Қазақстанның туристік-рекреациялық ресурстары және олардың бағалау әдістері

МАЗМҰНЫ
Кіріспе

1. Туризм географиясының теориялық . әдістемелік мәселелері 5
1.1 Рекреациялық және туризм географиясының негізгі ұғымдары 5
1.2 Туристік.рекреациялық ресурстар 10
1.3 Территорияны рекреациялық бағалаудың әдістері мен белгілері 15

2. Қазақстанның туристік.рекреациялық ресурстары және олардың бағалау әдістері
2.1 Солтүстік.Қазақстан 21
2.2 Шығыс.Қазақстан 28
2.3 Оңтүстік.Қазақстан және Алматы облысы 35

3. Туризм дамуының қазіргі жағдайы және келешегі 52
3.1 Туристік шаруашылықтың сипаттамасы 52
3.2 Туризм дамуының негізгі бағыттары 61
3.3 Туризм дамуының алғышарттары 65

Қорытынды 70
Қолданылған әдебиет тізімі 72
Қосымша А 75
Қосымша Б 76
Қосымша В 77
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
3
1. Туризм географиясының теориялық – әдістемелік мәселелері 5
1. ... және ... ... ... ұғымдары
5
2. Туристік-рекреациялық ресурстар
10
3. Территорияны рекреациялық бағалаудың әдістері мен белгілері ... ... ... ресурстары және ... ... ... ... ... ... және Алматы облысы
35
3. Туризм дамуының қазіргі жағдайы және келешегі
52
3.1 Туристік шаруашылықтың сипаттамасы
52
3.2 Туризм дамуының негізгі бағыттары
61
3.3 Туризм ... ... ... ... ... ... В
77
КІРІСПЕ
Біздің мемлекеттіміз тек қана таңғажайып табиғи ертегі ... ... ... ... да ғажап. Қазақстанның ғасырлар тарихы- бұл
біздің халықтың ежелгі мәдениеті, ... ... ... ... мұрасы, әдет ғұрыптары мен дәстүрлері, осының барлығы өте ... ... ... ... пен ... ... даму ... мен пропогандасы-туристік ағымының ең жоғары деңгейге жақындатудың
ең басты қайнар көзі болып табылады.
Туризмнің таралуы бүкіл әлемдегі жылдан ... ... ... ... ... ... белсенді турист болып, өзіміздің отанымызды
жақсылап білуді көздеп, оның ... ... ... ... ... ... танып білуде. Туризмнің ... ... ... ... ... жол, ... және өзен ... даму,
қонақ үйлер, мотельдер, туристік базалар мен ... құру ... ... бұған жақсы жағдай жасайды.
Қазақстан- жаңа туристік маршруттарды ашылушылар үшін табиғаттың
таусылмас құпиясы болып табылады.
Туризм ... ... ... ... ... ... табиғи-климаттық жағдайы, зонаның қарама-қарсы ... ... ... ... бұлардың барлығы турист-саяхатшының
таңдану мен таңғалуын міндетті түрде шақыртады, және бұған сай ... ... ... және ... ... ... туристік
ағымының ең жоғары деңгейіне жетуіне белсенді әсер етуін біз міндеттіміз.
Ішкі және шетел туризм ... ... ... ... ... ... болады. Бұл үшін бұнда өте көп және бай табиғи ... ... ... ... ... туралы 8 мемлекетімен келісім-
шарттын бекітті, ал Қазақстанның 400 туристік ... мен ... ... 80 ... ... ... өте ... туристік-рекреациялық шаруашылық тәжірибе және
де туристік-рекреациялық территорияның ғылыми тұрғыдан зерттеу мен жобалау
тәжірибесі ... ... ... 2007 ж дейін туризм табысы бойынша
бірінші ... ... ... мен ... ... озып шығады.
Көбінде, туризм индустриясы халық айналысу мәселесін де ... ... ... ... 10% ... ... ... істейді. Бұл көтерілу
процессі келіп шыққан территорияны жаңарту мен кеңею ... ... ... өйткені, туристік нарығының дәстүрлі ... ... ... ... Қазақстан қазіргі туристтің әр
түрлі қажеттіліктірді қанағаттандыра алатын ерекше туристік ... ... ... мәлім ете алады.
Бірақ, өкінішке орай, республикамыздың кейбір аудандарда бәрі де жақсы
емес ... ... ... ... ... ... республиканың көрікті жер
зоналарды белгілі бір кейінгі қадаммен жүзеге асырылуы тиіс.
1 ТУРИЗМ ... ... ... ... және ... ... ... ұғымдары
Соңғы жылдардағы туризмнің өсуі біздің ... ғана ... ... де тән- бұл ... техникалық революциясының нәтижесі болып,
көліктің арзандануына және жылдамдануына әкеліп ... ... ... Бұл ... біздің елімізде де, шет елдерде де ... ... ... ... мен ... ең маңызды сұрақ болып, медико-
географиялық пен курорттық, экономикалық және ... ... ... ... [1].
Географтар халык миграцияның нақты нәтижелермен қызығып, туризмнің
дамуы туралы болжау жасайды, ... ... ... ... ... ... ... тығыздығы мен кеңістік құрылымын жоспарлау
іс әрекеттегі ... ... зор. ... бері рекреациялық
ресурстарды қолданылып жүрген мемлекеттерге қарағанда туризмнің материалдық-
техникалық ... даму ... ... біз әлі ... келе ... ... ... бізде аз, бір қалыпты емес орналасқан және де кейбір
курорттық аудандарда шоғырланған. Миллиондаған адам мың километр қашықтықты
өтіп ... ... ... және ... ... бірақта сондай
объектілер пансионаттармен, турбазалармен бірге біздің ... ... ... ... жұмыс істеуі мүмкін.
Соңғы уақытында ТМД елдерінің ... ірі ... ... рекреациялық ресурстарға және оларды қолдану мен
интенсивтілігін күшейтуіне қызығушылықты жоғарлады.
Бұл ... ... ... ... ірі ... бар аудандардағы
ерекше орын алады. География мен туризм- бұл екі ... ... ... бар: көп ... бойы бұл ... бір жақты болған [2].
Географиялық ғылым туризмнің жанында тіршілік ... оның ... аз ... ... ... қозғалуы жаппай миграцияның түрі
болып ... ... ... мен транспорт сферасының мамандықтары және
территориялық өндірістік кешеннің дамуын болжайтын экономистер мен ... ... ... бөле ... ... ... көрсету мен комфорт
үшін керек құралдармен қамтамасыз етуі-экономикалық географияның маңызды,
жаңа бөлім ... ... ... ... ... ... ... аспектілерді зерттеуге деген қызығушылық
географияның түрлі салаларда пайда болды. ... ең ... ... ... ... объектісі ғана емес, ірі кешенді бөлімдердің
объектісі де болып табылады. Туризм ... ... ... ... ... ... синтетикалық тұрғыдан қарастырып қажет болды
[4].
Әрине, қазіргі туризм- бұл спецификалық қоғамдық қозғалыс және де ... ... және ... ... ... ... түрі ... табылады. Сондықтан бұны зерттейтін
география туризмнің бұның бәрін ескерілуі қажет [5].
Демалысты ... ... ... ... әр түрлі мақсаттарын
көздейді. ... ... ... ... танысады, екіншілер
табиғаттың сұлулығымен әсемдейді, таза орман немесе тау ауамен тыныс алғысы
келеді. ... жаяу ... бұл ... ... ... сөзбен айтқанда,
рекреацияда және туризмде үш негізгі функцияларды бөлуге ... ... және ... Кейбір авторлар бұл негізгі үш функцияларды
бірігіп, “еңбекке ... ... ... ... ... ... яғни ... физикалық және психологиялық күштерін қалпына
келтіруі [1].
Барлық авторлар танымдық ... ең ... ... ... бұл ... ... қалпына келтірудің ерекше түрі. Турист
келген территорияға қызығушылықты талаптану бере ... оның ... ... ... яғни, танымдық адамды ойлауға итереді, бұл арқылы ол адамның
миың жиналған психологиялық шаршауынан босатады. Танымдық ... ... ... ... ... этнографиялық, шаруашылық және де
басқа көрікті ... ... ... ... ... көрікті жерлер, жайлы климаттық
жағдайлар: бір қалыпты ауа температурасы, құрғақ, күн және ... ... ... ... ... ... ... таулар, өзендер, көлдер,
үңгірлер, теңіздер және т.б жатады. Мәдени-тарихи көрікті жерлерге тарихи,
археологиялық, архитектуралық ескерткіштер, ... ... ... және т.б ... ... ... көрікті жерлерге халық шығармашылықтың салт-дәстүр,
рәсімдер, ұлттық киім, тамақ, фольклор және т.б ... ... ... ... ... айтсақ, шаруашылықты ерекше әдіспен іске
асыру немесе оның белгілі бір ... өте ... ... ... ... ... ... жатады.
Турист белгілі-бір территорияға келгенде оның бұл себептері де болуы
мүмкін- жергілікті оқиғалар, мысалы, ... және ... ... ... ... жәрменкелер, карнавалдар, ірі
спорттық жарыстар ... ... ... ... туризмнің танымдық жағының ұлғаюын
қажет ... ... ... ... ең ... ... тәрбиелеу іске асыруға көмектеседі.
Туризм арқылы сауықтыру- бұл адамның физикалық пен психологиялық және
өндірістік пен ... емес ... ... шешу ... ... ... ... ұйымдастырылған және белсенді демалысты кең ... ... ... ... ... емес ... ... сапарлар)
адамдарды физикалық жағынан күшті ... ... ... емес жағдайларға
қарсы қарсыласуды күшейтеді.
Сауықтыру-спорттық туризмде адамның ... ... ... бас ... үшін ... шаралар қолданылады. Сондай жағдайларда
серуендер, жаяу сапарлар, ... ... ... ауа және ... ... бен көл ... және т.б шаралардың маңызы зор болып
келеді.
Бұл функциялардың әлеуметтік-экономикалық маңыздылығы өте ... ол ... ... ... ... ... яғни,
олардың еңбеккке жарамдылығы жоғарылайды. Өсіп тұрған ұрпақтың үйлесімдік
дамуын сауықтыру мен ... ... іске ... ... ... ... саясаттың ең маңызды міндеттерінің бірі- халқының
денсаулығын сақтау мен жақсарту және ... ... ... ... іске асырудағы белгілі-бір сауықтыру функцияларын орындайтын және
демалыстың белсенді түрі ... ... ... маңызды орын алады. Демалыс
пен еңбек- қалыпты ... ... екі жағы ... ал ... ... ... ... жоғары деңгейде болуының ең керекті
шаралардың бірі ... ... Іс ... бір ... екіншіге
ауысқанда, адам жақсы демалады [1].
Ғылымда рекреацияның қоғамдық функциялардың классификациясы әлі жоқ
болуына қарамастан, олларды бес ... ... ... ... ... ... экономикалық, саяси және экологиялық [1].
Медико-биологиялық функция санаторлық-курорттық емдеу мен сауықтыруға
жатады. ... ... ... ... ... ... шешу
әдістерінің бірі болып табылады. Бірақ бұл жалғыз жол ғана емес. Мысалы,
ғалымдар ... ... ... ... ... ... бұл
жағдайдағы адам мен қаршаған орта арасындағы ... бір ... ... ... бұл ... ... ... болып
есептеледі. Мәдени немесе рухани қажеттілік- бұл кең мағынадағы танымдылық
қажеттілігі, қоршаған ортаның және ... ... ... ... ... мен ... танымдылығы болып табылады.
Рекреацияның экономикалық функциялардың ішінде жұмыс күшінің жай және
кең қайта өндірсі маңызды орын алады. ... ... ... ... отырады. Саяси үнемдеу көзқарастан ... ... ... ... ... ... өндіріс сферасының жұмыскерлер
арқылы заттандырылады.
Экономикалық көзқарастан қарағанда тауар мен қызмет ... ... ... ... рекреацияның мыңызы зор, рекреация шаруашылық іс
әректінің бір тұтас ... ... ... соқтырады, ол ауыл
шаруашылық пен өнеркәсіптің дәстүрлі салалардың өнім саның кенейтеді.
Тауар-ақша ... ... ... басқа функуияларды да
орындайды [6]. Олар мынадай:
• мемлекеттің белгілі бір бөлігінің ... ... ... ... ... ... салалардағы ререациялық қызмет көрсетудің
арқасында халқының айналысу деңгейінің жоғарлауы;
• мемлекеттің территориясындағы ... ... ... ... ... ақша ... мен ... құрылымына әсері;
• шет капиталды табудың қайнар көзі ретінде ... ... ... ... ... тәрбиелеудегі туризмнің ролі өте
үлкен. Халықтың арасында бейбітшілік пен әріптестік күшейтудегі халықаралық
туризм ең ... орын ... ... ... ... және белсенді өмір сүруінің
ұзақтығын үлкейтумен ... ... ... ... ... ... ... ортаның құрылуында анықталады.
Халықтың денсаулығының жағдайына әсер ... ... пен ... ... ... ... ... және сақтау үшін ... ... ... ... [7]. Жер ... жалпы құрылымында туризмді
дамуы мен рекреациялық қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін ... ... ... айырылады және қорланады, орман парктер
және т.б жабдықталынады [8].
1.2 Туристік-рекреациялық ресурстар
Туризм даму үшін белгілі-бір территорияның құндылығы мен ... ... ... ресурстардың зерттеуі болып
табылады. Бұндай туристік-рекреациялық ресурстар емдік, ... ... ... туристердің қажеттіліктерін қанағаттандыратын
туристік-экскурсиялық қызметін өндіруге жарамды қоршаған ортаның ... ... ... мен ... жиынтығын құрайды. Бұнда
”туристік-рекреациялық ресурстар” дегеніміз бұл белгілі-бір ... ... және ... ... жер ... ... ... қажеттілік әсерінің арқысында технологиялық деңгейге әкелінген
және де оларды туристік-экскурсиялық ... тура ... ... ... ... ... бұл ресурстарды орналастырудың ерекшелігі мен
олардың сапаларын тіркеусіз жүре бере алмайды. ... ... ... ... екі ірі ... бөлуге болады: табиғи
және әлеуметтік-экономикалық (бұрын мәдени-тарихи деп аталынған).
Л.А Багрова, Н.В Багров және В.С ... (1977) ... ... ... бұл рекреациялық іс әрекет үшін
ыңғайлы қасиеттерге ие және де белгілі бір ... ... ... ... ... үшін ... уақыт ішінде қолдануы ... ... және ... ... ... мен құбылыстар
болып саналады.
Рекреациялық ресурстардың кешенінде мекендеген аудандарда территорияда
орналасқан ... ... ... орын алады, олар
экскурсиялық маршруттардың бағытын және рекреациялық ағымын ... ... ... ... ... рекреациялық ресурстарға” ... ... ... ... және т.б.) және ... ... өндірістік және т.б.) жатады. Бұл ... және ... бір ... ... ... ... және
қозғалмалы емес деп бөлінеді.
Материалдық ресурстар қоғам дамуының тарихи сатыдығы басқа ... ... ... ... амал ... ... ал рухани
ресурстар-мемлекеттік және қоғамдық өмірді ұйымдастырудағы, еңбек етудегі,
тұрмыс пен ... ... өнер және ... ... қоғамның
жетістіктердің жиынтығы болып келеді.
Жылжымалы емес ресурстарға тарихи ескерткіштер, ... ... өнер ... және т.б. ... ... ... ... өнер ескерткіштері жатады. Ал жылжымалы ресурстар
болса, оған өнер ескерткіштері, ... ... ... және ... ... ... ескерткіштер және т.б.
жылжитын заттар жатады. Бұл топ ... ... ... ... ... байланысты (әдетте сондай ресурстар
бұнда шоғырланады).
Тарихи және ... ... ... сипаттарына байланысты бес
түрге бөленеді: тарихи, археологиялық қалақұрылыс пен архитектуралық, өнер,
деректі құжаттар. Тарихи ... ... ... ... ... мен мемлекеттін дамуымен, революциялық ... ... ... халықтын мәдениеті мен тұрмыстың
және ғылым мен техниканың жақсаруымен, атақты саяси, мемлекеттік, әскери,
халық ... және ... ... және ... ... өмірімен
байланысты ғимараттар, іргетастар және ... ... мен ... ... ... бұл ... ... ежелгі
қоныстанған жерлер қорғаныстар, өндірістер, каналдар мен ... ... ... тас ... ... ... ... мекендеген
тарихи, мәдени аймақтар [9].
Қалақұрылыс пен архитектураның ескерткіштеріне келесі объектілер тән:
архитектуралық кешендер мен ... ... ... ... ... ... мен ... пунктілердің ежелгі
планировкалардың қалдықтары; азаматтық, өнеркәсіп, ... ... және ... зодчествоның ғимараттарын, және де олармен
байланысты бау-парктік, ... - ... ... ... шығармалары. Өнер ескерткіштерге монументалді, бейнелеу, сәндік-
қолданбалы және т.б. өнер шығармалары жатады.
Деректі ескерткіштер- мемлекеттік басқару мен билік ... ... және ... ... ... ... мен ... жазбалар, және
де көне колжазбалар мен архивтер, фольколор пен музыка ... ... ... ... ... рекреациялық ресурстарға тарих пен мәдениет,
адамның қазіргі уақыттағы іс-әрекеттермен байланысты басқа да ... ... ... ауыл ... және көлік кәсіпорандар,
ғылыми кеңселер, театрлар, ... ... ... бау-бақшалар,
зоопарктер, океанарийлер, этнографиялық және фольклорлық көрікті жерлер,
кустарлық кәсіптер, және де ... ... пен ... рәсімдер және
т.б.
Бірақ-та туризм үшін жайлы табиғи және әлеуметтік-экономикалық
жағдайларға ие болған ... өз ... ... ... ... ... ... Туристік шаруашылық белгілі-бір қажеттілік пен
мүмкіндіктерді игерілген соң бұл ресурстар туристік ресурстарға ... ... ... ... ... келесі
схема бойынша іске асырылады [1]:
1. табиғат кешендер табиғи құрылымы ретінде бола береді, олар туристік
сұраныс жоқ болуынан ... ... тән ... ... ... ... ... табиғат кешенінің зерттеуін және
бағалауын ... ... ... ... адам еңбегі және амал-құралдардың бар болуының
ең құндылықты табиғат кешендер ресурстарға айналады.
4. туристік сұраныстың үлкейтуі мелиорациядан ... ... емес ... ресурс болып айналуына әкеліп соқтырады.
Әлеуметтік-экономикалық объектілер экскурсиялық-рекреациялық
ресурстарға айналғанда да дәл ... ... бола ... ... ... ... және этнографиялық объектілерге деген
сұраныс ең сақталынған және қолдануға болатын ... ... және ... ... ... ... және бағалы
рекреациялық критерийлердің дамуы, қоғамның ... ... ... ... ... ... кеңейтуге себеп болады, олардың
көбі арнайы реставрациялық жұмысын кейін экскурсиялық жұмысқа ... бері ... ... ... ... ... ... танымдық сипаттарына тән ... ... ... ... пәні ... ... ... әр түрінің ресурстары өзіне ғана тән спецификалық сипаты
болады. санаторлық-курорттық демалыс үшін әр түрлі минералды ... мен ... ... ... ... ... ауа райы мен ... ерекше
өзіндік микроклиматы бар үңгірлер мен тұз көлдер (спелеотерапия). Сауықтыру
демалысы емдік ... ... ... ... және ыңғайлы кезеңдер
негізінде және су, өсімдік, жер ... және де ... ... мен ... ... ... ... Спорттық туризм және
дәрежесін бар саяхаттар үшін территорияның өту мен кедергілердің бар ... ... ... аз ... және ... болу ... маңызды болып келеді. Экскурсиялық туризмнің объектілерге мәдени-тарихи
және табиғаты ... ... ... ... ... ... ... мерейтойлар және де халық мәдениетінің элементтері
(ұлттық ойындар, сурет ... ... ... ... ... ... ТРЖ -ң потенциалдық сыйымдылықты, игерілген денгейі мен жүктеменің
үлкейтуін ... үшін ... ... мөлшері (минералды судың
дебеті, бағалы рекреациялық территорияның көлемі; туристік ... ... ... потенциалды рекреациялық мекендерді анықтауға санитарлық күзеттердің
ауыл ... ... ... ... ... ... ауданы
3. туризмнін мауысымдығын, туристік ағымдардың ырғақтығын анықтайтың
мүмкін пайдаланымның кезеңі (жайлы климат кезенінің, шомылу ... қар ... ... рекреациялық инфрақұрылым мен ағымдардың ресурстар шоғырланған
территорияға ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымды өте тез жасауды және әлеуметтік пен экономикалық
эффектісін ... және де ... ... түрлерін өз бетімен
қолдануын мүмкіндік беретін пайдаланым шығысының салыстырмалы төмен
капитал сиымдылығы және ... емес ... ... ... ... ... ... рекультивация мен
жабдықтау шараларын ұйымдастырғанда көп рет пайдалану мүмкіншілігі.
Қазіргі уақыттағы демалыс пен ... ... ... да бар: тура және ... Бірінші топқа туристер өзі
қолданылып жатқан ресурстар жатады-ландшафтының әдемілігі мен ... ... ... ... ... ... және
т.б объектілер. Бірақ-та, тура ресурстарды меңгеру үшін ... ... ... ... ... финанстық, еңбек
және т.б. яғни, оларды туынды ресурстар деп те айтуға болады. ... ... ... үшін ... ... ... отырып, тура туристік-рекреациялық ресурстардың бастапқы маңызын
да ерекшелінеді.
Мемлекеттегі ... ... ... ғылыми жағынан көп уақытқа дәйектелген болжау республика
халқының барлық ... мен ... емес ... есепке алып,
бүкіл рекреациялық ресурстарын анықтау, ... мен ... үшін ... іске ... ... етеді [1].
1.3 Территорияны рекреациялық бағалаудың әдістері мен
белгілері
Табиғи ресурстарды бағалау ... ... мен ... ... ... ... орын ... Қандай да болмасын шаруашылық іс-
әрекеті табиғи жағдайлар мен ... ... ... ... мақсатта қолданылатын территорияны бағалауда әртүрлі авторлардың
көптеген зерттеулері жасаған. Соңғы уақытта табиғи кегендердің рекреациялық
бағалануының ... мен ... ... қызығушылық артып
отыр.
Осындай жұмыстардың арасында демалыс аймағын жоспарлаудағы ландшафттың
бағасын белгілеуді талдаған В.Стаускасаның талпынысын атап өтуге болады. Өз
жұмысының ... ол ... ... ... шаруашылық факторларды
(орман, өзен, бедер, жол және т.б) және ... ... ара ... ... Қорытындысы бес дәрежелі салыстырмалы құндылық градациямен
бағаланады [11].
И.Г. ... және т.б ... ... аймақ табиғи
ерекшеліктері бойынша, сондай-ақ территорияның экономикалық даму ... ... ... ... ... жағдайының
бағасын келтіреді және жердің шаруашылық та қолданылу пайдалылығын
көрсетеді ... ... және И.И ... ... ... ... ... әдістемесі бойынша жазған жұмыстары
қызықты болып табылады [12]. Ғалым-географтар ойы ... ... ... Я.И ... ... кешендерді технологиялық бағалаудың
қағидалары мен әдістері” жұмысы ерекше көңіл ... онда ... ... ... ... ... ... басты
материал ретінде табиғи кешенді бағалауға өте қажетті ... ... ... ... мен ... мақсаты үшін табиғи жағдайды бағалау өте ... ... ... ... мұнда әсем көріністердің
тартымдылығы, олардың қайталанбастығы, ... ... ... ... ... ... бағалауының 20 шақты әдісін қарастырған В.
Рейнгорд (ГФР), мынадай қорытындыға келді, бұндай ... ... ... ... ... ... жату керек, ландшафтта
жіберілетін күштен шығатын экономикалық сиымдылықтың техникалық немесе
өткізу қабілеті (жол, ... ... ... ... ... демалысқа
кедергі келтірмейтін келушілердің белгілі саны, психологиялық сиымдылық,
қаржы сиымдылығы (территория иесінің ... ... ... осы ... алға басуы “тартымдылық коэффициентін” ... ... ол ... көрсеткіш болып саналады және салыстырмалы сан
көмегімен көрсетіледі 0-1 ... ... ... 1- ... ... [11].
Әйгілі болғандай-ақ туризм түрлері-әртүрлі. ... ... ... ... ... ... 2 бөлікке бөлінеді:
1) Адамдардың әртүрлі рекреациялық іс-әрекетте қолдану үшін табиғи
кешендерді бағалау.
2) Рекреациялық объектілерді салу үшін ... ... ... Котляровтың ойы бойынша демалушылардың келуімен территорияны
бағалауда ыңғайлылық жағдайы секілді (жағажайдың ... ... ... ... ... ... (өзен және теңіз
сулалырының көлемі), сондай-ақ эстетикалық факторлары (көріністік едемілігі
мен ... ... ... шарт ... ... ... экономикалық көрсеткіштер есебінен
бағалануы тиіс ... ... ... ... ... ... мүмкіндік мерзімінің ұзақтығы, ацданның мамандандырылуы,
қызықты экскурсиялық объектілерлің ... ... ... жарамдылығын бағалаудың негізіне,
ең алдымен табиғи жағдайларды ... ... ... ... ауданды
ұйымдастыру үшін жеке табиғи факторлар бірдей ... ... ... ... әртүрлі салмақ түседі ... және ... ... ... ... олардың рекреациялық іс-
әрекетіне маңызына сүйену керек.
Бағалау негізіне жататын негізгі факторларға ... ... ... ... теңіз жағалауының болуы, бедер сипаты,
орман мен ... ... мен су ... болуы жатады. Одан басқа,
транспорттық жолмен қамтамасыз ету ... ... ... да есепке
алыну керек.
Орман ресурстарын бағалау ірі орман алабы көп адамның рекреациялық іс-
әрекеті үшін жағдай жасауға негізделеді, ал ... ... мен ... және ... жағдайға әсер етеді. Орман алабында
көріністер өте жиі, әсіресе көрнелі өзгеріп тұрады. ... аз ... ... болмауы территорияның туризм мен демалыс үшін ... ... көл және су ... баға ... олардың әртүрлілігі мен
көптігі туристік ұйымдардың мүмкіншіліктері мен ... ... ... ... ... ... есепке алатын нәрсе, ол егерде қатынас
тораптарды жақсы дамысса, онда ... ... жеке ... ... ... сонымен қатар ол территорияның тезірек игерілуін
және оның мамандану сұрақтарын шешудегі мүмкіндік туғызады.
Сол табиғи фактордың құндылығы жыл ... ... ... ... егер ... ... мен туризм үшін теңіз және өзен торының жиілігі
негізгі фактор есебінде жүрсе, ал ... мен ... ... түрін
ұйымдастыруда олар тәуелді маңызға ие болады немесе мүлдем ... ... ... түрі үшін рекреациялық ... жыл ... 60-70 ... ... болу ... орынды
[1].
Рекреациялық мақсатта территорияның жарамдылығын бағалау үшін Е.А
Котляров рекреациялық жағдайда қазір қолданылып жүрген аудандар ... ... [14] ... ең ... (5 балл) ; Б) өте қолайлы ( 4 балл) ; В) қолайлы (3 ... ... ... ... ... (2 ... ; д ) жарамсыз (1 балл) ;
Ең қолайлы аудандарға, жылы ... ... ... тәуліктік
температурасы 10-22 0С, тау бедерімен үйлескен теңіз жағалауы, орман алабы,
өзен, көл және су ... бар, ... ... транспорттық жағдаймен
қамтамасыз етілген аудандар жатады.
Өте қолайлы аудандарға бағаланатын негізгі табиғи факторы бар, ... ... ... жоғары бағаланбайды немесе мүлде жоқ (мысалы,
теңіз жағалауының ... ... ... ... ең негізгі факторы жоқ немесе аса жоғары
бағаланбайтын ... ... және ... ... ... аудандар
жатады. Бірен-саран қолдануға жарамды аудандарға тек екі негізгі ... ... ал ... ... жоқ ... дамымаған аудандар жатады.
Жарамсыз аудандар рекреацияға ... ... ... ... ... аудандар. Екінші топтың аудандары (игерілмеген) градацияға осы белгілер
бойынша белгіленеді.
Рекреациялық ресурстардың құрылымына ... ... ... ... ... ... жатады. Оларды танымдық-
ақпараттық бағытпен бағалап және ... ... және ... ... осы ... барлық әр алуандығын екі бөлікке
бөлуге болады, ... ... ... ... шекара жүргізу өте қиын.
Бірінші топқа тарихи-архитектуралық көрнекі орындар мен объектілерге:
архитектура ... ... ... оқиғалармен байланысты орындар,
археологиялық құндылықтар және археологиялық қазбалар, тарихи оқиғаларға
орнатылған мемориалдар мен ескерткіштер жатады. ... ... тобы ... ... ... ... негізгі элементі болып
табылады және ереже бойынша жарнаманың басты объектісі болып саналады.
Екінші топ, біріншіге өте жақын, ол- негізінен ... және ... ... шоғырланған мәдениеттің және өткен мен ... ... ... ... танысу Қазақстандағы шетелдік
туристерге арналған экскурсиялық бағдарламаның маңызды бөлігін құрайды.
Туристік ауданның даралығын құрайтын ... ... ... ... ... ... ... қойылады. Сол үшін туристік ресурстар
ұғымына тұрмыстық жағдайлар мен қызмет көрсетуді қосу керек ... ... ... бар ... ... көрсету мәдениеті, транспорт жағдайлары
мен құралдарының қолайлығы) ... ... ... ... ... ... Сол ... географиялық жобадағы туризм дамуының жолын
анықтай отырып, табиғи, мәдени-тарихи ресурстарға, әлеуметтік-экономикалық
жағдайға баға беру керек және ... ... ... мен ... ... ... ... сиымдылығын белгілеу қажет.
Е. В. Ефременко айтқанындай кешендік баға өзіне ... ... ... :
1) ... ... ; 2) территорияны мәдени игерудің деңгейі;
3) экзотикалық; 4)бос уақыттағы жұмыстың әртүрлі деңгейі бойынша ... 5) ... ... ... ... ... 7) салттар мен даңқ деңгейі.
2 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ... ... ЖӘНЕ ... БАҒАЛАУ
ӘДІСТЕРІ
2.1 Солтүстік-Қазақстан
Солтүстік Қазақстанға Солтүстік-Қазақстан, Павлодар, Ақмола, Қостанай
облыстары кіреді. Аймақ ... қиыр ... ... ... ... ... орналасқан. Батыстан шығысқа қарай
Солтүстік Қазастан 1300 ... ... ... ... 900 ... ... Басты өзені- Ертіс және оның екі саласы Есіл мен Тобыл. ... және ... ... облысында), Ақмола облысында теңіз
және Қорғалжын, Солтүстік Қазақстан облысында Шортан, Бурабай, Шағала
көлдері.
Солтүстік Қазақстан - ... ... ... ... ... әртүрлі түрін ұсынады автомобильді, велосипедті, су.
Көкшетау, Баян-Ауыл, Муялды курорттары емделумен, демалысты ұсынады,
Қорғалжың және Наурызым қорықтары ... ... ... ... ... ... ... көлдер емдік ... ... ... ... ... облысындағы Мойылды көлі, Солтүстік-
Қазақстан облысындағы Майбалық көлі). Климаты шұғыл ... ... ... ... ... жазы ... қысы ... Көкшетаудың тауының, көлінің, ... ... ... оңтүстігінде Баянауылдың экзотикалық ... ... өте бай ... мен ... ... бір бір ... етіп есептеуінің жақсы мүмкіндігі.
Бурабай ертегіден де тартымдырақ. Таудың, аршалы ... ... тек қана ... ... ... ... ол сондай-ақ ерекше
емдік климат. Бұнда сіз ... ... ... ... және
пансионаттарды таба аласыз.
Павлодар облысы еліміздің көркем бұрышының бірі болып саналатын тамаша
Баянауыл ұлттық табиғи паркімен ... Ол ... ... ... жүз ... жерде. Бұл Ұлттық Паркта өсімдік қабатының төрт
түрі бар: орман, орманды дала, дала және ... ... ... ... Ертістің оң жағалауында әлемдегі ... ... ... ... ... ... ... қорығы Қостанай облысының Наурызым және Семиозер аудандарында
Қостанайдан оңтүстікке қарай 190 км-де ... ... ... ... деп санауға болады, себебі олар аз өзгерген түрде ... ... ... басынан сақталып келеді. Наурызымның қайыңдары
Ресейдікі секілді тік болмаса да, олар ... Бұл ... ... қайыңы-
Солтүстік Қазақстан эндемигі. Олар аз территорияны қамтып ... ... ... еш жерінде кездеспейді. Наурызым қорығының нышаны- аққу ... ... - ... ... ... ... өсімдік және
жануарлар әлемімен- «Қазақстан маржаны» деген атқа ие. Көкшетау қыратының
орталық бөлігін Көкшетау тауы алып ... оның ... ... ... (теңіз деңгейінен). Далалы ауданынан бірнеше жүз ... ... ... ... ... ... ... біткен, қарағайлы-қайыңды орманмен көмкерілген бұл сілемдер ... ... ... ... ... ... жер қыртысының тармағы
миллиондаған жылдар бойы ... ... ... бұл жерден жануар
түріндегі, ертегідегі, кейіпкер түріндегі кейіптерді көруге ... ... мен ... осы ... ... Бурабайдың пайда болуымен
қалыптасады. Бурабай санаториилер, ... ... ... лагерлері өлкесі. Бұл жерге денсаулықтарын түзеу үшін,
табиғатпен танысып, ... үшін ... әр ... және ТМД
елдерінен ондаған мың адамдар келеді. Бурабайдың сауықтыру орындарында
тыныс алу және ... жолы ... ... ... ... ... ... Бурабай қымызымен, емдік балшығынан, минералды сумен
мақтана алады. Курортта ең ... дала ... және ... ... ... таза ауа. Ашық ... орта белдеуге қарағанда бұл жерде көп.
Шомылу маусымы июнь айында ... ... ... ... де ... ... жыл ... триатлоннан, шыңға өрмелеуден жарыстар өтіп
тұрады.
Бурабай-көптеген көлдер өлкесі. Ең терең көл «Жеке-Батыр» жотасының
етегінде ... ... ... Көл ... 7 км ... ені 3 ... 18км. Көл ... темір жол станциясы бараудан орталығы
Щучинскіге жанасып жатыр.
Бурабай көлі- демалуға, қайықпен, ... ... ... ... ... Көл ... көркем айналасымен мақтана алады. Егер ... 12 км ... ... ... басталуында бірегей табиғи ескерткіш-
«биші» аққайың шоғы бар. Көлдің шығыс ... ... ... ең ... жер.
Көкшетау тауының орланды баурайынан Оқжетпес ... ... ... ... Көгілдір шығанақтың суынан 18 метрге Жұмбақтас шыңы көтерулі.
Бурабай көлі және Үлкен Чебачье мойнағының арасынан тамаша ... ... ... ... тауы Бурабай тауы, Жеке-Батыр жақсы көрінеді. Жалпы
Бурабайдың әр ... ... ... ... ... аңыздар мен ертегілер
бар. Бурабай ... ... ... көптеген
демалушыларды өзіне тартады, сондықтан-да ... ... ... өсіп ... ... ... ... байлығы «Бурабай». Табиғи
Сауықтыру Орман Кешені (ТСОК Бурабай) Бурабайдағы орман қызметі өз ... ... ... ... ТСАК ... ... ... бөлігін (62,8
мың га) қарағай, ол одан азын қайың мен ... алып ... ... ... ... ... және бай болуын қамтамсыз етеді.
Бурабай орманыда ... 174 ... сүт ... 32 ... ... 15 ... ... мен фауна турасы теренірек Бурабай ауылында орналасқан Табиғат
мұражайынан білуге болады. Щучинск-Бурабай курорттық ... ... үшін ... ... 170 млн $ бөлінеді.
Қазастан маржаны- ... ... ... ... талданды. Аталған мақсатқа байланысты, осы бағдарламаға сәйкес
үш жыл ішінде республикалық, облыстық, жергілікті ... ... ... ... бөлу ... ... көңіл өлкедегі эколоиялық жағдайдың
бөліну керек. Курорттық зонаның жалпы көлемі 84 мың га, оның 53 мың ... алып ... ... ... 24 ... мекемелер
16 балаларды сауықтыру орталықтары, 9 қонақ үй ... ... ең биік шыңы 947 метр ... ... ... екі шыңы бар: ... және Солтүстік. Биігі- Оңтүстік Таудың
өзі ұзындығы (6-7км) жарасты тарам. Көкшетау оңтүстікке қарай Бурабай тауы
орналасқан, оның ең ... ... ... сілемі мен көгілдір ... ... ... апалы-сіңілі және Оқжетпес. Үш апа-сіңілі – үш жартас үлкен,
ортанша кішкене ... еске ... ... ... ... тартатын- Оқжетпес шыңы бес мөлшеруі
салынған. Бірден беске ... Оның ... ... ... ... Батыстан бірлік (жалғыз) маршрурт шығады. Жай- ... ... кең ... ... ... ... еңгіш қатпарлы
жартастармен өлшеуге бейімделген. Соңғы участокқа арқан керек. Бұл ... ... соңы ... ... ... ал ... ... жер түсетін тор ілініп тұрған жерде. Осы жерден Оқжетпестің
«жотасына» ... ... ... ... ... түсу үшін ... жасау үшін қолданады. Оны қыста жүріп өтуді ұсынамыз. Ол қыста
жазға қарағада қызықты ... ... ... енілік жол әкеледі. ... өте ұзақ ... өте ... ... ... ... қолдануға
болады. Бұл өткір «пышақтар», үлкен тас, тірі көпір.
Солтүстіктен үштік жол келеді. Өте қысқа маршрурт. Маршруртта сақтандыруға
жарамды үш ... бар. ... ... тар ... ... ... ... бойынша өтеді.
Үштікке көлденеңінен бестік өтеді. ... ... ... ... аздап ойлануға келеді және қабырға бойымен солдан ... ... ... ... ... ... ... төменнен де
таңқалдырады.
Міне, ақырында Көкшетау,.Оңтүстік шыңның массивті өрмелеу тұрғымынан
қарағанда қызықсыз. ... ... ... ... ... жол күрделі және альпинистік әдісті ... ... ... ... шың кең ... ... ... төменгі жағында орман
өртін сойдыру кезінде құлаған ұшақ жатыр.
Солтүстік массиві қызықты. Үш километр ұзындықта ол ... ... ... түзейді. Екі Көкшетаудың төте жолы әйгілі болып қалады. Бұл
маршрурт аудандағы ең ұзыны. Дайындалған топта ол 8-10 сағат ... ...... ... ... (1998 ж 6 майына дейін-
Ақмола) Қазақстан Республикасының Президентінің 1997 ж 20 ... 1997 ж 10 ... ... ... Республикасының астанасы
болып жарияланды.
Қазақстан жаңа астанасы- Астананың халықаралық ашылуы 1998 ж ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарға сәйкес жүргізілді.
Алматы республиканың географиялық орталықтан өте үлкен қашықтықта
жатыр. Халық саны бойынша қала 1,5 млн ... ... ... ... таралуға келешегі аз болуда. Қала тығыз құрылған және халқы ... өз ... бос ... ... жоқ. Транспорт мәселелері де туындауда.
Оның ішінде жылдан жылға экологиялық жағдай күрделінуде- ... ... ... ... ... ... орында.
Қазақстан территориясын 32 параметр бойынша анықтап талдағанда, оның
ішінде: әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... және транспорттық инфрақұрылым, құлылыс
кешені, ... ... және ... ... Ақмола қаласы өте тиімді
болып табылды.
Қала дағдайы, оның территориясы, Қазақстанның ... ... ірі ... ... ... болуы, ірі транспорт жолдарының
түйісуі, халық ... 400 мың ... өсу ... ... салынған жылы
және электрожаблықталуы, ... ... ... орта экологиялық
жағдай осы таңдауды айқындап берді. ... ... ... ... ... ... ... жасалынған, автор- С. Нарынов.
Ашылған ... 2003 ... 1 ... Монумент тостаған тәрізді, фонтанды
бассейні бар, оның ортасында постаментте 8 метрлік 3 мүсіннен құралған қола
тұлға орналасқан. ... ойы ... ... ... ... қол қысу,
достық дәнекері, бір-бірін қорғау антын , бейбітшілік пен ... ... ... ... ... ... ... деп
аталатын түйін бар. Өзара қиылысатын басы мен аяғы жоқ үш қол, ұзақ өмірді,
мәңгілікті, бақыт пен сәттілікті білдіреді.
Мүсін жанына ... ... ... әр фонтан үлкен емес
граниттік ... ... ... ... Бұл ... ... мен ... сипаттайды. Астананың тұрғандары мен
қонақтары монументті Республика ... мен ... ... қиылысынан
көре алады.
“Отан қорғаушылар”, автор- Қазақстан архитекторы мен мүсіншілерінің
тобы,. материал: мыс, ... ... 2001 ... 9 мамырында ашылды. 1,3 млн
қазақстандықтар соғысқа жетті, ... .700 мыңы ... ... ... Оны ... ... Монументтің орталық тұлғасы-әйел. Бірінші рет
осындай мемориалды кешенде әйел бірлік пен татулыққа шақырып күйімдеп тұр.
Ол бейбітшілік пен ... ... ... ... ұстап тұр. 101 масақтан
құралған 40 метрлік стела ... ... ... бірлігін
сипаттайды. Барельефте оң жақта совет батырлары, сол жағында ... ... ... ... ... етек ... алау ... тұр.
Монумент айналасында қала тұрғындарының сүйікті ... ... ... ... және ... А. ... қола және тастан
жасалынған. Бата қазақ тілінен “алғыс алған” , автор өз ... ... ... ... және ... ақ жол ... осы ... алып щығарып салады. Ескерткіш қақпа тәріздес және босаға жолдың
басын сипаттайды. Ол жерден әйел мен ... ... ... ... ... ... ... бөлігінде орналасқан теңгір белгісін
білдіретін дөңгелек өзінің айнадай ... күн және ... ... түріндегі су өмірдің қайнар көзі болып ... және ... ... ... табылады.
Жаңа алаң (Чупа-чупс) –ң авторы- А. Боярлин.Материал: қола, тас. Бұл
құрылыстың басты ... ... ... мен республика өркендеуін,
гумманизм мен ұрпақтардың мирасқорлық ... ... ... ... ұйқастырылған. Фонтан ортасында- өмір ағашы, әлемдік үш бірлікті
түсінік, оның тамыры- жер асты ... ... ... ... біз ... отырған, ортаңғы әлемі-, болашағы руханилық және біздің келешек
ұрпақтарымыз. Төрт құбылысында жануарлар ... 4 ... ... ... ... : Су өгіз ... Жер- түйе , ... Ақыл- ұлу
бейнесінд. Фонтан үш қабатта келтірілген: су ағаштың ұшар басынан бірінші
қабатқа құйылады, одан соң ... ... ал ... ... су ... ... ауызынан шығып жатыр. Алаңның ашылуы ... 60 ... ... ... ... Т. Қола және мәрмірден жасалынған.
Жыртқыштар қалаға кіре ... ... ... олар ... ... тұрған секілді және қаланы қорғап тұрғандай әсер қалдырады.
Саяси құғын-сүргін құрбандарына арналған ... ... ... А, ... ... Қ, ... Г, ... пен мыстан
жасалған. Ашылу күні: 1997 жылдың 6 ... ... ... ... ... мола ... , оның биіктігі 27 метр.55
табалдырықтан тұратын баспалдақ жоғарыға апарады, ал оң жағында ... ... ... ... шаңырақ, құрғаған жер және адамдар
сұлбасы. ... ... ... ... ... ... ауыр тарихи
кезеңінен ескерикіш сақтау.
Абай- авторы мүсінші Т. Ермеков, архитектор Н. Аужанов. ... ... ... ж 10 ... ... ... ... орталық скверде орналасқан Постаменті дала жанының ... ... оның ... 3,5 ... қола Абай көтеріліп бара жатыр. Қолында
ол кітап ... ойлы ... ... 2000 ж 10 мауысымда астана күнінде
ескерткіш қойылды, ал кейінірек 4 желтоқсанда Абайды қолаға “салды” ... ... ... ... ... ... ... шекараларының торабында
орналасқан. Табиғат өлкені ландшафтың кең спектріне бөлді: шөл, ... ... және ... ... көп ... ... ... Алтайдың, Қолбының,
Сауыр-Тарбағатайдың тау жүйелері алып жатыр.
Басты өзені Ертіс-оның ірі салалары-Ұба, Үлбі, Бұхтырма өзендері. Ірі
көлдері-Марқакөл, ... ... ... ... ауа ... ... және жылдық ауытқуы
жоғары.
Шығыс Қазақстанға табиғи-климатттық зонаның әрлтүрлілігі тән. Шығыс
Қазақстанның ... ... ... тауы ... орналасқан
Сібір мен Алтайдың ең биік қар басты шыңы (4506м). Бұл қар, мұз ... және ... ... ... ... ... ауыл
тауы көршілесіп жатыр, оның биіктігі-3373м. Бүркіт ауыл Оңтүстік Алтайдағы
Белухадан кейінгі екінші шың.
Бұл өлкенің табиғаты өте тамаша және ... ... ... ... ... көркем көркімен ғана емес сондай-ақ ... ... де ... ... ... мен ... тау кемерінен ағып, әдемі сарқырама
жасап көлге құяды, ол көлден тек Шандағы-Бұлақ өзені ағып шығады.
Қозы-Көрпеш Баян-Сұлу кесенесі. ... ... ... ... ... ... ... бірі-Қозы-Көрпеш Баян-Сұлу мазары (X-XI
ғ.ғ).Бұл халық эпосының ... ... мен ... ... ... ... ... туризм үшін көптеген мүмкіндіктер ... ... тау ... көруге, сарқырамалардың мұзды ауасын жұтуға, альпі
шалғынының түрлі әуенін тыңдауға, ... ... ... көруге
шақырады. Аймақтың фаунасы мен флорасы әртүрлі және ... ... ұлы ... ағартушы Абай Құнанбаевтың атақты жазушы-Мұхтар
Әуезовтың туған жері.
Бірегей көркем жер– Марқакөл көлі. Бұл ... ең ... ... 1485 ... ... ... ... көл. Туристер облыс тарихымен, оның
табиғатымен жаяу, ат турларында, әртүрлі қиындықтағы тау ... ... , тау ... ... ... және ... саяхаттарында, бүркітпен
аң аулауда, құмар балық аулауда таныса алады [27].
Марқакөл корықшасы - Шығыс– Қазақстанның табиғатының бірден– бір ... ... ... және ... ... балықтары– тек
қана облыстың ғана емес республикасының ең ... ... 27 өзен ... одан ағып ... ... ... бар табалдықтырықты өзен
қалжыр.
Көл солтүстігінен Күршім ... ... 3000 м) ... ... Азытау жотасымен шектелетін (2385 м) ойпатта орналасқан. Көл
ұзындығы– 38 км, ені– 19 км, ... 27 м. Су ... өте ... 0,1 ... ... ... ... байлығы– ленок байлығы.
салмағы– (3 кг– нан 8 кг–ға дейін). ... ... ... осы ... ... ... көл. ... зонаға көлдің 96 % бар.
Белдеуге кіретін орман алабы көлмен үйлесіп – туризм мен ... ... ... ... ... кертпеші жапырақты орманмен ... және ... ... ... ... ... ... көктерек,
терек, бұтақ, бұталардан– тобылғы, мойыл, ырғай, итмұрын, таңқұрай, қызыл
және қара ... ... ... ... де өте бай және әртүрлі. Орманда қара аю,
түлкі, ... ... ... ... ... ... ... елік, тышқан бар.
Құстардан сұңқар, күміс, шағала, құр, тұйғын, үйрек, тауқұдірет, шіл бар.
Қызыл кітапқа енген қар ... ... ... ... қара тырна, суқарақұс
кездеседі.
Қорықтың басты міндеті– көркем ландшафтын оның табиғи ... ... және ... ... ... ... мен өсімдіктің
сирек кездесетін және жоғалып бара ... ... ... ... ... ... бастауы - Табиғи биік таулы ландшафттың әркелкілілек және
әдемігілімен, жануарлар және бал қорағай тайгасы мен тау ... ... ... ... ... хариустың бар болуымен, шулы және
басқа ... ... ... ... және ... ... Қатан-Қарағай ауданы ... ... ... ... ... ... ие.
Аудан территориясында атақты «Рахманов бастауы» санаторийі бар. ... ... 1700 м ... өте ... биік ... өлкеде орналасқан.
Бұл жерден Қатын жотасы ... ... су асты ... ... ... бар. ... ... өте
сирек гранит минералының құрамындағы радиоактивті элементтерден таралатын
өніммен байланысты. Термалды ... ... ... ... ... ... жүйесі, тері ауруларын емдеуге қолданылады.
Емдік қайнарды 1763 ж жергілікті шаруа Рахманов ашты. Аң аулау ... ... ... ... ол ... өзенінің аңғарына шығады, ол сол
жерде ... ... ... ... ... қуып ... Марал көптеген ақ
көбіршік бөлініп, бу шығып жатқан бұлақтың басында ... ... ... тез ... ... Рахмановтың өзі де шашынды.
Көп ұзамай емдік бұлақ туралы қазесет бүкіл Алтай мен Сібірге тарады,
ал бұлақ ... ... ... ... атымен аталды.
Емдік қасиет тайга және шалғын ароматымен суарылған таза тау ... бар. ... бал ... ... ... май ... бай. ... терек, мойыл, өседі. Осы өлкенің жануарлар әлемі де ... ... ... ... аю, ... ... бөкен, тиін мекендейді. Бұл
орындар маралдың ... Олар ... жас ... мүйіз береді, одан
пантокрин – сергектік элексирі жасалады [28].
Қиын Қырыш - біздің жердегі (жалындаған) отты планетамыз. Отты ... ... ... ... ... және көп қабатты әртүрлі
палогеннің құмды және батпақты жыныстарынан жасалған қабаттар пайда болады.
Жасыл – сұр және ...... ... ашық ... құқыр, сарғылт және ақ
түстермен ... ... ... ... қайтадан жасыл–сұр және
қызыл–қоңырдан қан–қықыл және кірпіш–қызыл түстермен алмасады. Бұл ... ... Ол ... ақ ... бар ... бар ... ... Қиын Қырыштың басты байлығы – батпақ пен ... аз ... ... Қиын ... ... ... қабатында ертедегі
омыртқалылардың сүйек қалдықтары бар [29].
Жарқыраған адырлар - Манрак жотасының етегіндегі ... ... ...... табиғат ескерткіштері ашық-қызыл түсі
бойынша осылай аталған. Реңдердің әртүрлігі ашық-қызыл теңбілден және ... ... ... ... ... ... әсер ... ж ең алғаш рет бұл жерден айдаһардың ... ... ал ... – аса ірі емес ... ... қиратылған сүйек
қалдықтары табылды.
Жарқыраған адырдан шығысқа қарай Сауыр жотасының ... ... ... ... (260 млн жыл ... өсімдік омыртқасыздар ертедегі
теңіз балықтарының қалдықтары табылады.
Жануарлар мен өсімдіктердің қатып қалған ... ... осы ... дамуы туралы айтуға болады. Бұның бәрі құнды ғылыми материал.
Батыс Алтай ... ... ... ... ... және
жануарлар әлемі әр келкі және өзен аңғарларымен алмасады, альпі шалғыны
биік таулы ... ... жол ... ... мемлекеттік қорығы 1992 ж ұйымдастырылды. Оның ауданы 56,3 мың.
га. Қорық Алтайдың Қазақстан бөлігіндегі ... ... ... ... Көксе, Иванов және Белая, Черная Үлбі және ... ...... ... ... орналасқан. Ақ Улбі
өзенінің бастауында 14 кіші мұздық бар. Орман шекарасынан жоғары ... ... кіші тау ... және саз ... ... қорығының климаты шұғыл континенталды. Бұл Қазақстанның
ғана емес, сондай–ақ ... азия ... ең ... жері. Тұрақты қар
жамылғысы қорықта 170 күнге дейін ...... ... дейін.
Қорықтың өсімдік қабатында 4 белдеу ... ... ... ... субальпі және альпі шалғыны, биіктаулы тундра.
Жапырақты орман тек бір шектеулі территорияда таратылған және ... тән. ... ... ағаш ... ... әртүрлі: қара
тайға, бал қарағай – самырсын орманы, күнгірт самырсынды орман.
Субальпілік және альпілік орман қорықта 1800 – 2000 м ... ... ... арасындағы бөлінген шекара байқалмайды. Тау ... ... м және одан ... ... алып жатыр. Тундра әртүрлі өсімдіктің
фрагменттерінен турады. Қорық ... ... ... ... ... ... мұнда әнші бұлбұл, қара лашын, құр, азия тау құдіреті, жүнді
байғыз, барлығы 200 түрлі құстар бар. Сүтқоректілердің 50 түрлі ... жер ... ... аю, ... ... ақ тышқан, сібір күзені,
кәмшат, ... ... ... марал, тиін.Батыс Алтай қорығы зерттеушілер үшін
сөзсіз ... ... ... ... қорықша ол 1967ж 29 қарашада ... ... ... ... 46000 га ауданды алып орналасқан.
Қорықша территориясы ... ... ... және ... ... ... ... төменгі ағыс аңғарын алып ... ... су ... суымен шектелген. Беткей бедері екі түрде.
Бірішісі – аллювиалды – аккумулятивті. Екіншісі – аллювиалды – ... ... үш ... емес көл бар – ... ... ... өсімдіктің 200 түрі өседі. Қорықша сүт қоректелерді қорғалуда
маңызды орын алады [31].
«Төменгі-тұрғысын» ... ... ... Ол ... Бұқтырма өзендерінің арасындағы Зырян ауданының территориясыңда
1978 ж , сәуірде құрылған. Қорықша ауданы –2200 ... ... ... ... және ... ... обылыстарының
территориясында (Урджар ауданында) 20,0 мың га ауданда 1998 ж 21 сәуірде
құрылды. ... өз ... ... ... ... ... ... қорғау мақсатында және Алакөл көлінің аралдары – Үлкен, ... ... үшін ... ... ... оның ... шағалалардың ұялары
болуында. Қазақстандағы демалыс- Алакөл көлі. Алакөл көлі-Республиканың
оңтүстік шығысында, Алматы және ... ... ... ... Көл ... деңгейінен 347 м биіктікте орналасқан, су ... 2650 км, ... 104км, ені 52 км, ... тереңдігі 22 м,
максималды тереңдігі 54м. Көлге 15 сала ... ... тері ... ... буын ... жүйке
жүйесің емдеуге болады. Алакөл ойпаты дымқылдануы аз зонаға жатады және
өкпе ... ... өте ... климатологиялық орын болып саналады.
Көлдің орталық бөлігінде күш аралдан тұратын архипелаг бар. Осы жерде
1998 ж ... ... ... ... ... ... ... Алакөл Қазақстанның ішкі сез қоймаларының
көлемі бойынша ... және ... ... ... ... көл. ... Алатауы және Тарбағатай жоталарының ортасында, Алматы облысының
солтүстік-шығысында орналасқан. Көл ... ... ... және ... ... Көл ... ... комфортты демалыс үйлері бар.
«Синегор самырсын тоғайы» мемлекеттік табиғат ескерткіші. Ол 1968 ж,
екіншісі 1982 ж 17 ... Улан ... ... Оның ... 137 га.
«Синегор самырсын тоғайы» табиғат ескерткіші сібір самырсынын сақтау ... ... ... ... қабаты жабылған ауданы 97 га, ол –
Көктау ... ... ... ... ... орналасқан.
Деткейде қисық самырсын және көп дінгекті түр бар. Жеке ... ... ... ал ... диаметрі 24см. Самырсын орманда жануарлардан аюды,
қоянды, түлкіні, борсықты, ақ ... ... ... ... таулы
өлкесіне тән жануарлардың көптеген өкілдері және бүркіт кездеседі [32].
2.3 Оңтүстік-Қазақстан және Алматы ... ... ... ... ... ... бар,
ежелгі тарих пен мәдениет өлкесі (Тараздағы Айша ... ... ... ... ... Қожа ... ... кешені, Жетісудағы сақ
қорғандары (Алматы облысы). Аумақта Байқоңыр космодромы орналасқан. ... ... ... емделуге, альпинизммен айналасуға, тау шаңғысымен,
конькиймен сырғанауға мүмкіншілік мол.
Туризмнің дамуына жақсы жағдай ... ... жер ... бар ... өте көп. Жамбыл және ... ... ... ... өте көп: ... Жеті -Асар қалашығы ( б.э.б I ғ ), ... ... 20 ... ... сол ... ... Жанкент қаласының қалдығы (X-
XIV ғғ ), Янықорған ауданындағы архитектуралық ескерткіштер (XVI-XIX ғғ) ... Орда ... ... ... қалашықтың қалдықтары (Исфиджаб), 1900-
1910 жж реставрацияланған Идрис- Қазы- Байзаби мешіті және Абдул- Азис
-баба ... ... -ата ... ( XII ғғ), Мирали Боб ибн Падша Мөлк
және Қарашали- Ана мазарлары-Оңтүстік Қазақстан облысында.
Оңтүстік - Қазақстан ... ... ... ... ... көрікті жерлерінің бірі Ахмед Яссауи кесенесі болып саналады.
Көп ғасырлар бойы 1868 ж дейін бұл ... Ясы деп ... ал ... XII ... ... Ахмед Яссауидің болды. Мешіт Тимурдың буйрығымен ... ... ... ... ... ... Усыпальницадан, қонақ
залынан, мешіттен және қызмет бөлімінен тұратын мешіттің құрылуы 1397 ж
бастап, 8 ... ... ... ... өліміне байланысты бұл ғимараттың
құрылуы аяқталмай қалды.
Мавзолейдің биіктігі 38 м, табанның қабырғалары 62,5 және 47 ... ... 314 ... бар. Үлкен бөлмесінде ... ... және ... ... ... ... ... Кіші бөлмесінде- Ахмед Яссауидің усыпальницасы [33].
Оңтүстк Қазақстан облысының бағалы табиғи ... ... ... ... келеді. Бұл қорық республикамыздың ең ескісі болып, 1987 ж
өзінің 60 ... ... Ол ... ... және Өзбекстан
тұйысқан жерінде, ал табиғи қатынаста- Сібір, Орта ... және ... ... ... жерінде орналасқан. Сондықтан, ол жануар және
өсімдік әлемінің көптеген түрлеріне бай.
Юнеско шешімі бойынша дүниежүзінің ең ... ... ... ... ... 73 мың га жер ... ... алып
жатады. Қорықта топырақ, су, флора мен фауна қорғалады. Өсімдік ... ... ағаш ... 10-12 м ... ... ... орех ... тюльпандары, жабайы жүзім және т.б туралы ескертсек жөн.
Тараз қаласынан 18 км қашықтықта Головачевка ауылында ... ... екі ірі ... ескерткіштер - Айша -биби мен ... ... ... кесенесі көнелеу болып табылады ( XI ғғ). Айша биби ( ... ғғ ) ... ... ... ... Кесене түрлі террактолық
плиткалармен әшекейлеген. ... ... ... ... ... және де ... сақталған. Бүл ерте қараханид кезенінің ескерткіші.
Кесененің басты ... ... ... ... ... ... жағынан тор декоративті қуыстар орнарасып, кесененің қабырғалары
фигуралық кірпішімен әдеміленген. ... ... араб ... ... тұр. ... ... бұл ... ескерткіштен тек қана батыс
қабырғасы сақталынды.
Түркістан (Ясы) қаласы Дешті-Қыпшақ ... ... ... ... ... ... орталығы болуымен және қазақ хандығының
ертедегі орталығы болуымен әйгіленеді. Бүгінде Түркістанға 1500 жыл. ... ... ... ... ... түркі халқының рухани тәрбиешісі
осы қалада өмір сүрген. ХVIғ Темірдің әмірі бойынша көтерілген Қожа ... ... ... ... ... сарайлар мен ордалардың әсем
кешені.
Арыстан-Баб. Халықтың нанымы бойынша Түркістанға барар жол Арыстан-Баб
кесенесі арқылы өту керек, XII ғ өмір ... ... діни ... ... моласынан көтерілген. Кесененің ең ерте бөлігі Темірлер әулетінің
дәуіріне жатады. [34,45]
Шаульдер орталықтан 10км қашықтықта ежелгі Отрар қаласының ... Бұл ... ... философ Абу -Наср Мұхаммед бен Мұхаммед Тархан
аль Фараби тұрған (X ғ). Отрардың ... ... бірі оның ... ... ... ... IV) сауданың ең ірі орталығы болған. Оның
атақты кітапханасы байлығы бойынша көне заманның ең даңқты кітапханалары:
Александрлік және ... кем ... Осы ... ... ... ... ... әл-Фараби туылып өмір сүрді, соңында моңғол
шапқыншылары ... ... ... ... ... ... ... бірегей сумен жабдықтауымен даңқы
шықты.Сумен және тұтыну жабдықтарымен қамтылған қала бірнеше айлар ... ... ... бере ... ... ... 2000 жыл. Ерте уақыттан бері ол «көпестер
қаласы» деген атпен әйгілі. ... ... ең ... ... ... мемлекетінің астанасы болу кезеңіне келеді. Дәуітбек және Қарахан
кесенесі, басқарушылар қорғаны және көптеген ертедегі ... ... ... ... ... әсер ... ең таң ... көрікті жері- Іле Алатау болып табылады.
Іле Алатау - бұл ... Тянь ... ... шығыстан батысқа 380 км
созылады. Ең биік ... ... ... ( 4973 ... қорығы 90 мың га территориясын алып жатыр, Талғар мен Иссық
өзендердің бассейінде орналасып тұр. Ал ... алыс емес ... ... шөл ... ... Құм бар ( ... 182 км қашықтықта). Ол тек
қана құрғақ ауа райы болған кезде өзінің ... ... ... ... түс уақытында ауаның 24- тан кем емес болған кезде болады.
Қазақстан халқының тарихи мәдени мұралардың ... көп. ... ерте ... дәуірдің қорғандары, тастағы суреттер болады. Есік
өзенінің жанында ... ... ... ... ... Жетісудің ерте көшпенділердің қорған жүйесі
орналасқан. Олардың барлығы үш ондықтан шамалас ... ... ... метрден жүз метрге дейін, биіктігі 2-20 м [45].
1691 м биіктікте Кіші Алматы өзеннің сол жағында дүниежүзінде белгілі
биік ... ... мұз ... орналасқан. Оның трибундары 10 мың ... ... ... ... үй, ... сот ... ... поликлиника, фин моншасы. Мұз стадионнан алыс емес жерде ... үйі мен жүзу ... ... ... ... әлемдегі ірі биік таулы кешені. ... ... ... 1520 – 1750 метр ... Кіші Алматы өзенінін
аңғарында орналасқан және тау ... жан – ... ... ... ... -
Қимасармен, шығыста – ... және ... ... ... ... ... мұз айдыны, атта серуендеуге арналған
аудан, атракциондар паркі, ... ... ... ... және ... орны бар. Бұл жер қала тұрғындары мен ... ... ... ... Алматы қаласынан 16 километр жерде көркем шатқалды 1972
жылы салынды. Жұмсақ климат, күн ... ... ... төменгі
қысым, желсіз ауа-райы және мөлдір бастау суы Медеуді ең ... ... ... бірі ... Ауданның мұз көлемі-10500 км2, ол конькийде
жылдамдықпен жүгіру, хоккей мәнерлеп ... ашық ... ... өте ... орын. Бұнда әлемдегі күшті конькиймен жүгірушілердін 20-
дан астам әлемдік рекорды өтті. (Давоста- 40).
Туристер назарын, Кіші Алматы аңғарынан ... ... ... ... ... қорғау мақсатында орнатылған. Осы ... ... 1977 ... ... ... ... ... 830 баспалдақпен ... Осы ... Іле ... ... ... ... ... ең өміріндегі көрнекті оқиғасы болған халықаралық фестиваль “Азия
Дауысы” осы Медеу шатқалында өтеді. Биік ... ... ... ... болатын көптеген орындар бар. Қазақ үй түрінде жасалынған ішкі
көрініс ... ... ... “Қазақ ауыл” мейрамханасынан ұлттық тағаммен
тамақтануға болады.
Бұл аңғарында Горельник өзеннің ... ... одақ ... ... ... ... онда ең биік ... республикамыздың
метеорологтар станциясы (3040 м) бар. Тастар арасында ... ... ... - тау ... ... көркем Іле Алатау шатқалында, теңіз деңгейінен
2200 м биіктікте орналасқан (қаладан 25 км жерде). Ол ашық ... ... және ... ... ... тұрақты қар қабатты бар жұмсақ климатпен
және ... тау ... мен ... әсем ... ... ... ... 3 орындықты және 3 буксирлі қанатты жолдармен қызмет
көрсетіледі. Оның көмегімен 20 ... ... ... ... (3200 ... ... ... биіктік- “Пересечение” станциясына дейін ... ... ... 1243 м, ... уақыты- 9мин. Екіншісі- “20
опора” станциясына ... (2630 ... 2930 м-ге ... ... 948 ... ... 7,5 мин. ... “Талғар” асуы станциясына дейін (2930 м-
ден 3163 м-ге дейін), ұзындығы 860 м, көтерілу ... 8 мин. ... ... 3620 м, ... ... м. ... ұнатушылар үшін
сноупарк бар, балаларға арналған дөңгелекте сырғанау үшін ... ... ... ... температурасы +20 0С, қыста- 7 0С. Қар жамылғысының
қалындығы- 1,5-1,8 ... ... ... ... ... ... ... бірі -
Үлкен Алматы көлі. Ол ... ... ... ... айна секілді ойпатта
2511 м биіктікте, Үлкен Алматы өзенінің шатқалында, Алматы қаласынан 28,5
километр ... ... оның ... 35 м, ұзыңдығы 1 м, ал ендгі ... ... ... ... – 10-12 C ... ... басым көпшілік
тау көлдері жер сілкінісінің нәтижесінде ... ... ... үш ... ... оны ... сол аяғы жағынан көруге болады: Советтер шыны
(4317 метр) – онтүстік – шығыста, онтүстікте Озерный (4110 ... ...... ... ... шынының орманды баурайы (3954 метр)
орналасқан. Туристен батысқа қарай Үлкен Алматы шынының жотасы ... ... анық ... бұл шынның пирамида биіктігі 3681. ... ... көл өз ... – ашық – ... ... ...... түске
ауыстырып отырады. Мұз суымен қоректенетін көлдің ұзындығы– 1,6 км, ... ... ал ... –40 ... 2 км ... 2700 м биіктікте өте ертедегі мұзды аңғарда “Тян-
Шань Астрономиялық обсерваториясы” деп аталатын обсерватория ... ... ... 8 ... ... 60 км ... Іле Алатаудағы
8 мың жыл бұрын Иссық көлі пайда болды. Ол 1760 м ... ... оның ... 1850 м, ендігі– 1600 м, тереңдігі –55 м болған.
1963 ж мұз ... ... ... ... ... күшті сель ағымы шықты.
Нәтижесінде бірнеше сағат ішінде бұрынғы көлдің орнында кішкентай ғана ... ( ... 100 м ... ... Іле ... ... ... Шынтүрген шыршалары
орналасқан. Бұл Ұлы мұзданудың солтүстік қараңғы ... ... ... ... ... ... ... ең табиғи ғажайып
объектілеріне Чарын өзеннің ... ... ... 193 км ... етегілердің биіктігі 150-300 м құрайды. Каньонның табаны бойынан
Чарын өзені құйып барады.
Чарын Ясень тоғайы 4855 га ауданын алып ... Оның ... ... лох, ... талы ... Іле ... Іле Алатау ұлттық паркі
құрылған. Ол хребеттің солтүстік бөлігін алып жатыр. Оның ... ... ... ... қалу және де ... демалу
мүмкіншілігін беру.
Бөгеттен сол жол Турист асуына және сол Талғар ... ... оң жол - ... ... және ... ... ... Алматы
– Алақыр асуынан Іле Алатауның қарлы шындарының әсем ... ... ... мен ... категориясы әртүрлі бағыттар Ыстық–көлге қарай
таратылады – Озерный асуы, Ақсу, Проходной және Көк – ... ... ... сапар маусымы – шілденің аяғы – тамыз. Іле ... және ... ... тау ... ... ... әдемілігінің теңіздік көлі
Жасыл – көл (3000) тығылып жатыр. Проходное шатқалы кең ... ... ... ... өте көркем. Алма-араман шатқалы өзінің әсем
сарқырамалармен және родонды жылы бастаулармен шытырман ... ... ... ... ... ... паркі. Солтүстік Тянь-Шань тауларының
табиғатын қорғауға арналған парктің 1926 ж ... ... ол ... 1100 ... 4236 м дейінгі биіктікте орналасқан. Парк флораға өте
бай: ... ... ... ... ... 57 түрі ... 52 түрі бар, олар қар ... тау арқары, сүйрік.
Құстардың сирек ... және ... бара ... ... : ... ... ... тау қарасы. Волонтерлары (VSO) және олардың серіктестіктері
NCO Wild Nature ... да ... ... ... ... ... табыстың 20 пайызы табиғаттың қорғауға жұмсалады.
Егер турист мәдениеттен демалғысы және табиғат аясына енгізгісі ... ... ... ... ... барады. Ол Күнгей Алатауының
солтүстік ... ... ... ... шатқал, ал ... ... ... ... маржаны деп атайды. Көлсай
көлдері үш өзеннің жиынтығын құрайды, олар барлық ... бара ... ең ... ... жоқ және ... мол, ең әдемі, атпен
серуендегенді ұнататындар, ат маршрутына тапсырыс бере алады. Ең ... ... ... ол ... мен ... шалғынның территориясында орналасқан
және өзінің қатал биік таулы әлемілігімен өзіне тартады, сондай-ақ ... ... бай. Үш көл ... ... құламасы орташа 700 метрді
құрайды.
Есік қорғаны - ... ... ... ... ең
ірілерінің бірі болып санайды. Ескертіш б.э.д V ғасырға ... ... ... бастаған қазақтан ғалымдарымен Алматыдан шығысқа қарай 50 км
жерде есік ... ... ... ... ... ... есік молаларының оңтүстік бөлігінен табылды, ол 45 үлкен қорған
үйінділерінен тұрады және солтүстіктен оңтүстікке қарай 3 ... ... Бұл ... ... ... Есік қорғанының диаметрі – 60 м,
биіктігі- 6 . ... ... ... ... Ескі ... ... 1,2
м тереңдікте екі жерлеу табылды : бірнеше рет ұрланған ... ... 15 км ... ... ... ... ... жерленген
адамның қалдықтары және қабір ішінің көрінісі толығымен сақталған. Қабір
ішінің камерасы тянь-шань ... ... ... ... ... ... ... оңтүстік және батыс бөлігінде ыдыс-аяқтар
қойылған, солтүстік жартысында жерленген ... ... ... қорытынды бойынша Есік қорғанында жерленген адам монғол
тектес, европалық кескіндегі ... ... ... келеді. Оның жасы 16-
18 жас.
Қорғанының қабір іші камерасында 4 мың айын ... ... ... ... пен ... қола ... 31 қыш металл және ағаш ... ... ағаш ... ... ... 26 ... қорғасының олжасының арасынан ерекше орынды Қазақстан мен Орта
Азия территориясындағы жазудың ... ... ... бар күміс тостағын
алады. “Алтын Адамның” көшірмесі Алматы мен Астана музейлеріне қойылған.
Бес-Шатыр - кешені ежелгі ... ... б.э.д I ... өмір сүрген ежелгі сақтардың рухани ... ... ... ... ең ... ... обалары, олар 31 қорған “Жетісу
пирамидасы” деп аталатын ең үлкен қорғанның ... 105 м, ... 17 ... ... ағаш ... тянь-шань шыршаларының бөрмесінен
құралған, 2 мың жыл бойы өте жақсы сақталып келген. ... ... ... ... бар жер асты ... оның бір жолы ... Хан ... батысқа қарай, жануарлар суреттері салынған, 45
тас ... ... ... ... ... ... жатыр. Осы өзіндік
тас шежіреде тұрмыс пен ... ... ... ... бұл
территорияның барлығы- кешеннің салттық ауданы деп есептейді. ... ... ... 1856 ж ... ... ... Алтын-Эмель
жоталарын асқан болатын. Азияның осы бөлігінде Шеңгелді оазисіндегі ескі ... ... ... Ш.Уалихановтың музейі мен мавзолейі осы
жотаның солтүстік баурайының етегінде орналасқан ... көлі ... ... 2000 м биіктікте, керемет ... ... ... ... Ол ... 100 ж бұрын көп көлемдегі әк
тастың опырылып құлауын нәтижесінде пайда болған.
Үйінді шатқалды табиғи бөгет ... ... ... Көл ұзындығы 400 м-
ге, тереңдігі 30 км-ге жетеді. Құзды жотасынан Саты ... ... ... ... ... ... тамаша көрініс ашылады. Суға
батып тұрған ... ... діңі су ... су асты ... ... көтеріліп тұр.
Бортоғай. Іле Алатауының бойымен ағатын ұзындығы 160 км ... және қыс бойы су ... үшін ... ... 200 ... су ... Су ағымы күшті қысыммен жазық далаға атылып,
миллиондаған ұсақ ... ... құм. ... тағы да ... бір ... ... ... “әнші құм”). Ол Алматы қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 182 км
орналасқан. Іле өзеннің ... ... ... ... құмдардың
құрғақ күндері мүше әуеніне ұқсас дауыс шығаруымен әйгілі. “Әнші ... әсер ... ... мен ... құмның беткей бойымен
әрең байқалатын құйылуымен қоздырылады. ... ... ... ... ... тудыратын үйлесуі дірілдеу келтіреді. Ал, жақсы естілуге
қолайлы жағдайды тығыз топырақтан қамтыла отырып, ... ... күші жол ... ... ... Бұл дауыс бірнеше
километрден естіледі. Ылғалы ауа райында құмдар “әндетпейді”. Кварцитті құм
таулар- Үлкен және ... ... ... 120 м және 4 км ... Бір ... құм ... ... Құмның көлеміндігіне және күшті
желдерге қарамастан орнынан бірнеше ... ... бойы ... ... ... ... ... ал қарама-қарсы солтүстік-шығыс
беткейінде жайпақ еңісті жоталар ... ... парк Іле ... ... ... дейін 90
кв км-ге созылып жатыр. Бұл өте ертедегі тарихқа және ... ... ... өте ... ... Басқа еш жерде кездеспейтін сақ ... ... Ескі ... қорғандары, жабайы аңдардың тасқа салынған
суреттері [36].
Өзінің ... ... көз ... тау ... - Ақтау- бұл жердің
алыста өткен мұражайы. Бұл ескі ... ... ... ... ... ... ... таң қаларлық мүсіні. Таудың жасы- 400 млн,
ұзындығы- 30 км, ... 1,5-2 км. Бұл ... ... тау ... ... ... қасқыр, түлкілер жүреді.
Іле өзені - Жетісудың ең ірі өзені. Оның ұзындығы- 1439 км. ... көзі ... ... ... ... жолда ол Қапшағай жасанды су
қоймасын ... және ... ... құяды. Ертеде өзен батыс
Қытайдан келетін басты жол болып ... ... ол ... ... сүюшілердің арасында кең танымал, олар Іле бойымен Балқашқа дейін
ағып ... су ... ... ең ірі су ... ... оның
ұзындығы 100 км, ені- 25 км. Оның солтүстік жағалауы жақсы ... ... ... және ... ... ... ... өте
ыстық, кейде 400С-ге жетеді. Су температурасы ... ... ... шілде-тамыз айларында- 22-280С, қыркүйекте- 18-200С. Шулы жағадайдан
аулақта ... ... ... Алайда, туристер Қапшағай қаласының өзінде-де
жақсы демалады. Ол жерде 1994 ж итальян ... ... ... ... ... ... жж Қапшағай қаласында Қапшағай су ... ... мен ... ... ... 70 км жерде). Оның орнынан өте
көп қорғандық жерлеулер табылды. Қапшағайдың толқындары осы ... ... қола ... қыш ... ... тастауда. Қапшағайды теңіз
деп атайды. Оның ендігі- 22 км, ... 45 м, ал ... 1847 км2. ... пансионаттар мен жағажайлар, балық аулайтын шаруашылық бар.
Қапшағай суы ... ... ... ... ... ... ... өте
бай. Қапшағайдан бар жоғы бірнеше ... ... өте көне ... орын бар. Ерте орта ... Іле өту өте тар жер ... сайында
Тамғалы тас шатқалында болған.
Тамғалы петроглифтері. Қайталанбас әсемдігі бар Тамғалы шатқалы ... ... ... 170 км–де Шу–Іле тауларының
оңтүстік–шығысында орныласқан. Тамғалы өте ... ... ... бар
шөлейтте созылып жатыр, алайда таулар жылдың жылы мезгілінде қалың бұтамен
көлкеріледі, ал көктемде шатқал гүлден ... ... ... ... қана өз табиғатымен таң қалдырып қоймайды, мұнда өсімдіктің ... ... ... ... юнонасын немесе өзінің алғашқы қалпын сақтап
қалған жабайы аңдар: қасқыр, түлкі, қоян, тасбақа, ... және ... ... дала бүркітін кездестіруге болады. Тамғалы тас– өте ертедегі
өнер галереясы, картинада жеке аңдармен адамдармен қоса, ... ... ... ... ... ... арасында дөңгелектің,
арбаның, дұға жазуларының суреті бар. Қазақстан тарихында көптеген ғасырлар
бойы өз ... ... ... ... үшін ... тар аңғары және
каньон жартасы ерекше қасиетті, салттық рәсім өтетін , сиқырлы әдет–ғұрып
өтетін, құдайға және ... ... орын ... ... . ... ... осы күні де ... оны бұтаға байланған мата қиындысынан,
қазіргі табынушылармен жасалатын қарапайым “құрбан шолудан” көруге болады.
Шатқал маңында қола ... (XI–X ғғ ... және ... (б.б.д III ғ және б.э II ғ) молалары табылды. Шатқалдың тау
жағдайы таңдауды шектеді, сол ... ... сол ... ... ... ... да ... берді. Біртіндеп, ескі құрылыстар
үйіндіге ... оның ... ... ... ... ... ... толық зерттеліп болған жоқ, сондықтан Тамғалыға
қатысты көп сұрақтары жауапсыз ... ... ... мекендеушілері
Қазақстан жерін б.э.д II ғ қонытаған қола ... ... ... ... ... мекендеушілері петроглифтерді салып, үй және
тас төбешік құрап, шатқал ландшафтына қайталанбас әсемдік ... ... ... ... ... бар ... болып табылады және
ЮНЕСКО қорының қорғауында. Табиғат пен тарихты сүюшілер Тамғалы шатқалында
көптеген қызықты ... таба ... ... өте ... тастардан көптеген жылдар бойы Будда мен
буддистердің кескіні аспанға қарауда. Суреттер астындағы қасиетті ... ... ... : “Ом ман э ... ... ... қар
маржандар” деген мағына береді. ... ... мен ... XII ... ... ... орыннан алыс емес маңда VII-IX ғғ жататын
ежелгі түрік руна хаты жазуларымен бір тас бар. ... ... ... ... ... ... бар. Орта ғасырларда буддизм Оңтүстік
Қазақстан территориясында кең қанат ... Бұл жер, ... ... шығушылар арасында да кең ... олар ... ... мен ... ... Өзен ... – шөл және шөлейт ... ... ... ... өте ... орындарының бірі.
Кіші Алматы шатқалы өзінің көрінісімен таңдандырады: шыршалы орманнан
қалың қалпағы бар Мохнатка таулары, оның үстінде трапеция тәріздес, ... ... ... ... ... тұратын Абай шыңы, Тұйық–су қақпасының
алып жартастары. Бұл аудан ең ... ең ... ... ... ... ... Кіші және ... Алматы шатқалының ортасында
Көк–Жайлау деп аталатын ірі альпі шалғыны орналасқан. Бұл кең ... ... ... ... ... көтерілу Кіші Алматы мен Батарейка
өзендерінің құйылмасында орналасқан “Просвещенец” демалыс үйінен басталады.
Жалпы көтерілу шыршалы және аққайынды ... ... және 2-2,5 ... ... қыс ... де өте қызықты. Шаңғы мен шананы ұнатушылар 8
км–ге созылып жатқан аса тік емес ... шың ... ... көрші Құмбел (3200 м) шыңына шығуға болады. Құмбел тауларына
жотасына шығу “Үш ... (3000 м) деп ... ірі ... шығуларымен
өтеді.
Тұйық–су қақпасының алып жартастары Тұйық–су (4200 м) гранитті шыңына
апаратын жолды ашады. ... ... тау ... ... оңға ... Бұл ... мұздықтардың ең оңайы. Ол ... ... таға ... цирк ... ... ... ... орналасқан.
Мұздық жылына орташа есеппен 10 м–ге қысқарып отырады, соның ... ... ... көл ... ... ... дамуы кезінде көл
толады және селді қалыптастыруы мүмкін. Алматы қаласын және аңғарды ... ... Кіші ... ... ... гидротехникалық құрылыс
кешені салынды.
Бутаковка шатқалы. Алматы маңындағы өте ... ... ... ... ... ... сарқырымалары. Үлкен сарқырама негізг
шатқалдың сол жақ ... ... ... ... Оның ... 20
м. Биіктігі 10 м болатын екінші сарқырама өте ... ... ... қызықты.
Ол негізгі шатқалдан жоғары үлкен сарқырамадан сағат ... ... ... өмір ... да ... ... ... жылдың осы мезгілінде судың қатып қалған тамшысы қар ... кіре ... ... еске ... ... ... осы ... бойымен көтеріледі. Бутаковка сарқырамасынан да тартымдырақ
Лесной асуы (2650 м) бола ... егер оның ... ... жеңгізсек,
онда тау аңғарының ұмытылмастай, әсем келбеті ашылады. ... ... (1870 м) тау ... базасы орналасқан, одан төменірек
“Тау–Самал” ... ... (2060 м) асуы ... ... ... ... ат және ... таң қаларлық әсер туғызады. Жол кішкене тау ... ... ... ... ... ... әсем ... бірі– түсе беріс
және Бутаковка шатқалының өз . [36,37].
Турген шатқалы. Алпілік және ... ... таза ... бар, ... ... және бұталары бар беткейлері, жоталар,
қыраттар, өзендер мен сарқырамалар, “тірі суы” бар бастау. Бір ... ... ... ... ... ... ... әсерін Турген шатқалының
кристалды таза ауасы жандандыра ... ... ... ... ... бару ... ... онда арнайы дайындалған суатта
форельдер шоршып жүр. Жатырлық тоғандағы, ... 2-3 кг ... ... ... ... аудартады. Балықты аулаған соң, оны дайындап беру де
мұнда ... ... ... ары жүре ... ... түрде
Медвежий сарқырамасына баруы жөн, биіктігі 30 м болатын бұл сарқырама тік
жартас пен ... ... ... ... жерден төмен қарай құлауда.
Шатқал жартастары жер сілкінуден жарылған және мұздыққа дейінгі ... ... ... ал мүк ... жерге жайылып, шыршалы кілем болып
төселіп жатыр.
Шарын каньоны. Ұлы ... ... ... ... ойы бойынша
демалыстың экзотикалық орны ... ... ... ... ... ... ... әлемі “Қорғандар аңғарына” немесе “Жалмауыздар
шатқалына” апарады. Каньон солтүстік–шығыстан ... ... ... бойымен 154 км–ге созылып жатыр. Бұл солтүстік Тянь–Шанның суы ... бірі ... ... ... 193 ... Осы бір ерекше
көркем жердің бедері де әркелкі және өзінің ... таң ... тік ... және ... ... ... 150–300 м–ге
жетеді. Шарынның арнасы табалдырықты, ағыны қатты. Осы ... ... 5–6 ... құрайды. Осы екпінді өзен аңғары ... ... ... тал, жиде ... ... ... мұздықтануды басынан кешірген жер шары өсімдіктерінің өкілі– шетен
сақталған. Реликт түрі– ... 25 млн жыл ... жер ... ... ал ... жер ... тек ... жерінде сақталған. Осы түрдің
осыған ұқсас көшеті әлемнің 2 жерінде: Қазақстанда және ... ... 1964 ... бері ... ... ... ескерткіші деп жарияланды.
Сондай–ақ, торанғы тоғайы– азия ... ... да ... ... Қызыл құмның тасқа айналған миллиондаған қабатты бітпес желдің
соғуынан жалаңаштанып тамаша ... ... тұр. ... ... ... жатқан жартастық жыралар өте әдемі. Бұл жерден– араб
шейхтерінің ... ... ... ... ... ... күзгі ұшар алдында жартас жорықтарына ұя салады.Ал ... ... ... ... ... ... “жалаңаш осман” бар.
Ландшафтының әркелкілігі флора мен фаунаның әр түрлі болуын қалыптастырады.
Бұл жерде ... 1500 түрі бар, ... 17 түрі ... ... енген және сүткоректілердін 62 түрі ұя салатын құстардың 103 түрі,
бауырымен жорғалаушылардын 25 түрі ... ... ... коньонына
бірнеше басқа каньондар жанасады. Мысалы: өзен ... ... ... аз ... және жана ... ... тұр. Сонымен осынын
барлығы Қазақстанның оңтүстік астанасы Алматыдан 200 километрге кетіп,
Қытаймен шекаралас ... ... ... ... ... ... туризмі және альпинизм. Қазақстанда туристерге бір күнде әртүрлі
табиғи белдеуде болуларына бірден-бір мүмкіндік бар: ... шөл мен ... ... ... мен алып шыңдарға дейін. Күзгі кезең үшін ең маңызды
болып табылатыны, Іле Алатауы мен ... ... ... ... туристік маршруттар, олардың ұзақтығы Ыстық-көлге саяхатты
қосқанды 1 күннен 15 ... ... ... ... ... ... шаршалы орманды, альпі шарғынын, екпінді өзендерді, қарлы
шыңдармен және ... ... ... ... биік ... ... ... маршруттар теңіз деңгейінен 700 м биіктікте орналасқан
Алматы қаласынан басталады. Маршруттың жаяу бөлігі 1500-1600 м биіктіктегі
әртүрлі шатқалдарда жалғасады. ... ... ... ... теңіз
деңгейінен 4500 м . Туристер баратын турлар әртүрлі күрделілік категориясы,
сондықтан жаңадан бастап келе ... ... де және ... ... да ... туғазады және өте қолайлы. Алмарасан, Алматау
базасы, Кумбел асуы, Таулы бақ айналасы және Талғар ... ... ... аз тек қана ... пен ... флора мен фаунаның
әдемілігін ғана тамашалайды [37].
Альпинизм. Таулы ... ең ... түрі ... Іле ... ... ... оның ішінде Талғар шыңына (5017
м) шығып жоғары рахат сезіміне бөлінеді және сергектік ... ... ... бөлінеді. Алматы айналасындағы шыңға шығу ... емес ... ... ... ... жаңадан бастап келе жатқан туристер үшін
өте қолайлы. Талғар шыңы бұл ... ... ... және
тәжірибиелі альпинистерге қызығушылық туғызады. Тағы да ... ... орын ... ... және ... (7439 ... ... орталық Тянь–Шань ауданы болып ... Бұл ... ... мен ... ... ... ... бірден–бір орталығы
болып саналады. Хан–Тәңірі –рухтар әміршісі түркілердің қасиетті тауы. Күн
батқан кездегі айналадағы ... ... ... ал тек ... ... ... түске боялады, ол мәңгі мұз әлемінде кенеттен бүршік
жарған қызғалдақты еске ... ... ... бұл ... тек ... ғана ... ... туристерге айтқара ашық, олар
Хан–Тәңірі етегіндегі лагерге бара алады. Алматы ... ... ... жол ... ... ірі қала ... ... Әрине, осындай биіктіктегі
тауға шығу жақсы физикалық дайындықты талап етеді.
“Фауна” түйеқұс фермасы. 2001 ж бері ... ... 55 км ... ауданында африкандық (қара және көгілдір) түйеқұс шығаратын
“Фауна” фермерлік шаруашылығы жұмыс ... ... ... 100–ге тарта
керемет түйеқұсы бар бірінші ферма. Ол аса көркем, экологиялық таза ... га ... алып ... ТОО ... ... Е.В ... ... атақты физик–атомшы. Жұмыс жасап келе жатқалы бері “Фаунаны”
әлемнің көптеген ... ... ... ... ... ... ... және осы ферма маңындағы Қазақ Ғылым Академиясының
дендрарийін ... ... ... Азия үшін жаңа құс ... түрі –
туристерде түйеқұс өсірумен танысуға өте ... ... ... ... ... ... кішкене атты, үй жануарларын,
тауықты қызықтай алады. Бұдан басқа туристерге түйеқұс ... ... ... алуға ұсынады.Саяхат аяқталған соң Дендрарий ... ... ... ... даярланған түйеқұс етінің дәмін татып
көре алады [37].
3 ТУРИЗМ ДАМУЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ МЕН КЕЛЕШЕГІ
3.1 ... ... ... шаруашылық” сөзінің синонимі ғылыми әдебиеттерде “туристік
инфрақұрылымы” ... ... ... ... ... немесе
маршруттың қажетті жабдықтарын құрайтын ... және ... ... ... инфрақұрылымы құрамына мыналар кіреді [35]:
1) туристердің тұрғылықты мекен-жайынан басқа жерде 24 ... ... ... ... ... базасы;
2) тамақтану базасы;
3) туристік кеңістікті қолайлы жасайтын, оның ... ... ... базасы;
4) туристерге қалған қызметтерді кепілдейтін жалғаспалы база;
Түнеу ... ... ... ... үй, ... үйі, ... мотель, қонақ бөлмелері және т.б) және лагерьге (кемпинг,
палаткалы қалашық) бөлуге ... ... ... ... ... қолдану базасы (жыл бойы)
немесе маусымдық. Қызметті қолдану мүмкіншілігінің тұрғысынан- ашық базалар
(барлығына қызмет ... және ... ... ... ... ... ... мемлекеттік және жеке болуы мүмкін.
Туристердің тағамға және сусындарға сұранысын қанағаттандырудың маңызы
түнеу мен демалыспен қамтамасыз етуден кем емес. ... ... ... ... ... ... түнеу мекемесінің ішіндегі немесе
жеке түрін қамтиды. Тағамға сұраныс пен ұсыныстың сәйкес ... ... ... өнім ... ... шешуге тырысады. Алайда бұндай
әдіс айтарлықтай шығыспен байланысты және әрдайым тазалық сақтала бермейді.
Мейрамханада, ... орын ... ашық ... ... ... үстел
қоюмен шешуге болады. Бұл әдіс бір ... ... ... ... ең ... транспорттық қызмет
көрсету қаралады. Орналастыру туризмнің ерекше белгісі болып саналады, ал
осы ... ... ... ... ... ең маңызды
саласы.Қатысушылар санымен және арақашықтықпен шектелген жаяу ... ... ... жоқ.
Жалғаспалы базаға туристерге көрсетілетін негізгі қызмет ... ... ... қолдану мүмкіншіліктері ... ... шолу ... құру мен ... ... ... шұғылдану;
көңіл көтеруді ұйымдастыру; туристік жабдықтар және ... ... ... көрсетуді қамтамасыз ету.
Негізгі орын түнеу, транспорт, тамақтану базасына келеді, себебі
бұларсыз, тіпті ... ... өте ... орында жалпы туризмнің
дамуы мүмкін емес [36].
Туристтерге қызмет ... ... ... ... ... кәсіпорындар шарушылық есеп негізінде ... ... ... және ... ... ... ... пайдаланады және өз
балансында табылады.
Туризмнің материалдық-техникалық базасына экономикалық көзқарас тұрғысынан
алғанда өзіне ... ... ... ... мекемелер мен
кәсіпорындардың жиынтығын (қонақ үй, ... ... ... және ... ішкі ... ... тек ... көрсететін байланыс бөлімшесі және басқалар) және туристік екінші
(қалалық және көнеаралық транспорт, сауда мекеменің ... ... ... комуналды-тұрмыстық және жергілікті халық пен
туристерге ... ... ... да ... мекемелерді қамтиды.
Сондай-ақ бірінші және екінші туристік кәсіп ... ... ... ... ... мен ... бар - өндірістік: жөндеу,
жабдықтау және ... ... ... ... ... ... ... оқу орындары; жобалы-конструкторлық және басқа да
кәсіпорындар.
Туристік нарық статистикалық ... ... 1996 ж 2000 ... ... ... ... ... 3 есеге төмендегіні байқалды.
(сурет 1). 1996 ж 2000 ж аралығында ... ... ... ... саны ... ... Шығу ... үлесі 45,8%, ішкі туризм 97,9 %,
ал кіру 16,3 % құрады.
Туризм дамуының динамикасы
Сурет 1
_________
О туризме в РК в 2003 г. ... ... ... ... ... туристер саны 2000 ж небары 146915
одан болды, ол 1999 ж салыстырғанда 36 % аз.
Кіру туризмі. Ел бойынша кіру ... ... ... былай
көрсетеді, 1996 ж-дан 2000 ж-ға дейінгі ТМД-дан келетін туристер үлесі,
жылына орташа есеппен 2,5 мың ... азая ... Кіру ... ... қаралған кезеңде өте үлкен үлесті алыс шетелден келген туристер ... ж ... ... ... ... келуші-резиденттер емес
болды, ТМД елдерінен келген туристер үлесі 14 %, алыс ... ... % ... ... 2000 ж ... Республикасына шамамен 80 елден
туристер келді.
Негізінен туристік ұйымдардың қызметің Ресейден, ... ... ... ... ... емес ... ... емес туристердін көп ағымы алыс шет елдерден
Германиядан, АҚШ, ... ... ... ... Қытай,
Турциядан, Нидерландыдан келушілер болды. ТМД елдерінен келген туристердін
орташа болу күні 4-5 күн, ал алыс шетелден 17 күн. ... келу ... келу ... ... ... ... емес туристердін 89,7 %
Қазақстанға ... және ... ... келеді. Статистикалық
мәліметтерге сүенсек өзінің болу уақытысында бір шетел туристі республикаға
орташа 700 АҚШ ... ... ... ... ... ... жолдамамен сапарға шығатын резиденттер саны
1996 ... 2000 ж ... ... төмендеп отырады. Жылда шетелге шыққан
Қазақстан туристерінің үлесі барлық шетелге шығатын резиденттер санының ... ... оның ... 12 % ТМД ... ... ал 88 % алыс ... ж ҚР-ң туристері әлемнің 70 мемлекетіне барды. Туристер-
резидентердің ... ... ... мен ... ... Алыс
шетелдердің ішінен ... ... ... ... ... ... ... Біріккен Араб эмираты, Тайланд,
Иран.
Қазақстан туристерінің ТМД елдерінде болу ұзақтығы орташа- 6 күнді, ал
алыс ... болу ... ... ... ... Шығу ... іскерлік
және кәсіби мақсатпен (73,2 %), демалу мен бос уақытты ... ... көп ... шоп- туризм алады.
Ішкі туризм. 1996-1997жж ішкі туристік нарықта туристік фирмалармен
орташа 12 мың ... ... ... ... бұл ... 2 мың
адамға дейін төмендеді. Туризмнің осы түрі бойынша негізгі көрсеткіштер
2000 ж 1999 ж-ғы ... 23 % ... ... ... 2).
Қазақстанға шетел азаматтарының келуі және
Қазақстан азаматтарының шетелге шығуы
Сурет 2
_________
О туризме в РК в 2003 г. Статистический справочник.А,2004
Стратегиялық көз-қарас тұрғысынан ... кіру ... ... ... ... саны 10 % ... ... 2005 ж жылына 7 мың адамға
дейін жетеді. Ішкі туризм ... 2005 ж 56 мың ... 90 мың ... ... Республика ішіндегі туристер ағымының жылына 10500 адамға ... ... ... 1 ... туристі өзінің болуы кезінде бюджетке 700 АҚШ доллар
әкелген жағдайда, онда 2005 ж кіру туризмінен бюджетке 42 млн АҚШ ... ... ... ... 1 шетелдік
Ішкі және кіру туризм көлемінің арту
болжамы
Сурет 3
_________
О туризме в РК в 2003 г. ... ... ... көрсету 9 жұмыс орнын құруын ескерсек, онда 2005 ... ... ... ... ... денгейін 540 мың ... ... ... ... ... ұйымдардың іс- әрекетінен түсетін жалпы кіріс. Туристік
қызметті ... ... ... ... ұйымдармен (отандық ... және ... ... және ... ... Туристік іс-
әрекетпен байланысты көп кірісті шығу ... ... 77 ... ... кіріс кіргізуде үлкен белсенділікке ие, ... ... ... аз ... қарамастан (жалпы ағымының 16,3
%), ал ... ... іс - ... кірісінің 13% құрайды. Ішкі туризм
туристік ағынның жалпы көлемінің 38 % алады және кірістің тек 10 % ... ... ... пен ... түрінде мемлекеттік бюджетке жалпы
кірістің 51 % түседі. Бүгінгі күні ҚР-сы өте көп ... шығу ... ... ... ... ... алып отыр (62 %), ... ... 24 %, ал ішкі ... 14 % береді.
Әлемдік туризмнің даму тәжірибиесі көрсеткендей, барлық мемлекеттер ең
алдымен, мемлекет қазынасына қаржы түсуін қамтамасыз ететін кіру ... ... ... ал ішкі туризм мемлекет ішіндегі қатынасты
жинақтайды және туризм инфрақұрылымының дамуын қамтамасыз етеді ... ... 1996 ... 1999 ж ... ... ... жылына 40 турфирмаға өсті. 2000 ж 1999 жылмен салыстырғанда олардың
саны 265-ке көбейеді (62 ... ж 1 ... ... ... ... ... ... мекеме қызмет етеді, оның 639 (63 %), қызмет істеушілер саны 5-тен
50 адамға дейін ... кіші ... ... ... ... ... ... көлемінің 72 % жүзеге асырылады. Кіші ... ... ... ... іс-әрекетінен алынатын кірістің 79 % көлемінде
табыс кіргізеді.
Жұмысшылар саны 50-ден 250-адамға жететін орташа туристік ... олар ... ... ... 6 % ... ... ... ағымының 28 % және кірістің 21 % келеді (2,1 млн АҚШ ... ірі ... ... ... ... ... ... 0,4 % құрайды.
Облыс шегіндегі туризмнің даму жағдайы. Туристік ... ... ... қатар распубликада және ел аймағында 1998-
2000 жж туристік белсенділіктің қылдырауы да байқалды ... ... ж ... ... орталығы болып саналмайтын Ақтөбе, Шығыс-
Қазақстан, Баты-Қазақстан, Манғыстау, ... ... (1999 ... ... белсенділіктің өсуі арқасында туристік қызметтің
жоғарылауы Алматы байқалды. ... ... ... ... кіру және ішкі
туризмнің даму себебі бизнес болып ... ... ... ... ... ... ... аймақта: Онтүстік Қазақстанды, Алматы
облысында, Алматы қаласында қысқарғаны байқалды. Кіру туризмнің көп ... ... ... Шығыс-Қазақстан, Қарағанды, , ... ... ... ... ... ... ... және кәсіби
мақсатта бұл аймақтарға 100 адамның 89- ы келеді. Шығу ... ... ... Қарағанды, Павлодар, Алматы, Ақтөбе, Манғыстау, Жамбыл,
Шығыс-Қазақстан облыстарында жақсы дамыған. Осы ... ... ... ... ... және ... ... (100- ден 73
адам), сондай-ақ бос уақыт пен демалыс (100-ден 16 ... Ішкі ... ... ... қалаларында, Шығыс-Қазақстан, Қарағанды, Батыс-Қазақстан,
Онтүстік-Қазақстан және Павлодар облыстарында байқалады [41].
Туризмнің инфрақұрылымы. Туристерді орналастыру ... ... ... 319 ... бар: ... ... ... үй -159,
санаторий-34, демалыс аймағы-29, демалыс үйлері-26, ... ... ... ... ... санаторий-профилакторийлер-11,
аңшылар үйі-10, профилакторий-8.
Көптеген қонақ үйлер (149) ... ... ... Қарағанды,
Шығыс-Қазақстан, Онтүстік-Қазақстан облыстарында орналасқан. Олардың 66 ... ... ... 29 ... орта ... ... ... 5 % (8 қонақ үй) ірі мекемеге жатады.
Қазақстанда әртүрлі ... бір ... 32876 орын ... ... ... бар. Алматыда- сиымдылығы 4950 орынды 25 қонақ үй бар. Шетелдік
қонақтар «Алатау», «Қазақстан», «Достық», «Есік», ... ... ... ... ... және ... да қонақ үйлердің
қызметтерін қауана алады.Қонақ үйлердің барлық санынан 87 % жеке, 9 % - үй-
жай ... ... және 4 % ... ... ... қалыптасқан.
Қонақ үйлердін бір уакыттағы сиымдылығы 2000 ж 16389 орын ... ... ... 9124. ... салмақтың аздығы (2000 ж бар жоғы 20%) және
ескірген материалды-техниқалық базаны сақтаушығынынын өсуі, көптеген қонақ
үйлердін іс- ... ... ... өсуіне алып келді [41].
2000 ж қонақ үй кешенің пайданаланудан келген шығын ... ... 15,6 мың АҚШ ... құрады. Мемлекетке негізгі кірістер Ақтөбе,
Атырау, Манғыстау, Павлодар, Солтүстік- ... ... ... ... үй ... түсіп отырды. Қалған аймақтарда қонақ
үйлер шығынмен жұмыс жасады.Республикаға ең мол кірісті мейрамханасы бар
қонақ ... ... олар осы ... объект түрінің кең таралған
дәрежесін ұсынады [40,41].
Транспорт. Көптеген ... емес ... ... ... әуе
көлігін қолданады, оның үлесі туристерді тасымалдаудың жалпы көлемінде 84,8
% құрайды. Темір жол ... ... 7,8% , ... –3,5%, басқа да құрлық көліктерімен- 3,8%, cу көлігімен –
0,01 тасымалданады.
Турист резиденттердің 70 % әуе ... ... ... туристердің 22%, темір жол көлігінде –7%, басқа да ... – 1 % ... ... ... ... ... ... уақытта Қазақстан
территорияссындағы туристік кәсіпорындардың ... ... ... жіберуге бағытталған. Қазақстандағы туризмнің қазіргі жағдайына
сипаттамасы бере отырып, ең алдымен туристік-экскурсиялық ... ... ... ... мекемелердің, туристік инфрақұрылымының жеке
кәсіпорындары жоқ екенін айтып өту керек. Бай ... ... ... жағдайды әдеттегі деп санауға болмайды [18].
3.2 Туризм дамуының негізгі бағыттары
1993 ж ҚР-сы Бүкіләлемдік Туристік ұйымның толық мүшесі болды. ... ... ... басқаруын жүзеге асырушы органы туризм ... ... ... ... және ... министірліктері болып
саналады. Басқару ... ... ... ... сәйкес құрылым
арқылы, басқа ... ... ... өкілдіктер арылы жүзеге
асырылады.
ҚР-да туризмді дамыту үшін нормативтік-құқықтық база құрылған. 1992 ... ... ... заң жұмыс істейді. Ол барлық туризм түрлерін
қарастырады және ... ... ... іс-әрекеттің
құқықтық экономикалық және әлеуметтік ұйымдастыру негізін ... ... ... ... ... туралы құжаттар бар.
1993 ж ҚР-ғы туризм индустриясын дамытудың Ұлттық бағдарламасы, ал
1997 ж «Ұлы ... ... ... орталықтарын жаңғырту түркітілдес
мемлекеттердің мәдени мұраларын сақтау және бір ізбен дамыту, 1997-2003 ... ... ... ... ... ... қабылданған,
1997 ж 2030 ж дейін туризмді дамыту стратегиясы өңделді.
Қазақстан барлық әрекет ... ... ... ... ... сауықтыру, балалар, спорттық, аңшылық, атпен
шытырман оқиғалы.
ҚР-да 430 туристік ұйым, фирмалар, ... жеке ... ... ... Ол ... 6 мың ... 1500 маманданған гид-экскурсоврд жұмыс
істейді. Туристер үшін Қазақстан территориясынның барлығымен 700 ... ... ... ... ... ... ... Егер 1995 ж көрсетілген
туристік қызметі көлемі 2 млрд теңгені ... ал 1996ж 3 млрд ... ... мемлекеттік реттеу. Қазіргі ... ... ... ... ... ... асыруға бағытталуға тиіс:
1) Республикалық және аймақтық деңгейлерде туризмді дамыту саясаты мен
жоспарлауды үйлестіру; 2) Туристік ... ... ... келтіру мен жетілдіруге бағытталған заңнамалық және нормативтік құқық
базаны қамтамасыз ету; 3) Сапалы ... ... ... бөлігі ретінде
туристерді қорғауды және олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету; 4) Туризмге
арналған кадрларды кәсіптік даярлау; 5) ... ... ... ... ... ... ... сапасын
және қызмет көрсетудің стандарттарын ... 6) ... және ... ... ... 7) ... ... көрнекті орындарын
құру және қорғау т.б.
Туризм инфрақұрылымын дамыту. Республикада жүзеге асырылып ... ... ... туризмді және оның инфрақұрылымын
толық қамтып ... жоқ. ... ... базасының нашарлығынан
Қазақстан жыл сайын миллиондаған долларды жоғалтуда, бұл туристік салаға
күрделі қаржыны, сондай-ақ ... және ... ... ... ... ... ... өнім ерекшелігін ескеріп, тұрақты туристер ағынын
қамтамасыз етуге қабілетті елдің ... ... ... ... ... мұқтажды қанағаттандыру үшін жол-көлік инфрақұрылымын
дамыту;
- Сумен, электрмен ... ... және ... ... ... ... дамыту;
- Туристік кешендерді, этнографиялық мұражайларды және демалыс
аймақтарын құру; ... және ... ... келтіру және мұражайға айналдыру т.б
Маркетинг стратегиясын әзірлеу. ... ... өнім және ... ... сәйкес маркетинг стратегиясын әзірлеу қажеттілігі бар.
Маркетинг стратегиясын іске ... ... ... ... ... ... Қазақстан туралы туристер жіберілетін негізгі елдерде жағымды пікір
қалыптастыру;
- ... ... ... ... ... тарту.
- Германия, АҚШ, Ұлыбритания, Франция, Ресей, Қытай, Жапония және ... ... ... ... ұлттық туристік өнімнің
енгізілуін күшейту;
- Ел ... ... ... ... ... мен объектілердің
бүкіл ауқымын әлемдік рынокқа жылжыту;
- Ұлттық туристік өнімді жылжытудың жаңа ақпараттық технологияларын
пайдалану;
Қазақстанның туристік бейнесін ... Ұлы ... ... сан алуан тарихи оқиғалардың ғасырлар бойғы ... ... мен ... жалғыстырып жатқандығына қарамастан, Қазақстан әлі де
болса, туристік бағыт ретінде әлемге ... бола ... жоқ. ... ... іс-шаралары Қазақстанның туристік фирмалары мен
агенттіктерінің халықаралық ... ... ... ... оның ... ДТҰ тарапынан өткізілетіндеріне қатысуы,
сондай-ақ ... ... ... осыған ұқас іс-шаралар
ұйымдастыру болуға тиіс. Қазақстандағы Еуразияның ... және ... ... ... ... ететін конгрестік ... ... ... ... беделін қалыптастыруда республика аймақтарында және шет
елдерде туристік ақпараттық орталықтарды ұйымдастыру да ... ... ... туристік әлеуетін жарнамалауда ұлттық авиатасымалдаушы мен
басқа да көлік кәсіпорындары пәрменді көмек көрсете алады.
Шетелде ... ... ... ... ... және ... ... шығару және белсенді түрде ... ... ... ... туристік агенттіктері мен бұқаралық ... ... ... Қазақстан бойынша танысу саяхаттарын
ұйымдастырудың тиімділігі мол ... ... ... құруға Қазақстанда халықаралық дәрежеде
әртүрлі мәдени, ... және ... ... өткізу ықпал етеді.
Туристердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Қауіпсіздік ... ең ... ... ағынын көбейтуге немесе азайтуға әсер ететін
басты фактор.Туристің қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ... жеке басының іс-әрекетіне тікелей
байланысты.
Мемлекеттік органдар, туристік ұйымдар мен халқаралық ... ... үшін ... тудыратын табиғи апаттан, әлеуметтік
тәртіпсіздіктер, террорлық әрекеттер, көлік жұмысындағы елеулі іркілістер,
індет және басқа факторлар сияқты ... ... ... ақпарат береді.
Кадрларды даярлау мен ғылыми қамтамасыз ету. Қазақстандағы ... ... ... ... әлеуетін қалыптастыру үшін:
- Жаңа буындағы «Туризм» мамандағы бойынша кәсіптік білімінің
мемлекеттік ... ... ... оқытуда олардың отандық туристік ресурстарды игеруіне,
оларды пайдалану әдістеріне, жаңа ақпараттық ... ... ... ... иек ... ... ... беретін орындарында туристік сыныптар, секциялар мен
үйірмелер құруға көмектесу;
- Бұдан бұрын ... ... мен ... ... және аймақтық станцияларын қайта келтіру;
Ұлы Жібек жолының ... ... ... ... ... ... жаңғыртуға және түгендеуге, зерттеу жұмыстарына
ерекше назар аудару қажет.
Ең алдымен, ҚР-ң ... ... ... және ... ... жұмыстарды ұйымдастыру қажет. Экономиканың саласы
ретінде туризмді ғылыми қамтамасыз ету үшін оны ... ... ... туризмнің ғылыми-зерттеу институтын құру ұсынылады.
3.3 Туризм дамуының алғышарттары
Туризм облыс шаруашылығының жаңа ... ... ... ... қамтамасыз ету саласындағы ұйымдасқан экономиканы қайта құрудың
жалпы ретін және оның ... ... ... мен ... ... ... ... етеді. Қазіргі уақыттағы даму өсіп келе жатқан
қажеттіліктен ... ... және ... ... көрсетудің келешегін
қамтамасыз етпейді.
Туризмнің барлық түрлері мекемелеріндегі (ішкі, шетелдік, жас балалар)
Бытыраңқылық және қонақ үй ... дара ... ... мен ... ... ... ... қызмет көрсету
түрлерімен- сауда, тамақтану, жеңіл және ... ... жол, ... ... ... және т.б ... ... қызмет
көрсетудің кешендік жүйесін ұйымдастыруға мүмкіндік бермейді және төменгі
тиымділігіне себепші болады, сондай-ақ көбінесе ... ... ... ... әкеп соғады және туризм дамуын жалпы шектейді.
Туризм дамуының маңызды алғышартына қорғалатын табиғи объектілер мен
аңшылық шаруашылықтар жатады. Бұл ... ... ... ... ... қатарлы қоры ретінде қарайды. Тек-қана жоспарлы туристерге
қорықша территориясынан өтуге рұқсат беріледі. Атап өту ... тек ... ғана ... ... ... және қорықтағы орын ішінен белгілі
белдеу бөлудің жобалары ... ... тек жаяу ғана ... ... ат және ... да ... ... Сол үшін көп күндік атты, ... ... ... ұтымды талдау және енгізу қажет.
Республикада тарих және мәдениет ескертеіштері ... ... ... ұлттық парк салу мен этнографиялық мұражайды кеңітуімен қорытылады,
әрине, бұл туристерді қызықтыра түседі. Бұның барлығы туристік-экскурсиялық
объектілерді салудағы ... ... ... ... көлемі мен бағыты халықтың орналастыру,
қозғалыс, тамақтандыру, көңіл көтеру құралдарындағы сұранысына ... ... ... ... ... заңдылықтары белгілеу және
туристік демалыстың әртүрлі түріндегі ... ... ... Бұл ... ... ... салу бойынша сұрақты шешуге
және жеке ... даму ... ... жою ... географиясының басқа сауықтыру мекемелерінің тармағымен
үйлесімділігін ұтымды қамтамасыз ... ... ... ... ... анық ... қажет. Бұл демалыс пен туризмде халықтың өсіп
келе жатқан сұранысын қанағаттандыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... міндеті
республика территориясындағы туристік-рекреациялық ресурстардың, туризм мен
демалыстың ... өте ... ... ... мен зонаны қолдану
есебінен салыстырмалы талдау қажеттіліктерін қамтамасыз етеді.
Қазақстан территориясында қазіргі ... ... 4 ... ... ... ... Шығыс-Қазақстан және
Оңтүстік-Шығыс, бұнда туристік маршруттың өте ... ... ... ... ... ... ... қолданудың мекемелер жүйесінің
туристік мекемелердің өте көп пайызы жинақталады [40].
Қалаға өте ... ... ... ... (архитектуралық, археологиялық)
жинақталған. Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... ... және сол үшін ... үй базасының ары қарай дамуы қажет. Бұл аудан
сондай-ақ шетел туризмін тарту орталығы болып саналады.
Оңтүстік Қазақстанның ... ... ... ... ... тау ... ... трассалары ұйымдастырылады. Ал,
аса кең ресурстар жинағы жоқ аудандарда, туризм дамуы жергілікті ландшафты
рекреациялық ... ... ... ... базасында стационарлы-
сауықтыру туризмін ұйымдастыруға мүмкіншілік бар, ал ... ... ... танымдық туризмнің объекттілері болып
табылады.
Халықтың жалпы демалысқа ... ... ... ... ... ... демалыс үйлері мен пансионаттар,
жаздық қалашықтар және демалыс базаларының деңгейлері өзгерді- олар демалыс
үйлері секілді жұмыс жасайды.
Жазғы ... және ... ... ... ... ... ... және танымдылықпен қолданылады. Бас кезінде қысқа ... ... ... болып салынған. Олар қазіргі уақытта ... ... ... сондай-ақ, олардың көпшілігі жыл ... ... ... ... демалыс белдеуіндегі ... ... ... ... ... су ... тамақтандыру
мекемесін, серуенге жабдықталған орынды қамтитын бір күндік демалыс зонасын
құру ... ... ... ... ... мен ... ағынын
белгілі дәрежеде қадағалауға және қала маныңдағы табиғи-рекреациялық өте
қолайлы ландшафттың шегінде олардың орналасуының ... ... ... ... ... соңғысы, әрине, аз экологиялық
тұрақтылықты қамтиды.
Су ресурстарының жетіспеуінен рекреациялық ... ... ... құру ... айту өте қиын, алайда, техникалық және
суландырушылық ... су ... ... оның ... ... еске ... ... туризм мен демалыстың дамуында ерекше орында санаторлы-
курорттық қызмет көрсету ... ... ... инженерлік қамтамасыз
етуін толық жетілдіру байқалады.Соңғы жылдары сауықтыруда үлкен ... алып ... ... ... ... ... жүйесін ары қарай ... ... ... уақытындағы ... ... ... ... ... ... көрсетумен қатар, олар
қызметкерлер мен жұмысшылардың көп мөлшеріне қызмет көрсете ... ... ... санаторлы-курорттық қызмет көрсетуге ... ... ... ... санаторийлердің өте көп насихаты қажет,
себебі, қазіргі уақытта бұл ... ... аса ... ... ... ... ... қажет. Автотуризм мекемелерін құру
байқалады, онын ішінде кемпингтер салыну қажет. Олар ... ... ... ... ... ... ... бұл мекемелер транзитті болуы
мүмкін. Автобус саяхаты да ... жол ... ... үшін жағдай едәуір денгейде
электрификациялы магистралдардын екі жолдық ... ... ... ... Олар ... Европа бөлігіне, Орта Азияға, Сібірге негізгі шығу
жолын береді.
Аэропорттардың қауіпсіз ... ... ... ұшып-қону
алаңының нығаюында, сондай-ақ самолеттердің ең алдыңғы қатардағы түрлерімен
игерудің ... ... ... ... ... туризмнің басқа түрлері де даму үстінде (қосымша Б). ... ... ... ... ... ... алып ... әсіресе демалыс күнгі
жорыққа қатысты.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жоғарыда айтылғанды қорытындығай ... бұл ... ... ... даму ... ... беру ... жасады.
Қазақстанның жер бедері оның бүкіл территориясындағы рекреациялық іс-
әрекетінің дамуына себеп болады. Территорияның кейбір бөлігі рекреация үшін
жайлы емес ... ... ... ... ... ... батыс және орталық аймақтар секілді шөл ... ... ... ... ескере отырып, жүргізілген талдау мен қазіргі
тәжирибенің негізінде қазақстандық турөнімнің екі ... ... ... ... ... Жібек жолы бойындағы мәдени туризм (зиярат ету және
дәстүрлі) және онымен тығыс ... ... ... ... ... ... аңшылық, балықшылық). Бұл ретте экооқиғалы туризм
үшін Жібек жолы бағытымен өтетін ресурстары бар аймақтарды: ... ... ... Шығыс Қазақстан, Ақмола облыстарын атап өткен орынды.
Болашақта Қазақстан дүние жүзінде туризмнің перспективті аудандарының
бірі болуы мүмкін, ... отан ... де, ... ... де ... белгілілігін табу үшін ... кең ... ... ... ... ... болады.
Қазақстанның рекреациялық ресурстар мәселесін шешу мен туризм
индустриясын құру үшін ... ... ... экономикалық және
техникалық мінездемесі бар жұмыстарды жүзеге ... ... ... бұл
жұмысты бастамастан бұрын, территорияның рекреациялық потенциалдың ... ... ... ... ... ... керек, бұл жұмысы
территорияның перспективтілігінің дәрежесін анықтауға және зерттелудің одан
аса детальдардың негізгі бағыттарын анықтауға ... ... ... ... ... тәжірибиесі туризм мемлекеттік
тірегінен тура тәуелді екенін көрсетеді. Бұндай ... ... ... ... ... ... салуында жеңілдікті
ескертеді және шекаралық-кедендік режимді ... ... ... ... ... ұлттық кәсіпорындар үшін несиелерді және
кредиттерді беруді, ... ... ... және ... ... ... қаржы бөлуін үлкейтуді ескертеді. Тек қана кешенді іс-
әрекет дүние жүзілік туристік ... ... ... ... және ... ... ... мүмкіндік береді.
Әр адам өз үшін күн сайын табиғаттың ... ... таң ... ... олардың саны азаюда. Мысалы, Балқаш маңының ... жоқ, ... пен ... ... ... жойылды. Табиғаттың
кейбір бөліктердің адамның іс әрікеті немесе табиғат әсерінен жойылу қаупі
бар, ... өзі ... ... үрдістердін әсерінен өзгереді.
Жалпы Қазақстан табиғи, тарихи, мәдени ескерткіштерге өте бай болып ... таң ... ... бұл ... ... ... ... ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ
1. Мироненко Н.С, Твердохлебов И.Т. Рекреационная география. ... ... И.И. ... ... ... и ... обслуживания.
Минск, 1985
3. Ердавлетов С.Р. Казахстан туристский. Алматы: “Кайнар”,1989
4. ... Ю.А. ... и ... ... территориальных рекреационных систем. М., 1980
5. Дубнов А.П. Вопросы методологии изучения ... в ... ... индустрии туризма. Новосибирск, 1970
6. Лаптев И.П. Научные основы охраны природы. Томск, 1970
7. Динев Л. География туризма. София, 1973
8. Энциклопедия туриста. Под ред. Е.И ... М., ... ... ... ... // гл. ред. Е.И ... М.: ... 1983
10. Актуальные вопросы теории и практики туризма. Алматы, 1999
11. Веденин Ю.А, Мирошниченко Н. Н. ... ... ... ... ... Изв. АН СССР. Сер.геогр. 1969. №4
12. Мухина Л.И. Принципы и ... ... ... ... М, ... ... Е.А. ... отдыха и туризма. М: “Мысль”, 1978
14. ... Л.И, ... В.В. ... ... оценки
среднегорной территории (на примере Архыза) // Изв.АН ... ... ... ... ... ... фонд Казахстана. Масштаб 1: 3 500 000.- ... ... ... ... ... Транспорт республики Казахстан. Агенство РК по
статистики. Алматы, 2001
18. Дроздов Н.Н, Макеев А.К. ... ... ... ... ... ... А.П. К поющему бархану. Алматы, Казгосиздат, 1986
20. Мариковский П.И. Заповеди ... ... ... ... 1996
21. Чигаркин А.В. Памятники природы Казахстана. Алма-Ата, 1980
22. Путеводитель по памятным и ... ... ... ... ... ... ... Алматинской области.
Станция юных туристов. Иссык, 1992
23. Ковалев Ю.П, Маркович М.М. По ... ... ... ... ... Н.Н, Степанова В.И. Путешествие по Казахстану. М., 1976
25. O развитии ... как ... ... ... РК. ... Алматы: ИК “Раритет”, 2001
26. Двенадцать месяцев путешествий. “Казахстан”. Алма-Ата, 1977
27. Ефременко Е.В. ... в ... Изд. БХУ. ... 1981
28. Данилова Н.А. Климат и отдых в ... ... М, ... ... А.В. ... ... Казахстана. Учебное пособие для студентов
университета.- Алма-Ата,1973
30. Достопримечательные места Казахстана. Алма-Ата, “Знание”,1986
31. Хамнюк В.Ф. Природные лечебные богатства Казахстана и ... ... ... ... ... ... республика. Энциклопедический
справочник. Алма-Ата, 1981
33. Равнины и горы Средней Азии и Казахстана. М.: ... ... Свод ... ... и культуры Казахстана. Южный Казахстан. Алматы,
1994
35. Энциклопедия- “Алма-Ата”.- Алматы: Гл. ред. Казахская ... ... ... М.Ш. ... и социальная география Казахстана.
Учебник для 9 кл. Алматы, “Рауан”, ... ... П.Г. ... ... одно из ... ... ... экономики. // ... ... ... ... ... ... В. ... по Казахстану. Алма-Ата, 1965
39. Развитие туризма, доход от туристских ... и ... в РК. ... РК по ... ... ... в Республике Казахстан в г. 2000 Статистический сборник. Алматы,
2001
41. Атлас Казахской ССР. М., 1982. Т.1
42. ... Б.Н. ... ... ... ресурсов СССР и пути
их использования. М, 1973
43. О туризме в РК в 2000 г. Статистический справочник. Агенство ... ... ... ... Ж.А. ... ... Алма-Ата, 1959
45. Степанова В. И. По Заилийскому Алатау. Алма-Ата, 1981
ҚОСЫМША А
Облыс шегіндегі және Алматы мен ... ... ... ... ... көрсетілген туристтер мен |
| ... ... |
| |1998г. |1999г. |2000г. ... % |
|Қазақстан Республикасы |241064 |228320 |146915 |100,00% ... |322 |4375 |252 |0,21% ... |2894 |1877 |2373 |1,94% ... |19685 |13039 |3721 |3,05% ... |1046 |582 |343 |0,28% ... |9898 |7950 |8961 |7,34% ... |968 |2078 |2002 |1,64% ... |3439 |2142 |3377 |2,77% ... |10837 |6910 |12070 |9,89% ... |1187 |3972 |503 |0,41% ... |599 |138 |388 |0,32% ... |2406 |1133 |2412 |1,98% ... |4998 |4578 |4132 |3.39% ... |7164 |2310 |120 |0,10% ... |8406 |5198 |1567 |1,28% |
| ... ... |48534 |39619 |34307 |28,12% |
| ... ... |118681 |102419 |70387 |57,69% ... ... сапар мақсаттарына қарай бөлу
1. Жұмыстан бос уақыт, рекреация және демалыс
2. ... ... ... мен ... ... Іскерлік және кәсібі мақсаттар
5. Емделу
6. Дін-қажылық
7. Аңшылық, балық аулау
8. ... Өзге ... ... ... ... қызмет көрсеткештері
Қызмет көрсетілген туристер
1. Алматы қ.
2. Астана қ.
3. Алматы обл.
4. Шығыс-Қазақстан обл.
5. Ақмола ... ... ... ... ... ... ... Павлодар обл.
10. Оңтүстік-Қазақстан обл.
11. Солтүстік Қазақстан обл.
12. Ақтөбе ... ... ... ... ... ... обл.
16. Батыс-Қазақстан обл.
РЕФЕРАТ
Бұл жұмыс 71бет мәтінен, 3 кестеден және диаграммадан тұрады, және де
бұл жұмыста 1:7 500 000 ... ... ... ... ... ... ҚР-ң ... кәсіпорындары мен ұйымдардың сандық және
статистикалық мәліметтер қолданылды.
Негізгі ұғымдар: рекреация, рекреациялық география, туризм, туризм ... ... ... ... ... ... туристік сыйымдылық, туристік инфрақұрылым (түнеу базасы,
тамақтану ... ... ... коммуникациялық базасы), туристік кешен,
турбаза, туристік қонақ үй, туристік-экскурсилық шаруашылық, ... ... ... ... ҚР ... ... ... міндеті-ҚР-ғы туризм
дамуының қазіргі жағдайын талдау және туризм индустрия кәсіпорындарының
орналастыру мен дамуы бойынша кейбір ... ... және де кең ... және туризм мен рекреация облысындағы жұмыс істейтін
кәсіпорындарының қолдаунына бағытталған ҚР-ның туристік картасын құрастыру.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... іске асырылуы республика ауыл шаруашылығының кешенділік пен
эффектілігінің деңгейін ... ... ... ... міндеті:
- Қазақстандағы рекреациялық аудандарының табиғи ресурстарының зерттелуі
мен ... ... ... ... ... мәселелері мен келешегін аңықтау.
Дипломдық жұмысты даярлау кезінде келесі әдіс жиынтығы пайдаланды:
материалды жинақталуы (әдебиет ... ... ... мақалалар, ағымдағы
баспасөздің материалдары, энциклопедиялық басылымдар), ... ... мен ... ... және ... мен ... және картографиялық әдісін қолдануы.
-----------------------
Барлығы
Кіру
Шығу
Ішкі
КІРУ ТУРИЗМ
ІШКІ ТУРИЗМ
- Шетелге шыққан ҚР резитенттерінің саны (тұрақты тұруға кеткен азаматтарды
есепке алмағанда)
- ҚР-ны келген ... ... ... саны ... ... ... есепке алмағанда)

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оңтүстік Қазақстан облысының таулы аймақтарының географиясы мен оның рекрациялық маңызы85 бет
Ақтау қаласының туристік-рекреациялық ресурстары72 бет
Талдықорған өнірінің туристік рекреациялық ресурстар жағдайы23 бет
Туристік рекреациялық ресурстар60 бет
Туристік рекреациялық ресурстар мен Қазақстан Республикасындағы экскурсиялық орталықтар және емдеу саласындағы туризмнің үлесі79 бет
Павлодар облысының туризм индустриясының даму үрдісі79 бет
Қазақстан Республикасында туризмнің дамуы, оның мәселелері мен өзектілігі13 бет
2011 жылғы «Азиада» ойындарының туризмдегі рөлі78 бет
Балқаш Алаколь алабының рекреациялық мүмкіншілігі75 бет
Ерекше қорғалатын табиғи аймақтарда туристерге қызмет көрсету79 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь