрлі әдіс қолданылады. Бірі диалектикалық әдіс. Ол дүние
ұдайы қозғалыста, дамуда деп түсінеді. Екіншісі - метафизикалық (гр.
tameta, ta physika- ... екі ... ... ... Бұл ... ... дүниені өзгермейтін, қозғалмайтын, дамымайтын құбылыс деп түсінетін
ұғым. Диалектикалық әдісті ертедегі гректерден гераклит пен Аристотель
қолдаса, жаңа дәуірден Г. Гегель қолдап, ілгері ... ... ... ... ... Оның пікірінше, диалектикалық тұрғыдан дамитын –
обьективтік шындық емес, тек идея, ... ... ... ... ... ... оның ... гегель
диалектикасына қарама-қарсы материалистік диалектика болды. К. Маркс бұл
жөніндегі ... ... ... ... 1 томының екінші басылуына
раналған соңғы сөзінде сипаттап берді. К. Маркстың пікірінше табиғат да,
қоғам да, сана да диалектиклық тұрғыда ... ... ... К. Маркске дейінгі материалистердің басым көбі жатты.
Ертедегі дүниеде оған стоиктерді де жатқызуға болады. Метафизиктер
өздігінен ... ... ашып бере ... ... бұл ... ... ... шеңберінен шыға алмады. Диалектикалық материалистер
«дамудың көзі қарам-қасылықтардың бірлігі мен күресі ... деп ... - ... ... ... бірі. Тек осы заңдылықты мойындау ғана
жоққа сенуге, қозғалыс сыртқы күш әсеріне ... ... ... ... ... екі ... ... келеді. Ал идеалистер де
іштей екі бағыт ұстады. Бірі - обьективтік идеалистер. Олар дүниені
жаратушы күш бар, ол бізден тыс өмір ... Ол ... ... ... ... күш – «құдірет» дәрежесінде түсінген. Оның өкілдері: ...... жаңа ... Г. ... Ф. Шеллинг; қазіргі заманнан
неотомистер. Бұлардың пікірі діни көзқарасқа өте ... ... ...... ... Олар дүниенің діңгегі «мен», «менің
санам», «менің сезімім» дейді. Мен бар ... ... ... идеалистер,
дүние бар, мен жоқ болсам дүние де жоқ ... ... Оған ... ... Д. Юм, И. ... ... неопозитивистер мен
экзистенциалистер.
Философия және ғылым. Философияның басқа ғылымдармен байланысы.
Философия мен нақты ғылымдар арасында ... ... бар. Олар ... өмір сүре ... ... философия – жалпы терориялық ілім. Ол
обьективті шындықтың ... ... ... ... ... Ол үшін нақты ғылымдардың жтістіктерімен қаруланып отыру қажет.
Нақты ғылымдармен тығыз байланыс жасамайынша философия өмірден қол үзіп,
алшақтап, схолостикалық ілімге айналады. ... ... ... ... ... өмірдің өзінен алуында. Ол нәрді тудыратын - практика, ... ... ... ... ... үшін ... теориялық ғылым-
философия қажет. Нақты ғылымдар обьективті шындықтың тек бір бөлігін алып
зерттейді.
Ғылым дамыған ... оның ... ... ... ... ... ... ғылымдар басқа ғылымдар арасында өз орнын тауып, дами беру
үшін жалпы теориялық ғылымдардан қолдау іздейді, өздерінің бағдарын
айқындайды. Онсыз нақты ғылымдар дами да ... ... ... ... ... ... ... методологиялық негіз іздейді. Мәселен
ондай негіз ретінде философиялық әдістеме алынады. Әрине бұлардың ... болу үшін ... ... ... ... болғаны дұрыс. Ертедегі
дүниеде бұл проблема туындамаған болатын. Өйткені философия келешек пайда
болатын ... өз ... ... ... ... да оны ол ... деп ата. ... философиядан түрлі ғылымдар бөлініп шыға
бастаған соң философия мен жеке ғылымдар арасында байланыс болу ... Оны ... ... еді. ... бұны ... ... ... алмайды. Бір
жағынан ғылымдар түрлі мамандықтарға бөлініп, сараланып жатса, екінші
жағынан ... ... ... ... ... ... Бұл әлгі одақты қажет етеді. Сөйтіп философия тек өз алдына
қалыптасқан ... ғана ... ол ... ... ... ғылымдардың дамуына
қолайлы жағдай. Ғылымдардың даму тарихы мұны дәлелдеп келеді.
Философия да осындай ғылымдардағы жалпыға жатады. Осыдан келіп, оның
методологиялық рөлі ... ... ... 21 Сентябрь 2010, 11:21

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Марксизм және өмір философиясы89 бет
Ортағасырлық философия туралы10 бет
Жылқы малына байланысты тілдік единицаларды “ғаламның тілдік бейнесі” теориясы тұрғысынан зерттеу5 бет
"Философия тарихы" пәнінен тест сүрақтары5 бет
XІХ-ХХ – ғасырдағы батыс философиясы3 бет
Адамзат қоғамын рухани дамытудағы философияның рөлі19 бет
Антикалық мәдениеттегі философия7 бет
Антикалық философия12 бет
Антикалық философия тарихы26 бет
Аристотельдің философиясы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь