Ғалам эволюциясының моделі

1922 жылы А.А.Фридман Эйнштейннің салыстырмалық теориясына сәйкес Әлемнің эволюциялық сипатын ашты. Бұдан кейін В.М.Слайфер галактикалардың көпшілігі (өзінің өлшеген 41 ден 36) 2000 км/с жылдамдықпен алыстап бара жатқандығын және тек, бірнеше галактиканың ғана жақындап келе жатқандығын анықтады. Кейін Күн біздің галактикамызда 250 км/с жылдамдықпен айналатындығы және осы галактикалардың жақындау жылдамдығы Күннің осы объектілерге қарай қозғалатындығына байланысты екендігі анықталды. Алыстағы объектілердің жақындауымен алыстауын Доплердің эффектісін пайдалану арқылы анықтауға болады. Осы эффектіге сәйкес жақындап келе жатқан күннің сәуле толқындарының ұзындықтары азайтылып, спектрдің көгілдір жағына ығысқан, ал алыстап келе жатқан күн сәулесі толқындары үлкейіп спектрдің қызыл жағына қарай ығысқан. 1929 жылы америкалық астроном Эдвин П.Хаббл (1889-1953) галактикалардың бастапқы нүктеден жан жаққа шашырайтындығын анықтады. Бұл нүкте ғаламның орталығы деп аталып, осыдан кейін ғалам қалыптаса бастаған бұл оқиға - Үлкен Жарылыс деген атқа ие болды.
Физика ғылымының (релятивистік және кванттық) жетістіктері эволюциялаушы ғаламның моделін жасауға мүмкіндік берді. Қазіргі кезде бақыланып жатқан және жаңадан көзге түскен объектілердің сипаты мен қозғалуын, 1916 жылы Эйнштейн ашқан салыстырмалылықтың жалпы теориясы ғана толық сипаттауға мүмкіндік береді. Бұл теорияда кеңістіктің үш өлшемі және уақыттың бір өлшемі байланыстырылған. Осылардың қосылуы нәтижесінде пайда болатын төрт өлшемді кеңістік – уақыт қисық. Оның қисық түрде болуы ғаламда зат пен энергияның болуымен түсіндіріледі.
        
        Ғалам эволюциясының моделі
1922 жылы А.А.Фридман Эйнштейннің салыстырмалық теориясына сәйкес
Әлемнің эволюциялық сипатын ашты. Бұдан кейін ... ... ... ... 41 ден 36) 2000 км/с ... ... бара
жатқандығын және тек, бірнеше галактиканың ғана жақындап келе жатқандығын
анықтады. Кейін Күн ... ... 250 км/с ... және осы ... ... жылдамдығы Күннің осы
объектілерге қарай қозғалатындығына байланысты екендігі анықталды. Алыстағы
объектілердің жақындауымен алыстауын Доплердің эффектісін ... ... ... Осы ... ... ... келе ... күннің сәуле
толқындарының ұзындықтары азайтылып, спектрдің көгілдір жағына ығысқан, ... келе ... күн ... ... ... спектрдің қызыл жағына
қарай ығысқан. 1929 жылы ... ... ... ... ... ... нүктеден жан жаққа шашырайтындығын анықтады. ... ... ... деп ... ... ... ... қалыптаса бастаған
бұл оқиға - Үлкен Жарылыс деген атқа ие болды.
Физика ... ... және ... ... ... ... ... мүмкіндік берді. Қазіргі кезде
бақыланып жатқан және жаңадан көзге түскен ... ... ... 1916 жылы ... ашқан салыстырмалылықтың жалпы теориясы ғана
толық сипаттауға мүмкіндік береді. Бұл теорияда кеңістіктің үш өлшемі және
уақыттың бір өлшемі ... ... ... ... ... төрт ... ... – уақыт қисық. Оның қисық түрде болуы ғаламда
зат пен энергияның болуымен ... ... ... ... ... ... өмір ... үш түрлі вариантын көрсетуге болады:
1) Ғалам өткен уақытта да, болашақта да шексіз мәңгі тіршілік ... ... басы мен соңы ... ... уақыт аралығында үнемі өзгеріп отырады.
С.Хокинг пен оның әріптестерінің ... ... ... ... ... болған кезде заттардың тығыздығы шексіз ... ...... ... ... кішкентай болды. Осындай жағдайда
физиканың заңдары да, біздің кезіміздегіден басқаша болуы ... ... ... ... ... ... материяның атомдық-молекулярлық
құрылысын ескере отырып, ғаламның бастапқы жағдайын көз алдына елестету өте
қиын деп есептейді.
Сингулярлы деген атқа ие ... бұл ... ... ... ... аз ... аса жоғары температуралармен және қысыммен сипатталады.
Бұл жағдай Ғаламның басында аса тығыз және ыстық ... ... ... ... суып кетуі - ғалам қалыпты суыққа сай деуге болады. Осындай
“ыстық” ғалам ... ... ... кейін ол стандартты деп
аталатын болды.
Әрине, бұл ...... ... ... ... бе ... сұрақ
туу мүмкін. Бұл сұраққа космология мен физика оң жауап береді.
Салыстырмалы ... ... ... ... арада галактикалардың
жарығынан он есе ... ... ... ... ... ... ... түсті сызықтардың ығысуы 200% құрайды.
Бұл жағдай олардың Күн ... өте алыс ... ... ... ... ... болуы мүмкін). Бұл объектілердің ... ... ... ... массалары аса ірі және олар ... ... ... ... ... ең ірі ... энергиясынан
ондаған есе көп. Бұл аспан денелері квазижұлдыздар немесе, ... деп ... ... ... ... ... деп аталатын космостық
объектілер де бар. Квазарлар мен “қара ойықтардағы” материя ... ... ... ... ... ... ... күйде болады. “Қара
ойықтардағы” материя өте кішкене ... ... ... өте ... тартылыс күшін тіпті жарық та жеңе алмайды.
Яғни, ... ... ... мен ... ... ... атом-
молекулалық күйінен басқаша күйі болуы мүмкін. Осыған сәйкес, егерде ... ... ... ... ... қабықшаларынан ажыратып, жинасақ,
олар бір ғана сіріңке қорабына сыйып кеткен ... еді. ... ... ... ... де ... аса кіші көлемдерге сығылуы
мүмкіндігі бар екендігі сөзсіз.
Қазір ... ... ... атом – ... күйде
болатын материяны құрайтын үш жүзден аса элементарлық ... ... ара - ... төрт түрін ажыратады. Олардың ішінде адам
олардың тікелей екі түрін қабылдай алады:
( ... ... ... – яғни барлық, тіпті алыс
қашықтықтағы макроденелерде әсер ететін ... ... Олар ... ... мен ... ... жүйелердің қозғалуын анықтайды.
Гравитациялық күш электромагниттік күштен бірнеше есе ... ... ...... ... мен жүйелерден
тұратын микро және мегаәлемдер арасындағы аралық орын алады және ... ... ... ... ... ... ... түзілу процестерінде шешуші роль атқарады. Электромагниттік
күштер ядролық күштерден 100-1000 есе әлсіз.
Физикалық күштердің қалған екі ... ... - ... және ... адам
қабылдай алмайды, бірақ олар микроәлемнің әртүрлі объектілерінің түзілуінде
олар үлкен рөл атқарады.
( Күшті ядролық әсерлер адрондар арасында (грекше : ...... ... ... (грекше: “барис” – ауыр) – нуклондар (протондар
мен нейтрондар), гиперондар мен мезондар жатады. Күшті ... тек ... ... 10 – 13 см) ... Күшті әсерлерді 1911 жылы
атом ядроларымен бірге Э.Резерфорд ашты (осы ... зат ... ... ... ... ... ... гипотезасына сәйкес
(1935) күшті әсерлер – аралық бөлшектер ядролық ... ... ... Бұл 1947 жылы ... ... ... ... 6
есе аз пи-мезон, ал кейінірек басқа да ... ... ... ... ... ... ... қозған күйі бариондық резонанстар
күйіне келіп ... ... ... ... ... ... қозған күйге көшеді, олардың бұлттары бір-бірімен қабысып, жан-
жаққа таралған бұлттар бағытында ... ... ... ... ... ... ... жай қозғалатын екінші бөлшектер бөлінеді.
Ядролық күштер бөлшектердің зарядына байланысты болмайды. ... ... ... ... ... ... ... ядролық әсерлер электромагниттік әсерлерден әлсіз, ... ... ... Әсер ету ... ... әсер ... екі
есе аз. Әлсіз әсер есебінен Күн жарық береді (протон нейтрон, позитрон ... ... ... ... ... ... күшті – ол
қалыңдығы млрд км темір плитадан өте ... ... ... ... заряды өзгереді. Әлсіз әсер дегеніміз контактілі әсер ... ... - ... ... ... алмасуы арқылы байқалады.
Бозон виртуалды және тұрақсыз.
Сонымен, материяның әдетте бізге белгілі элементарлық бөлшектері ... ... жоқ күйі – ... күй деп ... ... 1) ... ... тән, арнаулы; 2) ерекше; 3) ерекшелік, арнаулылық; ... ... ... заманғы физика ғылымы дәлелдеп ... ... ... ... ... барлық элементарлық бөлшектер
түзілген.
Ғаламның стандартты моделі бойынша сингулярлық күйдің бастапқы ішкі
температурасы – ... ... ... ...... ал абсолюттік
Кельвин шкаласы бойынша 1053 градустан ... ... ... Ал материяның
тығыздығы 10 т/см3 жоғары болуы керек. Бұндай ... ... ... ... ... болып табылған және сол үшін “үлкен жарылыс”
деген атқа ие болған, аса күшті жарылыс болуы керек ... ... бұл ... Ғаламның алдымен тез одан кейін
тежелген ұлғаюымен бірге ... ... ... ... ... ... осы кеңею арқылы анықтау үлкен алшақтықты
көрсетеді (13 тен 20 млрд ... ... ... есептеулердің басым көпшілігі
бойынша Үлкен жарылыс шамамен 20 млрд жыл ... ... деп ... гелийдің мөлшерін зерттеу барысында Фред Хойл мына қызықты
жағдайды байқады. Ғаламдағы ... 10% ғана ... ... болып,
қалған 90% басқа жерлерде түзілуі тиіс. Бұл орынға ең бірінші кандидат
есебінде ескі Ғалам ... ... ... ... сол ... ... анықталды. Жарылыстан кейін 3 минуттан соң нуклондардан жеңіл
ядролардың қоспасы түзіледі: 2/3 ... және 1/3 ... ... пен ... ... ... зат түссізденіп, олар ғаламды ... шаша ... ... ... бұндай процесс реликтілік сәуле шығару
түрінде байқалып отыр. Бұл ... ... ... ... дәлелі
болып табылады.
“Ыстық” ғаламның ... ... ... ... шығарудың
мүмкіндігін физик-теоретиктер алдын-ала жорамалдап ... ... ... ... ... 1965ж. американдық “Bell” компаниясының
қызметкерлері Пензиас пен Вилсон “Эко” жер серігін ... үшін ... ... істеу кезінде кездейсоқ байқады. Олар космостан әлсіз
антеннаның бағытына тәуелсіз радиошуды естиді. Дикке, ... Ролл ... ... пен ... ... ... ғаламның ыстық
моделінің космолгиялық дәлелеі ретінде түсіндірді.
Кейіннен реликтілік сәуле шығару ... ... ... ... мм-ге
дейінгі түрлі толқын ұзындықтарында көптеген өлшеулер жүргізілді.
Реликтілік сәуле шығару ... ... ... ... ... ... ... бір көздерден түзілген жоқ. Ол әлемнің
бастапқы кеңеюі кезінен басталды. Ол ғаламның ... ... ... ... ... ... шығару осы кезге дейін сақталып, өте
ертедегі сутегі мен гелийдің бейтарап атомдары түзілген кезеңнің ... ... ... ... Басқа химиялық элементтер осы ... ... ... ... ... ... ... түзілуінің стандартты моделі бойынша оның
түзілуі төмендегіше жүрді. Жарылыстан ... ... ... ... ... 6 млрд ... дейін төмендеп, осыдан кейін алғашқы 8
секундта ол электрондар мен ... ... ғана ... Бұл ... ... ... кезде әртүрлі бөлшектердің саны шамамен бірдей
болды. Бөлшектердің бір-бірімен ... ... ... ... жұптары,
ал олардың соқтығысуынан электрондар мен позитрондар пайда болды.
Ғаламның бұдан кейінгі ұлғаюы және ... ... ... ... ... ауырырақ ядролық бөлшектер – ... ... ... ... Әлемнің микроэволюциясының осы кезеңінің ... – бір ... ... бір ... немесе нейтронмен
есептелетін, сәулелерге қарағанда заттар массасының басым болуы. Осыдан
физикалық эволюцияның ... ... ... ... ... минералдардан бастап, түрлі планета, жұлдыздар мен олардың
ассоциациялары, галактикалар мен олардың ... ... ... жатқан
материалдық құрылымдар түзілді.
Ғаламның физикалық эволюция процестері 10 млрд-тай ... ... ... түзіліп, Ғаламның макроэволюциясының басталуының
алғы шарты болып табылды. Осы ... ... ... қоршап тұрған
макроденелер, олардың әртүрлі жүйелері құрылды.
Жоғарыда көрсетілген өзара ара - қатынас ... төрт ... ... ... күйлеріне байланысты берілгендігін айта кету
керек. Ғаламның физикалық эволюциясы ... олар ... ара ... ... Бастапқы кезеңде, яғни ғаламның өте ... ... ... ... күштермен, ал электромагниттік күштері - әлсіз
әсер ету күштерімен симметриялы болды. Тек күшті ядролық және гравитациялық
күштер арасындағы ... ... ... ... ... мен ... ... түзілді. Сонымен қатар, электромагниттік
күштер мен әлсіз өзара әсер күштері арасындағы симметрияның бұзылуы бізді
қоршап, ... ... ... ... жатқан денелер, құрылымдар мен
жүйелердің пайда ... ... ... Осылайша, физикалық өзара ара -
қатынастардың түрлерінің арасындағы симметрияның ... ... тек ... - және ... ғана ... ... түзілетін даму
процесінің микроскопиялық және макроскопиялық тармақтарының өзара тығыз
байланысты эволюциясы ... ... ... ... кеңеюіне жағдай жасады.
Жарылыстан кейін шамамен 700000 жыл өткеннен кейін гравитациялық күштердің
ядролық ... ... ... ... ... ... ... галактикалар, олардың жиынтықтары мен түрлі ғарыштық жүйелердің
түзілуіне әкеп соқты. Осымен қоса ... ... мен ... күштері
жұлдыздардың ішінде, галактикалардың ядролары мен олардың жиынтықтарында
ядролық реакциялардың түзілуіне және жүруіне жағдай жасады. Яғни, ... ... ... ... ... ... ... сондықтан да
олар бір процестің екі тармағы тәрізді. Осы ... ... ... ... және ... да ... ... эволюциясы жер мен
ғарыш эволюциясының әр бөліктерін құрайтындығы түсінікті болады.
Эйнштейн өзінің салыстырмалылық теориясының ... ... ... ... ... бір ... ... егер Әлемдегі барлық
материя жойылса, онда кеңістік пен уақыт сақталып қалады деген ... ... ал ... ... ... материямен бірге
кеңістік пен уақыт та жойылып кетеді деп тұжырымдалады” – деп ... ... Бұл ... ... ... бара ... ... айтатын болсақ, Ғалам пайда болғанша уақытта, кеңістік те болған
жоқ деуге ... ...

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғалам эволюциясы идеясының қалыптасуы5 бет
Қазақстан Республикасындағы шағын бизнестің рыноктық экономикада қызмет ету тенденциясы4 бет
Дискілік галактикаларды моделдеу4 бет
Үшөлшемді бейнелеуарқылы галактикалар пішіндерін модельдеу43 бет
Аспан әлеміндегі ең көп таралған объектілер - жұлдыздардың эволюциясы10 бет
Магнитті дауылдар және олардың биосфераға әсері3 бет
RDF моделінің синтаксисі33 бет
Актив бағаларының үзіліссіз моделі34 бет
Астрономиялық объектер эволюциясының информациялық – энтропиялық критерийлері61 бет
Атмосфералық ауаның ластануы. Климаттың ғаламдық өзгерістері12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь