Қазіргі жағдайда коммерциялық банктердің несиелік саясатын талдау

Мазмұны
Кіріспе 5
1. 1 Қазіргі жағдайда коммерциялық банктердің несиелік саясат тиімділігін арттыру бағытының теориялық аспектілері 8
1.1 Коммерциялық банктердiң несиелік саясаты және оның негізгі мазмұны 8
1.2 Коммерциялық банктердің несиелік саясатының құру қағидалары 13
1.3 Коммерциялық банктердің несиелік саясатын қалыптастырудың негізгі факторлары 21

2. Қазіргі жағдайда коммерциялық банктердің несиелік саясатын талдау 34
2.1 Несие саясатының өзгеруі және несие портфелінің сапасын талдау 34
2.2 Банк секторының несиелік белсенділігін айқындайтын факторларға және несиелік тәуекелге баға беру 36
2.3 Екінші деңгейлі банктердің несие нарығының саясатын талдау 39

3. Қазіргі жағдайда коммерциялық банктердің несиелік саясат тиімділігін арттыру бағыты 44
3.1 Несиелік саясатты құру және оны іске асырудың шетелдік тәжірибесі 58
3.2 Коммерциялық банктердің несиелік саясатын жетілдіру бағыттары 63

Қорытынды 74
Қолданылған әдебиеттер тізімі 77
        
        Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. ҚР ҰБ несиелік нарықтың жай-күйіне тоқсан сайын
жүргізетін зерттеулердің нәтижесі көрсетіп отырғандай, ... ... ... ... бірі ... заемшылардың тапшылығы болып
табылады. Екішіден, қазақстандық ірі банктердің бірі – БТА Банкін ...... банк ... болашағында айқындық болмау
кезеңінің аяқталғанының белгісі болды және осы ... ... ... ... ынталандырды.
2010 жылы банктерден алынған ақпарат бойынша несиелік ресурстарға
корпаративтік сектор тарапынын да, сол сияқты жеке ... ... ... ... ... Бұл ... егер ірі және ... бизнес
тарапынан несиелік ресурстарға ... ... ... ... ... ... байқалады. Ірі кәсіпорындар тарапынан сұраныстың
төмендеуі банктердің ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыруға және қазіргі борыштарды қайта
құрылымдауға қысқа мерзімді кредиттер берумен түсіндіріледі, оның ... ... ірі ... өз ... ... ... ... ұзақ мерзімді қаржыландыруды ұсынуды қаламауы екі ... ...... ... және ... ... ... мерзімді ресурстардың жетіспеуі.
Дағдарыс неғұрлым елеулі теріс салдарларының бірі несиелік ... ... ... ... оның ... несиелік тәуекелдерді
негізінен 2009 жылы – 2010 жылдың ... ... ... ... ... ... ... және салыстырмалы түрде алғанда
тәуекелдің жоғарғы деңгейі банктердің несиелік ... ... ... ... ... бір мезгілде 2010 жылдың үшінші ... ... ... ... белсенділігінің бірқатар жандануы
байқалады, оған негізгі себептердің бірі БТА ... ... ... ... ... жұмыстың мақсаты қазiргi кездегi коммерциялық банктiң
қызметiндегi несиелiк саясаттың рөлiн айқындаудан және оны ... ... ... ... ... ... несиелiк саясатын нарықтық
жағдайлардың өзгерiсiне байланысты ... ... ... ... мақсатқа сай алдымызға мынандай мiндеттердi қойдық:
- несиелік саясат ... ... ... несиелік саясаттың элементтерін
нақтылау;
- коммерциялық банктердің пайдасын құрудағы несиелік саясаттың ... ... ... ... ... ... ... талдау жасап, оны
басқаруыда мақсаттарын анықтау;
- несиелік портфельдің сапасын жақсарту жолдарын сипаттау;
- несие саясатының өзгеруі және несие ... ... ... банк ... несиелік белсенділігін айқындайтын факторларға және
несиелік тәуекелдерге баға беру;
- банктердегі несиелік саясаттың шетелдік тәжірибесімен таныстыру;
- ... ... ... деңгейiндегi банктердiң несиелiк
саясатын жетiлдiру жолдары.
Зерттеу пәні - Қазақстан Республикасындағы несиелік саясаттың ... ... ... мен ... ... ... қатынастар.
Зерттеу обьектiсi болып екінші деңгейлі банктердің несиелiк саясаты
алынды, ал зерттеу мәселесi ... ... ... ... мен ... жолдры қарастырылады.
Зерттеудің теориялық және әдістемелік негізі. Зерттеу процесінде
статистикалық, экономикалық, ғылыми-техникалық материалдар және ... ... ... ... мазмұнын ашуда теориялық әдістемелік негіз ретінде шетел
және отандық экономист ғалымдардың ... және т.б. ... ... ... ... ... ... ғылыми әдебиет,
кезеңдік басылым материалдары мен жинақтары қолданылды.
Жұмыстың ғылыми жаналығы:
- коммерциялық ... ... ... ... ... теориялық аспектілері қарастырылды;
- несие саясатының өзгеруі және несие портфелінің сапасын талданды;
- банк секторының ... ... ... ... ... ... баға ... қазіргі жағдайда коммерциялық банктердің несиелік саясат тиімділігін
арттыру бағыттары айқындалды.
Зерттеудің тәжірибелік маңыздылығы. Дипломдық жұмыста ... ... ... ... ... қалыптасу
ерекшеліктерін түсінуге, жүргізілетін несиелік ... ... ... үшін ... ... және бұл ... банктер мен
жалпы экономика үшін маңыздылығы мен салдарын анықтауға несиелеу процесінде
туындайтын ... ... ... ... ұсынуға мүмкіндік
береді.
Дипломдық жұмыстың құрамы. Бұл дипломдық жұмыс кіріспе, қорытынды , үш
тарау мен пайдаланған әдебиеттер тізімінен ... ... ... ... ... ... арттыру бағытының теориялық аспектілері
1.1 Коммерциялық банктердiң несиелік саясаты және оның негізгі мазмұны
Несиелік саясат банктің несиелік қызметінің міндеттерін, ... ... ... мен ... ... несиелік процесті ұйымдастыру
принциптері мен тәртібін белгілейді. Несиелік ... ... ... ... ... ...... несиелік жұмысын ұйымдастыру негізін және
несиелеу процесіне қажетті құжаттар жүйесін жасау шарттары.
Кең мағынасында ... ... ... ... ... банк пен ... тұрғысынан қарастыруға болады.
Тар мағынасында, несиелік саясат – бұл несиелік ... ... ... ... мен ... ... ... банктің несиелік жұмысын, оның жалпы стратегияларына
сай ... ... және ... ... қалыптастыруға қажетті
құжаттар жүйесін (ұйымдастыру) жасау шарттарын белгілейді [1, 4-8 ... ... ... ... ... болуы тиіс:
- нұсқаулық емес, яғни директивті нұсқауларды қамтиды;
- несиелеудің мақсаттарын нақты және мағыналы анықтауға мүмкіндік
береді;
- ... ... іске ... ... ережелерін қамтиды;
- оны іске асыруды қамтамасыз ететін стандарттар мен ... ... ... ... ... стратегиясын, оның тәуекелді басқару
облысындағы саясаттарын ескере отырып жасалады.
Несиелік саясат ... ... ... негізгі бағыттарын
анықтауға мүмкiндік береді:
- несиенің берілуіне және несиелік портфельді басқаруға жауап беретін
банк ... ... ... ... ... мен
критерийлерін;
- несиелеу облысындағы стратегиялық шешімдерді қабылдайтын тұлғалардың
басты іс-әрекеттерін;
- сыртқы аудит қызметтерінің жүмысын және ... ... ... ішкі ... ... [2, 6 бет].
Несиелік саясат банк қызметін диверсификациялаудағы ... ... ... ету үшін және ... ... міндеттерін анықтау үшін қажет. Несиелік саясатты іске асырудың
белгілі бір ... ... ... ... ... ... мүмкін емес. Сондықтан да жазбаша түрде жазылған несиелік ... ... іске ... ... ... ережелері несиелік процесті жүргізудің
негізін кұрайды.
Несиелік саясат, банк қызметкерлерінің бүгінгі ... ... ... секторын дұрыс таңдай білуіне, сондай-ақ несие беру
мүмкіндігі сұрақты ... банк үшін ... ... маңызы бар басқа
факторлар мен қарыз алушының ... ... ... «өз ... ... негізделеді. Сондай-ақ несиелік саясат банктің
бүгінгі иелігіндегі немесе ертең ... ... ... ... ... мысалға, кәсіпорындарға қысқа мерзімді несиелер
(айналым қаражаттарын толықтыруға) және ұзақ ... ... ... ... ... техникалық жағынан қайта
қаруландыруға, ғылыми-техникалық иновацияларды енгізуге) берген қолайлы.
Несиеліқ саясаттың маңызды ... ... ... ... ... қарыз алушыны несиелеу мүмкіндігі туралы сұрақты шешу
барысында несиелік стандартты дұрыс қолдануға бақылау ... ... ... ... ... ... ... банктiң несиелiк
портфелiнiң жағдайына және оның iшiнде ... ... ... ... [3, 45 ... ... ... жасау банк жетекшілерінің несиелеу мақсатын
қалыптастыруды және бұл мақсаттардың банктің ... ... ... мақсаттарымен қаншалықты сай келетінін анықтауды талап етеді.
Несиелеу мақсаттары анықталған соң ... ... банк ... ... ... ... ... беретін банктің несиелік
саясатын және оған қоса несиелеу стандарты мен несиелік нүсқаулықтары
жасалады.
Несиелік ... мен ... ... ... кезеңі
аяқталуына байланысты, бұл құжаттардың бірінші ... ... ... ... ... ... талдауы және
ұсыныстары енгізілгеннен кейін несиелік саясат бойынша комитет ... ... ... ... ... жане ... ... бекітеді.
Несиелік саясат нссиелеу лимиттерін, тәртібін, кейде несиелеу бойынша
жекелеген ережелерді де қамтиды. Мысалы, несиелік ... бір ... ... ... ... ... ... қатар, несиелік саясатта
барлык несиелердің несиелік кұжаттарда ... ... сай ... ... мүмкін [4, 72 бет].
Несиелік саясатта несиелік комитет туралы ережеде қамтылады. ... ... беру ... ... ... ... беруге байланысты
мәселелерді қамтиды.
Отандық банктер тәжірибесіндегі несиелік комитетің шешетін мәселелері
мынадай:
- несие алуға берген клиенттін өтінішін және ... ... беру ... ... ... ... беру ... одан бас тарту туралы шешім шығарады;
- несиелік тәуекелдерге байланысты несиелеу формаларын анықтайды;
- несие сомасы мен мерзімін аныктап, пайыз ... ... ... кайтаруды қамтамасыз ету тәсілдеріне талаптар белгілейді;
- несиелеу шарттарын бекітеді (несиелік лимит, несиелік желі);
- берілген несиелерге мониторинг жүргізу тәртібін ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелердің жұмысын талдайды;
- несиелік комитеттің мәжілісінін хаттамаларына қол ... ... ... ... ... ... ... алушылардың негізгі қызметіне байланысты
тәуеклдігі жоғары операцияларды немесе ... ... ... ... ... да айтылуы тиіс [5, 44 бет].
Банк қызметкерлерiн несиелік саясатпен таныстыру, оларды соған сай
келетін ережелер мен ... ... ... несиелік саясатты
енгізудін негізгі элементі болып табылады.
Несиелік саясат несиелік ... ... ... анықтайды. Оларды,
өз кезегінде, несиелік саясаттың қабылдаған ... іске ... ... ... ... ... мынадай элементтер көрсетілуге тиіс:
- несиелік қызметті ұйымдастыру;
- несиелік портфельді басқару;
- несиелеуге бақылау жасау;
- құзыретті бөлу ... ... ... ... ... несиелеудін жекелеген бағыттары бойынша шектеулер;
- несиелермен жасалатын ағымдық жұмыстардын принциптері;
- несиелер бойынша зиян шегу жағдайларына резерв жасау.
Iс жүзінде ... ... іске ... ... мен ... бір ... яғни ... сай келетін мынадай үш кұжат түрінде көруге
болады:
- несиелеу ... ... ... ... ... ... үш ... ерекше бір қүжатта - «Несиелік саясат
бойынша жетекшілік ету» біріктіріледі.
Несиелеу саясатында ... ... ... белімшелер
жұмыскерлерінің кызметтерін нақтылайтын несиелік нұсқаулықтар мен несиелеу
стандарты, несиелеудің жалпы бағыттары мен бағдарлары анықталады.
Несиелеу ... – бұл ... ... кызметті жүзеге асыратын
барлык қызметкерлердің жетекшілікке алатын құжаты.
Несиелеу стандартында мынадай сұрақтар қарастырылады:
- карыз ... ... ... ... және ... ... ... кепілхаттар және кепілдемелермен камтамасыз етілуіне
койылатын талаптар;
- ... ... және ... ... ... ... ... несиелік қабілетін талдау тәртібі;
- кұжаттардың толтырылуына койылатын ... ... ... ... ... ... (мысалға,
ипотекалык немесе тұтыну несиелері бойынша).
Барлық банктер бойынша қүжаттар айналымын стандарттау мақсатында
несиелеу стандарттарына әр ... ... ... жатуға тиіс. Ондай
құжаттарға: несиелік келісім-шарт, кепіл туралы ... ... ... шарт
және т. б. жатады.
Несиелік нүскаулық несиелеу процедураларын іске ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Басқаша айтқанда, ол несиелік кызметтің нақты бір бағыттарына жатады.
Жалпы, несиелік саясатта қарыз алушы туралы қажетті ақпараттар ... ... ... ... ... ... талдау және аудит, несиелер
бойынша мұмкін болар зиян процесін қамтитын несиелік процестің ... ... ... ... ... ... банктегі несиелеу процесін ұйымдастыруға бақылау жасауға ... ... ... ... ... бөлімдердің кызметкерлері үшін
аныктама материал және ... ... ... ... бөлімдердін жетекшілері үшін несиелік нұскаулықтардың
талаптарының орындалуына бақылау жасау кұралы;
- несиелік талдау және ... ... ... ... ... негіз болатын талаптарды анықтау.
- коммерциялық банктердің несиелік саясатын іске асыру процесінде
проблемалық несиелермен жасалатын жұмысқа ... ... ... ... ... жасалуға тиіс.
Несие саясатының бірқатар элементтері несие саясатының түрлері туралы
айтуға мәжбүрлейді. ... ... ... туралы мәселе тың, жаңа
отандық және шетелдік экономика әдебиетінде егжей-тегжейлі қарастырылмаған.
Сол себепті ол ... ... ... ... ... ... ... төмендегідей жіктеледі.
Несиелік саясат түрлерін сыныптамалаудың негізінде түрлі критерийлер
жатыр. Бұл жерде ұсынылған ... ... ... атап ... ... Өзге ... ... несие саясатының басқа да түрлерін
топтастыруға болады.
Несиелік ... ... ең ... банк пен оның клиенттері
арасындағы қарым-қатынасты реттеуіне, ... ... ... ... ... ол қайтарымды негіздегі ресурстарды тартуға
және оларды банк клиенттерін ... үшін ... ... ... ... банк ... тәуекелді басқарудың негізі де несиелік ... атап ... ... ... ... ... және ... болып келеді.
Несиелік саясат түрін таңдау кезінде банк алдымен өз капиталын өсіруді,
табысын көбейтуді ... онда сан ... ... жатуы мүмкін (кесте
1).
Кесте 1
Коммерциялық банктің несие саясатының критерийлері бойынша жіктелуі*
|Несие ... ... ... ... ... ... бойынша |Халықпен өзара қарым-қатынастағы несие саясаты |
|Несие нысаны бойынша ... ... ... ... |
| ... несие бойынша |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... несие бойынша ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ұсыну бойынша |
| ... ... ... ... ... түрі ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... бойынша |Банк жүргізетін несие саясаты: |
| ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... бағытталу |Несие берудегі ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... және т.б. ... ету ... ... етілген несие беру бойынша |
| ... ... ... беру ... ... ... ... |Төмендегідей несие берудегі саясаты: |
| ... ... |
| ... ... |
| ... несие (жоғары пайызбен) ... беру ... ... бойынша несие бергенде |
| ... ... ... ... ... көзі: Автормен құрастырылған
Осы айтылғандарды қорытындылай келе мынадай анықтама ... ...... өз ... ... беру жұмысындағы,
банктің белгілі бір аймақта, белгілі бір ... ... ... ... ... бір ... аралығында өз стратегиясын жүзеге асыру үшін
жасаған шаралар жүйесі. ... ... ... ... ... негізі
ретінде, біріншіден, несиелік қарым-қатынастарды дамыту барысындағы ... ... ... жетіктерінің жұмыс істеуін анықтайды.
Түрлеріне қарамастан банктің несие саясатының ішкі құрылымы болады.
Біздің пікірімізше, ... ... ... ... ... мыналар:
- несиелік процестің негізгі бағыттарын әзірлеу жөніндегі банк
стратегиясы;
- несие ... ... ... банк тактикасы;
- несиелік саясаттың орындалуын бақылау.
Шетелдік экономикалық оқулықтарда ... ... ... ... мен ... анықтауға мүмкіндік беретін несиелік
саясат бойынша құжат әзірлеу (меморандум) жиі ұсынылады.
Мысалы, ... ... ... ісі және инвестицияны қаржыландыру»
(Н. Бруктің редакциясымен) ... ... ... ... бойынша
басшылыққа алатын құжат жасауды ұсынады. Онда несие бойынша көрсетілетін
құжаттама және несие бөлімі ... ... ... ... ... ... аясы тар. Бұл ... банктің несиелік саясаты
несие жұмыстарын ұйымдастырудың тактикасы мен ғана ... ... ... ... ... ... ... несие саясатын
жасаудың теориялық моделінің негізгі ережелерін қалыптастыру қажет болып
көрінеді.
Несиелік саясаты ... ... ... ... ... тәжірибесін, талаптарын ескере отырып, комерциялық банктегі
несиелік саясатты қалыптастырудың төмендегідей ... ... ... ... саясаттың жалпы ережелері мен мақсаттары;
- ... ... ... ... және ... өкілеттілігі;
- несиелік келісім-шарттың әр түрлі кезеңдерінде несиелік процесті
ұйымдастыру;
- банктік бақылау және несиелік процесті басқару.
Несиелік саясатты ... және ... ... ... ... ... ... туған бұл теориялық модельді
біз комерциялық банктегі несиелік саясатты оңтайландырудың ... ... ... ойымызша, мұнда комерциялық банктің несиелік
саладағы стратегиясын ... ... ... ... ... ... болу керек. Одан кейінгі бағыттар банк ... ... ... ... ... тактикасын анықтайды ,
банктің нақты операцияларын және ... ... ... ... ... несиелік процесті бақылау және басқару
шараларының жүйесін белгілейді. Несиелік саясатты қалыптастырудың теориялық
моделінің әрбір ... ... ... ... және ... ... несиелік процесті ұйымдастыруда міндетті болып табылады,
ұтымды несиелік саясаттың ... ашу үшін ... ... саясаты, біріншіден, клиенттер мен несиелік
құралдарды таңдаудың басым бағыттарымен, екіншіден, банк ... ... ... және осы ... ... ... ... ережелермен анықталады. Бұл жерде тәуекелді ... ... ... ... ... несиелік келісімдердің
шарттарын жасаумен айналысатын банк ... ... ... ... деңгейіне байланысты [6, 24-28 беттер].
Жалпы, несиелік саясат ... ... ... несие нарығындағы
басым бағыттарын, ұстанымдары мен мақсаттарын ... ал ... ... ... жасау, несиелік процесті ұйымдастыру кезінде осы банктің
жоғарыдағы мақсаттарды жүзеге асыру үшін қолданатын қаржылық және ... ... ... саясат банктің несиелік бөлімшелеріндегі тиімді
жұмыстың қажетті алғышарттарын жасайды, қызметкерлердің ... ... ... мен ... ... ... Несиелік саясаттың элементтері несиелік саясаттың ұйымдастыру
нысандарында, яғни оны жүзеге асырудың әдіс-тәсілдерінде нақты қолданылады.
1.2 ... ... ... ... құру қағидалары
Банктердің несиелік саясаты және стратегиясы. Қазіргі ... ... ... Қазақстандағы банк жүйесін реформалау, заңды
және жеке тұлғаларды несиелеу мәселесі екінші деңгейдегі банктердің өз
несиелік ... сай ... ...... ... даму ... ... несиелік
қызметті ұйымдастырудың негізін ... ... ... ... жүргізілу тәртібі мен ұстанымдары, оны іске асыру әдістері,
сонымен қатар осыған сай ... ... ... ... ... ... саясатының мақсаты – өз мүдделерінің қорғалуын ... ... ... ... тәуекелдерді азайту [7, 33 бет].
Қазақстан Республикасының несиелік қызмет туралы заңдарына, ... ... ... ... ... ... құқықтық
актілеріне сәйкес, әрбір банк өзінің несиелеу ережелерін шығарады. Ережелер
жалпы басымдылықтарды, несиелік қызмет ... ... ... мен ... несиелік тәуекелдерді басқарудың негізгі
ұстанымдарын анықтайды. Сонымен қатар ... ... ... ... шешу үшін бағыттайды:
- тұрақты жұмыс істейтін ... ... ... нәтижесінде сапалы несиелік портфельді
қалыптастыру;
- баланстан тыс міндеттемелерді, ... ... ... ... ... ... ету;
- банк активтерін орналастырудың табыстылығы мен қауіпсіздігінің
жоғары деңгейін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... мақсатты арналымға пайдалану шарттарына сай жүргізіледі.
Банк несиелік қызметін Қазақстан Республикасының заңдарына, Үкімет
қаулыларына, Ұлттық Банктің нормативті-құқықтық ... мен ... ... ... барлық экономиканың салаларында, сондай-ақ республиканың
барлық аймақтарында жүргізеді. ... ... ... және басқа да шаруашылық субъектілеріне, тұрақты қаржылық
жағдайы, өндіретін өнімдеріне немесе көрсетілетін ... ... бар, ... ... ... несиені қамтамасыз ететін жоғары өтімді
кепілді ұсынатын жеке кәсіпкерлерге ұсынылады.
Несиелік нарықта қаражаттарды орналастыру үшін, банк өз ... ... ... ... ұйымдардың және халықтың
қаражаттарын, ішкі нарықта және ... ... ... ... мен ... және басқа да несиелеу үшін қажетті ресурстар
көздерін пайдаланады.
Банктер ... ... және ... несиелеу
жүргізеді, сонымен қатар мемлекеттік бюджет пен басқа банктік ... және ... ... ... ... ... орналастыру үшін агенттік қызметтерді атқарады.
Банктің даму стратегиясына ... және ... ... ... ... несиелік саясаттың негізгі
басымдылықтары ... [8, 92 ... ... коммерциялық несиелеу аумағында:
- сауда, өндіріс және т.б. сфераларындағы ... және ... ... сауда;
- өнеркәсіп, энергетика, байланыс, көлік және тұтынатын
тауарларды ... ... ... ауылшаруашылық өнімдерді өндіру және өңдеу;
- қысқа мерзімді банкаралық несиелерді ұсыну;
2) құжаттамалық несиелік операциялар аумағында:
- ... ... және ... ... ... ашу және банк-серіктестермен шығарылған
аккредитивтерді қолдау;
- клиенттердің вексельдерін авалирлеу;
- клиенттердің вексельдерін есепке алу;
3) инвестициялық несиелеу аумағында:
- ... ... ... ... дамытудың қысқа
мерзімді және орта мерзімді проектілерін қаржыландыру;
- әлемдік стандарттардың ... сай ... ... орта ... және ұзақ ... ... ... [9, 66 бет].
Инвестициялық несиелеудің аумағындағы басымды проектілер болып мыналар
табылады:
- өтеу мерзімі қысқа;
- көлемді және сенімді өткізу ... бар, ... және ... жабдықтауы тұрақты өндірістерді шығару және
жаңарту;
- ... ... ... ... ... ... полиграфиялық, фармацевтикалық және басқа да
өнеркәсіп салаларын, соның ішінде шағын және орта ... бар ... ... ... ... салу,
сонымен қатар оларды жаңарту және қайта құру;
- Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... ... ... негізінен несиелік саясатта аймақтық басымдылықтарды
орнатпайды.
Банктің несиелік стратегиясы мыналарды қарастырады ... ... ... ... ... ... кейін ғана
алуы;
- тәуекелдерді болдырмау;
- несие, активтердің және пассивтердің ... ... ... капиталға инвестицияларды қысқарту үшін ... ... ... беру ... ... қабылдау тек кепілді бағалаудың
негізінде емес, сонымен қатар болашақтағы ақшалай ағымдардың
есебімен және ... ... ... ... ... ... талдауының нәтижесінде болады;
- тәуекелдерді азайту мақсатында несие алушылардың қызмет
түріне, салаларына және ... ... ... ... ... тәуекелдерді қабылдаудың нәтижесінде банкті үлкен шығындарға
алып келуді болдырмау. ... ... ... ... жабу керек;
- несиелік комитетпен несиелік тәуекелдің шектерін орнату және
оларға бақылау жасау;
- банкпен халықаралық несиелік рейтингті ... ... ... ... негізгі мүше – банктің ... ... ... Ол ... ... ... ... Кеңесімен бекітілген міндеттер ішінде қызмет атқарады. Банктің
Несиелік комитеті несие, гарантия беру, аккредитивтер ашу және ... ... және ... ... институттарының несиелік
желілеріне қызмет көрсету үшін ... ... ... ... ... да ... бойынша шешімдерді қабылдауға шектелген
міндеттерді ... ... беру ... ... қаржыландыруға ұсынылған
проектілердің банкпен жүргізілетін ... ... ... Түбегейлі талдауды қажет ететін кейбір проектілерді, Банктің
Несиелік комитеті, несиені сараптау мен ... ... ... ... ... үшін ... ... тартатын, жұмысшы топтарды
қалыптастырады. Несиелеу, несие беру процедурасы, несиелерді өтеу ... ... ... сұрақтар құжаттарды дайындау мен ... ... ... ... ... ... ... мен бөлімдер, және басқа да банктің ... ... ... ... бағасы мен валютасы сияқты несиелеудің басты
шарттарын анықтайды.
Несие бағасы нарықтағы сыйақы ставкілерінен қалыптасуынан ... ... ... ... банк ... ... ... құндарынан, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... мазмұнына
және басқа да факторларға байланысты қалыптасады.
Сыйақы ставкісі (мүдде) ... ... ... немесе
директорлар Кеңесімен оларға анықталған құқ шегінде және ол ... ... ... валютасы. Банктің несиелік тәуекелдерді басқару ... ол ... ... ... өзі ... Банк ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкісінің валюталық
баламада фиксацияланған ... ... ... ... ... негізінен АҚШ долларымен беріледі.
Несие валютасы қаржыландырылатын жобаның мазмұнына және ағымдағы
(болашақтағы) валюталық нарықтың ... ... ... ... ... саясатын оптимизациялау қағидалары және белгілері.
Банктің несиелік ... ... ... ... ... ... ... қоса, қоғамның экономикалық дамуының күшіндегі заңдары
жүйесін, олардың ... ету ... ... алу мен қолдану ... тану – бұл ... ... ... ... ... ... бізге аян [11, 65 бет].
Несиелік саясаттың қағидалары несиелік процестің негізі болып
табылады. ... ... ... билеген сайын, коммерциялық ... ... мен ... ... ету ... алғанда іс-әрекеті
тиімді бола түседі.
Несиелік саясаттың астарымен біз оны жасау мен тәжірибеде ... ... ... ... ережелерін түсінеміз.
Несиелік саясат макроэкономикалық деңгейде орталық банктің мемлекеттік
несиелік саясатына және әрбір нақты коммерциялық банктің несиелік саясатына
ортақ ... ... ... ... ... бір жағынан несиелік қатынастар
субъектілерінің өз іс-әрекеттерінің озық ... ... ... және ... ... ... ... шаруашылығы ауқымында
жүзеге асыруда зор мәнге иелендіреді. ... ... ... ... ... оның ... ... қолданылуын қамтамасыз ету болып
табылады. Осылайша, несиелік саясат оның ... ... ... ... ... ... ... несиелік саясаттың сапасы ең алдымен оны
шарттаушылардың принциптерін орындау дәрежесімен анықталады.
Банктің ... ... ... ... ... ... ғылыми негізделуі, оптималдығы, тиімділігі, сондай-ақ ... ... мен ... ... ... ... тек
өмірдің объективті реалийлері мен субъективті факторларды ... ... ... ... ... қана мемлекеттің, банктің
(институционалдық құрылым ретінде), оның персоналы мен клиенттерінің ... ... ... ... өрнектеуге мүмкіндік береді.
Осылайша, тек қана ғылыми негізделген саясат өзінің ... бір ... банк ... ... ... ... сәйкес келеді. Демек, тек
қана ғылыми негізделген ... банк ... та, ... үшін де) ... едәуір тиімді әрі қалаулырақ болады.
Коммерциялық банктің несиелік саясатының арнайы қағидалары ... ... ... ... ... ... банктің мақсаты барынша
мүмкін жоғары пайда табу ... ... ... және сенімділік
табылады (себебі банк ... ... ... ... ол ... ... ... асыратын нарық реалийлерін ескеріп табуға тырысады).
Осылайша, несиелік саясаттың қағидаларының жүйесі былайша сипатталмақ
(кесте 2):
Кесте 2
Банктің ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... | ... ... ... ... | ... | ... ... ... құрастырылған
Осылайша, несиелік саясат критерийлерін, коммерциялық банктің ... ... ... ... ... ... сөзсіз.
Клиентке қатысты икемді нұсқаны таңдау – банк экономистерінің жауыр болған
жұмысы, жемісті жұмыс алғышарты мен ... ... ... негіз
[12, 41 бет].
Несиелік байланыстарды реттеудегі мүмкіндіктердің кең кешені несиелік
саясаттың оптималды нұсқасы проблемасын туғызады.
Осылайша, коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... және белгілі пайда, таза табыс табуын қамтамасыз
ететін саясат деп айтуға болады (табыстылық қағидасы). Онымен қоса, ... ... ... ... ... ... тиімсіз несиелік
саясаттың нәтижесі деп қарастыруға болмайды. Банктің несиелік саясатын
жасау стратегиялық және ... ... ... белгілі.
Шынында, банктің қызметіндегі жалпы және оның несиелік ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етумен сипатталады. Жалпы,
коммерциялық банктің ... ... осы ... ... тиімді несиелік саясаттың критерийлері ретінде санауға болады.
Теориялық тұрғыдан статикалық және ... ... ... ... ... мысалы, банктің даму деңгейін, банктермен жүзеге
асырылатын операциялар мен ... ... ... бар ... ... еңбектік, материалдық, қаржылық динамикалық параметрлерін
анықтаумен байланысты. Статикалық оптимум есептік ... ... ол ... мерзімі ішінде орын алған пропорциялар,қаражаттар мен
инвестициялар көздерінің құрылымы туралы ақпарат алуға мүмкіндік береді.
Бірақ бұл ... ... ... үшін ... ... ... баланста
балама жоқ. Банктерді қоса алғанда экономиканың кез-келген субъектісінің іс-
әрекетінің негізіне жататын жоспарлық құжатты ... ... ... ... бойынша жоспарлық құжат) дайындау қажеттілігі осыдан
туындайды. Банк қызметіне қатысты коммерциялық банктің ... ... оның ... ... бағыттарын анықтайды, соның ішінде: клиенттің
сапасын, оның несиелік және төлем ... ... ... ... ... ... және ... несие бағасы, пайыздық
ставка деңгейі; ... ... ... ... ... қайтарып
алумен байланысты шығындар деңгейі.
Коммерциялық банктің оптималды саясаты – бұл ... ... оның ... ... ал ... мен тәуекелдіктері
минимумға ұмтылатын саясат деп ... ... ... ... ... ... ... проблемасы
экономиканың субъекттері ретінде оптималды шаруашылық жүргізу критерийлерін
жасаудан бастап қоғамдық ұдайы өндіріс құрылымын ... ... ... және ... ... ... қамтиды.
Пайданы ұлғайтуда көрінетін табыстылық қағидасы банк дамуының бөлек
уақыттық мезеттерінде орындалмауы мүмкін. Графикалық ... оны ... ... ... коммерциялық банк жұмысының табыстылығына қатысты
бекітілген параметрлерге жетудің үш ... жолы ... [13, 65 ... ... ... ... ... нұсқа болып табылады.
Дегенмен банк қабылданған жоспарға ... ... және оның ... ... үшін ... ... бірнеше мүмкін нұсқаларын жасау
тиіс. Дұрыс танылмаған айқындылық ... емес ... ... ... үшін ... салдарына әкеледі. Сондықтан әрбір нақты жағдайда басқару
шешімінің қабылдануы саясаттың ... ... ... ... пен ... бағасын салыстыруды қамтуы керек (1 сурет).
пайда
Кезен
1 сурет. Коммерциялық банктің ... ... ... ... ... ... баға-пайда-процент механизміне
негізделеді. Несиеге деген артудағы сұраныс кезінде ссудалық ... пен ... ... ... және ссудалық процент артады.
Бұл несиелеуді ... ... ... ... ... ... ... бос өтімді резервтерді интенсивті қолдануды білдіреді.
Бұндай жағдайда бос ... ... ... ... ... ... ... Алайда бұл орталық ... ... ... ... ... ақша ... нәтижесі
емес, сонымен қатар коммерциялық банктердің несиелік экспансиясының салдары
[14, 78 бет].
Банктің саясатты жүргізуден келетін пайданы ... үшін ... ... ... ... және т.б.) банк ... тұрғыны қолдануы
керек, яғни банктік ... ... ... ... ... ... табылғанша оларды жүзеге асыру құралдырын
түрлендіріп қолдануы керек. Соның ішінде несиелік саясат ... ... ... ... яғни ... ... ... саясатын
жасауға негіз болған талаптардың оңтайлы комбинациясын анықтайды.
Осылайша банктің несиелік саясаты ... ... ... және ... ... ... ... қамтамасыз еткен жағдайда
тиімді әрі оптималды болып саналады. Ұқсас тұрғылар оптималды депозиттік
саясатты ... ... ... ... ... ... валюталық саясатты, пайыздық саясатты анықтау ... ... ... ел ... ... әсер етуі оң, сондай-
ақ теріс те болуы мүмкін. Бір жағдайларда ол өндіргіш күштердің ... ... ... ... ... ... даму қарқынын
тежейді, төмендетеді.
Тиімді несиелік саясат экономиканың дамуына оң ықпал тигізеді, бірақ
оның өмірде орын алуы үшін ... ... ... ... ... ... және ... мақсаттарға жету үшін нақты ... ... ... ... ... коммерциялық банктің несиелік саясатын
келесі позициялардан ... ... оның ... ... саясаттың принциптерін ұстау сапасы яғни толықтығы, соның ішінде
банктің қатысушы нарығындағы орын ... ... ... ... және ... ... ... банктің несиелік ... ... яғни ... ... несиелік саясаттың
банк жұмысындағы орны мен ... ... осы ... танып білу
қажеттілігін анықтайды. Шындығында, несиелік саясат принциптері өзара ... Бір ... ... қалғанын бұзылуына әкеліп соғады.
Банктің несиелік саясатының принциптерінің осы ... ... ... ... ... қарастыру қажеттілігін
білдіреді. Кейбір элементтерге ... ... ... ... (тар ... банктің жалпы несиелік
саясатының ажырамас бөлігі ... ... ... тарту және
оларды тиімді басқаруға қатысты банктік саясатты ... ... ... саясаты – бұл салымшылар мен ... ... ... ... ... ... мен тактикасы және
берілген банк үшін қаражаттар көздерінің едәуір ... ... ... саясаттың мақсаты банк өтімділігінің мұқтаждықтарын
қажеттілігіне ... ... ... ... алу ... ... табылады. Осыған байланысты пайда табу мүмкіндіктері
кеңейеді, бірақ бұл ескеруді қажет ... ... де ... бұл депозиттерді қолданудан алуға болатын табыстар мен тартылған
қаражаттар арасындағы қатынас) [15, 29 бет].
Батыстың дамыған ... ... ... ... ... ... ... ақшалар" мәселесін реттеуге үлкен көңіл бөлінген.
Ақша ... ... ... және ... үшін ... ақша ... жоспарлаудың, болжаудың және реттеудің ... ... ... ... ... ... ... ең көп
тараған схема аталмыш монетарлық агрегаттарды анықтау болып табылады.
Қазіргі ... ... банк ... ... барлық қаржылық құралдарды
ескеретін 75-ке жуық ... ... бар. Ақша ... ... түрлі
компоненттреді енгізудің түрлі принциптері осы элементтердің өтімділігі
болып табылады. Өтімділікпен ... ... ... ... ... ... қабілеті түсіндіріледі. Банк ... ... ... ... ... ... ... дәрежесі
жоғары болады. Ең жоғарғы өтімділікке М0 (қолма-қол ақшалай қаражаттар)
көрсеткіші ие. Ақша ... ... ... ... ... ... ... сипаттайтын бірнеше көрсеткіштерді тәжірибеде ... ... даму ... ... ... ... ... береді, бұның ақша несиелік сфераның реттеу мүмкіндіктерін оң
әсерін тигізері сөзсіз [16, 87 ... ... ... маңызды ресурстарының бірі болып табылады,
себебі ол өз мазмұнымен тұрғындардың, кәсіпорындардың және ... ... ... банктің басқа клиенттеріне деген несиені білдіреді.
Бұл ретте ... ... ... ... ... ... инфляция қарқынын тежеуге, шаруашылық пен тұрғындар қаражаттарын
тауар айналымынан көңлін бөледі, ал бұл ақша ... ... ... ... ... ... ... Коммерциялық банктердің несиелік саясатын қалыптастыратын негізгі
факторлар
Несиелік операциялар банк үшін де, ол қызмет ... ... үшін ... ... ссудалық саясатты тұжырымдауда көптеген факторларға
көңіл бөлген жөн. ... ... осы ... ... екінші ретті
резервтерінің көлемі мен құрылымын және ... ... ... ... ... ... несие түрлерінің тәуекелділік және табыстылық дәрежесі;
- депозиттердің тұрақтылығы;
- ел экономикасының жалпы жағдайы;
- ақша-несие саясаты мен қаржы саясатының ... банк ... ... мен ... банк ... ... ... несиеге мұқтаждығы.
Банк капиталы салымшылар мүдделерін қорғауға бағытталған. Капитал мен
депозиттердің ара ... банк ... ала ... ... ... ... түрде ірі капиталы бар банктер әрі ұзақ , ... бар ... ... алады.
Банктің жемісті жұмыс істеуі үшін пайда (таза табыс) қажет, сондықтан
барлық банктер ссудалық ... ... осы ... ... Кейбірі оған
үлкен көңіл бөледі. Пайдаға өткір мұқтаждығы бар банктер пайда шешуші мәнге
ие емес ... ... ... ... саясатты ұстануы
мүмкін. Мұндай агрессивті саясат сауда-саттық және өнеркәсіп фирмаларына
берілетін қысқамерзімді ссудаларға қарағанда, ... ... ... ... ... ... мен ... несиелерінің салыстырмалы жоғары
үлесінен көрінеді [17, 18 бет].
Өзінің несиелік саясатын ... ... банк ... мен ... ... ... ... Банк жеткілікті
бірінші ретті және екінші ретті резервтер құралғаннан кейін, несиелер
беруге құқылы. Резервтердің қос түрі ... ... ... ... деген сұранысты ескеруге бағытталатындығына қарамастан,
болжанбас сұраныстың болуы банктерді ... ... ... ... назар қоюға мәжбүр етеді.
Несиелік саясатқа банк қызмет көрсететін ... ... ... ... маусымдық және циклдық ауытқуларға сезімталдығына
қарағанда, көбінесе оның тұрақтылығы либералдық ... ... ... ... ... ... мен өсу кезеңдерінде салымдар
шаруашылықтық тұрақтылықтарға қарағанда, жедел ... ... ... ... ел экономикасының жалпы ахуалын ескеру қажет. Жаплы ... кері ... ... ... ірі ... ие болса ақырында
жергілікті жағдайға да өз әсерін тигізбей қоймайды.
Банктердің ... ... ... ... ... және фискалдық
саясатқа тәуелді. Коммерциялық банктердің иелігіне қосымша резервтер
ұсынылса, банктің ссудалық мүмкіндіктері арта ... Бұл ... ... ... ... ... немесе қысқаратын жағдайға қарағанда,
либералдық несиелік саясатты ... ... ... ... ... ... ... кәсіби біліктілігі елеулі мәнге ие емес. Мысалы, ... ... және ... кәсіпорындарды несиелеу
тәжірибесіне машық болғанына қарамастан, өз тәжірибесінде қозғалмайтын
мүлік кепілдігіндегі ... ... ... ... Кейбіреуі
тұтыну несиелеріне маманданған болуы да мүмкін. ... ... ... ... ... мүмкін себептерінің бірі ... ... ... ... ... Кейбір банктер несиенің белгілі бір
аясындағы өзге ... ... ... әсер ете алатындай болуы
мүмкін.
Әрине, коммерциялық банктердің несиелік саясатына қызмет көрсетілетін
аймақтың ... тән ... әсер ... ... Банктерге чартер берудің
негізгі мақсаты қызмет көрсетілетін ... ... ... Егер банк мұны ... оның ... ету мәні шамалы.
Банктер ақылға ... және ... ... ... ... заем ... ... беруге моральды түрде міндетті. Мысалы,
банктер мал шаруашылығы үстем аймақтарда бұл саланы ... бас ... олар өз ... ... шаруашылықтар сұрауларын ескере белгілеуі
қажет [18, 33 бет].
Банктің ішкі несиелік саясатын анықтайтын факторлар (банктің өз ... ... ... ... және алыс күндердегі басымдылықтары:
табыстылық, өтімділік, клиентураны кеңейту, жаңа ... ... мен ... жаңа ... ... және т.б.) мыналар:
- банктің несиелік әлеуеті;
- несиелердің жеке түрлерінің тәуекелділігі мен табыстылығының
дәрежесі;
- депозиттердің тұрақтылығы;
- ... ... мен ... ... ... ... қамтамасыз ету;
- банк персоналының кәсіби дайындығы, кәсіби біліктілігі мен
тәжірибесі;
- банк клиентурасы;
- ... ... ... риск-менеджмент деңгейі.
Коммерциялық банктің несиелік әлеуеті ... ... ... мен өтіміділік резервінің айырмасынан шығатын
шамамен ... ... ... ... ... ... Ұлттық
Банкпен бекітілетін міндетті резервтер нормасына және ... өзі ... ... ... деңгейіне тәуелді келеді. ... банк ... ... ... ... жасауға және өзінің
өтімділігі, сенімділігі, табыстылығынан туындай ... ... ... ... ... ... ... банктің несиелік
әлеуетінің деңгейі, өз кезегінде, келесі факторлармен анықталады: ... ... ... ... ... құрылымы мен
тұрақтылығы; ҚР ҰБ-гі міндлетті резервтер ... ... ... тұру үшін ... ... ... ... банк
міндеттемелерінің жалпы сомасы мен құрылымы. Несиелік ... ... ... ... кешені сақталғанда қол жеткізіледі, егер:
- өтімділіктің қажетті минимумы қамтамасыз етілгенде;
- ... ... ... ... ... ... несиелік әлеуетте жоғары табысқа қол жеткізілгенде.
Аталмыш заңдылықтарды банк өтімділігі мен ... ... ... ... ... ... саясатты жасауға қолдану қажет. Несиелік
әлеует қаражаттарын үлестірудегі банк ... ... ... ... қаржаттарының көзі мен депозиттерінің ... ... ету. ... ... арнайылығы мен ақша ағымдарының
динамикасы банкке несиелік ... ... ... ... ... үшін, яғни несиелік әлеует қаражаттарының ... ... ұзақ ... ... ... ... мүмкіндіктер жасайды.
Қазақстандық және шетелдік ... ... ... ... банк өтімділігі проблемасының шығуының негізгі себептерінің
бірі екенін көрсетеді. ... ... ... үшін ... мен ... сомалары мен мерзімдері бойынша реттеу орынды
[19, 38-39 беттер].
Несиелік әлеует қаражаттарының сандық және сапалық келімі мен ... ... ... тұру тәжірибесінде маңызды фактор болып табылады.
Банктің несиелік әлеуеті банктің ... және ... ... ... ... Ссудаларға деген тұрақты сұраныс пен ... ... ... ... ... ... ставкасы
артады. Кері жағдайда – ол ... ... ... ... ... ... ресурстарына деген сұраныс пен ұсыныстың арақатынасымен
ғана емес, оның ресурстарының ақылығы дәйегімен реттеледі.
Несиелеу тәуекелдігінің ... ... ... коммерциялық
банктің түрі, заем алушының типі ... ... ... ... ... ... ... қамсыздандырылу мен кепілдік бар-жоғы,
тәуекелдің уақыттық үлестірілуі бойынша анықталады. Осы ... ... ... сома ... пайыздық ставка айқындалады.
Шынында, коммерциялық банктер қызметінде күнделікті ұшырасатын банктік
тәуекелдер коммерциялық банк түріне қарай түрліше болады. Мамандандырылған
банкте ... ... ... ... ... асырылуы қиындыққа
соғатын тәукелді кәсіпорындарды несиелеумен байланысты жоғарлатылған
тәуекелдер үстем ... Бұл ... ... ... ... соның ішінде, кепілдіктерді алу, кепілзат құқығы мен т.б жүзеге
асыруды талап етеді. Салалық банктерде басқалармен қатар берілген ... ... ... ... ... ескерген жөн. Осыған
байланысты, әрбір банк объективті және субъективті себептерге байланысты ол
үнемі ұшырасып отыратын тәуекелдіктерді басқарудың, ... ... ... жасауға кірісуі керек.
Банк клиенттерінің құрамы банктің тәуекелдікті және оның дәрежесін
есептеу ... ... ... ... бір заем алушыға немесе ... ... заем ... ... ... аймаққа немесе елге
берілген ірі несиелер банк банкроттығының себебі. Сондықтан, ірі несиелерді
ұсыну тәуекелін реттеу тәсілдерінің бірі ... ... ... болып
табылады. Банк клиенттерін таңдауға, қаржылық ауқаты тұрақсыз клиенттерді
несиелеуге таңдауды дағдарыстық емес ... ... ... ... ... ... Несиелік тәуекел бір клиенттің бірнеше ... да ... ... Бұл алынған несиенің мақсатсыз қолданылуына,
клиенттік ... ... мен оның ... қате ... ... ссуданың қайтарылмай қалу қаупін арттыруға әкеп соқтырады
[20,128 бет].
Тәуекелдікті уақытқа телу ... ... ... ... ... ... Жалпы экономикалық және саяси тұрақсыздық ... ... ... ... ... заем ... несиелеуге бағдар алады, бұның көптеген ... және ... ... байланысты болашақтағы тәуекелдіктердің дәрежесін
төмендетуде маңызы зор.
Несиелік тәуекелді сипаттауда коммрциялық банк ... ... ... ... мен ... ... ... тәуекелдерді төмендету үшін берілген банк қызметтерінің
ерекшеліктерін ... ... ... ... ... және ... ... орналастыруда алынған мәліметтерді
басшылыққа алуы ... ... ... ... пайда болатын
пороценттік тәуекелді ескерген абзал.
Қызметінің осы кезеңінде берілген банктің ұсынатын ... ... ... бір рет ... өзгеріссіз болып табылмайды. Ол
экономикалық өмір мен қаржылық саланың және т.б. өзгерістеріне ... ... ... ... мен ... ... мен ... критерий болып, олардың рентабельдігі мен бәсекеқабілеттігі
табылады. ... ... ... ... ... ... әсерін тигізетін
факторлар қатарын ескеру керек: сұраныс, ұсыныс, өзіндік құн, баға ... ... ... қызмет пен т.б. тұрған өмірлік цикл кезеңі.
Банктік қызметтер мен операциялар нарығының қазіргі нарығын және ... ... ... үшін ... банктің несиелік саясатын
анықтайтын сыртқы және ішкі ... ... ғана ... ... ... әсер ету бағасын берген де құптарлық. ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін нарықты маркетингтік
зерттеу ісін ... [21, 98 ... ... ... ... өзіндік шекаралары бар.
Несиелік саясаттың шекараларын анықтауыш шек, ... ... ... ... банктің несиелік саясаты мыналармен анықталады
деп айтуға болады:
- коммерциялық банктердің ... ... ... және ... ... ... нақты көрініс тапқан
ҚР ҰБ жалпы ақша-несие саясаты;
- несиелік саясат ... ... ... ... ... ... стратегиясы мен (тактикасы) әрекет
тәртібі. Дегенмен несиелік саясатты жасау мен тәжірибелік жүзеге
асырудағы ... ... ... ... ... ... ... тиіс). Макроэкономикалық
деңгейде несиелік саясаттың ... ... ал ... деңгейде (коммерциялық
банк деңгейі) банктің несиелік ... ... кең ... және олар ... ... ... ... несиелік стратегиясы терең талдауды қажет етеді. Орын алған
экономикалық жағдайға байланысты коммерциялық банктерге талдаудың ... ... ... ... персоналды таңдау және даярлау (несиелік саясатты жүргізу
аясындағы персоналдың ... ... ... ... ... ... және бақылау;
- тәуекелдік дәрежесін ескергендегі баға құралу;
- банк операцияларын диверсификациялау: экономика секторлары,
аймақтар, операциялар мен ... ... ... ... несиелік тәуекелін төмендету ... ... ... көп жүргізген сайын, банк соғұрлым
ерекше банктік тәуекелдікті шектейді, төмендетеді. ... ... ... тек ішкі ғана ... ... де кіреді. Мысалы, біздің банк үшін сыртқы болып
табылатын нарықтық тәуекел мүлдем ... ... ... есеп және салық салу ережелеріне келісті несиелер
бойынша орын алатын жоғалтулардың орнын толтыруға ... ... ... ... ... және қадағалау.
Алынған талдау нәтижелерін ескеріп, банк кейінгі даму стратегиясын
жасай алады. ... ... ... ... бағдарын дәл анықтауға,
банкпен таңдалған даму бағыттарына ... ... ... ... ... ... ... сыртқы саясаты несиелік процесті
ұйымдастыруға қатысты:
- елдегі экономикалық және саяси жағдайлардың ахуалын және
оның динамикасына ... ... баға ... ... туындай келе, ол өзінің несиелік іс-
әрекетіне (депозиттерге қаражаттар тарту мен ... ... ... ... қоятынын;
- нарықтардың қандай мақсатты нарықтары мен сегменттерін
банк несиелеу үшін ... әрі ... және ... ... деп ... ... заем алушылар олардың несие қабілеттігін талдау
позициясынан алғанда қандай талаптарды қанағаттандыруы
керектігін;
- нормативтік база, қадағалау және ... ... ... ... ... ... туындай келе ... ... ... ... ... ... ішкі саясаты мыналарды қамтуы керек:
- несиелеу процесін басқару орындары мен ... ... ... ... мен ... бекіту;
- параметрлеріне қарай несиелерді бекіту процедурасы;
- несиенің сапасына байланысты банк үшін ... ... ... ... банк ... ... деп тапқан капиталдың өтімділігі,
табыстылығы мен жеткіліктігі және дағдарыстық ... ... банк ... деп ... ... ... несиелік департамент қызметкерлеріне қойылатын талаптар
және т.б.
Демек, несиелік саясат ... ... ... ... ... олар нарықтағы сұраныс пен ұсыныстың ықпалымен және
банктің несиелік экспансия ... ... ... қонымдылығы туралы
ой түйінімен анықталады; әкімшілік шекаралар (банк іс-әрекетінің нормалары
мен нормативтері (ҚР ... ... ... банктің өзімен
бекітілетін несиелік операцияларды орындауға шектер мен несиелеудің ... ... ... ... ...... ... және микроэкономиалық, дербес) және ішкі шекаралар ... және банк ... ... ... аясындағы
шекаралар); уақыттық шекаралар (несиелік қатынастардың жеделдігінің
приоритеттерін ... ... ... ... қызметінің
географияық, аумақтық шекаралары); сапалық шекаралар (несиелік портфельдің
сапасын анықтайды) және сандық шекаралар (несиелік ... ... ... мен ... ... ... ... жоғарғы және
төменгі шекаралары [22, 81 бет].
Қазіргі жағдайда коммерциялық банктердің несиелік саясатын талдау
2.1 Несие ... ... және ... ... сапасын талдау
ҚР ҰБ несиелік нарықтың жай-күйіне ... ... ... ... ... ... банкретдің несиелік саясатты
жұмсарту себептерінің бірі сапалы заемшылардың тапшылығы болып табылады.
Екішіден, қазақстандық ірі ... бірі – БТА ... ... ... ... банк ... болашағында айқындық болмау кезеңінің
аяқталғанының ... ... және осы ... банктердің тәуекелге тәбетін
ұлғайтуға ынталандырды (2 сурет).
2 ... ... ... ... және ... ... сапасы
2010 жылы банктерден алынған ақпарат бойынша несиелік ... ... ... да, сол ... жеке тұлғалар тарапынын да
сұраныстың ... ... Бұл ... егер ірі және ... ... ... ... сұраныстың төмендегені байқалса, орташа
бизнес тарапынан ... ... ... ... ... ... ... банктердің қатаң
несиелік саясатымен, сондай-ақ банктердің ... ... ... және ... борыштарды қайта құрылымдауға қысқа мерзімді
кредиттер берумен түсіндіріледі, оның ... ... ... ... өз ресурстарын пайдалануды артық санайды.
Бөлшек несиелеу нарығының жандануы негізінен тұтынушылық несиелеу
сегментінде кейбір банктердің ... өсуі және ... ... ... сұраныстың ұлғаюы есебінен жүргізіледі. Тұтынушылық
кредиттеу көлемінің өсуі ... ... ... ... ... болған тауардың кейбір түріне халықтың тарапынан кейінге
қалдырылған сұранысты іске асыруымен түсіндіріледі.
Банктердің ұзақ ... ... ... қаламауы екі негізгі
фактормен түсіндіріледі – сапалы заемшылардың және ... ... ... ... ... ... (3 ... сурет. Несиелік ресурстарға сұраныс пен ұсыныстың өзгеруі
(корпоративтік сектор)
Сонымен ... ... ... коммерциялык банктердің тарапынан
кредиттеудің осы түрі бойынша, банк секторындағы бизнес ... ... өсу көзі ... осы ... ... арасында бәсекелестіктің
болуына байланысты несиелік саясаттың жұмсарғанын атап айтуға болады (кесте
3).
Кесте 3
Кредиттік ресурстарға сұраныс пен ұсыныстың өзгеруі ... ... ... |I_2009 |II_2009 ... ... |76,69% |17,43% |9,56% ... ... ... |62,63% |19,50% |2,35% ... ... |66,20% |18,14% |8,87% ... |67,28% |8,50% |3,81% ... және ... |41,73% |12,57% |5,47% ... |87,08% |28,77% |16,62% ... ... операциялар |86,25% |20,67% |6,31% ... ... |63,99% |36,16% |3,64% ... ... ... ... |76,42% |14,06% |4,84% ... ... үй ... |29,51% |31,00% |5,38% ... ... |38,87% |21,64% |8,39% ... ... бойынша басқалар |54,24% |22,66% |6,88% ... ... ҚР ҰБ ... ... ... ... несиелер артып келеді.Оны кесте 5 көруге болады.
Кесте 5
25 ірі ... ... ... ЕДБ проблемалық
заемдарындағы үлесі*
| Карыз үлесі |2008 |2009 ... ... ... | | | | |0 | ... ... ... |27,461 |29,370 |31,179 |31,499 |
|күмәнді (5-санаттың) | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... үлесі, % | | | | | | ... ... |3,960 ... |31,126 |33,839 |32,510 ... заемдарының | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... % | | | | | | ... ... ҚР ҰБ ... ... ... ... жиынтық несие портфеліне қатынасының
динамикасы Қазақстанда қолданылатын провизияларды ... ... ... несие портфелінің сапасымен корреляцияланады.
2010 жылдың үшінші тоқсанының аяғында бұл ... 32,75% ... 2010 ... ... тоқсанында орын алған, сыртқы борышты қайта
құрылымдау ... ... ... ... ... ... ... тануы себебі бойынша болған қамтамасыз ету құны ... ... ... ... ... ... атап айту қажет (5 сурет).
5 сурет. Қамтамасыз ету құнымен және қалыптасқан провизиялармен несие
портфелінің орнын толтыру ... ... заем ... қамтамасыз ету құнына арақатынасы (LTV)
бойынша ипотекалық тұрғын үй заемдарын бөлуді талдай отырып, LTV ... ... ... ... ... атап айтуға болады, бұл
жылжымайтын мүлік нарығының ... баға ... ... ... етуді іске асыру қажет болған жағдайда ... ... ... ... ... ... ... тобын және салыстырмалы түрде алғанда шағын
банктерді қараудан алып тастайтын ... онда ... ... ... ... жіктелген заемдардың орташа үлесі осы банктердің несие
портфелінде 25,8% құрайды.
Бұл ретте проблемалық ... ... көп ... ... ... тиесілі болады: қаржы қызметі (несиелердің 36,2%-ы),
құрылыс (28,8%), ... ... ... (20,7%), сондай-ақ
ипотекалық несиелеу (31%) құрайды.
Сондықтан да Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі коммерциялық
банктердегі берген ... ... үй ... ... ... 6 ... болады. Олардың жылдан жылға артып отырғанын көреміз.
Кесте 6
ҚР екінші деңгейдегі банктері берген ипотекалық тұрғын үй ... ... ... ... |Кепіл құнына |Басқа да |
| ... заем ... заем ... |
| ... ... 50% |сомасы кепіл ... үй |
| ... ... 60% ... |
| ... үй ... ... | |
| | ... | |
| | ... үй | |
| | ... | ... |153,5 |41,6 |619,9 ... |139,1 |43,1 |488,3 ... |138,1 |48,4 |464,1 ... |128,9 |45,6 |463,4 ... |142,1 |50,2 |443,4 ... ... ҚР ҰБ ... ... жылдың 3 тоқсаннан бастап заемдардың айтарлықтай бөлігін
қамтамасыз ету болып табылатын ... ... ... ... байқалды. Сонымен бірге 2009 жылдың ортасына дейін орын алып
келген (Алматыда – 2010 ... 3 ... ... ... ... ... төмендеуі 2008-2010 жылдары банктердің несие портфелі
сапасының төмендеуіне алып келген ... бірі ... ... ... ... ... ... үйдің орташа бағасы, бір шаршы метр үшін, мың.тг
Көптеген банктердің кепілде тұрған жылжымайтын мүлікті бағалау және
қайта бағалау ... ... ... мүлік бағасының өзгеруі мен LTV
көрсеткішінің өзгеруі арасында біршама уақытша болуын ... ... ... ... құрылымдалған заемдар портфелі*
|Үлесі |2009 |2010 |2010 |2010 |
| ... ... ... ... |
| Заңды тұлғаларға берілген қайта |0,16 |0,19 |0,25 |0,28 ... ... ... | | | | ... ... | | | | |
| Жеке ... ... қайта |0,10 |0,15 |0,16 |0,16 ... ... ... | | | | ... ... | | | | |
| ... ... ... ... |0,15 |0,18 |0,23 |0,25 ... ... | | | | |
| ... ... ... ... |0,51 |0,55 |0,51 ... ... ... ... | | | | ... портфеліндегі үлесі | | | | |
| ... ... ... |0,43 |0,40 |0,36 |0,39 ... жеке ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... ҚР ҰБ ... бойынша
Банктер несие портфелінің сапасын басқару мақсатында несие портфелін
қайта құрылымдауға белсенді түрде жүгінеді. ... ... ҚР ... ... ... ... 2010 ... 3 тоқсанының аяғында
заңды тұлғалардың қайта құрылымдаған ... ... ... ... ... үлесі - 16%. Жеке тұлғаларға ... ... ... ... ипотекалық заемдарға қатысты неғұрлым қарқынды
қолданылды. 2010 жылдың 3 тоқсанының аяғында жеке ... ... ... ... ... үлесінің мәні 51% тең болды.
Тұтынушылық кредиттері қайта құрылымдауға қатысты алатын ... ол ... ... ... (2010 ... 9 ... аяғында - 39%). Қайта
құрылымдаудың негізгі ... ... ... ... ... өткен
берешекті өтеу бойынша кейінге қалдыруға рұқсат беру (46%) және несиенің
жалпы мерзімін ... және ... ... ... (31%).
Үмітсіз заемдар көлеменің өсуіне осы замедары баланстан есептен шығару
көлемінің төмен ... да ... ... ... жартыжылдықта баланстан
есептен шығарылған заемдар ... ... ең ... осы заемдарды
есептен шығарудың қарқындылығы және ... ... ... ... ... ... шығынға қабылдау есебінен жүргізіледі.
Тұтастай алғанда банктер ... ... ... ... баланста
ұстау саясатын ұстанады, бұл проблемалық заемшылар дефолтынан кейін
банктерге өтетін ... ... ... ... тетіктерінің болмауымен
жіне қазіргі кезге дейін провизияларды қалпына келтіруіден кірістерге салық
салу мәселесінің реттелмей отырғанымен түсіндіріледі (7 ... ... ... ... тыс ... шығарылған кредиттердің жиынтық несие
портфеліне қатынасы
Тұтастай алғанда, провизиялардың жиынтық несие портфеліне қатынасының
динамикасы Қазақстанда қолданылатын провизияларды ... ... ... ... портфелінің сапасымен корреляцияланады. 2010
жылдың үшінші тоқсанының аяғында бұл арақатынас 32,75% болды. ... ... ... ... орын алған, сыртқы борышты қайта құрылымдау
үдерісінен өткен банктердің кепілдері қайта бағалауы және шығындарды ... ... ... ... ету құны және ... ... несие портфеліне қатынасының төмендеуін атап айту қажет [26. 4
бет].
2.2 Банк секторының несиелік белсенділігін ... ... ... тәуекелге баға беру
Дағдарыс неғұрлым елеулі теріс салдарларының бірі несиелік портфель
сапасының төмендігі ... ... оның ... ... ... 2009 жылы – 2010 ... ... материалдандыру болып табылады.
Несиелік портфель сапасының төмендігі және салыстырмалы ... ... ... ... ... несиелік белсенділігін тежейтін
факторлар ... ... ... бір ... 2010 ... ... тоқсанының
нәтижелері бойынша банктердің несиелік белсенділігінің бірқатар жандануы
байқалады, оған негізгі ... бірі БТА ... ... ... ... ... ... 8) [27].
8-кесте
Экономиканың секторлары бойынша корпоративтік ... ... ... ... |ROE (оң|Leverage |Ақша |NPL |
| ... |ось) |(оң ось) ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | | ... ... |Ауыл |-0,08 |2,39 |4,47 |76,97 ... ... | | | | |
| ... |0,41 |0,80 |156,55 |352,47 |
| ... |0,56 |7,33 |32,72 |1 041,18 |
| ... |0,52 |4,20 |-12,85 |718,82 |
| ... және |0,17 |1,12 |52,65 |77,62 |
| ... | | | | |
| ... ... |-0,24 |9,28 |25,19 |600,77 ... ... |-0,05 |2,60 |-0,40 |53,73 ... ... | | | | |
| ... |0,47 |0,81 |-19,73 |328,40 |
| ... |0,86 |8,05 |-2,21 |939,64 |
| ... |0,46 |2,65 |30,34 |666,24 |
| ... және |0,17 |1,13 |74,87 |45,12 |
| ... | | | | |
| ... ... |-0,27 |8,40 |22,25 |550,15 ... ... ... ... ... бойынша
2010 жылдың 9 айы ішінде қайта құрымдау жағдайындағы банктердің
балансынан тыс үмітсіз ... ... ... ... ... ... портфелінің «тарылғаны» байқалды. Мәселен, 2010 жылдың ... ... ... банк ... ... ... ... 5,3% азайды. Сонымен бір мезгілде үшінші тоқсанның нәтижесі
бойынша банктердің кредиттік ... өсуі ... ... ... ... 2010 ... ... жиынтық несиелік
портфель 1,5% өсті.
Корпоративтік сектордың несиелік тәуекелге ықпал ететін ... ... ... көрсеткіштері тұрғысынан алғанда заем қаражатының
меншікті капиталға (қаржы левереджі) қатынасының аз ғана ... ... ... ... көрсеткіштерінің (ROE) ұлғайғанын атап айту
қажет.
Содай-ақ, 2010 жылғы екінші ... ... ірі және ... ... банктердің есеп айырысу шоттарындағы ақша қаражатының
105 млрд.теңгеден ... ... ... бұл ... сектордың
банктер алдындағы қазіргі берешегін ішінара жабу мүмкіндігі туралы айтуға
жағдай жасайды. Өткен тәжірибені ... ... ROE ... ... қаражаты қалдығының ұлғаюы және қаржы левереджінің қысқаруы
экономиканың секторлары ... ... ... ... ... өткен жөн. Сонымен қатар уақытта корпоративтік секторда проблемалық
салаларда қалып отыр, ... ... және ... ... болады. Меншікті капиталдың рентабельдігі бұрынғысынша теріс
болып қалып отырғандықтан осы салалар өте ... ... ... ... отыр және 2010 ... екінші тоқсандағы деректер бойынша
міндеттемелердің меншікті капиталға қатынасы ауылшаруашылығының 2 саласында
көп және ... 8 ... көп. ... ... салалар бойынша оң
динамика ... 2010 ... ... ... ... ... проблемалық несиелердің аздап қысқаруын байқауға болады.
Корпоративтік сектордың қаржылық жай-күйінен басқа компаниялардың
тұрақтылығына ... ... тағы бір ... ... ... позициясы
болып табылады.
Кесте 9
Корпоративтік сектордың валюталық позициясының меншікті капиталға
қатынасы*
|Салалардың атауы ... ... ... |
|Сауда |59,4% |-5,6% |61,9% ... ... ... |82,0% |97,9% |70,3% ... ... |58,9% |39,6% |49,4% ... ... |29,8% |-0,9% |0,3% ... және ... |0,2% |-37,3% |-29,1% ... |246,7% |-15,5% |16,0% ... ... ... |-697,6% ... |-848,5% ... қызмет |-66,0% |-76,2% |-78,3% ... ... ... ... |29,6% |3,3% |7,9% ... (оң ось) |30,2% |7,7% |1,3% ... ... ҚР ҰБ ... ... 9 ең көп ... бар ... 2010 ... екінші тоқсанда
жылжымайтын мүлікпен операциялар салаларына кіретін ... ... ... ... болды, себебі осы саладағы кәсіпорынның ең көп
қысқа ашық позиясы бар. Осы салалар бойынша ... ... ... ... ... -848,5% және -78,3% ... егер ... осы көрсеткішті салыстырсақ, онда осы
секторлар бойынша ашық ... ... ... Көп өндіру өнеркәсібі және
сауда салаларына жататын кәсіпорындардың үлкен ашық ұзын ... ... Осы ... ... ... позициясының меншікті капиталға қатынасы
барынша оң мәнге (тиісінше 70,3% және 61,9%) ие ... ... ... ... ... кезінде туындауы мүмкін осы салалардағы
жоғары валюта тәуекелінің бар екендігін көрсетеді [28, 8-10 ... ... ... ... алғанда қарайтын болсақ, онда
2010 жылғы екінші тоқсанда 2010 ... ... ... ... ... ... капиталға қатынасы ұлғайды. 2010 жылғы 2-
тоқсандағы осы мән 1,3% болды, бұл ... ... ... ... ... ... елеусіз деңгейін көрсетеді.
Корпоративтік сектордың жай-күйінің жақсаруы туралы кәсіпорындар
дефолты ықтималдылығының шамалы ... ... ... ... бар ... ... ... іріктеуден алынып
тасталғанымен банк секторының валюта позициясы ... ... ... Сонымен қатар банктер бойынша ашық ұзын және ... ... ... ... ... бірдей.
Кәсіпорындардың өзінің міндеттемелер бойынша жауап беру қабілетінің
өсуі банктер алдындағы ... ... ... ... ... ... өсу фактісін және дағдарысқа дейінгі кезеңге жақындайтынын
растайды (8 сурет).
8 сурет. ... ... ... және ... ... ... ... біртіндеп жақсарады,
алайдабұл барлық салалар бойынша болмайды. Осы ... ... және ... ... ... ... ... қалып отыр (9
сурет). Құрылыс саласында 2010 жылғы алғашқы екі тоқсан үшін ... ... ... ... ... кірістер қатынасының ұлғаюы
байқалады, оның салдарынан осы сала бойынша болашақта несиелік ... ... ... ... ... елде ... тұрақтындыру
салалардың көпшілігі бойынша ... ... ... жақсаруына әкеледі, бұл бұдан әрі кәсіпорындардың ... өз ... ... ... беру ... ... ... сурет. Салық салғанға дейінгі кірістің банк секторы алдындағы
берешекке қатынасын секторлар бойынша бөлу
Кірістің ұлғаюы және банктер алдындағы ... ... ... қатынастардың 2008 жылдың басындағы ... 2010 ... ... ... ... ... қысқаруға әкелді. ... ... ... ... жеке ... арасында проблемалық
несиелердің ұлғаюы қарқынының баялауына әкелді және несиелеудің осы ... ... ... ... әрі қысқаруын күтүге мүмкіндік береді.
Кірістерді біркелкі емес бөлудің біртіндеп қысқаруы халықтың ... оң ... ... Бұдан басқа ортадан ... ... ... ... ... ... да ... жағдайы жақсарды. Борыштың ЖІӨ-ге үлесі
(01.10.2010 жылғы - 12% астам) және ... үй ... ... (2010 ... 3- ... аяғында - 11% аз) біртіндеп
қысқаруда (10 сурет) [29, 9 бет].
10 сурет. Үй шаруашылықтарының ... ... ... үй ... ... саны ... топтар бойынша
өседі, 15% дерлік халықтың үлесі ... ... ... ... ... ... ... 10). Өткен кезеңмен ... ... ... ... 5% -ға ... ... топтардың
көпшілігінде үй шаруашылықтарына арналған борыштық жүктеменінің едәуір өсуі
салдарынан тұтыну ... ... және ... қаржыландырудың азаюы
байқалады.
Кесте 10
2010 жылы тұтыну үшін пайдаланылған, жан басына шаққандағы айлық
табыс бойынша ... ... |5000 ... |5001 - 10000 |
| | | |
| | | ... | | |
| | | ... ... ... |112,347,494 ... ... | | ... | | ... ... ... ... ... ... | | ... | | ... ... |104,916,611 ... ... ... | | ... ... | | ... ... ... ... | | ... ... | | ... | | ... ... ... ... ... ... етілген | | ... | | ... ... ... ... ... ... | | ... | | ... | | ... ... |29,893,084 ... ... ... | | ... | | |
| | | ... Республикасы |14,606,401 ... ... | | ... | | ... | | ... ... | | ... ... ... ... ... | | ... ... | | ... | | ... ... ... ... ... | | |
| ... ... ... ... |(42,162,032) ... ... | | ... ... ... ... ... ... | | ... ... | | ... | | ... ... 31 ... 2010 ... ... ... құрылған
Несиелер мен берілген қаржыларды есептен шығару. Несиелер мен берілген
қаржыларды өндіріп алу, оның ішінде қамтамасыз етуден өндіріп алу ... ... ... ... олар ... ... есебінен есептен
шығарылады. Несиелер мен берілген қаржыларды есептен шығару банк басшылығы
банкке тиесілі сомаларды өндіріп алу жөнінде ... ... ... ... кейін, сондай-ақ банк қолда бар кепілмен қамтамасыз
етуді алғаннан кейін жүргізіледі. Несиелік ... ... ірі, ... ... ... несиелер бойынша міндетті түрде несиелер бойынша,
сондай-ақ инсайдерлерге несиелер бойынша ... ... ... ... есептен шығару туралы қабылданған шешім сот немесе
нотариаттық органдардың ... ... ... ... ... ... өтеу (ішінара өтеу) мүмкін емес екендігін куəландыратын
іс жүргізу құжатымен расталуға тиіс.
Қазақстан несие нарығының ерекшелігін ескеріп, бұл ... ... ... оның ... ... жоғары екеніне көз жеткізуге
болады. Өйткені несие қоржынындағы қамтамасыз етілмеген несие көлемінің
үлес ... ... ... ... ... 10 ... асып ... несиелер көлемі және есептелінген пайыздық кіріс банктің
активті операцияларының табыстылығын және ... ... ... ... деңгейін талдауға мүмкіндік береді. «Казкомерцбанк» АҚ-ның берілген
несиелер ... және ... ... ... келесі кесте 12
көрсетілген.
Кесте 12
Берілген ... ... және ... ... ... теңге)
|Несие атауы |2009 ... |2010 ... |
| |31 ... |31 ... ... несиелер ... ... ... берілген несиелер мен |14,887,016 ... ... ... ... пайыздық| | ... | | ... ... ... ... ... |
|Құнсыздануға резервтер шегеріліп, |729,843,813 ... ... ... ... | | ... | | ... Казкоммерцбанктің 31 желтоксан 2010 жылгы қаржылық есебінің
негізінде құрылған
Экономиканың салалары бойынша несие ... ... ... қай ... ... белсеңді қатысуын көрсетеді. Бұл
көрсеткіш несие ... ... ел ... ... әсерін
бейнелейді. Оны 11 суреттен көруге ... ... ... ... ... ... ... диверсификациясы
Осындай несие саясатын жүргізіп отырған ... АҚ ... ... ... ... ... ... нарығындағы қызмет көрсететін «АТФ банк» АҚ несие саясатының
ерекшеліктерін талдау:
АТФ банктің несиелік саясатында Қазақстан ... ... ... банктің маңызды бағыттарының бірі болып табылуда. ... ... ... ... ... ... сауда және ауыл
шаруашылығы кәсіпорындарымен тығыз байланыста болды. Бұған қоса ... ... ... ... ... өтімділігі мен рентабельділігі жоғары клиенттер базасын құру болды.
Мұндай кәсіпорындардың банкке әкелетін ... да аз ... ... банк
ұсынған қызмет спектірін бар мүмкіндігінше қолданады. Банктің несиелеуі
негізінен ірі бизнесті және ... ... мен ... ... ... және орта бизнес өкілдеріне бағытталды. Банктің көрсететін қызметінің
негізгі міндетінің бірі болып, ... ... ... оны әр ... ... ... ... табылады. Бұны іске асыру
үшін банк клиенттер базасын талдау және несие тәуекелін басқару жұмыстарына
айрықша ... ... ... ... топтың қарқынды өсуінен соң, 2008 жылы бұл көрсеткіштер
едәуір баяулап, екінші ... ... ... өсу ... ... ... баяулаудың негізгі себебі тек қана банктерге ғана емес,
сондай-ақ Қазақстанның банктер қауымдастығы мен ... ... ... ... өтімділік дағдарысы болды. Бірақ банк тез аяққа ... 2009 жылы ... ... өсу ... ... 2010 жылы ... ... мөлшері
төмендеп, 2009 жылы 1 047,3 млрд.теңгені ... 2010 жылы 984,7 ... ... төмендеді (12 сурет).
12 сурет. Валюта балансының мөлшері
Активтер көлемі бойынша ... ... ... банк жүйесіндегі
үлесі 8,5% құрады.Топтың несие ... өсу ... ... ... (2007 жылы – 85,3%, 2008 жылы – 118,5%, 2009 жылы – 113,8%)
біршама төмендеп, 49,6% құрады. ... өсім ... ... ... ... ... млрд. теңге. 2010 жылы несие қоржыны үлесінің 50,0-ден 79,5%-ға өсуі
есебінен баланс ... ... ... ... бірге барлық өтімділік
коэффициенттері белгіленген пруденциалдық нормативтер шамасында қалды ... ... ... АТФ ... 2010 жыл ... ... ... серпіні
2010 жылы топ тартқан клиент қаражаттарының көлемі өсті. Оның ішінде
клиент қаражаттарының баланс пассивіндегі ... 38,7%, ал 2009 ... 4,3% ... ... ... ... мен депозиттердің талап етілгенге дейінгі үлесі – ... ... ... ... – 83,7%. ... ... ... берешек қаржысы – 63,6%, ал жеке тұлғалардың қаржысы –
36,4% ... (14 ... ... 2010 ... ... АТФ ... ... қаражаттарының
серпіні
2010 жылы кредиттiк мекемелерден тартылған қаражат көлемі 34,6%
төмендеді. Мұндай төмендеу қысқа ... ... ... ... (15 ... 2010 ... ... айында 550,0 млн. долл. сомасында
синдицирленген заем өтеліп, оның орны ... ... ... ... болатын.
15 сурет. 2010 жылдар бойынша кредиттік мекемелер серпіні
2010 жылы табыс салығын төлегеннен кейінгі АТФБанк АҚ-тың таза
табыс көлемі 7 244 млн. ... ... бұл 2009 ... ... ... (16 ... ... 2010 жылдар бойынша АТФ АК ның табыс серпіні
Банк халықаралық даму институттары – Еуропалық Қайта құру және ... ... ... ... Maatschappij vorr
Ontwikkelingslanden (FMO), Deutsche ... ... mbH (DEG), ... fur ... ... Bank of Korea (KEXIM), Дүниежүзілік банкпен және басқа да
жоғары дәрежелі ұйымдармен тығыз ынтымақтастықта бола ... өз ... ... саудалық қаржыландырудың барлық ... ... ... және орта ... ... ... ... жылдан бері Банктің барлық филиалдарында ойдағыдай жүзеге асырып
отырған, ЕҚДБ өкілеттік берген Қазақстандағы тұңғыш ... ... ... аймақтарында орналасқан ірі сауда және
өнеркәсіптік кәсіпорындары бар заңды тұлғаларға кредит беру – ... ... ... ... ... Кредит беру саясатындағы басымдылық ... ... бір ... ... ... ... құрылыс,
сауда, ауылшаруашылығы кәсіпорындарымен тығыз ынтымақтастық жасау,
әлеуметтік-экономикалық бағдарламаларды ... ... ... ... ... банк ... ... қызмет түрлерін белсенді
пайдаланатын сенімді және рентабельді клиент– қарыз алушылардың тұрақты
ортасын қалыптастыруды ... ... Заем ... қайтарылуына
сенімді кепілдіктен басқа, банктің кредит беру стратегиясы есептік жылы ірі
бизнеске кредит беру және тұтыну тауарлары мен ... іске ... ... және орта кәсіпорындарға кредит беру сияқты басты екі
бағыты бойынша іске асырылды [35].
2010 жылғы кредит беру ... ... ... бірі – ... сапасын кредиттік қатынастар субъектілері, қарыз алушылардың салалық
тиесілігі, кредит беру мерзімі мен ұсынылған қамтамасыз етулердің ... ... ... Бұл міндет кредит алуға берілген өтінімдерді
алдын ала мұқият іріктеу, ... ... және ... ... ... ... беру ... ішінде қарыз алушылардың қаржылық
жағдайындағы өзгерістердің мониторингісін өткізу, проблемалық ... ... ... ... ... мен оларды өтеу жөніндегі
жұмыстар арқылы, сондай-ақ кредит берудің әрбір ... ... ... ... ... ... Ресурстық базаны кеңейту –
банкке, көбінесе экономиканың негізгі бөлігін кредит ... ... ... ... ... кредит берудің артуы бірқатар факторларға
байланысты. Бір жағынан, бұл кәсіпорындардың негізгі ... ... ... ... ... толтыру үшін өндірістік белсенділікті
қаржыландыру мақсатында кредиттерге сұраныстың ... ... ... бұл – банк ... бәсекелес ортаның болуынан ... ... ... мен ... артуынан, біршама тұрақты
макроэкономикалық жағдайында экономиканың негізгі бөлігінің кәсіпорындарына
кредит берудің жүйелі ... ... ... беру ... ... ... 1 ... мәлімет бойынша банктің корпоративтік блогының
несие берешегінің жалпы қалдығы 462 956 553 мың теңгені құрайды.
2010 жылғы 1 қаңтармен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... ... 2011 жылы банктің жалпы
кредит қоржынындағы корпоративтік кредиттердің үлесі 61,3% құрады.
Кесте 13
Аймақтар ішіндегі ... ... ... беру ... ... ... % ... ... % ... |70 217 105 |100,00 |127 134 138 |100,00 ... |9 148 190 |13,02 |28 669 960 |22,5 ... |4 488 881 |6,39 |8 611 959 |6,7 ... |17 274 154 |24,6 |33 059 618 |26 ... |8 538 597 |12,15 |13 265 137 |10,4 ... |4 714 108 |6,71 |3 464 497 |2,7 ... |5 188 573 |7,38 |8 942 056 |7,0 ... |5 787 075 |8,24 |8 033 835 |6,3 ... |3 044 690 |4,33 |3 951 967 |3,1 ... |1 621 537 |2,3 ... |1,0 ... |1 673 114 |2,38 |3 394 349 |2,6 ... |3 341 946 |4,75 |4 531 216 |3,5 ... |1 866 825 |2,65 |5 432 797 |4,2 ... |1 436 010 |2,04 ... |1,0 ... |3 764 |0 |0 |0 ... Atf. ... ... 13 көрсетілгендей, банктің жалпы кредит қоржынындағы
филиалдардың корпоративтік кредиттерінің үлесі 127 134 138 мың ... 27,4% ... ең ірі және ... ... ... ... сипатталатын, ... ... мен ... ... мекемелерге назар аударатын аймақтарында
жүзеге асырды. Осы аймақтардың ... ... ... ... ... беру ... 72,4% 6 аймақтың үлесінде екені көрінеді. Ең
ауқымды үлесті Астана (26%), ОҚО (22,5%), Ақтөбе (10,4%), ... ... (6,7%), ... (6,3%) ... ... ... ... кредит салымдарының құрылымында белгілі
өзгерістер пайда ... Ал ... ... ... ... ... ... 17 суретте көрсетілген.
17 сурет. Экономика салалары бойынша несиелік ... ... ... ... кредиттердің ең ауқымды бөлігі ... ... ... ... ... ... мүлік және тамақ
өнеркәсібiмен операциялар, бұл экономиканың бөлшек ... ... ... ... берудің ұзақ мерзімді саясатымен
түсіндеріледі.
Экономиканың нақты саласына кредит берудің артуы бірқатар факторларға
байланысты. Бір ... бұл ... ... ... ... сондай-ақ айналым капиталын толтыру үшін өндірістік ... ... ... ... ... ... Екінші
жағынан, бұл – банк ... ... ... ... ... ... ... мен жеделдігінің артуынан, біршама тұрақты
макроэкономикалық жағдайында экономиканың негізгі ... ... ... ... тәуекелінің кемуінен кредит беру ... ... ... 1 ... мәлімет бойынша банктің корпоративтік блогының
несие берешегінің жалпы қалдығы 462 956 553 мың ... ... жылы ... ... диверсификациялай отырып, 2011 жылғы 1
қаңтардағы мәліметтерге сәйкес, экономика салалары ... ... ... ... ... ... сәйкес келетін, банктің
корпоративтік блогы мына салалардағы жобаларды қаржыландыруды жүзеге ... 14). АТФ АҚ Банк ... ... ... ... сапалы
қызмет көрсетуімен элиталы консервативті несиелеуші болып саналады.
Кесте 14
Салалар бойынша 2010 жылғы жобаларды қаржыландыру*
|Салалардың атауы ... % ... |17.98 ... ... және комиссиялық агенттер арқылы сауда |14.58 ... ... ... |12.99 ... ... өндірісі |12.98 ... ... пен ... ... ... |11.57 ... | ... шаруашылық, аңшылық және онымен байланысты |4.91 ... | ... ... мен ... |2.78 ... ... |2.55 ... көрсетілетін қызметтер |2.38 ... ... беру |2.17 ... ... және ... ... ... |1.76 ... ... |1.74 ... ... ... ... және спорт салаларын |1.55 |
|ұйымдастыру қызметі | ... емес ... да ... ... ... |1.13 ... және қосалқы көлік қызметі |1.12 ... ... ... |1.03 ... ... |1.00 ... шикізаты мен табиғи газ шығару; мұнай мен газ |1.00 ... ... ... | ... |5.00 ... |100.00 |
* www. Atf.kz ... сайты
Тұран Әлем банктің несиелік ерекшелігі. Тұран Әлем банктің несиелік
процесі - банктің несиелік қызметінің жалпы алгоритмін ... ... ... ... ... ... ... берудегі алдын ала жүргізілетін жұмыс;
- несиелік құралдардың сатып алушыларын іздеу, зерттеу ... ... ... ... және ... несиелендіру туралы шешім қабылдау;
- несиелік құралдардың қайтарылуы.
Тұран Әлем Банк Қазақстан экономикасының салаларындағы жобаларды
жүзеге асыру ... ... ... ... ... және факторинг сияқты
перспективалы және жоғары табысты ... ... ... ... несие беру бағдарламалары әзірленіп іске қосылды. Сонымен бірге,
тәуекелдікті салалық әртараптандыру тұрғысынан қарағанда, несие қоржыны
жақсы ... және ... ... ... ... 15).
Кесте 15
Экономика салалары бойынша несие қоржынын диверсификациясы*
|Экономика салалары |2010 |2009 ... ... |120 162 |57405 ... ... |137 903 |86582 ... үй |40 158 |21 806 ... және шаруашылық құрылыс |74 410 |40 478 ... мен газ ... |72 645 |37 295 ... ... |5 960 |4 678 ... ... |64 987 |45 271 ... өнеркәсібі |36 256 |41 030 ... |27 869 |20 001 ... ... |11 005 |5 174 ... ... |7 066 |- ... ... |25 025 |12 160 ... өндірісі |7 690 |5 631 ... |4 886 |3 857 ... ... |31 164 |20 924 ... |3 564 |1 856 ... |21 491 |8 874 ... ісі |3 927 |3 860 ... шығындар |1 776 |3 607 ... ... |939 |4 675 ... |1 466 |516 ... , ... ... |1 750 |1 301 ... |18 597 |12 160 ... |720 696 |439150 ... Әлем ... 31 ... 2010ж ... ... негізделіп
құрастырылған
Кесте 15 көріп отырғанымыздай банктің ... ... ... ... ... ... ... Жеке тұлғаларды несиелеу де қарқынды
жүріп жатыр. Тұран Әлем ... ... ... қарастырылған негізгі
қарыздар:
- ипотекалық банктік қарыздар;
- консорциялды (біріктірілген) несиелер;
- экспортты - импортты несиелер;
- дебиторлық ... ... ... және ... ... ... және коммерциялық мақсаттарға берілген несиелер;
- тұтынушылық банкілік қарыздар;
- банкаралық банкілік қарыздар;
- лизинг;
- басқалары.
Банк ... да ... ... ... ... ол ... желі
болып табылады. Банк клиенттеріне ... ... ... ... ... ... банктерінің несие нарығындағы қызметі(қосымша):
Сонымен жалпы банк секторымен 2009 ... ... ... ... 4057155 млн. тг ... ... пайыз мөлшерлеме 13,3%. Оның ішінде
3288312 млн. тг 12,3%-бен банктік емес заңды ... ... ... үлесіне 768843 млн тг 17,5%-бен тиді. Шетел валютасында 1766374
млн тг 11,2%-бен ... ... ... 2290782 млн ... ... 60% ... мерзімге, ал ған 40% ұзақ мерзімге берілген.
Қазіргі кезбен салыстырғанда несие нарығындағы, ... ... ... ... ... жоқ. Ол жалпы несие бойынша 13%, заңды тұлғаларға берілген
несие бойынша12%, жеке тұлғаларға 17% құрап отыр. Ал 2010 жылы ... ... ... ... өсім ... ... ... ең көп несиеленетін Алматы қаласы болып келеді. Астана, Оң ... ... ... ... ... аймақтары да екінші деңгейлі
банктермен жаппай несиеленуде. Банктердің мерзімі өткен ... 2010 ... ж ... ... 66487 млн. құраған. Экономика салалары бойынша ең көп
несиеленетіндер: кен ... ... және ... Бұл ... келе ... ... ... банктің орны ерекше екенін айтып
өткен жөн. Бірақ, несие пайызының бірқалыптылығы несие нарығының дамуын
тежеп ... Ал ... ... ... ... ... ... институттарының әлі несие қоржынының тәуекелін басқара алмауын
көрсетеді [36].
«Қазақстан Халық Банкі» АҚ-ның несие беру ... Банк ... ... ... ... төлем мерзімін сақтауға, қаржылық жағдайына,
қарыз алушының банкпен қарым-қатынасына, несие тарихына, несиені қамтамасыз
ету және оның ... пен ... ... байланысты келесі топқа
бөлінеді:
Стандартты – бұл қайтару мерзімінің келмеуі және ... ... ... ... ... категориясында қайтарылмау нысаны
болмайды.
Субстандартты – негізгі немесе ... ... 30 ... ... ... төлемнің кішіктірілуі кезіндегі несие. Мұнда несие
мерзімінің ұзартылуы бір реттен көп болмайды.
Қанағаттанарлықсыз – негізгі ... ... ... ... ... 60 күнге дейін қайтару бойынша төлемнің кешіктірілмеуі кезіндегі
несие. Мұндай несие ... ... бір ... көп бола ... - ... ... ... сыйақыны (мүддені) 60 күннен 90 күнге
дейін қайтару ... ... ... кезіндегі несие.
Үмітсіз – негізгі қарызды немесе сыйақыны (мүддені) 90 күннен астам
дейін қайтару бойынша төлемнің кешіктірілуі кезіндегі несие.
Несие ... ... ... портфелін бағалауды кесте 16 көруге болады.
Кесте 16
Несие сапасы бойынша «Қазақстан Халық Банкі» АҚ несиесінің жіктелуі*
млн. теңге
| ... | 2008 |2009 жыл |2010 жыл ... ... |жыл | | | |
| | | | | ... | 2009-2010|
| ... |% ... |% |
| | | | ... ... |
| ... ... ету ... |22 ... ... ұшырауы|12 |
|несиеге берілген мәлімдемені |21 ... ... ... ала | |
|дұрыс қарастырмау | ... ... |11 ... ... әлсіз болуы |18 |жұмыссыздық/жанұялық жағдай | ... ... ... | ... ... кету | ... |5 | | ... келісілгенді ала алмау | | |33 ... |1 ... | |
| |67 | | |
* ... ... ... құрастырылған
Несиелік тәуекелді басқарудың негізгі шаралары банктің ішкі саясатына
жатқызылады. Бұл ... ... ... несие және инвестициялық портфелін диверсификациялау;
- қарыз алушының қабілетін алдын ала талдау;
- берілетін несиелердің құнын ... мен ... ... қайтарылуын үздіксіз бақылау.
Банктің несиелік портфелін диверсификациялау ... ... ... оның ... ... ... ... тәуекелдер
деңгейі жоғары экономика секторларын анықтау орын алады. Жалпы банктердің
несиелік портфельді басқару, оны жіктеуден ... ... ... ... ... ... ... несие түрі, ссуданың
мөлшері, оның мерзімі, қарызды өтеу ... ... ... ... ... қай ... қызмет көрсететіндігі, қарыз
алушымен ... ... ел ... ... несиенің бағасы,
несиенің қайтарымдығын қамтамасыз ететін кепілдің түрі, ақша ағымының
мөлшері ... ... ... және балдық әдіс арқылы бағаланады. Номерлі
жүйе бойынша ссудалардың әрбір рейтингісіне таңдалған критерийлеріне сәйкес
бірқатар белгілер беріледі.
Мысалы, ... 1 ... баға – ... өз ... ... ... ... деген берік сенімі бар, қаржылық жағдайы тұрақты қарыз
алушылар алған несиелерге беріледі, ал рейтинг ... ... ... ... ... 180 күннен астам мерзімі өтіп кеткен берешегі бар
қарыз алушыларға немесе ... ... ... ... жоқ, ... анық
мәліметтер жоқ клиенттерге берілген ссудалар.
Ссудалардың сапасын анықтаудың ... ... ... ... критерийге
түрлі параметрлер және сол параметрге сәйкес келетін балл ... ... мен ... негізінде ссудалар бес топқа бөлінеді.
Топтың әрқайссына банк тәуекел процентін бекітеді, бұл өз ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болатын шығындарды
жабуға арналған жеткілікті резерв (провизия) ... ... ... ... портфельдің сапалы бағалануы құрылымдық ... ... ... ... ... жүргізіледі. Қаржылық коэффиценттер
жүйесі несиелік тәуекелдің орташа ... ... ... құрылған провизия
немесе резервтің несиелік портфель мөлшеріне қатынасы), тәуекелден сақтан
деңгейін (несие бойынша құрылған ... ... ... ... ... резервтің жеткіліктігін, несиелік портфельдің
табыстылығы мен оны ... ... ... ... ... бойынша классификацияны ''Екінші деңгейдегі банктердің несиелк
портфелінің классификациясы мен ... ... ... шығындарды
жабуға арналған резервтерді (провизияларды құру тәртібі туралы'' ... ... банк берп ... ... - өтеу ... әлі ... сапасы күдік
туғыздырмайтын несиелер.
Субстандартты несиелер – несиенің қайтарылуы 30 күнде кідіріп қалумен
байланысты шамалы тәуекелі бар, бір рет ... ... ...... ... өтіп ... ... шығарған күннен бастап есептегенде мерзімін өткізіп алу ұзақтығы 30-
60 күн ... ... бір ... ... ...... мерзім өтіп кеткен ссудалар шотынан
шығарған күннен ... ... ... ... алу ... 60-90 күн
аралығында болтын несиелер.
Үмітсіз немесе шығынды несиелер – мерзімін өткізіп алу ... ... асып ... ... ... ... өтіп кеткен ссудалар шотына
шығарған күннен есептегенде 90 күн ... ... ... ... ... ... Несие бойынша өсімақы есептеуді тоқтату дегеніміз банк
балансында ... ... ... ... ... яғни есептелмеген
өсімақы есебі енді баланстан тыс шоттарда жүргізіледі.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банктің Басқармасының 2002 жылы ... №465 ... ... ... міндеттемелердің
жіктелуі және оларды күмәнді және үмітсіз санаттарға жатқыза отырып, ... ... ... туралы ережесіне сәйкес,банктер Ұлттық банкке ай
сайын айлық баланспен ... ... ... Банктерді қадағалау
департаментіне активтері мен шартты міндеттемелердің жіктелуі мен ... ... құру ... ... ... ... ... және жеке тұлғаларға қатысты, сондай-ақ басқа
банктерге байланысты банктің талаптары ... ... ... ... мен шартты міндеттемелер стандартты
және жіктелген болып бөлінеді.
Жіктелген активтер қатарына жатпайтын активтер ... ... ... мен ... ... ... (5 санатты
күмәнді) және үмітсіз болып бөлінеді.
Жіктелген активтер қатарына банк несиелері, ... ... ... ... және шартты міндеттемелері жатады.
Несиелердің жіктелуі олардың сапасына, ... ... ... ... жағдайына, оның несиелік тарихына, несиенің жіктелу
санаттарына байланысты жүзеге асады.
Банкаралық несие ... ... ... ... жіктеледі.
Шет етелдік тәжірибеде де активті операциялардың маңызды бағыты болып,
несиелеу саналады ол несиелік ... ... ... ... ... ... алып ... Несиелеу процесі барысында қарыз
алушылардың өз ... ... ... ... болатын
банктердің қаржылық шығындар шегу қаупі туады. Сондықтан қандай да болмасын
несиелік саясатты ... ... де ... ... шығындар бола береді.
Банкте несиелік портфеліндегі проблемді несиелер ... өсіп ... ... ... ... ал бұл өз ... ... несиелік ресурстар
нарығында алатын орнына әсер етуі мүмкін [48, 164 ... ... ... ... ... ... қарамастан банктер
сенімділік пен қауіпсіздіктің көзі болуы керек. Менің ойымша АҚШ, ... ... ... ... басқару тәжірибес өте қызықры болып
отыр. Бұл елдердің ... өз ... ... ... ... ... көтереді. Бұл ... ... ... рол атқарады. Өтімділікке түрлі факторлар әсер ... ... ... емес қабылданған шешімдер, пайыздық ставкалардың
күрт өзгеріп кетуі немесе жалп ... ... ... ... ... әсер ... ... банктің өтімділігін анықтайтын
факторлар оның бақылау шегінің ар жағында жатыр.
Өтімділік саясаты өтімділік – табыстылық дилемасын шешумен байланысты.
Сондықтан банк ... ... ... ... отырып өз табысын
максимизациялау. Бірақ берілген шектеулерді ... ... ... ... банк ... ... ... қашан және қандай масштабта ... ... ... анық ... бере ... Ал ... мәселесі пайда
болған жағдайда алдын ала дайындалған шараларды – резервтерді, ... ... ... ... ... ... операцияларды қолдануға
ғана болады [49].
Шетел тәжірибесінде өтімділікті басқардың бірнеше әдіс ... ... ... ... әдісі, яғни банк активтерін
бағалы қағаздарға ... ... ... секьюритизациялау кезінде
несиелік ресурстарды несиелік шартқа отыру негізінде ғана орналастыру емес
сонымен ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді
несиелеу кезінде облегацияларды қолдану ... да ... ... ... бір ... жол - қайта сату құқығын
пайдалану. Сонымен, секьюритизация несиелерді бағалы қағаздарға ... ... бір ... ... ... ... бір ... туғанда, мысалы банкпен несиелік ... ... қою, ... несиелік портфель құрылымының өзгеріп кетуі
жағдайында, мәселені шешудің бір жолы секьюритизация ... ... ... әдіс ... ... ... алушылар несиені беру шарттары
қанағаттандырмаса немесе ол ... ... ... ... ... өтеуге
жағдайы болмаған кезде қолдануы мүмкін.
Қарыз алушы кейін несиені өтеу үшін қолданылатын мемлекеттік ... ... Бұл ... ... ... несиелік
портфелінің құрамында несиелік міндеттеменің орнында қарыз алушының
мемлекеттік емес облигациялары ... ... Бұл ... ... ... ... ... нарықта өткізілуі мүмкін.
Қарыз алушының мемлекеттік емес облигацияларын несиелік портфельдің
құрамына алып оны бірден секьюритизациялауға болады
Несиелік ресурстар жеткіліксіз ... ... банк ... ... мүмкін, яғни нарықтағы үшінші бір тұлғаларға қарыз алушының
мемлекеттік емес ... ... бір ... өткізіп, ал
қалғанын өз несиелік портфелінде қалдыруы мүмкін.
Секьюритизация ... ... ... түрлі-түрлі болып келуі
мүмкін. Бұл ең алдымен белгілі ... ... ... ... ... банктердің өз потенциялын қолдану қажеттілігіне
байланысты.
Бұл әдіс біздің еліміздің ... ... ... ... ... ... инвесторлары мемлекеттік емес бағалы қағаздар
нарығында қаржы ... ... ... шектеушіліктер шегеді.
Бұл тұрғыдан несиелік ... ... ... ... ... де ... әсерін тигізеді, себебі А- ... ... ... ықпал етіп жалпы барлық жүйесінің тиімді ... ... ... ... ... ... мен қағидаларын
зерттеу нәтижесінде несиелік саясаттың мынандай ... ... ұзақ ... ... ... жоғары табыспен
қамтамасыз ету; өтімділікті қадағалау; тәуекелді диверсификациалау; саясат
пен үрдістердің белсенділігіне ... ... ... мен ... ... ... ... деген қажеттілігін қанағаттандыру.
Банктің несиелік саясаты және несие үрдістері несиелеудің ... ... ... ... қаржылық жағдайын зерттеу және
талдау, қарыз беруге келісім беру, оны ... беру және ... ... ... ... мүлкін бағалау және қарызды өтеу тәртібі.
Банктің ішкі несиелік саясатына активтік ... ... ... ... ... ... даму стратегиясын және елде
қалыптасқан экононмикалық жағдайды есепке ... оның ... ... ... ... ... несиелеуде несие ресурстарын
экономикалық әртүрлі саласына ... ... ... ... ... ... ... тұтынатын тауарларды өндіру, денсаулық сақтау,
сауда, ауыл шаруашылық өнімдерін өндіру және ... ... ... ... кіші және орта ... дамыту, қысқа мерзімді банкаралық
несиелерді ұсыну).
Банк несиелік саясатында сондай-ақ, қарыз алушыларға қойылатын негізгі
талаптарды және несие ұсыну барысындағы ... ... беру ... [50, 46-48 ... ... тиімділігін несиелік портфелінің сапалы құрамын
салыстырмалы талдау көрсетеді; банктің несиелік ... ... үлес ... жеткілікті шамада, ал күмәнды және үмітсіз
несиелер үлесі банктің ұзақ ... ... ... ... ... ... Зерттеу көрсеткендей, банктің несие саясатында
мәселелі несиелерді жою ... ... ... ... сөйлесу
үрдісінен бастап-ақ алдын-ала қарастыру керек. Егер несие ... ... ... ... процент төленбесе, онда банктің несие бөлімінің
барлық қызметкерлеріне осы мәселелі несиені жою үшін ... ... ... ... Одан ... несие беру шешімін қабылдау және ... ... ... ... ... ... міндетті түрде
жүргізілуі тиіс. Мәселелі несиелердің ... ... ... ... ... ... қабілетін нақты көрсеткіштер бойынша бағалануы
регламентациялауға назар аудара отырып, ... ... ... ... ... Ал ... қарыз сомасы, ол бойынша пайыз, айыппұл және
мерзімі өткені үшін өсімақы жылдам ... ... ... ... онда ... ... кез ... ауыр жағдай бола қалған күнде де
жабуға болады.
2010 жылы ... ... ... ... несиелік ресурстарға
корпаративтік сектор тарапынын да, сол сияқты жеке ... ... ... ... ... Бұл ... егер ірі және шағын бизнес
тарапынан несиелік ресурстарға сұраныстың ... ... ... ... ... ... ... тарапынан сұраныстың төмендеуі банктердің қатаң
несиелік саясатымен, сондай-ақ банктердің негізінен айналым қаражаттарын
қаржыландыруға және ... ... ... ... ... мерзімді
кредиттер берумен түсіндіріледі, оның салдары ... ... ... өз ... ... артық санайды. Банктердің ұзақ
мерзімді қаржыландыруды ұсынуды ... екі ... ...... ... және ... несиелеу үшін ұзақ
мерзімді ресурстардың жетіспеуі.
Жалпылай алғанда, банктің несиелік саясаты тексерілген және сенімді
қарызалушылардың несиелік ... ... ... қанағаттандыруға,
кәсіпкерлікті дамытуға, жаңа да тиімді қызмет атқаратын нарық құрлымдарын
қалыптастыруға бағытталған.
Коммерциялық ... ... ... ... жолға қойылуы
банктің өтімділігі мен пайдасының негізі болып табылады.
Сондықтан, банктің несиелік саясатын жетілдіру мақсатында мына ... ... ... ... ... беру барысында алынатын кепіл мүліктің сапасы мен оның
бағасы мамандарменен дұрыс бағалануы керек;
- несиелік ... ... әр ... ... ... ... және тағы басқа белгілеріне
байланысты күнделікті қадағаланып отыруы керек;
- ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... ресурс ретінде қажетті қаражаттарды бағалы қағаздар
шығара отырып тарту керек.
Сонымен ... ... ... ... ... болады:
1. Кез келген коммерциялық банктің өзіндік спецификасына қарай оның
клиенттері арысндағы несиелік қатынастарды басқаруға ... ... да ... ішкі ... ... болуға тиіс. Ішкі
несиелік саясат сыртқы несиелік саясатпен тығыз байлыныста
жасалады және оның ... да ... сай ... ... ... ... жүргізетін несиелік саясаттарының іске
асыру негізіне ықшамды несиелік саясат жатуға тиіс, ... ... ... ... ... ... ... Жалпы қазақстандық банктердің қызметіндегі несиелік ... ... ... ... ... ... 1) Банктің
ішкі несиелік саясаты; 2) несиелеу нормалары; 3) несиелеу туралы
нұсқаулық.
4. Коммерциялық ... ... ... ... ... басты назарлары проблемалық ссудалар және оларды басқаруға
бағытталуға тиіс. ... ішік ... ... ... ... ... ... туралы белгілер
анықталған жағдайда олар бойынша шұғыл ескерту жасап ... ... ... ... ... арасындағы несиелік қарым қатынастарды
одан әрі жетілдіру жолында банктерге қазіргі ... ... ... ... ... ... ішінде: факторинг, лизинг,
форфейтинг, рамбурстық, ипотекалық, ... ... ... ... ... дұрыс.
6. Несилеу облысында арнайы заңдарды шығару қажет себебі, бізде
нақты бір несиеге байланысты шығарылған заң жоқ десе ... ... бір ... ... несиелік тарихы туралы ақпараттар
жинайтын және ... ... ... банктерге беретін арнайы
Несиелік ақпараттар ұйымын құру қажет.
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... банктер және банктiк қызмет туралы” ҚР
заңы / 31.08.1995
2. Ақша, несие. банктер. Оқу құралы. ... М С. ... – 2001- ... ... ... банктер. Валюта қатнастары. Оқу құралы. Көшенова Б.
Алматы. – 2001 -45 ... ... ... в ... Н.Н., ... ... 72 бет.
5. Деньги,кредит,банки.Учебник под ред.Лаврушина О.И.-Спб.,Финансы и
статистика, 2002-44 ... ... ... ... под ... ... ... бет.
7. Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие. – Алматы:Қазақ Университеті, 2000-
33 бет.
8. Мақыш С.Б. ... ... ...... ... 92 ... ... дело: стратегическое руководство / Под ... В., ... М. – ... ... 2005- 66 бет.
10. http// www.standard&poors.com
11. Хамитов Н.Н, Банк ісі, Алматы Экономика,2006-65 бет
12. Хамитова К.Н. ... ... и ... краткосрочного
кредитования в Казахстане // Банки Казахстана. – 2002. - №2- 41 ... ... Г. ... подходы к определению возможности предоставления
банковского кредита // Қаржы-қаражат. – 2002.- №2. -65 ... ... А.М. ... ... ... 2002.-78 бет
15. Балабанов А.И, Боровкова В.А, Гонорчук О.В. ... и ... ... 2007.-29 ... ... А.В, ... О.М, Стародубцева Е.Б. Банковские операции.
Москва.- 2007-87 бет.
17. Банковское ... ... ред. ... М.- 2004- 18 ... ... ... Учебник/Под ред. Г.Г.Коробовой. М.- 2002- 38-39 бет.
19. Банковское дело. Учебник/Под ред. А.М.Тавасиева. М.- 2002- 128 бет.
20. ... ... ... ... ред. Тагирбекова К.Р. М.-
2003-128 бет
21. Управление деятельностью коммерческого ... ... ... М.- 2005-98 бет.
22. Банковское дело: современная система кредитования. Учебник/ Под ред.
О.И.Лаврушина. М.- 2005- 128 бет.
23. Щербакова Г.Н. Банковские ... ... ... М.- 2003- 81 ... http// www.fitchratings.com
25. www.nationalbank.kz.
26. http// www.moodys.com
27. Статистический бюллетень / Национальный Банк РК, 2010.
28. http// ... ... Е.Б. ... ... банков и зарубежный опыт. –
Москва: Финансы и статистика, 2006-8-10 ... ... ... ... ... есеп/ҚР ҰБ, ҚҚА.- 2010-9 бет.
31. Dtutsche Bundesbank ... мен IFO Working papaers №85 ... stress test for the Kazakh banking system» ... ... ... бюллетень / Алматы: Агентство РК по ... ... ... Смағұлова Р.У., Мәдіханова Қ.Ә., Тұсаева Ә.Қ., Сатыбалдиева Ж.Ш. Ақша
айналысы, қаржы және несие. Алматы. – 2008- 11 ... http// ... http// ... http// ... http// ... http// ... Я. А. ... “ Денежное обращение” финансы. ЮНИТИ, 1999-215-217
беттер.
40. В. Колесинкова “ ... дело ”, “ ... и ... ”, ... ... И. И. ... ... кредит, банк”, Алматы, Казакхстан, 1994 ж-16-18
беттер.
42. Г. С. ... ... ... банк ” ... ... ... беттер.
43. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Методика финансового анализа. – М.:
ИНФРАМ, 2007-23 бет.
44. Русак Н.А., ... В.А. ... ... ... ... ... – МН.: Высш. школа, 2006- 24 бет.
45. Радионова В.М., Федотова М.А. Финансовая ... ... ... ... – М.: Издательство «Перспектива», 2005-62 бет.
46. ... М.Н., ... В.П. ... ... ... ... привлекательности акционерных обществ в промышленности,
строительстве и торговле. – Москва: АО “ДИС”, “МВ-Центр”, 2004 -7 ... ... А.И., ... В.П. ... финансового состояния предприятия.
– Москва: Центр экономики и маркетинга, 2003 -121 ... ... Қ., ......... 2005ж- 43 ... В. Д. ... Основа финансов ”, Алматы, 2005 ж-203-207 беттер.
50. С. С.Сахариев“ финансы ” Алматы юредическая литература, 2004 ... |бет ... |5 |
|1 ... ... ... ... ... саясат |8 |
| ... ... ... ... ... | ... банктердiң несиелік саясаты және оның негізгі |8 |
| ... | ... ... ... ... құру қағидалары |13 ... ... ... ... ... |21 |
| ... ... | |
| | | ... ... ... ... ... ... саясатын |34 |
| ... | ... ... ... және ... портфелінің сапасын талдау|34 |
|2.2|Банк секторының несиелік белсенділігін айқындайтын факторларға|36 |
| ... ... ... баға беру | ... деңгейлі банктердің несие нарығының саясатын талдау |39 |
| | | ... ... ... коммерциялық банктердің несиелік саясат |44 |
| ... ... ... | ... ... құру және оны іске ... ... |58 |
| ... | ... ... несиелік саясатын жетілдіру бағыттары |63 |
| | | ... |74 ... ... тізімі |77 |
| | ... 2007 2008 2009 ... 2007 2008 ... 2007 ... ... 2007 ... ... 2007 ... ... жыл ... ... саласын несиелеу пайыз бойынша
(пайызбен, 01.01.2011 жылғы жағдай бойынша)
2009ж 2010ж

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазіргі тандағы коммерциялық банктердің тартылған қаражаттарының жалпы жағдайын талдау40 бет
Aктивті және пассивті операциялар, олардың банктің қызметіндегі ролі мен орны29 бет
«Казкоммерцбанк» АҚ-ның қаржылық экономикалық жағдайын талдау73 бет
Іскерлік дағды қалыптастыруға арналған тілдік құрылымдар6 бет
Акционерлік қоғам формасындағы ұйымның ресуртарын қолдануын бағалау87 бет
Ағылшын тілін оқыту технологиялары74 бет
Ақпараттық-коммуникативтік технологияларды пайдалану4 бет
Біріккен маркетингтік коммуникация жүйесі37 бет
Байланыс желілері және олардың классификациясы20 бет
Банк активтерін басқару, жетілдіру мәселелері34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь