Салық міндеттемесін орындау ерекшеліктері

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4 . 8б.

1.САЛЫҚ МІНДЕТТЕМЕСІ ИНСТИТУТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9 . 27б.
1.1. Салық міндеттемесінің пайда болу тарихы мен түсінігі ... ... ... ... .9 . 18б.
1.2. Салық міндеттемесінің құрамы мен пайда болу негіздері ... ... ... 19 . 27б.

2.САЛЫҚ МІНДЕТТЕМЕСІН ОРЫНДАУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ... ... .28 . 52б.
2.1. Салық міндеттемесін орындау түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28 . 38б.
2.2. Салық міндеттемесін орындау тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..38 . 48б.

3. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САЛЫҚТЫҚ ЖОСПАРЛАУ . САЛЫҚ МІНДЕТТЕМЕСІНІҢ КӨЛЕМІН ЗАҢДЫ ТҮРДЕ АЗАЙТУДЫҢ ҚҰРАЛЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...49 . 72б.
3.1.Халықаралық салықтық жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...49 . 61б.
3.2. Салықтық жоспарлау құрамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61. 72б.

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...73 . 75б.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 76 . 80б
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................4 – 8б.
1.САЛЫҚ МІНДЕТТЕМЕСІ ИНСТИТУТЫ..........................................9
– 27б.
1.1. Салық міндеттемесінің пайда болу тарихы мен түсінігі.................9
– 18б.
1.2. Салық міндеттемесінің құрамы мен пайда болу
негіздері............19 – ... ... ... ... – 52б.
2.1. Салық міндеттемесін орындау
түсінігі.............................................28 – 38б.
2.2. Салық міндеттемесін орындау
тәртібі..............................................38 – 48б.
3. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САЛЫҚТЫҚ ЖОСПАРЛАУ – САЛЫҚ ... ... ... ... – 72б.
3.1.Халықаралық ...... ... ... ...... – 80б.
Кіріспе.
Қазақстан Республикасының өзінің тәуелсіздігін жариялауы ... ... ... ... ... қағидаларын ұстануы,
мемлекетпен экономиканы реттеудің тек қана жанама ... ... ... ... ... ... ... бас
тарту, осының барлығы, мемлекеттік табыстарды құрайтын жаңа ... ... ... пен оған тәуелді субъектілердің арасындағы қарым–қатынасты
орнату қағидалары түбегейлі өзгерістерге ұшырады. Осыған орай мемлекет ... ... ... ... ... тұрғындарын жұмыс орындарымен
қамсыздандыру және оларға ... ... ... төлеу
міндеттерін өзінің мойнына алмайтын болды. Әрбір еңбекке жарамды азамат,
қазіргі жеке талаптар мен ... ... ... табысты заңды
жолдармен табуға шақырылды. Сонымен қатар, азаматтар қоғамдық ... ... ... ... орнын толтыруға қатысуға
міндетті болды.
Дәл осы уақытта, азаматтардың ... ... ... негізгі
конституциялық құқықтар мен міндеттердің мазмұнын қайта қарау ... ... ... қажеттігі туындады. Осындай қайта қараудың
нәтижесінде, салықтарды төлеу міндеттемесі ... ... ... ... мен іске ... ие ... ... Конституциялық
бекітілуін тапты.
1993 жылдың 28–қаңтарында қабылданған Қазақстан ... ... ... үшін ... ... беймәлім болған жаңа
нормалар пайда болды. Олардың ... ... заңи ... ... ... және ... ... басқа да міндетті
төлемдерді төлеу әркімнің борышы әрі міндеті деп жариялануы.[1]
Қазіргі ... ... ... ... ... орнатуда
негізгі қағида: адам, оның өмірі, құқықтары мен бостандықтары, тұлғаның
өзбетінше шығармашылық дамуы мен ... ... ... іске ... ... ... ... құқықтармен қамтамасыз етілу туралы постулат болып
табылады. Сонымен қатар, адамның қоғам мен ... ... ... ... болып табылатын құқықтық статусының сипаттамасы, адамның
олардың алдында ... ... ... мен ... толық
болмас еді. Нағыз бостандықты сезіну, осы бостандықтың қайнар көзін, оның
пайда болу сипатын сезіну, ... ... пен ... ... ... яғни ... ... өзінің жеке потенциалын іске асыруына
барлық жағдай жасаған әр адамның қазіргі қоғам мен ... ... ... сезіну арқылы ғана мүмкін. Әр ... ... ... ... - өзін ... ... ... мен бар адамзаттың бөлігі
ретінде қарастыру арқылы ... ... ... ... ... адам – ... еркін және толық дамуы ... ... ... ... ... ие екендігі туралы жағдай Адам құқықтарының
жалпы декларациясының ... ... ... ... ... ... ... мемлекетінің шығындарын өтеуге қатысу қажеттігімен
ғана, және осыған орай әр азаматпен мемлекеті мен қоғамы алдындағы ... үшін ... ... мұқтаждықтарды сезінуімен сипатталатын
салықтар, салық төлеу туралы конституциялық ... «жай ... ... ... ... салық төлеу кезінде сезінетін осы «жай ғана»
материалдық ... әр ... ... ... ... ... рөлін
түсінуін қажет ететін басқа конституциялық міндеттерімен (Конституция мен
заңдаманы сақтау,басқа тұлғалардың құқықтарын, бостандықтарын, ... ... ... ... және мәдени мұраның сақталуына қамқорлық
жасау, табиғатты қорғау және табиғи ресурстарды ... ... ... ... ... болып көрінуі мүмкін.
Бірақ, осыған қарамастан, салық ... ... ... ... ... ... ... Мемлекет пен қоғам әлі де өзінің
тіршілігі мен қызмет жасауы үшін материалдық ... ... ... ... ... олар осы ... ... құқықтары мен бостандықтарының
қолсұғылмауы туралы
қағидасына кері келіп, өзінің әрбір ... ... ... жеке ... еді. ... да, ... ... қалыптастыру механизмі
конфискациялау шарасын пайдалану арқылы жеке меншіктен айыру ... Және де ... мен ... ... көлемдегі қаржыларды, өзінің
азаматтарынан – мемлекетіне арналған ерікті қайырымдылық әрекеттерін ... бола ... ... ... ... Салық заңдамасы тез дамып
келеді. Қазіргі салықтар – бұл ... ... ... ... ... ... эффективті және жан–жақты құралы. Сонымен
бірге, кірістердің осылайша қалыптасуы:
• біріншіден, ... түп ... ... және ...... ... ... мемлекетте болып жатқан өз бетінше реттелетін экономикалық
үрдістердің динамикасына ... ... ... мемлекетті табыс табу қайнар көздерін іздеуден босатады,
мемлекет енді өзінң капиталының тәуекелді салымдарын жасамайды, ол тек
қана ... ... ... ... келіп отыруын
қамтамасыз етеді. Бұл салық жинаумен айналысатын ... ... ... ... ... ... ... мемлекет алдында салық жүйесінің эффективті қызмет ... ... ... ... құру мәселесі орын алады. Құқық
–салық жүйесінің экономикалық ... мен ... ... ... ... мүмкін барлық қатынастарды нормативті регламентациялау мәселелерін
шешуге арналған.
Бүгінге, ... мен ... ... етуін құқықтық қамтамасыз ету,
қазіргі қоғамдағы ең кең тараған әрі өте жиі талқылауға ... ... ... ... ... ... ... барлық әлеуметтік топтарды қоса
алғанда және әрбір азаматты жеке қарастырған уақыттағы ... ... ... ... ... өмір ... мен қызмет
етуінің материалдық негізін құрудың құралы ... ... ... ... үшін ... – бұл ... ... мүддесін біріктіретін
әлеуметтік бағдарламаларды қаржыландырудың қайнар көзі. Қорытындылай келе,
салықтар – бұл салық ... оның ... ... ... ... ...... қатысушыларының мүдделерінің
өздерінің негізі бойынша ...... ... ... ... осы
қатысушылар арасында белгілі–бір ... ... ... да, ... құқық – қатынастарды реттейтін құқық,
осы қатысушылардың ... ... және ... ... ... ... келмейтін нормалардың жиынтығынан тұру қажет.
Бүгінгі күнде, салықтарды орнату және оларды жинаумен ... ... ... ... ету мәселесіне көптеген
теоретикалық ізденістер ... ... ... түсінігі қазақстандық
салық құқығының жаңашылдығы болып ... ... ... А.И.Худяковпен
жасалды[3], кейіннен осы мәселеге арналған Республикамыздағы салық ... ... ... – Е.В.Пороховтың монографиясында[4] орын алды.
Қазіргі ... ... ... ... ... Достастығы
елдерінің ішіндегі ең ірі әрі қызық ізденіс болып табылады.
Осыған қарамастан, материалдық салықтық құқық–қатынас ретіндегі салық
міндеттемесі ... оның ... ... ... етуі және ... және оның ... түсінігі мен орындалуының маңызды
талаптары туралы мәселелер әлі күнге дейін өте аз зерттелген, және ... ... ... ... сыртқы қатынастарының
жаңа үрдіспен дамып келуіне орай олар жаңа ... ... ие ... Жоғарыда аталған түсініктер мемлекет азаматтарының салық төлеумен
байланысты конституциялық–құқықтық міндетінің мазмұнын ашады, және нақтылай
түседі. Осыған орай, мен ... ... ... жазу ... ... зерттеуге, және де салық ... ... ... ... ... САЛЫҚ МІНДЕТТЕМЕСІ ИНСТИТУТЫ
1.1.Салық міндеттемесінің пайда болу тарихы мен түсінігі.
Салық міндеттемесі институты – салық заңдамасы үшін де, ... ... де ... ... салық құқығының қойнауларында ол объективті категория
ретінде салықтардың өздерінің ... болу ... бері өмір ... ... ... ... Осылайша, бұл категорияға оң көзқараспен қатар ... ...... өкілдеріне тиісті ), біршама сынды бағалар да
айтылып жатыр (ал бұл азаматтық ... ... ... ... ... салық міндеттемесі институты мүлде жоқ деген де ... ... Осы ... В.В. ... ... деп ... «Салық
төлеушінің негізгі міндеті – салықтарды уақытылы әрі толық көлемде ... ... ал ... ... ... ... ... одан бұл
міндеттемені мүлтіксіз ... ... ... ... және ... орындамау жағдайында салық төлеушіге айып түріндегі
шараларды қолдануға құқылы. Дегенмен, ... ... ... ... ... ... ... таныла алмайды. Одан артық,
азаматтық заңдама ... ... ... ... да ... ... ... осы сияқты ойды қазақстандық цивилист профессор М.К.Сүлейменов
ұстанады, оның ... ... тек қана ... категория
бола алады. «Міндеттемелер теориясы азаматтық–құқықтық категория институты
ретінде ... рим ... ... болған еді, және де сол уақыттан ... ... ... заңдамашылардың ешқайсысы бұл категорияны, ... ... ... ... ... ... ... қатысты қолдануға талпынбады», - деп жазады.[6]
Мұндай тұжырымдамалармен келісу қиын, себебі:
Бріншіден, салықты орнату кезінде, азаматтық-құқықтық емес қаржылық-
құқықтық (дәлірек ... ... ... ... ... да, ... ... туралы сөз қозғалғанда, бұл салықтық-
құқықтық қатынастарға азаматтық-құқықтық заңдама қолданылады ... ... ... азаматтық құқықтың «монополиялық
меншігі» деген пікір негізсіз, ... ... ... белгілі-бір
терминологияны немесе институттарды ғана қолдануға міндеттейтін ... ... ... ... қандай-да бір түсінікті қолдану, ол осы ... заңи ... ... ... нақты көрсетілуімен
анықталады.
Жоғарыда аталған ... ... ... тек ... қатынастар аясында ғана емес, басқа да ... ... ... ... ... ... ... ешкімнің наразылығын тудырмайды, ... ... ... ... да, ... да ... Әдеби
қайнар көздерде жиі кездесетін «мемлекет алдындағы қаржылық міндеттер»
(жоғарыда айтылып кеткендей, ол ... ... ... ... ... ... ... білдірмейді.
Нәтижесінде, «міндеттеме» термині – бұл өзінің нақты қолданысы кезінде
салалық ... ... ... ... заңи ... орайда, салық құқықығы ғылымы және ... ... ... не ... көбінесе «салық төлеушінің міндеттемесі» түсінігін
қолданылады деген сұрақ туындайды. Оның түсіндірмесі өте оңай – ... ... ... ... ... арқылы салық салуды
ұйымдастыру тиімдірек. Егер де, біз ... ... ... негіздерге
сүйене отырып салықтарды ... және ... ... құқылы ма?» -
деген сұрақ қойсақ, онда біз бұл ... ... қоса ... ... ... ... таба алмаймыз. «Мемлекет салықтарды ... ... ... біз ... ... кездестіре алмаймыз. Мемлекеттің
бұл құқығы, діни догмат ... ... ... және де ... қамсыздандыруды қажет етпейді деп анықталады. ... ... ... (келесіде АҚШ), мемлекет табыстарға салық салу құқығына
ие болу үшін, 1913 ... ... ... ... (XVI ... арнайы өзгерістерді қабылдауға ... яғни АҚШ ... бері 140 жыл ... соң ... ... ... ... Осы жағдайға дейін мемлекет бұл салықты орнатуға құқылы емес
еді. АҚШ ... ... ... салу ... ... Құрама Штаттарының борыштарын төлеу, бірлескен қорғанысты және
жалпы ауқаттылығын қаматамасыз ету ... (IIX ... салу ... міндеттемелік институтын енгізу, салықтық
қатынастардың құқықтық және де ... ... ... ... ... заңи–техникалық мәселенің шешімі ғана ... ... ... бұл ... дәрежеде саяси мәселені –
мемлекетті құқықтық аяға енгізу, оны тек қана ... ғана ... ... заңи ... ие ... ... айналдыру мәселелерін
шешеді. Мемлекеттің шексіз биліктігі, оның құқықтың өзімен анықталмаған
құқықтарға ие болуы, өркениеттенген ... ... ... құқықтық мемлекет түсінігі[7], бұл мемлекеттің өзі құқық
негізінде әрекет жасайтындығымен ... ... ... ... ... елдерінің ішінен
алғашқы болып өзінің салық заңдамасына «салық міндеттемесі» институтын
енгізгендігі айтылып ... ... өте ... бастама, бұл сөзсіз салық
салудағы прогрессивті қадам болып табылады.
Белгілі-бір салық қатынастары шегінде салық төлеушіге салықтық төлемді
іске ... ... ... ... жасау міндеті жүктеледі, ал
мемлекет болса, осы төлемді алушы ретінде ... ... ... ... Осы ... екі ... ... берілген құқық–қатынастар шегінде
бір–бірінен не күтетіндігін, және, осы күткендері орындалу үшін ... ... іс- ... ... ... құқықта кеңінен зерттелген міндеттемелік құқық–қатынастар
былай көрсетіледі: «Міндеттемеге сәйкес бір адам (борышқор) басқа ... ... ... ... ... жұмыс орындау, ақша төлеу және т.б.
сияқты
белгілі–бір әрекеттер жасауға, не ... ... ... тартынуға
міндетті, ал несие беруші борышқордан өз міндеттерін орындауын талап етуге
құқылы. ... ... ... ... қабылдауға міндетті.»[8]
Салық құқығында материалдық салықтық құқық–қатынастардың ... ... ... ... ұшыра қоймады (алғашқы зерттеушілер
қатарында Е.В.Порохов). ... ... ... ... ... ... ... тек қана азаматтық құқық аясында ғана
қолданылған,» – деп айтылып келді. Басқа құқық салалары бұл ... ... ... ... ... ... бұл категорияны мүлде қолданбаған құқық салаларында көрініс ала
бастады. Осындай жағдайдың жарқын ... ... ... ... бола алады,
ондағы мәні бойынша міндеттемелік сипатқа ие материалдық ... ... ... ... іспеттес құрыла
бастады.
Осыған орай М. Карасева атап өткендей, «салық міндеттемесі мәселесі
бойынша қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... жол ашып келеді. Бұған дәлел ретінде "Салық
міндеттемесі және оның ... атты ... ... Ресей
Федерациясының Салық кодексін айта аламыз".[9]
Ал Қазақстан Республикасының заңдамасында салық міндеттемесі туралы
түсінік алғаш рет 1991 ... ... ... ... ... ... ... қалыптаса бастаған Республикамыздың заңдамасы, сығылған нысанда болса
да, өз ішіне салық міндеттемесі түсінігін қамтыды. 1995 жылдың 1-шілдесінде
күшін ... ... ... ... ... жүйе ... ... салық міндеттемесі туралы негізгі қысқаша жағдайлар бар
болатын еді. Республикамыздың салық заңдамасының ... ... ... қалыптасуының міндеттемелік құрылысын
жасаудың жасық әрекеті, теқ қана азаматтық құқық дәулеті емес деуге болады.
Бірақ ... ... бойы ... ... ... ... ... дамуын іске асыра алмады және де фундаменталды теоретикалық
ізденістердің пәніне ... 1991 жылы ... ... міндеттемелік құрылымды енгізу
әрекеті толық көлемде іске асырыла алмады. Қаржы құқығы ... да ... ... ... ... ... Қазақстандағы салықтық
реформаның дамуына байланысты, ... ... ... ... ... Республикасының «Салық жүйесі туралы» Заңының жойылуына, және
берілген ... ... ... ... ... жаңа
салықтық заңдамасында көрініссіз қалуына алып ... ... ... ... ... және бюджетке төленетін
басқа да міндетті төлемдер туралы» ... ... ... ... оның ... ... бекітетін немесе салық міндеттемесі
туралы қандай да болса атап өтулерді қамтитын нормалар болмады. ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелік құрылыстан алшақтауы, олардың
міндеттемелік құқық–қатынастардың жүйесі бойынша құрылуының айқын жүйесінен
ауытқуына ... ... Ал ... уақытта, жаңа Салық ... ... ... ... ... ... өзінің заңдамалық бекітілуін тапты.
М. Карасева көрсетіп отырғандай: «салық міндеттемесі категориясының
мазмұнына сараптама жасау, оның ... ... ... ... ... ... ... бар деген қорытындыға
келуге мүмкіндік береді. Бұл қорытынды ғылым ... ... заң ... үшін ... сипатта маңызды. Осылайша, егер де салық міндеттемесі
азаматтық–құқықтық міндеттеме ие болып отырған, нақ сол ... ... ... оның ... көп ... ... техникалық-заңдылық
саймандарды шеттен алу жолымен жүруі ... да, ... ... ... ... ... келгендіктен, салық міндеттемесі табиғатына зерттеулер
жүргізу үшін тиімді ... ... ... ... та, ... ... ... сипатқа ғана ие болады, себебі, салық ... ... ... бір түрі болып табылмайды.
Салық міндеттемесін басқа құқық ... ... ... келе ... құқық теориясында "міндеттеме" атты ортақ рулық
түсініктің болмауынан туындап отыр». ... ... ... ... атты ... түсінік арқылы тұжырымдау концептуалды
дұрысырақ болар еді, өйткені бірінші міндеттеме ... бір түрі ... ... ... ... атты ... жайында, қандай да бір
ғылыми зерттемелердің жоқтығын және аталмыш (салық міндеттемесі) зерттеудің
пәндік ерекшелігін ескере ... ... ... ... ... міндеттеме" түсінігіне сараптама жасауға және осы түсінік арқылы
"салық міндеттемесі" түсінігін біршама ... ... ... ... ... бірге, бұл "салық ... ... ... ... ... аясындағы зерттеулер ескерілмейді
дегенді білдірмейді.
Салықтарды төлеуге байланысты міндеттеме, бұл мазмұнының бір жағынан,
салық төлеушінің ... ... ... ... ... барлық
қажетті белсенді әрекеттерді жасау міндеті, және екінші жағынан, істің
мәніне орай, мемелекеттің өз ... ... ... ... ету ... ... яғни салық міндеттемесі болып табылады.
Бұл сұрақ бойынша құқықтық әдебиетте «салық төлеумен ... ... ... табылады, және де салықтық құқық–қатынаста бір
ғана міндетті тарап – салық ... ... ... ... ... ... ала ... өз мойнына салық төлеуші алдында қандай да
бір міндеттемелерді алмайды және де ... ... ... белгілі
әрекеттер жасауға міндетті емес. Осы ... ... де ... төлей
отырып, қандай да бір құқықтарды иеленбейді.»[11]
Салық міндеттемесі бірқатар өзгешеліктерімен ерекшеленеді:
Біріншіден, көп ... ... ... ... болады (яғни,
мемлекетке салықтардан келетін ақшалар негізінде пайда ... және ... ... ... ... азаматтардың мемелекет алдындағы
басқа борышкерлік міндеттерден ерекшеленеді (мысалы, ... ... ... жағдайларда, мемлекетпен салық міндеттемесінің пәні
ретінде мүліктің басқа бір түрін белгілеу мүмкіндігі ... ... ... ол салық міндеттемесін сипаты жағынан натуралды етеді, бірақ та
оны бәрібір де ... етіп ... ... ... ... ... ашық ... мүліктік сипатқа ие, себебі әрдайым
меншікті ақшалай нысанда ғана берілуімен іске ... - ... ... ... ... шамамен қаржылық ... көп ... ... болып табылады. Мүліктік сипат
жағынан салық міндеттемесі азаматтық құқықпен ... ... ... ... ... көбіне ақшалай сипатта бар болу ерекшелігі
оны азаматтық– құқықтық міндеттемеден айқын ... ... ... ... ... ... құқығына ие тарап – мемлекет,
және де берілген міндеттемеде оған әрдайым нақты міндетті тұлғалар ... олар – ... ... ... салық төлеу ауыртпалығын
өздерінің иықтарына жүктеген міндетті тұлғалар. Және де ... ... ... өз ... белсенді әрекеттерді жасауды талап ете
алады. Аталған ерекшелік ... ... ... анықталған, бұл қатынастардың міндетті субъектісі ретінде, өзінің
уәкілетті органдары арқылы, мемлекет шығып отырады.
Үшіншіден, салық міндеттемесі ... да ... ... ... қаражаттардың мемлекет пайдасына ... ... ... ... ... ... ... міндеттемесі
активті типті құқық– қатынас болып ... Ол ... ... ... ... ... ... белсенді қимыл - әрекеті арқасында
өрбийді, осы уақытта екінші тарап ... ... ... ... ... ие ... ... Және де, салық міндеттемесі тек қана оң мазмұнға
ие міндеттеме ... ... ... тек қана ... ... ... беруші пайдасына белгілі–бір әрекеттерді (салықтарды төлеу) орындауды
ескереді, және де бұл әрекеттерден бас тартуды көздемейді». [13]
Төртіншіден, ... ... ... ... сипатта болады, оның
себебі, салық субъектісі ... ... ... ... ғана ие ... мемлекеттен өзіне бағытталған қандай да бір жауапты белсенді әрекеттерді
орындауды талап етуге құқысыз, ал ... ... ... өзінің жеке
пайдасына белсенді әрекеттерді орындауын талап етуге құқылы, және ... ... ... ие ... «Салық төлеуші - салықты төлеуге
міндетті, ал мемлекет осы үшін оған ешбір міндетсіз. ... ... ... салықтық құқық–қатынастарының субъектілерінің теңсіздігі көрініс
табады». [14]
Бесіншіден, ... ... ... ... ... ... ... себебі оның пайда болуы мен өмір ... ... жеке ... жоқ ... отыр, ал салық міндеттемесінің бар болуының
қажеттігі ... ... ... пен ... ... ақшалай
қаражаттармен қанағаттандыру қажеттігімен анықталады.
Алтыншыдан, салық міндеттемесі бір ғана тарап – мемлекет бастамасымен
пайда болады, және бұл үшін ... ... ... ... ... ... келісімі қажет емес. Сондықтан да, ол біржақты биліктік мемлекеттік
және, кейбір ... ... ... ... ... ие болады. Салық міндеттемесінің тағайындалуының алғашқы құқықтық
негіздемесі, әркімнің заңда бекітілген салықтарды, алымдарды және басқа ... ... ... ... ... ... мен міндеті, туралы
Конституциялық норма болып табылады.
Жетіншіден, салық ... ... ... ... яғни
анықталған мерзім аралығында пайда ... және ... ... күннен кеш емес мерзімде орындалуы тиіс.
Сегізіншіден, ... ... ... ... ... болатын
міндеттемелер категориясына жатады. Басқаша айтқанда, салықтық заңдамамен
белгіленген ... ... ... салық төлеуші үшін өзінде бар объекті
бойынша салық ... ... ... ... ... ... ... ерекшелік белгісі ретінде,
мемлекетпен салық ... ... ... ... көрсетіледі:
«Өзі орнатқан және оны қабылдауға міндетті мемлекет, салық ... ... ... ... ... құқығындағы салық міндеттемесінің
орындалуы, мемлекеттің ақшалай қаражаттарын ... ... ... ... атап өту ... ... ... негізгі
қағидасы - қаржылық тәртіптің тура ... болу ... яғни ... ... ... ... ... құқық–қатынастың барлық
қатысушыларымен орындауы. Осы ... ... ... ... мемлекеттің салық қызметінің қағидаларын, сонымен ... ... ... ... еді.
Салықтық қатынастардың түрлеріне сәйкес салық ... және ... ... ... ... Егер де, ... ... туралы мәселе көтерілсе, әрқашан материалдық салықтық
қатынастар сипаты қаралады. ... ... ... ... ... салықтық қатынас та ... ... ... ... пен ... ... ... қатынас –
ұйымдастырушылық салықтық қатынас бола отырып (мазмұнын, салықтық агенттің
салық төлеушіден салықты ұстап қалу, және осы ... ... ... құрайды), өзімен салық міндеттемесін сипаттайды.
Ұйымдастырушылық салықтық қатынастар негізгі материалдық салықтық
қатынастарға үстеме болып табылады. ... ... олар ... салуда
және салықтардың жиналуын қамтамасыз етуде үлкен маңызға ие. Материалдық
салықтық қатынас сияқты, ... ... ... ... ие, ... ... мазмұнын бір субъектінің ... ... ... ... ... ... Салық төлеушіге төленетін
кірістен салықты есептеу, мемлекет пайдасына салық сомасын ұстап қалу ... ... ... ... ... пен мемлекет ... ... ... да ... ... ... ... пен банктер арасындағы ұйымдастырушылық салықтық қатынастар туралы
да дәл осындай тұжырым жасауға болады.
Салық кодексі, салық ... ... ... береді:
«Салық төлеушінің салық заңдарына сәйкес мемлекет алдында туындаған
міндеттемесі – салық ... деп ... оған ... ... ... ... ... есебіне тұруға, салық және бюджетке төленетін басқа
да міндетті ... ... ... ... жасауға, оны
белгіленген мерзімде табыс етуге, салық және ... ... ... ... ... ... міндетті.»[15]
Берілген анықтама салық төлеушінің барлық міндеттерін қамтымағанымен,
дегенмен, салық міндеттемесінің негізі жөнінде өте нақты ... ... ... ... ... ... ... айтылып жатқандығын атап
өту керек.
Материалдық салықтық қатынас берілетін салық міндеттемесі, әрқашан ... ... яғни ... ... – бұл ... ... статусына ие персонификацияланған заңды тұлға болып табылады.
Дегенмен, ұйымдастырушылық салық ... де ... ... ... ... ... ... құқықтық актіге
негізделеді, бірақ оның пайда болуының түбегейлі негізі ... ... салу ... ие болу ... ... факт ... осының нәтижесінде берілген тұлға ... ... ... міндеттемесінің құрылысы, оны орындау тәртібі мен мерзімдері
тікелей салық ... ... Егер де, ... ... ... ... салықтық келісім–шартпен анықталатын болса,
ерекше жағдайлар қолданылады. Қазақстан Республикасының Салық заңдамасы бұл
жағдайды инвестициялық ... ... ... ... ... ... мен ... болу негіздері.
Салық міндеттемесінің құрамын қарастыруға көшпестен бұрын, біз бұл
түсінікке қандай ... ... ... өтуіміз керек. Құқық
теориясының жалпы бөлімінде, өз ... тек қана ... ... алатын құқық-
қатынастың заңды нысанының құрамын ғана айырады. Мысалға, С.С. Алексеев
былай деп жазады: «Егер де, ... тек қана ... ... ғана ... онда бұл ... оған ... заңды құқықтар
мен міндеттерден құралатын тек ... ... ғана ... . ... идеологиялық нысан ретінде ешбір өзгешелік жоқ және болуы
да мүмкін емес. Егер де құқық–қатынас ... ... мен ... ... бірлігі деп танылса, онда оның құрылымы басқаша сипатталады. ... ... ... құқықтар мен міндеттермен қатар (оның
заңды мазмұнын құрушылар ), тағы да екі негізгі ... ... ... субъектілері мен объектілері. Одан ... бұл ... ... ... ... ... ... отырып, салық міндеттемесін нақты
мазмұн мен ... ... ... деп ... жөнді болады. Бұл жағдайда,
салық міндеттемесінің ... оның ... ... көрсетуге
мүмкіндік туындап отыр.
Осылайша салық міндеттемесі құрамына:
• салық міндеттемесінің субъектісі;
... ... ... және салық міндеттемесінің мазмұны (субъективті заңды құқықтар мен
міндеттемелердің бірлігі ретінде, және де ... осы ... ... ... ... іске асыруы түріндегі материалдық
мазмұндар ).
Салық міндеттемелерінің субъективті құрамын ... ... ... субъектілері ретінде әрқашан бір жағынан, мемлекет - өзінің
уәкілетті органы кейпінде ... ... ... және т.б.), ... ...... ... екендігін айтып кету қажет.
Мемлекет әрқашан да салық міндеттемесінің құқыққа ие ... ... ... ... ... мен оларды жинауға ешкім құқылы емес.
Ал салық міндеттемелерінің міндетті тарапы ... ... ... ... ... салу объектісін анықтау және көрсету, мемлекет
пайдасына өзінің меншікті қаржыларынан есептелген салық ... ... ... ... есептеу бойынша заңды міндеттемелер жүктелген тұлға –
салық субъектісі болып табылады.
Салық міндеттемесіндегі ... ... ... ... ... ... ... дербес тұлға статусын иемденуі болып табылады. Жеке ... бұл ... ... ... және ... ... Бұл белгі заңды тұлғаларды сипаттауда түсіндіруді қажет етеді,
себебі бірқатар ... ... ... дербес заңды
тұлғалар болып табылмайтын субъектілерді салық төлеуші деп тану тәжірибесі
кең өріс алуда. Мысалы, 1995 ... ... ... ... ... жойған
«Кәсіпорындар табыстары мен кірістеріне салық салу туралы» (№1568 1994
жылдың ... ... ... ... жарлығының
1–пунктінде: «Берілген Жарлық бойынша табыстар мен кірістерге салынатын
салықтың ... ... ... ... ... ие болу ... ұйымдастырушылық құқықтық нысанындарына, қызмет түріне және
меншік түріне байланыссыз кәсіпкерлік қызметті іске ... ... ... - деп ... ... ... заңдамасында да заңды тұлғалардың
бөлімдерін дербес ... ... ... ... ... ... отыр. Ресей
Федерациясының салық құқығында да ... ... ... ... мәселесі бар. «Осылайша, салық төлеуші статусын
анықтағанда бір жағынан – тұлғалар ... ал ... ... – жеке ... ... не ... да шоттарға ие филиалдар, бөлімдер және заңды
тұлғалардың ... да ... ... ... қарастырылатын
кәсіпорындар туралы айтылады. Жоғарыда
аталған заңды тұлға бөлімшелері – заңды тұлғалар болып табылмайды, ... ... ... ... және ... ... құқықтарға ие емес. Кейде
кәсіпорындар қатарына, заңды тұлғалар болып табылмайтын жай ... ... ... ... ... сияқты –
серіктестіктер де сол негіздер бойынша салық төлеуші бола ... ... Осы ... ... ... ... мен ... субъектісі статусына ие бола алмауының бір ғана аспектісін ... ... ... ... көзі бола алатын ... ... ... ... ... ... ... филиалдар мен
өкілдіктер дербес құқық қабілетке ие ... ... атап ... ... құқықтарды иелену және де кімде–кім алдында ... ... ... ие емес ... ... филиалдары мен
өкілдіктері, осымен қоса мемлекет алдында да салық ... ие ... ... мен ... ... ... ... тұлға атынана
іске асырылатындықтан, олар өзі тәуелді ... ... ... ... мен ... пайда болуына алып келеді, яғни, филиалдар
мен өкілдіктерде ешқашан салық салу объектісі туындай алмайды. Сәйкесінше,
осындай ... ... ... бойынша міндеттер жиынтығы заңды
тұлғаның өзінде ғана ... және де ... ... ... ... тек қана ... ... өзіне ғана қойыла алады. ... ... ... не ... оның ... бойынша салық
міндеттемесін орындауға бағытталған әрекеттерді ... ... ... ... ... ... ... өкілеттіктер шегінде және де заңды ... ... ... ... орындау үшін арнайы бөлінген ... жеке ... Және де ... мен өкілдіктер үшінші
жақтың қандай да болсын талаптарын (соның ішінде ... ... ... ... Сондықтан да заңды тұлға ... ... ... ... ... ... емес деп танып, оларды
қараусыз қалдыруға болады.
Осылайша салық міндеттемесінің «міндетті» тарапы ... ... ... ... ... ... міндеттемесінің міндетті тарапы
ретінде қаралу үшін, тұлға міндетті түрде құқық қабілеттілік белгісіне ие
болу қажет. ... ... ... ие ... ғана – ... ... ... субъектісінің екінші маңызды белгісі ретінде мына фактіні атап
өту керек, салық субъектісі салық салу ... ... ... байланыста
болады және де соның нәтижесінде, ... ... ... ... ... төлеу ауыртпалығын көтеру керек. Салық ... да ... ... салық заңдамасы әлі анықтамады. Сондықтан да,
салық субъектілері ... ... ... ... ... ... ... ету жеріне байланыссыз жеке заңды тұлғалар бола алады.
«Салық субъектісі» түсінігін қарауды қорытындылай келе, оны былайша
сипаттауға ... – бұл ... салу ... ... тудырушы байланыстың
болуына, немесе пайда болу есебінен салық ... ... ... салықтық ауыртпалықты өз қаражаттарымен орындауға міндетті, дербес
құқық қабілетке ие жеке ... ... ... келген құқық–қатынас секілді салық міндеттемесі өзінің объектісіне
ие, яғни берілген құқық–қатынастың пайда болуы мен бар ... ... ... игілікке ие.
Мемлекеттің кірісін құрайтын және оның бюджетіне салық түрінде төленуге
тиісті ақшалай қаржыларды (немесе ... ... ... деп ... ... «Салық міндеттемесінің объектісі» түсінгін салық
салу объектісі түсінігімен ... ... ... ... туралы
кейінірек сөз қозғалады.
Салық міндеттемесінің құрамы, салық міндеттемесі субъектісінің ... және ... ... ... ... мен заңды
міндеттерінің комплексімен ... ... ... ... ... ... да бір әрекеттерді орындауды ... ... ету ... және борышқордың оларды орындау (орындамау)
міндеті құрайды. яғни, «міндеттеме құрамы» борышқор міндеттеме ... ... ... ... ... ... ... борышқор міндетінің құрамы
оң әрекеттерге (бір нәрсе беру ... ... не ... ... ... ... олардан тартыну және т.б.) кездеседі.
Міндеттеме құрамы, несие беруші мен борышкер ... ... ... ... ... ... ... берушіде субъективті құқықтың, ал
борышкерде заңды міндеттеменің бар болуы), және ... ... ... ... орындауымен сипатталатын материалдық
құрамның бөлінбейтін байланысы. Құқық теориясында, «құқық ... ... – бұл ... фактілік қоғамдық қатынастардың ерекше
идеологиялық нысаны ... ... ... ... ... құқықтар мен міндеттер», - деп айтылады. Осылайша, заңды құрам
салық міндеттемесін, оның ... ... ... ... мен міндеттерінің өзара байланысы деп сипаттайды. ...... ... ... ... ... етілген, өзінің
мүддесін қанағаттандыру мақсатындағы құқылы тұлғаға тиісті, рұқсат етілген
мінез–құлық ... ... ... ... ... иесі, өзінің
салықтық органдары атынан, мемлекет болып табылады. Мемлекеттің субъективті
құқығы – нақты бір міндетті субъектіден салық міндеттемесін орындауды ... ... ... ... ... ... ... шегінде мемлекеттің
субъективті құқығының бар болуы, онда мемлекеттік мүддені қамтамасыз етуге
бағытталған оң әрекеттерді жасау бойынша заңды міндеттеменің ... ... ...... ... ... ... екінші маңызды
бөлігі, мемлекетпен міндетті тұлғаға ... ... ... ... Салық міндеттемесінде қажетті мінез–құлық болып, салық
субъектісімен немесе басқа міндетті тұлғамен өзінде салық салу ... ... оның бар ... ... ... оның ... мемлекетке
тиісті салық сомасын есептеу, және ... ... ... шарттар
негізінде оны төлеу сияқты оң әрекеттерді жасау болып табылады.
Салық міндеттемесінің шегіндегі заңды тұлға, ... ... ... ... ... және анықталған мерзімдерде
орындау қажет. Салық туралы кез–келген ... ... ... бұл ... міндетті субъектілердің тиісті мінез–құлық ... ... ... ... жасалып жатқан субъективті құқық пен заңды
міндеттеменің арақатынасын тиісті түрде ... ... ... ... ... ... көрсетілген келісім–шарттардан басқа бір ... ... ... ... талап етуге құқығы жоқ.
Салық міндеттемесінің ерекшелігі сол, ол ... ... ... ... ... ... ғана ... автоматты түрде пайда болмайды, ол нақты заңды фактілердің
бар болуымен тығыз байланысты. Бұл фактілер ... және де олар ... ... ... ... мен ... негізінде
жатқан заңды фактілермен түйіседі. Осы ... ... ... ... ... арақатынасын айтып кету керек. ... ... ... ...... құқық–қатынас болып табылады,
яғни осы екі түсінік бірдей ... ... ... ... та,
құқық–қатынас пен міндеттеме арасындағы ... ... ... ... пен ... ... ... бола отырып,
өзбетінше жеке заңды категориялар;
• екіншіден, міндеттеме құқық–қатынас туындысы;
• үшіншіден, егер де міндеттеме әрқашан да ... ... ... ... ... ... табылмайды.
Жалпы алғанда заңды әдебиетте салық міндеттемесінің пайда болуының
заңды фактілерінің үш түрін көрсетуге ... ... ... туралы Конституциялық норма;
2. Салық туралы заң;
3. Және нақты заңды факт – салық салу объектісінің болуы.
Қазіргі ... ... ... оның бар болуы себебінен ғана,
оның төлей алу ... ... ... ... ... ... құқысыз. Салық
объектісі, салық субъектісінің мүліктік ауқаттылығы мен ... ... ... ... бере ... ... ... салу объектісі
ретінде жарияланған салық субъектісінің құндылықтарымен арадағы әрекетінің
өзі, бұл бағалылықтардың құндық сипатынсыз мемлекетке тек қана ... алу ... ... ... ғана мүмкіндік береді. Сондықтан
да, салық субъектісінің мүліктік ... мен ... алу ... ... ... ... салу ... тығыз байланысты басқа
түсінік енгізіледі – бұл салық салу пәні.
Сонымен қатар, салық салу ... ... ... ... ... тікелей оның мүліктік жағдайымен, төлей алу қабілетімен
байланысты болу керек; екіншіден, ... ... ... ... ... керек, басқаша айтқанда, нақ оның мүліктік жағдайы мен
төлей алу қабілетінің сипаттамасын құрау керек.
Мысалы, үй ... ... ... ... ... ... ол
мүлікке бағытталған салық салудың пәніне барлық белгілерімен сәйкес келіп
отыр. Және де, сәйкесінше, берілген ... ... ... өтіп ... ... да осы ... ... субъектісі болып атала алмайды, себебі
берілген үй–жай мен оның ... өтіп келе ... ... ... ... ... жоқ.
Егер де берілген үй–жай осы субъектінің меншігінде болғанында, онда бұл
тұлғаның мүліктік жағдайы мен жеке ... алу ... ... ... пен оған ... ... негізінде тиісті мүлік арасындағы ... ... ... ... тұр деп айта алар едік. Осындай ... ... ... ... мен ... салу ... ... еңбектердің
авторлары тікелей немесе жанама түрде айтып ... ... Е.В. ... ... осы ... ... кетерліктей С.Д. Цыпкиннің мына сөзін
келтіреді : «Әр салық ... ... ... ... ... ... міндеті пайда болатындығы туралы айтылады. ... ... ... ... ... ... ... табу, қандай да бір ғимаратты
иемдену және тағы да басқа бола алады, яғни ... салу ... ... ... ... ... ... салық салу объектісіне оның
барлық айрықша белгілерін көрсете отырып мынадай анықтама берілген: «Салық
салу ... – бұл ... ... ... міндетін анықтайтын заңды
факт. Салық салу объектісі ... ... салу ... термині мазмұны
жағынан жақын. Бұл термин тиісті ... ... ... ... емес
сипаттағы белгілерді білдіреді»[20].
Салық субъектісінің салық салу пәнімен құқықтық байланысы - тұлғаның
белгілі–бір затты иеленуімен, немесе салық ... ... ... ... ... асты ... ... мен реализациялау,
тауарларды импорттау және т.б.) осы тұлғаның жасауымен ... ... мен ... салу пәні ... ... тудырушы байланыс тұрақты
әрі тығыз болуы керек, салық міндеттемесінің пайда болуының қажетті ... ... ... салу пәнінсіз ешқашан материалдық–салықтық қатынастар
туындамайды.
Салық салу субъектісінің салық салу ... ... ... ... ... салық субъектісінде, онда салық салу пәнінің
болуына орай салық міндеттемесінің туындауының мүмкіндігі болса, ол ... ... ... мен ... ... ... бас тартпайды. Мысалы,
бір тұлға иесіз үйде бірқатар ... ... ... ... ... өзі мен осы ... арасындағы құқықтық байланыстан бас тартады.
Берілген тұлғаның салықты салу пәнімен ... ... ... ... Бұл ... үшін меншік құқығы немесе басқа ... ... ... салу ... ... фактісі емес, адамның өзіне ... алу ... ... Немесе, басқа бір мысал: шетелдік автокөлікті
сатып алғысы ... ... бұл ... ... үшін оған ... 200% ... мемлекетке салықтар, алымдар мен баждарды төлеу
керектігін анықтаса, ешқашан ... ... ... ... ... ... ... еді. Ауыртпалық түсіретін салық
субъектісіне айналып кетпеуі үшін, ол өзінде ... салу ... ... да. ... салу ... (көлікті импорттау фактісі)
тіпті пайда болмайды, себебі жоғарыда айтылып кеткен мысалдағы тұлға өзінде
салық міндеттемесінің пайда ... ... және де ... ... ... ... ... болатын салық салу пәнінің туындауына
бағытталған өз еркіне ... ... ... ... ... ... пайда болуы – автокөлікті импорттау – толығымен берілген ... мен ... ... ... ... заң ... ... салу пәні деп
жарияланған барлық жағдайлармен, үрдістермен тұрақты ... ... ... ғана ... ... ... ... міндеттемесін орындау түсінігі.
Міндеттеменің тараптарымен міндетке отырмас бұрын алдарына қойылған
мақсаттарына жетудің нақты ... ... ... ... ... ... ... қажетті әрекеттерді (немесе
әрекетсіздікті) жасап, сол ... ... ... ... ... осы ... ... алдарына қойылған мақсаттарға жету, оның орындалуы
үшін барлық алғышарттарды жасау, ... ...... ... ... ... ... тұлға белгілі–бір нәтижеге жету ... ... ... ... бола отырып, басқа бір тұлғамен
қатынастарға түсуге мәжбүр болады, осы ... ... ... ... ... қанағаттандыра алады.
Қайтарымды мәмілелерде бірінші тарап пайдасына әрекеттерді орындағаны
үшін екінші тарап біріншіден жауапты қанағаттандыру әрекеттерін орындауды
сұрайды. ... ... ... ... ... болу құрылысы
осындай.
Біржақты күштеу міндеттемелерінің негізінде, міндетті тарап үшін ... мен оны ... ... ... пайда болуына
бағытталған құқылы тараптың біржақты мүддесі жатыр. Міндетті тарап осындай
міндеттемелердің туындауына ... ... ол оған ... жауапты
қанағаттанарлық әрекеттерсіз) белгілі–бір жеке мүліктік мұқтаждықтарды алып
келеді. Сондықтан да мемлекет заңшығарушы кейпінде осындай тұлғаға ... ... ... ... орындау міндеттемесін нормативті
тәртіппен анықтайды. Әрине, мемлекет (онымен қоса құқылы ... ... ... оның ... әрі ... ... ... күштеуші міндеттемелердің бар болуының негізі, ... ... да бір ... ... ... ... ... емес, осы игіліктер мен әрекеттер ... ... ... ... ... табылады. Сондықтан да ... ... ... қызмет етуінің нәтижесі: міндеттеме бойынша
құқылы тараптың мүддесін қанағаттандыру болу қажет.
Азаматтық–құқықтық міндеттемелер теориясында орындалу ... ... ... ... ету құқығын қанағаттандыру үшін қажетті әрекетті
іске асыру... ... ... оның ... ... асады, яғни
міндеттеме тоқтатылады». Салық құқығында салық міндеттемесінің орындалуы да
осылайша анықталуы мүмкін. Салық ... ... ... ... ... ... салу ... көрсету (оны анықтау және жариялау),
мемлекетке тиісті салық соммасын есептеу мен оны ... ... ... ... міндеттемесі:
A. толық көлемде;
B. салық заңдамасымен анықталған мерзімде;
C. тиісті субъектімен;
D. заңмен анықталған орында;
E. салық заңдамасымен көрсетілген әдіспен;
F. ... ... ... ... ... тиіс.
Қазақстан Республикасының Салық Кодексі бойынша салық төлеуші салық
міндеттемесін орындауды дербес жүзеге асырады деп ... ... де ... ... ... ... ... ереже бойынша салық
міндеттемесінің орындалуының субъектісі – салық төлеуші. ... ... ... кейбір әдістеріне жүгіну кезінде, міндеттеме толық
емес немесе ... ... ... ... ... ... алу ... Осы тұлғаларды салық міндеттемесін орындауға кімнің
өкілдік артатынына ... ... ... үшін ... ... еркі бойынша орындайтын тұлғалар – шартты өкілдер, және де міндеттемені
орындау заңмен жүктелген тұлғалар – ... ... Шарт ... өкілдер
болып, сенімхат негізінде салық төлеушінің атынан өкілдік ететін тұлғалар
болып табылады. Ал салық төлеушінің ... ... ... ... да ... салу объектісін
өзбетінше иеленетін жас баланың ата–анасы, заң бойынша өзінің қарамағындағы
тұлғалардың атынан барлық ... ... ... ... ... ... жасайтын тұлғалар. Осылайша, табысты төлем қайнар
көзінен ұстап қалу ... ... ... кезінде салық міндеттемесін
орындау салықтық агентке жүктеледі. Жеке тұлғалармен жер ... ... ... ... міндеттемесін орындау кезіндегі салық сомасын
есептеу атты элементі салық органдарымен іске асырылады және т.б. ... ... ... ... ... артуға құқылы, бұл өкіл
берілген міндеттеменің орындаушысы болып саналады. Бірақ, бұл ... ... ... ... берілген міндеттемені орындамауы, толық
орындамауы немесе уақытылы орындамауы үшін жауапкершіліктен босатпайды.
Салық міндеттемесін орындау мақсатымен салық төлеуші ... ... ... үшін ... ... ... әрекеттерді орындайды:
1. салық органында тіркеуге тұрады;
2. салық салу объектісі және салық салумен ... ... ... ... салу ... ... ... және салық ставкасының көлеміне
қарай төленуге тиісті салық соммасын есептейді;
4. салық есебін жасайды және де оны ... ... пен ... қызмет органдарына ұсынады;
5. салық заңдамасында анықталған мерзімдер мен тәртіптерге сәйкес есептеліп
шығарылған және аударылған салық сомаларын төлейді.
Салық ... ... оның жеке ... салық заңдамасында
белгіленген мерзімде орындалуы тиіс. Салық міндеттемесін орындау мерзімі,
салық әлдеқашан немесе дәл осы ... ... ... ... емес,
нақты анықталған уақыт аралығында орындалу қажеттігін бекітеді.
Бұл көп жағдайда, салықтық ... ... ... ... ... мен ... өздерін төлеу мерзімдеріне тиісті болады. Осылайша жеке
табыс салығы ... ... ... ... орны ... ... ... кейінгі жылдың 31–наурызынан кешіктірілмей табыс етіледі. ... өзі ... ... тапсыру үшін белгіленген мерзімнен кейін 10
жұмыс күнінен кешіктірмей, яғни, есептік жылдан кейінгі ... ... ... ... өтуі , ... Кодексі анықтайды) – оның басталуы айқындалған
фактілі оқиғадан немесе заңды іс - әрекеттен ... ... ... ... ... орындалуын фактілік қабылдау ... ... ... ... ... негізінде салық
субъектілерінен тікелей өкілетті мемлекеттік ... ... ... салу ... мен ... және де ... сомасын
құрайтын ақша туралы ақпаратты алу. Әдеттегідей, мемлекетке тиісті
салықтардың ... ... ... органдар ретінде қаржы немесе салық
органдары шығады.
Салық ... ... ... хаттау түрінде қабылдау деп,
салық заңдамасымен бекітілген нысанда, ... ... ... ... ... мемлекеттің тиісті өз еркін білдіруімен ... ... ... ... заңды хаттау салық құқығында
үлкен маңызға ие, ... ... ... ... ... нақты жеке мемлекеттік актіде бекітілу керек. ... ... ... үшін ... ... бар ... салық міндеттемесінің
жөнді орындалуының фактісін тануды, орындалуды ... ... ... және ... ... ... құқық–қатынастар шегінде
қандай да бір наразылықтардың жоқ болуын білдіру керек. Салық міндеттемесін
орындау мерзімі кодекспен белгіленген ... ... ... ... де ... ... күні ... емес күнге келіп түсетін болса, онда
мерзім келесі жұмыс күнінің соңында аяқталады.
Салық органдарымен ... ... ... ... бойынша
салықтар, өсімпұл мен айыппұлдардың есептелген сомалары туралы хабарламасы
жіберілген жағдайында, салық міндеттемесі – ... ... ... ... ... ... күннен бастап, он бес жұмыс күнінен кем ... ... ... ... ... ... салық органдарының хабарламасында
көрсетілген салықтар, ... және ... ... ... көздерінен ұсталып қалатын салықтар мен акциздер ... ... ... келісуі жағдайында, салық міндеттемесін
орындау мерзімдері ... ... ... ... алпыс жұмыс күнге
ұзартылуы мүмкін. Сонымен қатар, бұл ретте көрсетілген сома ... ... ... күн үшін ... ... арқылы бюджетке төлену қажет,
және де бұл сома ... ... ... он бес ... күн аралығында тең
бөліктермен төленуі тиіс.
Салық кодексі, салық ... ... ... ... ... ... ... екендігін бекітеді.[22]
Салық міндеттемесін орындау мерзімдері өзгертілуі мүмкін.
Салық ... ... ... ... ... ... өзгертілуі
деп, салық кодексімен орнатылған салық төлеу мерзімінен неғұрлым кешірек
мерзімге ... ... ... ... ... ... салық төлеушінің негізделген өтініші ... ... және де бұл ... күнтізбелік жылдың он айынан аспайтын
мерзімге дейін өзгертіле алады. Салықтарды төлем қайнар көзінен ұстап қалу,
және де ... ... ... ... ... ... рұқсат
етілмейді және салық ... ... ... ... ... жол ... ... бойынша салық міндеттемесін орындау мерзімдерін
өзгерту, салық төлеушіні Салық ... 46-шы ... ... салықтар
сомасын уақытылы төлемегені үшін бекітілген өсімпұл төлеуден ... ... ... ... ... ... алмағанда.
Өсімпұл салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... ... ... ... әрбір күн үшін Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген 2003 жылдың қаңтар ... ... ... ресми ставкасының екі жарым еселенген көлеміндегі,
бюджетке төлеген күнін қоса алғанда, ... ... ... күн ... Тәжірибе жүзінде мынадай жағдайлар орын алады, салық төлеуші
салықтар мен бюджетке ... ... да ... ... ... ... заңдамасы белгілеген мерзімде салық ... олар ... ... ... ... ... ... программалық қамтамасыз етуде жаңылулардың
болуынан, бюджетке салықтар мен
басқа да ... ... ... ... ... ... кешігіп келген жағдайлары да орын алады. Салық Кодексінің
29–бабының ... ... ... ... қолма-қол ақшасыз нысанында
орындалатын салық міндеттемесі банктен немесе банк ... ... ... ... ... ... және ... төленетін
басқа да міндетті төлемдер сомасына төлем тапсырмасы акцептін ... ... ал ... ақша ...... төлеушімен аталған соманы
банкке немесе уәкілетті ... ... ... бастап орындалды деп
есептеледі. Осыған орай, бюджет есебіне жатқызылған салықтар мен басқа да
міндетті төлемдерді ... ... ... себептерге байланысты, яғни
салық төлеушінің кінәсінсіз, кешігіп келген күндер үшін салық төлеушінің
жеке шотына ... ... ... Салықтар мен бюджетке төленетін
басқа да міндетті төлемдерді ... ... ... ... ... ... үшін, банктік операциялардың жеке түрлерін
іске ... банк ... ... ... көшірмесі негіз бола алады. Бұл
көшірмеде міндетті түрде, ... ... ... есеп ... ... ... тасталу мерзімі көрсетілу керек (төлемдік ... ... ... және де ... соманың бюджетке тіркелуінің
фактісін растайтын Қазынашылық органдарының №40 нысанындағы ведомость болуы
керек. ... ... ... салық міндеттемесін орындау мерзімдерін өзгерту,
салық төлеушінің мүлкін кепілдікке алу немесе банк кепілдігі негізінде ... ... ... ерекше бөлімімен белгіленген ерекше жағдайларды
ескермегенде (СК 41б), және де ... ... ... жатқан,
мемелекеттік және жергілікті бюджеттер арасында үлестірілетін ... ... ... міндеттемелерінің мерзімін өзгерту туралы шешім
уәкілетті мемелекеттік ... ... ... ... ... ... үшін салық төлеуші – Қазақстан Республикасының Қаржы
министрлігіне, ... ... ... ... орай ... және де ұзартылу берілген жағдайда ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген жазбаша
өтініш ұсынады. Салық міндеттемесін орындау мерзімін ұзартылу төмендегідей
жағдайда болуы мүмкін:
1. ... ... ... ... ... егер де салық міндеттемесін толық көлемде бірден орындау банкроттыққа
алып келуі мүмкін болса;
3. ... ... ... ... катастрофа немесе басқа да төтенше
жағдай нәтижесінде ірі материалдық зиян келтірілу жағдайында және т.б.
Жергілікті ... ... ... ... ... ... төлеу
бойынша салық міндеттемесін орындау мерзімдерін өзгерту туралы шешімді
салық ... ... ... алу орны ... ... ... ... органымен келісе отырып қабылдайды. Нәтижесіндегі ... ... етуі , онда ... мерзімнің аяқталуымен тоқтатылады.
Бұл шешім мына жағдайларда мерзімінен бұрын тоқтатылады, егер де салық
төлеуші ... ... ... ... ... ... аяқталғанға
дейін төлеген жағдайында, немесе, салық төлеушімен, салықтарды төлеу
бойынша ... ... ... ... ... ... төлеушінің салықты төлеумен байланысты салық міндеттемесінің
мерзімін ұзарту туралы өтінішіне мына құжаттар қоса беріледі:
1. ... алу үшін ... ... бар ... ... құжаттар;
2. салық төлеушінің тіркелу орны бойынша салық органдарынан, салық түрлері
бойынша әлі өтелмеген қарыздардың бар не жоқ ... ... ... ... ... ... ... мерзімі әлі аяқталмаған, осыған дейін
алынған ұзартулар туралы, салық төлеушінің тіркелу орны ... ... ... ... ұзартылған салықтық міндеттемені төлеу бойынша және бюджет
қаражаттарын пайдалану үшін проценттер ... мен ... өтеу ... ... ... міндеттемесі;
5. кәсіпорын балансы, және қаржылық нәтижелер мен соңғы есептік мерзіміне
тиісті қаржылық ресурстарды пайдалану туралы ... ... ... ... ... ... ... орындауды
дәлелдейтін банктік кепілдеме және т.б. құжаттар.
Жоғарыда аталған құжаттардың өтінішке қоса бекітілмеуі , ... ... ... ... ... негіз болады. Егер де
салық төлеуші құжаттарын толық көлемде жинаса, ол ұзартуды қайта ... ... ... сәті үлкен маңызға ие, себебі дәл ... ... ... ... ... ... ... алдында өзінің
салық міндеттемесін орындаған тұлға болып саналады.
Теориялық көзқарас тарапынан алып қарағанда, салық ... , ... ... ... төлем беріліп жіберілгенде, орындалған
болады. Әрине, салық төлеуші салықты төлеуді іске ... ... ... ... ... ... ақшасын апарып , ақшаны қабылдаушыдан салық
міндеттемесінің орындау фактісін растайтын ... бір ... ... жүзінде болмайтындығы мәлім. Қолма-қол ақшасыз аудару кезінде ақша
бірнеше қатысушы ... өтуі ... ... ... ... төлем
көзінен ұстап қалу кезіндегі тізбек мына түрде болады: салық ... ... ... ... ... ... өтуін іске асыратын – банк, мемлекеттік
қазынашылық, тиісті бюджет сонымен ... бұл ... ... ... кетуі мүмкін, және салық төлеушінің кінәсінсіз.Осы ... ... ... ... ... ... өзінің салық міндеттемесін орындаған
болып есептеледі, деген ... ... ... ... ... ... анықтауда жалпы және арнайы
ережелерді бөліп көрсетеді:
1. салық төлеушінің төлеу нысанында ... ... ... ... банк ... ... ... жүзеге асыратын ұйымнан,
салық және бюджетке ... ... да ... ... ... төлем
тапсырмасы акцептін алған күннен бастап орындалды деп есептеледі;
2. қолма-қол ақша нысанында–салық төлеуші ... ... ... ... ... ... ... бастап, салық төлеушінің салық
міндеттемесі орындалды деп есептеледі;
3. ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі салық
міндеттемесі оны ұстап қалған күннен бастап орындалды деп есептеледі. (СК
29бап 4,5 –тармақтар).
Салық міндеттемесінің орындалу ... ... ... ... :
1. ... ... немесе артық өндіріп алынған салық сомасын есепке ... ... ... ... төлеушіден осы соманы салық ... ... ... ... ... ... ... бастап (тек қана , осы сома
салық берешегін жабу үшін жеткілікті болған жағдайда ғана);
2. салық берешегінің сомасын, ... ... және ... ... ... ... оның құрылымдық бөлімшелерінің банк шоттарынан ақшалары
есебінен олардың келісімінсіз мәжбүрлеу тәртібімен өндіріп алу кезінде,
салық ... ... ... ... банк шоттарынан салық берешегі
сомасын өндіріп алу туралы инкассолық өкім жіберілген сәттен бастап (егер
де, бұл ақша ... ... ... ... ... жағдайда ғана );
3. салық төлеушінің қолма-қол ақшасы есебінен ... ... ... ... алу ... – өндіріп алу туралы актімен рәсімделген,
салық органымен фактілік ақшаны өндіріп алу сәтінен бастап (егер де, ... ... ... ... жеткілікті болса ғана);
4. салық берешегі сомасын салық төлеушінің ... ... ... алу ...... ... ... банк шотына
салық төлеушінің салық берешегі сомасын өндіріп алу ... ... ... ... ... (егер де, бұл ақша салық берешегін өтеуге
жеткілікті болған жағдайда ғана);
5. салық төлеушінің мүлкін мәжбүрлеу ... ... ... ... өтеу ... ( ... ... есепке ала отырып) – мүлікті
реализациялау сәтінен бастап ( егер де, ... ... ақша ... өтеу үшін ... болған жағдайда ғана);
6. заңды тұлға болып табылатын салық төлеушіні қайта ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... мирасқорымен) оның ағымдағы
салық міндеттемелерін немесе бар салық берешектерін өтеу сәтінен бастап (
құқық мирасқорлардың салық ... ... ... ... ... Республикасының азаматтық заңдарына сәйкес жүзеге асырылады);
7. салық төлеушінің қайтыс болуы ... - оның ... ... және ол қайтыс болған күнінде жиналып қалған салық
берешегін ( мұраға ... ... құны ... және ... алған
күнгі ондағы үлесіне парапар) салық төлеушінің мұрагерімен өтеу сәтінен
бастап есептелінеді.[24]
Салық міндеттемесін төлеу сәтінің заңды мәні сол, осы ... ... ... ... ... бір ... білдіру құқығынан
айырылады, тіпті салық міндеттемесінің төлем сомасы қандай-да себептерден
мемлекетке жеткізілмесе де. ... егер де банк ... ... ... ... (мысалы, бұл банкте ақшаның болмауы себебінен), ... ... ... ... ... салық төлеуші
емес, банктің өзі тартады. Осы ... ... ... ... ... ... болып табылады. Салық агенті салықты ұстап қалуды
іске асырып, бірақ ол соманы тиісті бюджет ... ... ... де
жоғарыда айтылғандай жағдай орын алады.
Салық міндеттемесін орындау орны: салық ... ... ... ... ... орны ... табылатын – салық міндеттемесінің формальді
құрамы үшін, немесе ... ... ... ... ... ... есептелу орны, және ... ... ... ... ... ... орны, немесе ақшалай қаражаттарды оларды
мемлекеттік бюджетке енгізуге уәкілетті тұлғаға (банк немесе ... ... ... енгізуге міндетті үшінші тұлға) ақшалай қаражаттарды беріп
жіберу орны ... ... ... жеке ... ... салығын төлеу
әрекеті – салық төлеушінің тұрғылықты орны бойынша емес, тек қана салық
салынатын мүліктің ... орны ... ғана іске ... ... ... ... міндеттерінің жиынтығынан құралады
(салық органына тіркеу есебіне тұру міндеті; салық салу объектілері мен
салық
салуға байланысты ... ... ... ... салық төлеудің
негізі болып табылатын міндет және т.б. ) Әрине, әрбір осындай міндет ... ... оның ... белгілі бір тәртібін де ... ... ... – ұйым, өзінің заңды тұлға ретінде тіркелу орны
бойынша салықтық тіркеуге тұруға ... Ал ... үшін бұл ... ... ... себебі олар өздерінің жұмыс орындары бойынша да, тұрғылықты
жері бойынша да салықтық тіркеуге тұра алады, яғни ... ... ... ... ... өзі ... салық төлеушінің негізгі міндеті – салық сомасын төлеуге келетін
болсақ , ... ... ... орны ... төлеушімен мелекетке
ақшаны беріп жіберу орны саналады. ... ... ... жерде беріп
жіберілгендігі туралы сұраққа көп ... ... атап өту ... олар тиісті бюджетке жетсе ... ... ... ... банктік жүйе арқылы келіп жатқан жағдайда, қандай банк (немесе
банктің қандай бөлімшесі) ... ... іске ... ... сұрақ
туындайды, себебі банктер өте коммуникативті және де ... ... ... ... қолма-қол ақшасыз нысандағы төлемді қажетті
жерге жеткізе алады. Сондықтан да, ... ... банк ... ... , салық төлеушімен немесе салықтық агентпен салық төлем сомасын
аудару кезінде салық міндеттемесінің орындалу орны ... сол ... ... ... мекеменің орналасқан жері саналады.
Жалпы алғанда, салықты төлеуге қатысты салық міндеттемесінің орындалу
орны ... ... ... ... ... ... жері , салық төлеушінің салық ... ... ... ... объектісі мен пәнінің орналасқан жері; ... ... ... ... ұстап қалуға міндетті табыстың төлем қайнар
көзінің орналасқан жері; салық жинаушының ... ... ... ... ... ... ... тәртібі дегеніміз, салық субъектісінің
мемлекет алдында өзінің салық міндеттемсін орындауға бағытталған, салық
заңымен анықталған кезек пен ... ... ... ... ... Салық міндеттемесінің орындалу тәртібі мемлекетке, біріншіден,
нақты салық міндеттемесінің пайда болу мезеті мен оның ... ... ... ... ... ... үрдісін тәртіпке келтіруге,
оған реттелген нысан беруге мүмкіндік береді.
Салық субъектісінен талап ... ... ... әрқашан да
мемлекетпен формальді ... ... ... ... кейіннен олардың салық субъектісімен орындалуының бар болуы
немесе жоқ болуының ... ... ... ... ... салық міндеттемесін орындау ... ... ... ... ... ... ... заңымен орнатылған
әдістермен ғана іске асырылуы тиіс (тек қана осы әдістер ғана ... әрі ... ... ... ... ... міндеттемесі шегіндегі әрекеттерді орындаудың
барлық әдістері салық заңында бекітілген, және де осындай ... ... ... ... орындау әдісінен ауытқу, оның тиісті емес
орындалуы ретінде қарастырылады, және бұл мемлекетке ... ... ... салық міндеттемесін орындаудан бас тартуға және тиісті
орындауды талап етуге ... ... ... заңдамасы дәстүрлі түрде салық міндеттемесін орындау нысанына үш
әрекетті біріктіреді, оларды салық субъектісімен ...... ету ... ... ... ... ... субъектісімен өзінде салық салу объектісінің бар болуы туралы
жариялау;
2) ... ... ... ... ... және;
3) осы салықты төлеу.
Азаматтармен салықты төлеу қолма-қол немесе қолма-қол ақшасыз нысанда
орындалады. Заңды тұлғалар, ... ... ... ... ... ... ... әрекеттің әрқайсысына өзіндік нысан тиісті. Салық салу
объектісін ... ... ... ... ... немесе салық
заңымен көзделген есептің басқа нысанында іске асырылады. Салық сомасының
есептелуіне декларацияға (немесе есептің ... ... қоса ... ... есебі сәйкес келеді. Бұл есеп, ... ... ... ... қатал сәйкестікте жасалу тиіс, және барлық нақты әрі
нәтижелі мәліметтерден тұру қажет.
Сонымен ... ... ... ... ... резидент емес
тұлғалардың салық міндеттемелерінің орындалу ерекшеліктерін ... бар. ... ... 183 ... ... рет, ... емес салық
төлеушілермен бағалы қағаздарды өткізу кезінде құн ... ... алу ... ... ... ... ... Берілген ерекшеліктер мыналардан тұрады:
• корпорациялық табыс салығының есептелуі мен төленуі, табыс алушы резидент
емес тұлғамен өз бетімен (бұл ... ... ... ... оны ... ... жасалуы керек;
• корпорациялық табыс салығын төлемеу немесе толық көлемде ... ... ... емес ... өзіне жүктеледі;
• салық міндеттемелері корпорациялық табыс салығы бойынша декларацияда
көрсетіледі;
• табыс салығының ставкасы 20% ... ... ... міндеттемесін орындау және оны орындамау ... ... ... ... жүктелген, себебі салық агенті –
резидент емес тұлғаның салық салынатын табысының ... ... ... емес. Салық кодексінің ... ... ... ... қор
биржасының «А» және «В» ресми тізіміндегі акциялар мен ... ... құн ... ... табыстар салық салынудан босатылады. «А»
және «В» категориясының акциялары мен ... ... және де ... ... ... тізімнің белгілі-бір
категориясына ... ... ... «Қазақстандық қор биржасы» Жабық
Акционерлік ... ... ... ... қабылданады. Осының
барлығы Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар мен олардың эксперттік
бағалануы ... ... ... Директоратымен қабылданған «Бағалы
қағаздармен биржалық сауда ережелері» атты құжаттың белгілеген ... іске ... ... ... сәйкес, ресми тізімнің «А»
категориясына листингтік компаниялардың бағалы қағаздарын жіберудің ... ... ... осыған байланысты «А» категориясының ресми тізіміне
тек қана қаржылық-тұрақты эмитенттердің ... ... ... ... ... тіркелген. Қазақстан Республикасында қызметін тұрақты
мекеме арқылы жүзеге асыратын немесе қазақстан Республикасындағы көздерден
табыс алатын резидент емес ... ... ... ... ... резиденттер үшін анықталған тәртіп бойынша іске асырады, ерекше
жағдайларды есепке алмағанда. Салық кодексі бойынша, өз ... ... ... ... ... ... міндеттемесі өз бетінше
орындалады. Яғни, көрсетілген резидент емес тұлғалар салық ... ... мен ... ... ... ... ... өз бетінше іске асырады. Резидент емес тұлғаның ... ... ... ... ... көздерінен алынатын жылдық
жиынтық (СК 80 –бап) ... пен ... ... ... жасалған
түзетулерді ескере отырып, осы Кодекстің 80–103, 105–114 ... ... ... ... ... анықталады. Егер де,
резидент емес заңды тұлға тұрақты мекеме арқылы жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... атқарса, онда осындай
қызметтен түсетін табыстар тұрақты ... ... ... асырылатын
қызметтен түсетін табыстарға жатқызылады. Резидент емес ... ... V ... ... ... пен ... салықтық есепті
жасайды және ұсынады. ... емес ... ... ... ... ... үшін, одан Қазақстан ... есеп ... ... ... сәйкес бухгалтерлік есепті
жүргізу талап етіледі.Егер де, ... ... жеке ... ... ... ... ... сәйкес, резидент емес тұрақты
мекеменің құрылуына алып келсе, осындай заңды ... жеке ... ... ... басқа, берілген резидент емес тұлғаның да салық
міндеттемесін ... ... ... ... ... тұлға өзінің
қызметі мен тұрақты мекеме арқылы жасалып ... ... емес ... ... ... есеп жүргізуге, қаржылық және салықтық есепті
жасауға, және де көрсетілген қызмет ... ... ... және бюджетке
төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеуге міндетті. Салық кодексінің
185–бабына сәйкес, корпорациялық табысқа ... ... ... ... ... тұрақты мекеме арқылы жүзеге асырған қызметінен түскен таза
табысына 15% ставка бойынша салынған салықты төлеуді іске ... да бір ... ... ... пайда болуы жағдайында, бұл
тұлға салық заңдарында көрсетілген тәртіп ... ... ... салу ... ... ... ... орай мемлекет салықтың есептелуінің
ерекше механизмін орнатады, және де салық ... ... ... әрі осының негізінде салық сомасын анықтауға мүмкіндік
беретін категорияларды ... Осы ... ... ... бірі ... ... ... анықталғандығы» белгісін іске
асыруда үлкен маңызға ие. Салықтың осы ... ... , ... ... және ... сомасы алдын-ала анықталған әрі ... ... ... ... төлеу үшін , бәрінен бұрын «Қанша?» деген
сұраққа жауап беру керек. ... ... ... қатал анықталған төлемді
орнатып, салық сомасын индивидуалды түрде орнатуға болады. Және де ... ... де ... ... яғни ... құықтық актіде оны
абсолютті өлшемде көрсетіп, немесе оны анықтаудың әдістерінің формуласы мен
тәртібін сипаттау арқылы. Осылайша, ... ... ... тиісті салық сомасын анықтау мақсатына бағытталған, және де, осы
себептен , олар салық салу объектісін анықтаудың тәртібі мен әдістерін, ... ... ... ... ... қатысты салық міндеттемесін
орындаудың әдістерінің қатарына бірігуі керек. Қазіргі шартты категоиялар
салық сомасын анықтау ... ... ... және ... ... ... табу қажет, дегенді қолдайтын ойлар ғылыми әдебиетте ... ... ... ... дейін салықтық қатынастар жүйесіндегі осы
категориялардың орны ... ... ... әдебиетте, осындай
категорияларды «салық заңының элементтері» деп атау ... ... ... ... ... ... ... базасы) және
«салық ставкасы» сияқты түсініктер пайда болады.
Салық салу бірлігі – бұл салық салу пәнінің белгіленген сандық ... ... ...... ... ауданы, қуаты және т.б. кез келген
затты, үрдісті бір уақытта бірнеше өлшем ... ... ... оның кеңістік өлшемдерін, салмағын, бағасын, және т.б.. Салық ... ... ... ... салу пәнінің ерекшелігін бөліп ... ... ... салық салу бірлігі таңдалады. Мысалға, ... ... ... ... ... ... ... осы арада үйдің оның
нарықтық бағасы кімнің кім ... ... ... ... да, ... ... кезінде салық салынатын бірлік ретінде баға өлшемі
қарастырылады.
Салық негізі ... ... ... – салық салу объектісі мен салық
салуға байланысты объектінің құн, физикалық немесе өзге де ... ... ... ... тиіс ... және басқа да ... ... ... ...... ... ... бірлігіне салық есептеулерінің
шамасын білдіреді. Және ол ... ... ... ... ... ... ... сомамен белгіленеді. Салық ... ... ... ... ... маңызға ие, себебі: ең
соңында тек қана ол ... ... ... сомасын анықтауға мүмкіндік
береді. Осыған орай ғылыми әдебиетте: «салықтың нақ осы ... ... ... ... ... ... ал ... – жалпы мемлекеттік қажеттіктер мен мұқтаждықтарды қанағаттандыру
үшін, мемлекетпен жеке тұлға ... ... ... ... алудың
мөлшері», - деп дұрыс анықталған.[28]
Қазақстан Республикасының «Салық және бюджетке ... ... ... ... ... Заңының 2 –бабына сәйкес республикамызда салықтар
ұлттық валютада есептелінеді және төленеді, Қазақстан ... ... және ... ... ... келісім –
шарттарының ережелерімен заттай нысанда төлеу немесе ... ... ... ... Республикасының Кеден заңдамаларымен көзделген
жағдайларды ескермегенде. Сонымен төлем валютасы ... ... ... ... валюта да қолданылады.
Салық сомасын төлемеу немесе толық көлемде төлемеу түріндегі ... ... ... салық берешегі пайда болады. Салық кодексі
бойынша салық берешегі дегеніміз – бұл бересі сомасы , сондай-ақ өсімпұлдар
мен ... әлі ... ... Өз ... бересі – бұл
есептелген және мерзімінде төленбеген салықтар және ... ... да ... ... ... міндеттемесін орындамау бересі мен
өсімпұлдарды, және де жөнді емес ... ... ... ... ... ... тарту түріндегі мемлекеттік мәжбүрлеу шараларын
қолдануына алып келеді.
Салық берешегін ... ... ... ... ... ... өсімпұлдар;
2. есептелген айыппұлдар сомасы;
3. бересі сомасы төленеді.
Салық берешегін ... ... ... ... ... үшін өте ... мемлекет үшін керісінше. Салық төлеушіде қаржылардың жетіспеуі және ... ... ... бар ... ... (салық салу үшін бұл жағдай
үйреншікті) , онда осы берешекті төлеуге бағытталған ... тек ... ... ... ... ... ғана жетіп отырады. Негізгі
қарыздың төленбей қалған сомасы –бересі сомасы, қайтадан өсім бойынша
берешектің ... ... алып ... бұл ... ... ... ... талап етеді. Бұл арада, осы жағдай шексіз ... ... ... ... ... ... сала отырып, өсімпұлды мемлекеттің
бюджеттік табысының өз алдына бөлек бір түріне айналдыруы мүмкін.
Ақыр соңында бұл ... ... ... салық берешегін өтеу
мақсатымен, біріншіден, ақшалай қаражаттарын (қолма-қол және де ... ... ал ... ... ... ... өндіріп алу қаупін
тудырады. Нәтижесінде, бұл оқиға ... ... ... ... яғни ... ... ... ретінде «өліміне» алып
келеді. Қорытындылай келе, ... ... ... берілген тәртібі – салық
салудың экономикаға ... ең ... ... екендігін
көреміз.Сондықтан да, ... ... ... бұл ... ... ... қабылданған деп айта аламыз, ол бойынша: салық берешегін
өтеуге бағытталған ақша, бірінші кезекте бересі сомасын ... ... ... ... түрде есептеліп қосылатын өсімпұлдардың көлемін
азайтады. Нәтижесінде, салық төлушіге өзінің салықтық ... өтеу ... ... ... ... ыңғайырақ болады.
а)Салық міндеттемесін салық хабарламасы негізінде орындау.
Салық ... ... ... ... ... өз ... ... міндеттемесінің белгілі–бір түрі бойынша салық төлеушінің
өзі салық салу ... ... ... ... ... ... және де есептеп шығарылған салық сомасын бюджетке ... ... ... ... жеке ... ... оны табыстың төлем
көзінен ұстап қалу арқылы төленеді. Осы ... ... ... ұстау
және оның сомасын аудару әрекеттері салық агентімен іске ... ... ... ... төлеу, түзету және салық берешегін өндіру
«салық қызметі органының хабарламасы» деп аталатын ... ... ... ... ... ... ... органының өзінің талаптарын салық
төлеушіге жеткізу үшін қолданатын негізгі және универсалды құралы болып
табылады. ... ... ... салық органы салық міндеттемесін
құрайды, түзетеді және оның орындалуын –салық берешегін мәжбүрлеу ... ... ... ... ... ... ... салық хабарламасы –жеке құқықтық акт
болып табылады.
Салық ... ... ... ... ... (және де салық
органы, салық ... ... ... ... ... субъектісі,
немесе қатысушының мінезіне құқықтық реакцияның берілген ... ... ... ... және де ... ... салық
төлеушіге салық хабарламасын жіберу мерзімдерін анықтайды.
Салық хабарламасының келесідей түрлері бар, және де осы ... ... ... ... ... ... бойынша міндет, салық органына жүктелген
жағдайдағы есептелінген ... ... ... ... ... бұл ... салықтар деп аталатын салықтар туралы сөз қозғалған). Осы
жағдайда салық ... ... ... ... ... жатқан салықтық хабарлама, салық және бюджетке ... да ... ... есептеп шығарылған күннен бастап үш ... ... ... ... ... ... ... бойынша есептелген салық, өсімпұл мен айыппұл
сомасы туралы хабарлама. Бұл ... ... ... ... ... ... ( егер де, салық төлеуші ... ... ... немесе, тіпті, салық міндеттемесінің құрылуының негізінде
жатуы мүмкін (егер де салық төлеуші, өзінің салық төлеуге ... ... қате ойда ... және де ... ... ... түрде
орындалуының құралы ретінде қолданыла алады (егер де, салық ... ... ... ... ... әдейілеп бас тартқандығы
анықталса).
Берілген салық ... ... ... ... ... ... күннен бастап бес күннен кешіктірілмей жіберілуі тиіс;
3. мерзімінде ... ... ... орындалуын қамтамасыз ету
жөніндегі қолданылатын шаралар туралы салық хабарламасы. Осы арада, салық
хабарламасы құқықтық құрал түрінде қолданылады. Осы құрал ... ... ... ... орай орындалмай, немесе тиісті ... ... ... ... ... ... ... (төленбеген салық сомасына өсімпұлды есептеп қосады, банк
шоттары ... ... ... ... тұрады, слық төлеуші үшін
мүлкін билік етуі ... ... ... ... ... ... ... 47–бабының 1–
тармағының, бірінші және екінші тармақшаларында көрсетілген мерзімдер
аяқталғанға ... ... ... ... ... ... ... алу үшін қолданылған шаралар туралы
салық хабарламасы. Бұндайда салық хабарламасы, салық төлеушімен қандай да
бір себептерге орай ... ... ... мәжбүрлеу арқылы
өндіріп алу үшін қолданылған құқықтық құрал ... ... ... ... өндіріп алу салық төлеушінің мүлкі арқылы іске асырылады
(салық төлеушінің банк ... ... ... оның ... ақшасы
есебінен, акцияларының қосымша эмиссиясын мәжбүрлеп өндіріп алу арқылы
салық төлеушінің меншігіндегі ... ... ... ... ... хабарламасы мәжбүрлеп өндіріп алу
шаралары қолданыла бастағанға дейін бес жұмыс күнінен ... ... банк ... ... ... алу ... ... хабарламасы.
Бұл жағдайда салық хабарламасы, салық органы салық ... ... ... ... ... ... өзінің мүлкі есебінен емес, оның
борышкерінің (дебитор) ... ... ... ... ... ... ... шығады. Қарастырылып отырған ... ... ... ... он күн ... ... тиіс;
6. камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған ... жою ... ... Бұл ... ... хабарламасы, салық органымен салық
төлеушіде салық тексеруін өткізу кезінде ... ... ... бұзушылығын жоюдың құқықтық құралы ... ... ... ... ... салық есептілігінде бұзушылық
анықталған күннен бастап екі жұмыс күнінен кешіктірмей жіберілуі керек;
7. салық ... ... ... нәтижелері бойынша салық және бюджетке
төленген басқа да ... ... ... және ... сомалары туралы салық хабарламасы.
Берілген жағдайда, ... ... ... төлеушінің салық
тексеруінің нәтижесі бойынша төмен ... ... ... шешімдерін түзету арқылы, жоғары орналасқан ... ... ... ... ... бөлуінің құқықтық құралы
ретінде қоданылады.
Бұл салық хабарламасы шағым бойынша шешім қабылдаған күннен бастап
бес жұмыс күнінен кешіктірілмей ... ... ... ... ... жою ... салық хабарламасы. Бұл жағдайда
салық хабарламасы, салық тексеруі нәтижесінде немесе ... ... ...... ... ... заңдарын бұзушылықтарды жою
құралы болып табылады. Осы жағдайда салық хабарламасы салық заңдарын
бұзушылықты жоюды ... ... ... бес ... ... ... керек.
Хабарламада салық төлеушінің тегі, аты, әкесінің аты ... ... ... ... ... нөмірі; хабардар етілген күн; Қазақстан
Республикасының заңдарында көзделген ... ... ... ... міндеттемесін орындау туралы талап; хабарлама жіберу үшін
негіздеме; шағымдану тәртібі көрсетіледі. Хабарламалардың нысанын ... ... ... салық төлеушінің (өкілінің), немесе
тиісті жағдайда салық агентіне жеке ... қол ... ... ... алу ... растайтын өзге де тәсілмен тапсырылуға тиіс. Салық
хабарламасы салық төлеушіге қатысты ғана емес, ... ... ... ... ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САЛЫҚТЫҚ ЖОСПАРЛАУ – САЛЫҚ МІНДЕТТЕМЕСІНІҢ КӨЛЕМІН ЗАҢДЫ
ТҮРДЕ ... ... ... ... ... интеграциялық үрдістердің нығаюуы, халықаралық
экономикалық ынтымақтастыққа негізделген салықтық қатынастарды реттейтін
құқықтық нормалардың маңызының ... алып ... ... ... мәселелеріне көбірек көңіл бөлінуде. Осының барлығы
халықаралық бұқара ... жеке ... - ... ... ... ... алып келді, ол екі немесе одан да артық мемлекеттің ... ... ... негізделген, салықтарды өндіріп алу
қатынастарын реттеуге арналған құқықтық нормалардың жиынтығын құрайды.
Халықаралық ... ... ... көптеген көзқарастар бар, мысалы,
С.Ф.Сутырин мен А.И. Погорелецкий салық құқығын ішкі және халықаралық ... ... ... ... ... ... аясы ... мен сыртқы экономикалық мәмілелер деп анықтайды. Ал ... В.А. ... ... ... және ... салықтық келісім–шарттармен
орнатылған нормалардың жиынтығын халықаралық салық құқығы деп түсінеді.[29]
Осыдан біз халықаралық салық құқығының екі ... ... ... және оған ... ... ішкі ... ... және
халықаралық құқықтың ерекшеліктері тиісті деп айта ... ... ... ... ... салықтарды
орнату, енгізу және оларды алумен байланысты туындайтын салық ... ... ... ... деп ... Г.В. ... құқығының негізінде – салық салу ... мен ... іске ... ... ... қоғамдық қатынастар
жатыр,» - деп анықтайды. Осыдан, ... ... ... ... бұл ... ... құқығының нормаларымен реттелгенқоғамдық
қатынастар, ... ... ... ... құқық – ... ... ... құқық–қатынаста мемлекет пен салық
төлеушіден басқа, тағы бір биліктік субъект – ... ... ... ... Бұл ... бір ғана ... тиісті екі биліктік субъектінің бар болуы, осы құқық–қатынас
қатысушыларының өзара байланысын барынша қиындата түседі. Егер де ... ... де ... ... ... ... ... төлеу, яғни салық міндеттемесін орындауды екеуінің біреуі ғана ... ... онда ... ... ... Бірақ та, салықтық
жүйенің түрлілігіне байланысты, бұлай болу сирек ... ... ... төлеушіден салық міндеттемесін орындауды талап етумен
байланысты өзінің субъективті ... іске ... ... ... екі ... ауыртпалығы салынады. Осы арада халықаралық салық
салуға анықтама беріп өтсек, бұл ... ... ... ... реттелген салықтарды есептеу мен өндіріп алу үрдісі, яғни ол
тікелей ... ... ... реттейді. Халықаралық салық салу
аясындағы қатынастар негізгі үш деңгейде реттеледі:
1. Халықаралық құқықтың ортақ қағидалары мен ... ... ... ... ... құқық.[30]
Халықаралық құқықтың ортақ нормалары мен ... ... ... ... ... және де оның ... барлық
мемлекеттермен танылады. Әрине, әрбір мемлекет егемендікке ие бола ... ... ... ... ... не бағынбауын өзі шешеді. Одан
артық, сауда, ... және ... ... ... ... ... тек қана ортақ компромиске келу арқылы ғана шешілетін
даулы мәселелер туындай бастады.
Халықаралық салықтық ... ... ... ... ... мен даму бойынша конференциясы (ЮНКТАД), Транс ұлттық корпорациялар
бойынша комиссиясы, Экономикалық ынтымақтастық пен даму ... ... ... ... Біздің аумақта бұл Тәуелсіз Мемлекеттер
Достастығы елдерінің бастамасымен іске асырылуда. Мысалы, 1993 жылы ... ... ТМД ... қатысушыларымен салықтық саясаттың
келісілген қағидалары туралы келісім жасалды.
Халықаралық саудамен ... бұл ... ... ... осы саудадан алынатын табыстарға салық ... ... ... салық салудың объектісі мен субъектісінің анықталған ... ... ... ... ... яғни ... ... шешуші маңызға ие. Салықтық юрисдикция, яғни мемлекеттің ... ... екі ... ... орнатылады: мәмілеге қатысушы
тұлғалардың резиденттігі мен ... ... ... ... ... критерий бойынша, берілген мемлекеттің резиденттерінің ... ... одан тыс ... ... ... негізіндегі салық
міндеттемелері осы мемлекетте орындалуға тиіс. Территориалдық критерий,
табыс көзінің ұлттық ... ... Ол ... тек ... мемлекеттің территориясынан ғана алынған табыстар салық салынуға
ұшырайды. Және де, шетелден алынған табыстар осы ... ... ... ... ... ... жоғарыда айтылған
критерийлерді ... ... ... ... ... ... салуды біржақты ішкі заңдамамен немесе
басқа мемлекеттермен салық салу туралы ... ... ... болдырмауға
тырысады. Осылайша, Қазақстан Республикасының «Салықтар туралы» Заңының
38–бабының 1–тармағына сәйкес Қазақстан Республикасынан ... ... ... ... республикамызда табыс салығын төлеу ... яғни осы ... ... ... ... міндеттемесінің көлемі
біршама азаяды.
«Салықтық жоспарлау» түсінігінің шығу тегі шетелдік тамырларға ие. ... ... ... ... ... ... міндеттемесін максималды түрде
азайту үшін, заңмен рұқсат етілген барлық құралдарды, әрекеттерді және
әдістерді пайдалану ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелерін тұрақты мерзімге әрі заңды бұзбай отырып
азайту үшін өзінің ... ... деп ... ... ... ... ... ұсынылған барлық жеңілдіктер мен
артықшылықтарды дұрыс қолдана білу, және де салық ... ... ... ... ... ... саясатының негізгі
бағыттарын есепке алу жатыр.
Салық төлеушілермен өздерінің меншігін қорғауы негізгі ... ... жеке ... қолсұғылмаушылығы) және де осы
саладағы ... ... ... ... отыр. Мысал үшін,
1935 жылы сот Джордж Сандерленд ... ... ... ... ... ... ... салықтарды заңмен рұқсат етілген барлық
құралдарды ... ... ... өту ... ешкіммен де дауға салына
алмайды.»[31]
Осы арада, салық заңдамасының негізгі ... бір ... ... ал ... ... ... құқықтары мен заңды мүдделерінің
балансын қолдап отыру мәселесі болып ... ... ... ... ... субъектілері өздерінің мүліктік құқықтарын,
соның ішінде меншік құқығын, кез–келген заңмен рұқсат ... ... ... іске ... өкілеттіктеріне ие. Бұл жағдайлар, салық
құқығында ... етіп ... ... ... ... презумпциясының
бар болуына орай өте маңызды.
Біршама кейінірек, 1936 жылы ... ... ... Ішкі ... ... ... Revenue Service) ... қарсы істе, сот былай деп қаулы шығарды: «заңдамаға сәйкес жиналып
жатқан ... ... ... ... ... ... үшін, өзінің қызметін ұйымдастыра алады.»
Бұл іс бойынша сотпен шығарылған шешімдер салықтық ... ... ... ... ... ... Осы
доктринаға сәйкес, салық органдары салық төлеушіден салықтарды, онымен
жасалған әрекеттердің нысаны мен ... ... ... ... ... ... ... төлеуші максималды үнемдеу алу үшін өзінің қызметін қалағанынша
ұйымдастыра алады; сонымен ... ... ... ... ... мен ... салықтық салдарының заңдылығын мойындауға міндетті.
Вестминстерлік әдісті қолданумен байланысты істерді қарастыра ... ... ... ... ... ... де, ... да
бағалауға міндетті.
Осы арада салықтарды төлеуден жалтаруды (tax evasion), салықтарды
айналып ... (tax ... және ... ... (tax ... ... білу керек. Салықтардан жалтару, көбінесе, салықтық
жеңілдіктерді заңсыз пайдалану, салықтарды уақытылы төлемеу және ... ... ... мен ... үшін ... құжаттарды ұсынбау немесе
уақытылы ұсынбау түрінде іске асырылады. Басқаша айтқанда, салықтардан
жалтару салық төлеуші ... ... ... ... ... ... немесе
жанама түрде өздерінің салық міндеттемелерін азайтқанда, немесе ... емес ... ... ... орын алады. Нақ осы, салық міндеттемесін
заңсыз жолмен азайту элементі, салықтарды төлеуден жалтаруды ... ... ... ... ... салықтан жалтаруға итермелейтін түрліше себептер ... ... ... ... және техникалық себептерді бөліп
көрсетеді. ... ... мен ... ... моральдік критерийлердің
әлсізденуіне, көбіне, заң шығарушының өзі кінәлі. Салық заңдары, ... ...... ... және ... ... да сәйкес келе бермейді, осыған орай заңдаманың абыройы мен беделі
төмендеп келеді. Және де, салық көлемі артатын ... ... ... бұл
әрекетті мемлекет тарапынан болып жатқан басымдылық көрінісі деп ... оған ... ... ... деп ... Осы жағдайлар «көбісі үшін
бұл - қазынадан ұрлап алу дегенді білдірмейді»,- дегенге алып келеді.
Салықтардан жалтарудың саяси ... ... ... ... байланысты: берілген функция арқылы мемлекет өзінің әлеуметтік және
экономикалық ... ... ... ... ... ұшырайтын
тұлғалар, салықтардан жалтару арқылы, мемлекеттің ниеттеріне белгілі–бір
қарсылық ... ... ... экономикалық белгілері – анықтаушы белгілер
болып ... ... ... ... ... ... салдары мен
санкцияларының қолданылуынын салыстырады. ... ... ... ... болса және санкция көлемі қаншалықты аз болса, ... ... ... ... соншалықты дәрежеде жоғары болады.
Бұл мәселенің екінші жағы мынада, салық төлеушінің экономикалық жағдайы
қаншалықты қиын болып табылса, ... ... ... ... болады.
Біріншіден, барлық салық ... ... ... ... одан ... ... ... мүмкін, сондықтан да
осы арада салық төлеуден жалтару тірі ... ... ғана ... деп ... экономикалық жағынан әлсіз субъектілерге қатысты
санкцияларды қолдану оны ... ... ... ... да, ... айрылу қаупі, барлық болашағынан айырылуына алып келуі ... ... ... ... ... ... ... қаупіне
қарағанда маңыздырақ болуы мүмкін.
Салықтарды төлеуден ... ... ... ... бұрын,
бақылау әдістері мен нысандарының толық жетілмеуімен байланысты. Салық
органдары әрбір шаруашылық ... ... ... ... ... ... емес.
Салықтарды төлеуден жалтаруды құрайтын – салық заңдамасының бұзылуы
ретінде, салық ... ... ... ... ... құқық
бұзушылықтар жатады. Мысал ретінде, табысты немесе басқа да салық ... ... ... ... Ал, ... ... дұрыс есептемеу,
салықтық жеңілдіктердің қателікпен қолданылуы, және ... да ... ... ие емес ... ... бұзылуына алып келетін
әрекеттер, салық төлеуден жалтаруға бағытталған деп ... ... ... ... ... ... үшін ... де,
алдын–ала ойластырылған салық заңдамасын бұзушылықтармен салыстырғанда
төмен болуы қажет. Салықтарды төлеуден ... және ... ... ... оларды бір–бірінен айыратын нақтыланған
қағидалардың болмауы, бір түсініктің екінші түсінікке ... ... ... ... ... ... те жүр) алып ... мүмкін, яғни салық
салдары ретінде қаржылық санкцияларының негізсіз қолданылуы болады.
Салықтардан жалтару іс жүзінде былайша асырылады: ... ... ... заң бойынша салық салынуға жатпайтын қызметті іске асырса, немесе
салық салынбайтын табыстарды ... ... не ... ... тіркеуде
болмауына орай салық төлеуші болып табылмайтын болса.
Салықтардан жалтарудың екі тәсілін бөліп көрсетуге болады:
1. заңды;
2. ... ... де, ... ... ... ... алып ... табыстарды
алудан алшақтап жүрсе, бұл заңға қарсы келмейді және шектеусіз қолданылуы
мүмкін. Мысалы, Ресей Федерациясының Салық ... ... ... ... ету ... ... ... операциялардан
алынған табыстарға жоғарылатылған ставкалар ... Егер де, ... ... ... қатыспаса, және де осылайша өзінің
салықтық төлемдерін азайтса, онда оның ... ... ... ... ... ... ... тәсілі, заңмен тыйым салынған әдістерді
(мысалы, кәсіпорынды тіркеуден бас ... ... ... ... ... ... ... бұзушылық болып саналады.
Салықтық жоспарлау деп – заңмен рұқсат етілген тәсілдер мен ... ... ... ... ... ... ... әдістерін
жасап шығару мен қолдану аталады. ... ... - бұл ... ... ... ... ... және де оның активтілігі
салық ... ... ... ... Ол ... ... ... жалтаруды ұйғармайды, ол оларды ... ... ... ... заң ... салық міндеттемесін азайтуға бағытталған
барлық әрекеттерді – салықтық жоспарлау деп айта алмаймыз. Егер де, ... ... ... ... тек қана ... жеңілдіктер мен
басқа да салықтық артықшылықтарды алу үшін ғана ... мен ... ... ... ... мәмілелер заңсыз деп танылуы мүмкін.
а) Қазақстандағы салық міндеттемесін мәжбүрлі түрде түзету –салықтан
жалтаруды болдырмау амалы.
Салық ... және ... ... ... ... ... немесе
салық агентімен жасалған жағдайда, салық органдарымен салық міндеттемесінің
көлемін мәжбүрлі ... ... іске ... Салық базасының көлемін әдейі
немесе абайсызда азайту (мысалы, салық төлеушімен алынған табысын ... ... ... ... ... ... негізсіз
пайдалануы, осының барлығы, салық міндеттемесін мәжбүрлі түрде ... ... ... ... ...... төлемінің сомасы
(салық сомасы) азайтылады.
Салық сомасын азайту, салық органдарының өздерімен есептелген салықтың
өзінде (окладты салықтар) орын ала ... бұл ... ... ... жіберілген қателік нәтижесінде болуы мүмкін. Осы ... ... үшін сол қате ... қызметкердің өзі жауап берсін,
өйткені, бұл оның өзінің немесе салық ... ... деп ... ... іс ... осындай жағдайларда әрқашан да жетіспеген
салықтың сомасы төленіп отырады, және де бұл ... ... ... ... ... ... ... азаюуының негізі бола алмайды.
Дегенмен, көп жағдайда салық органымен салық міндеттемесін мәжбүрлеу
түрінде түзету салық бақылауының нәтижелері ... ... - ... кінәсі бойынша салық сомасын азайту фактісі анықталғанда.
Негізінен, ... ... ... азайту және де оны асыру кезінде де
түзетуді орындау керек. Сонымен бірге бұл ... ... ... ... органының) кінәсі бойынша орын алғандығына байланысты емес.
Салықты тексеруі кезінде анықталатын салық міндеттемесінің көлемін
асыру орын алғанда, ... ... ... сомасын қайта есептелуін орындауға
міндетті, яғни оны төмендетуге бағытталған салық міндеттемесінің түзетуін
жасау керек. Қалай ... ... да, ... ... ... ... ... салық сомасын асырып кетуіне алып келген қателікті анықтауда,
берілген орган бұл туралы ресми түрде салық төлеушіге ... ... ... ... ... тек мемлекет мүдделерін ғана емес, салық төлеушінің
де мүдделерін қорғау керек екендігін еске алу қажет.[33]
Мемлекеттік мәжбүрлеу шаралары ретінде ...... ... ... ... ... үшін мына ... анықтаушы болып
табылады: «Салық – салық төлеушінің салық міндеттемесіне дәл ... ... ... ... ... ... емес фактісін анықтау, салық
органдарымен әртүрлі жолдармен және тәсілдермен орындалады. Кейде ... ... ... ... ... ... ... анықтауға
болады, ал кейбір жағдайларда бұл салық төлеушінің барлық қызметін ... ... ... ... талап етеді. Бірақ қалай болса да, аталған ... ... ... ... іске асырылатын салық бақылауының шегінде
орындалады.
Салық кодексі ... ... ... ... ... ... кейбір
ерекше жағдайларын бөліп көрсетеді. Олардың барлығы салық ... ... ... ... міндеттемесін жанама әдіспен айқындау
құқығын табыс етілуіне негізделген».[34]
Аталған жағдайлардың ... ... ... ... ... салық міндеттемесін түзету». Осылайша, салық төлеушімен сыртқы
экономикалық қызметті іске ... ... ... ... ... ... түзету – салық міндеттемесін мәжбүрлі ... ... бірі бола ... бұл ... салу объектісін түзетуге, ал бұл өз
ішінде - салық ... ... ... алып ... ... «трансферттік бағалар» туралы айта кету жөн, оларды
мемлекеттік ... ... ... заң ... баға – бұл ... іскерлік операцияларда қолданылатын
бағалар, бұл баға мәмілені жасау кезінде объективті қалыптасатын нарықтық
бағадан біршама ауытқиды. Бұл ... ... ... операцияларға
тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сату–сатып алуға байланысты экспорттық
және (немесе) импорттық мәмілелер жатқызылады.
«Трансферттік бағаларды қолдану ... ... ...... ... ... ... іске асыру барысында белгілі-
бір әдістермен салықты төлеуден жалтарады, деген ... ... ... жалтарудың механизмдері түрліше болуы мүмкін, бірақ та
олардың барлығы бағалардың көптеген түрлерінің ара қатынасына ... ... ... ... бұл ... оның нарықтық бағасы. Егер де ... және адал ... ... ол нақ осы «шын» баға негізінде жасалу
керек;
2. фактілік баға, бұл сату–сатып алу шын ... ... ... және де ... да бір ... ... мүмкін;
3. номиналды баға (заң оны «қолданылатын баға» деп атайды), ол мәміленің
заңды бағасы деп көрсетіледі.
Бағалармен манипуляция ... өзі ... ... ... Ең ... түрі ... номиналды баға фиктивті болып, мәміле жасырын түрде
басқа бір баға – фактілік баға бойынша жасалады. Сонымен ... ... ... (экспорттық немесе импорттық) фиктивті (номиналды) ... ... ... ... ... бола ... Барлық жағдайда да салық
төлеуші үшін ыңғайлы болып келетін ... және ... ... арасындағы
айырма, салық төлеушінің белгілі–бір әдістермен салық салынудан жасырылатын
табысын ... ... ең ... ... ... ... ... болып және шетелдік сатып алушымен келісім жасап, тауарды, мысал
үшін, 1000 доллар бағасымен (фактілік ... ... ... ... ... 600 ... тең баға (номиналды баға) бойынша рәсімдейді. Осы
арада 400 доллар көлеміндегі туындап отырған ... ... ... ... таза табысын құрайды. Осылайша, номиналды баға алынған
табысты жасыру және осы табысты ... ... ... ... ... ... Бұл ... сату–сатып алу мәмілесі, басқа құрамға ие қандай да
бір мәмілені тасалау үшін ... ... бір ... ... 600 ... ... ... 1000 доллар бағасы бойынша (номиналды, және бір
уақытта фактілік ... ... Осы ... ... бағасын жоғарылату
тараптардың әрқайсысы үшін де тиімді, себебі бұл оларға ... ... ... ... және де, ... нәтижесінде төленетін табыс
салығынан үнемдеу жасауға мүмкіндік береді. Бұл жағдайда, сату–сатып алу
мәмілесі ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Дегенмен де, барлық жағдайда да олардың
негізі бойынша, номиналды баға шынайы (нарықтық) бағадан айрықшаланады. ... ... ... ... ... ... деп ... халықаралық іскерлік операцияларды іске асыру барысында
трансферттік бағаларды ... ... ... немесе оларды
минимизациялаудың тәсілі ... ... Ал ... ... ... ... бақылауды» жүзеге асыру осы аталған
жалтарумен күресу әдісі, яғни ... ... ... ... болып
табылады.
Трансферттік бағаларды салықтан жалтару мақсатында қолданудың негізгі
жағдайларын түрге келтіре ... ... ... ... ... ... ... Заң, мемлекеттік бақылау төмендегідей мәмілелер
бойынша жасалатындығын анықтайды. Олар:
• өзара тәуелді және өзара байланысты тараптар арасындағы;
• тауар алмастырушының (бартерлік) ... ... ... жауапты біртекті талаптарды есепке жатқызу жолымен іске асырылатын
мәмілелер бойынша салық міндеттемесін орындауда;
• Ұлттық Заңдамадағы қаржы операцияларын орындауда ... ... ету ... ... ... немесе тіркелген (тұрғылықты) жерінде салық
салудың жеңілдетілген режимі, оффшор зоналарын қоса алғанда қолданылатын,
және де шетел мемлекеттерінде тіркелген немесе ... банк ... ... ... ... ... Салық бойынша жеңілдіктерге ие немесе салық заңдамасымен анықталған
ставкадан бөлек ставка орнатылған заңды тұлғамен мәмілелерді іске ... ... ... ... ... жылы бойынша, соңғы екі салық периоды
үшін салық декларациясының көрсеткіштеріне сәйкес ... ие ... ... жасасу кезінде. [35]
Мемлекеттік бақылауды – аталған бақылауды өткізуге уәкілетті салық
қызмет және кеден органдары іске ... ... іске ... ... органдар трансферттік бағалар қолданылған мәмілелерге мониторингті
өткізеді. Бұл ... ... ... мен ... мәмілеге жанама
түрде қатысатын үшінші тұлғалардан – ... ... ... ... ... ... ... нарықтық бағасын анықтау
үшін қажетті ақпараттарды талап етуге құқылы. ... ... ... ... ... ... бағалардың тауардың
нарықтық бағасынан ауытқуы туралы сұрақ бойынша тексеру өткізіледі. Егер
де баға ... ... ... ... ... салу ... ... тұлғалардың түзетуге жататын негізгі салық салу объектісі –
табыс салығы (яғни, корпорациялық ... ... жер ...... құн ... ... ... асты тауарлармен
мәміле жасасу жағдайында), роялти және жер ... ... ... ... салықтарына есептеп қосу жасалады.
Ал салық кодексіне келетін болсақ, осы орайда ол: «Мәміле ... ... ... ... анықталған жағдайда, салық ... ... ... ... ... салу ... мен салық
міндеттемесіне түзету енгізеді.» - деп анықтайды. Яғни, жоғарыда аталған
«Трансферттік бағаларды қолдану ... ... ... ... ... жасайды.
Салық міндеттемесін түзетудің берілген механизміне баға берсек, ол,
біріншіден, ... ... ... салық төлеушінің арсыздығының
презумпциясына негізделген. Екіншіден, осындай қолданудың фактісінің ... ... ... деп ... ... ... ... үшін теріс
салдардың туындауына алып келеді: салық ... ... ... қосу ... міндеттемесін мәжбүрлі түрде түзету. Одан артық, осындай бағаларды
қолдануының өзі құқық ... ... ... және де ... ... ... іске асыратын органдармен берілген салық төлеушіге
жүктелуге міндетті айыппұл туралы ... ... ... ... ... ... – бұл әкімшілік немесе қылмыстық құқық бұзушылық ... ... ... үшін, заңды жауапкершіліктің шарасы (жаза)
болып табылады.
Үшіншіден, ... ... ... ... баға ... деп ... ... сыртқы экономикалық қызметтің субъектілерін тек қана ... ... ... ғана ... міндеттейді.
Төртіншіден, факті жүзінде бұл мемлекет ... ... ... ... ... ... (жанама әдіспен болса да)
алғандығын білдіреді.
3.2.Салықтық жоспарлау құрамы.
а) салықты ... ... мен ... ... салу жағынан алып қарағанда, салықтардан бас тарту
мәселесі ... ... ие. Олай ... себебі, мысалға, екі салық
жүйесінің бөлек ... мен ... ... арқылы, және де
әртүрлі елдердің салық ... ... ... ақпарат алмасудың
болмауына орай, заңсыз әрекеттер арқылы салықтардан бас тарту ... ал ... ... ... ... ... Ең қарапайым мысал:
екі мемлекеттің территориясында (араларында қос ... ... ... ... – шарт ... ... ... жасап жатқан салық төлеуші,
өзінің ... ... ... ... ... айтып, жалған
құжаттарды екінші мемлекетте салық ... ... үшін ... кейін
ол дәл осындай әрекетті өзінің елінде де іске ... ... ол үшін ... де ... ... туындамайды. Осының нәтижесінде, ... ... қос ... ... болдырмау турады келісім – шарттар,
табыс пен капиталға салынатын салықтардан бас тартуды болдырмау шараларын
көздеп ... ... ... бәрінен де бұрын, салықтық заңдаманың
кемшіліктері мен ақауларын пайдалану орын алып отыр. Ол заңды ... ... ... және заңның мәтініне қажетті түзетулерді
енгізу, немесе нақты емес, екімәнді тұжырымдарға ... ... беру ... ... пайдалану арқылы салықтық жоспарлауды жүргізу, ұзақ
мерзімді болуы мүмкін емес. Бұл ... ... яғни ... ... ... ең квалификацияланған әдісі. Халықаралық
масштабтарда ұзақ ... ... ... ... тәсілдерді қолдану
арқылы іске асырылады. Олар:
1. салық салу объектісінің ерекшелігі. Мысалы, ... ... ... ... қағаздарға салынған табыстарға салық
жүктемейді, бұл болса салықтарды төлеуде ... ... ... ... ... ерекшелігі. Оған көптеген елдерде бар болып отырған
отбасылық салық салу қағидасы, мысал бола алады. Оның ... ... ... табыстарды жұбайлар арасында тең бөліктерге бөлу жатыр.
Басқа мысал ретінде, Германия Федеративті ... ... ... ... ... реттеуді келтіруге болады.
Осындай серіктестік заңды тұлға болып танылғанымен, ол ... ... ... ... табылмайды (Германияда салықтың
осы түрі, корпорациялар табыстарына ... деп ... ... салу ... өзі ... ... үшін белгілі- бір мүмкіндіктер
ұсынады. Прогрессивті салық салу – салық төлеушіге пропорционалды салық
салумен ... ... ... ... беріп отырады, ал
инфляцияның жоғары деңгейінде кадастрлік салық салу аса тиімді.
Әртүрлі қайнар көздерден алынатын ... көп ... ... ... ... ... Мысалы, банктік депозиттер салығы және
облигациялар бойынша табыстар өте ... ... ... ... ал акциялардың нарықтық бағасынан алынатын өсімінен
табыстар одан да төмен ... ... ... ... тиімді
орналастыру мен табыс формасын дұрыс таңдау арқылы салықтарды заңды ... ... ... ... бірге, салық міндеттемесін заңды түрде
азайтудың кең мүмкіндіктері салықтық баспаналар арқасында бар болып ... әр ... әр ... ... ... салынбайды, өте үлкен
айырмашылықтар болуы мүмкін. Қызметтің жеке ... үшін ... ... ... ел, ... салықтық баспана болып табылады. Осы
арада айтып кететін ... ... ... үшін – ол ... баспана бола
алатын қызмет түрін атауға болады.
Сонымен қатар, шетелдік заңды тұлғаларға салықтық жеңілдіктерді ұсынуда
«маманданатын» бірқатар ... бар. ... ... ... ... ... бас ... олар шетелдік капиталдардың ағылуынан өздеріне пайда
алады. Осындай жеңілдетілген ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Салықтық баспана – елдердің өздерінде
де бөлек шектеулер болатындығын ескеру керек. Осындай ... ... , ... ... ... ... елдерде қандай да бір
коммерциялық қызметті іске асыруға болмайды.
Салықтық баспана ... ... ... ... ... келеді.
Бірінші кезекте, бұл банктік және ... ... ... ... ... сақталуы, бұл осындай елдерде, жеңілтілген режиммен қатар,
капиталдардың орналасуының ең ... ... бірі ... ... ... ... баспананың ең маңызды деген сипаттамаларына: тұрақты саяси
режимнің, ел ... ... ... және ... ... ... ... болуы, капиталдар қозғалысы бойынша қатал
валюталық бақылаудың болмауы жатады.
Әртүрлі елдердің салықтық ... ... ... ... ... негізіндегі салық салудан кетуге де
мүмкіндікті жасай алуы мүмкін. Мысалы , егер ... ... ... ... ... ... ... осы елде факті жүзіндегі басқару
орталығына ие компаниялар резидент болып табылады, және де осы компанияға
АҚШ-нан басқару ... ал АҚШ ... ... ... ... ... болатын орны (компанияның инкорпорациясы) саналады, онда мұндай
компания ... да ... да ... ... ... Сәйкесінше
осы екі елдің әрқайсысында шектелмеген салық міндеттемесі режимі астына
түспейді. Әр елдің ішінде резидент емес ... ие ... ол ... тек
қана осы елдердегі қайнар көздердің табыстары бойынша салыққа ... де осы ... ... ... емес ... бірінде өздерінің
кәсіпкерлік қызметін іске асырса десек, және де бұл ... ...... репатриациялау Салықсыз түрде болса, онда осы арада
халықаралық масштабтардағы салықтық жоспарлау мысалы пайда ... бұл ... үшін өте ... тыс, ... ... ... табыстармен ғана өзінің
салықтық юрисдикциясын шектейтін елдер де бар, және де олар ... ... ... ... салық салудан бас тартады.
Мысал ретінде Франция, Швейцария және ... ... ... ... болады.[37]
Қосарланған салық салуды болдырмау мақсатында ... ... да ... ... үшін ... ... береді, соның
ішінде жеке сұрақтар ... ... жеке ... түрлерінен алынатын
табыстардың салық салыну ерекшеліктері, мысалы, әуе тасымалдары), және де
салықтармен тікелей ... ... ... та, оған ... ... ... ... қорғау мен қолдау, еркін ... ... құру ... келісімдер және т.б..
Мысал ретінде, Нидерланды мен ... ... ... жасалған
«голландық сандвич» деп аталатын келісім –шартты ... ... ... ... ... ... жоспарлауда
ұйымдастырушылық құрылымдарды белгілеу үшін ... ... ... екі ... ... ... ... (салықтық баспанада) шетелдік инвестор болып
тіркелген компания Нидерландыда холдингтік ... ... және де оны кез ... ... ... жатқан, сонымен
бірге факт жүзінде сол Антиль ... ... ... болатын компанияларды басқару үшін пайдаланады. Нидерланды мен
Антиль аралдары арасындағы ... ... ... және осы ... қолдану, шетелдік инвесторға басқа елдерге минималды ... ... ... ... ... осындай тәсілді қолдану
арқылы құрылған дочернийлік компания үлестірілетін дивиденттерден
алынатын салықтардың ... ... ... ... мысал ретінде, Нидерландыда құрылатын (және де Антиль ... ... бар) ... ... ... ... патент
иелері, патенттерін лицензиондық келісімдер негізінде сол американдық
корпорацияларға ... ... ... болады. Осындай
жағдайларда, алынған табыстарды ... ... АҚШ –на ... ... салдарынан, үнемдеу пайда болады.
Халықаралық салықтық жоспарлау үрдісін бірнеше тығыз ... ... ... ... бірақ оларды төлеушінің салық
міндеттемелерін ... ... ... ... әрі тұрақты әрекеттердің
кезектестігі деп қарастыру жөн ... ... ... ... ... алып ... өзінің және және де оның басқарушы органдарының, филиалдарының
немесе дочернийлік компанияларының, ең ... ... ... ... ... шешім қабылданады. Осы арада, жергілікті заңдамамен ұсынылатын тек
қана ... ... ғана ... қоймайды, салық құқығының басқа ... ... ... бір ... ... бір елге ... ... мүмкіндігі (голландық сандвичті пайдаланудағыдай), салықтық
несиелер мен ... да ... ... ұсыну мүмкіндігі мен оның
талаптары, салықтық келісім ... ... және ... ... ... ... ... мәселесі: заңды тұлғаның
ұйымдастырушылық –құқықтық нысанының нақты мақсаттары үшін ... ... ... ... ... ... міндеттемелері оның
қандай салық салықтық юрисдикцияда орналасқанымен немесе қандай ... ... ... ғана ... ... ... онымен алынатын
табыстың үлестірілуінің салықтық режимімен анықталатындығы түсінікті.
Осындай уақытта, бір ортақ тенденцияны бөліп көрсетуге болады: өзінің
несие ... ... ... ... ... ... ие ... әдетте болар –болмас салық міндеттемелеріне
ие болады. Мысал ... ... ... міндеттемелері
бойынша өзіне тиесілі барлық мүлкімен ортақ жауапкершілікте болатын, ... ... ... ... ... заңдама
бойынша, толық серіктестік кәсіпорын табыстарына салықты ... ... бұл оған ... ... ... ... ... салынуына
ұшырамауына мүмкіндік береді, ол жағдай көбінесе ... ... орын алуы ... Сонымен бірге, жеке тұлғалармен ұйымдастырылған
толық серіктестік жергілікті салықтар және мүлікке ... салу ... ... ... ... шектеулі серіктестік пен акционерлік қоғам
түрінде ... ... ... ... ... міндеттемесі
бойынша шектеулі жауапкершілікке ие, осының өзін, қатысу жүйесін ... ... ... ... болады. Кәсіпорын табыстарына салық салу
бойынша қолданыстағы ұлттық заңдамамыз ... ... ... ... ... салуға ұшырайды. Және де дивиденттерді үлестіру кезінде онымен
алынатын табысқа қосарланған ... ... ... Жеке тұлғалардан
алынатын дивиденттерді үлестіру кезінде төлем қайнар ... ... ... ... ... салумен анықталған ставкалар бойынша өндіріледі;
заңды тұлғалармен дивиденттер алыну кезінде (немесе басқа кәсіпорындарда
үлестік ... ... ... ... ... ... орнатылған ставка
бойынша салық өндіріледі. Тиісінше, акционерлермен дивиденттерді үлестіру
кезінде үш еселенген салық салу ... Егер де ... ... ұйымдасқан бірлік жүргізсе (өзара байланысты заңды тұлғалар тобы)
қосарланған ... салу ... ... ... ... орын алып
отырады.
Көптеген елдерде қосарланған салық салу мәселесін ... ... бар ... атап өту ... ... ... жүйесі,
дивиденттерді есепке жатқызу, есептен шығару, импутациондық ... ... ... ... өздігінен салық салыну жүйесі
және көптеген басқа әдістер.[39] Салықты жоспарлаудың үшінші кезеңінің
негізгі, ... ... ... ... ... артықшылықтар мен
жеңілдіктерді максималды түрде толық әрі ... ... ... ... ... ... ең маңызды мәселелер қатарына мыналарды
жатқызу керек: мәмілелерді жоспарлау, кәсіпорынның еңбекті төлеу нысаны мен
әлеуметтік ... іске ... ... ... ... ... ... пайдалану; салық заңдамасының өзгерістеріне жылдам
назар ... және ... ... ... ... алға ... мәселесі –
кәсіпорын активтері мен табыстарын ең рационалды әдістермен орналастыру.
Көп жағдайда, кәсіпорын ... мен ... ... ... ... ... ... қосымша салықтық жеңілдіктерді, тіпті,
төленіп қойылған салықтың бір бөлігін ... ... ете ... ... ... ... ... жеке мәселелер
салық төлеушінің барлық қызметі үшін үлкен ... ... ие, ... ... ... ... жатқызуға мүмкіндік береді.
Олардың қатарына, бәрінен бұрын, заңды тұлғаның нысанын таңдау мен ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар тобын
құру, кәсіпорынды ұлғайту, инвестициялық саясатты таңдау сұрақтары жатады.
Күнделікті кәсіпкерлік қызметті «ағымды салықтық ... да ... оның ... ... жоспарлаудың ақырғы нәтижесі болып
табылатын – кәсіпорынның салық ... ... ... азайтуға
жеткізуге тікелей тәуелді. Ағымдағы салықтық жоспарлауға – мәмілелерді
жоспарлау, салықтық жаңашылдықтарға тез арада назар ... және тағы ... ... ... жоспарлау – бұл шығармашылық үрдіс. Ол ел
ішіндегі салықтық заңдаманың жағдайына, ... ... ... ... ... ... мен ... тәртіп жағдайы)
салықтық органдардың құзырындағы және ... ... ... ... ... және сот шараларының жиынтығынан,
салық төлеушінің құқықтық ... оған қоса ... ... дәрежесіне байланысты.
ә)салықтық жоспарлау шектері.
Салық төлеушінің ... ... ... ... ал ... орындалуы – заңға қайшы ... ... ... ... ... бұзушылықтарды болдырмауға бағытталған
шараларды қолдану, салықтық ... ... ... ... ... салық төлеушінің өзінің халықаралық ... ... ... ... қандай шектерден асқанда заңсыз болатындығын көрсетеді.
Көптеген мемлекеттердің құқық қолдану ... ... ... болдырмауға, және де халықаралық ... ... ... шектеуге мүмкіндік беретін арнайы әдістер қалыптасты. Әдеттегідей,
бұл әдістерді ... ... ... бұзу ... ... деп, ... ... болады: заңдамалық шектеулер,
әкімшілік әсер ету әдістері, және де ... сот ... ... ... ... ... ... бағытталған шараларды, сонымен бірге, субъектінің салықтық
органда салық төлеуші ретінде тіркелуі бойынша, ... ... ... мен ... үшін ... ... мен ақпараттарды ұсыну, және де
салықтық заңдаманы ... үшін ... ... ... ... Мұндай шектеулер салық туралы заңдарда орын алады, және негіздері
бойынша салық ... ... ... ... ... ... ... арнайы «айыптық» салық (penalty taxes)
бар, олар салық төлеушіге арнайы белгіленген жағдайларда ... ... бірі – ... ... ... ... үшін төленетін салық (the penalty tax on ... of ... Бұл ... түрі АҚШ –да , ... ... ... needs) деп ... мақсаттарға табысты
аккумуляциялап, соның нәтижесінде дивиденттерді үлестіруден бас тартқанда
қолданылады. Мысалы, ... ... ... ... ... үшін
немесе акционерлерге өз пайдасы үшін корпорация ... ... ... ... ... деп танылған тұлғаларға (капиталға
қатысу қатынастарымен және т.б.) ... ... ... ... ... де бұл ... ... қызметі үшін күнделікті жағдай
болмаса ғана) және т.б..
Осындай салықтардың тағы бір түрі – жеке холдингтік компанияларға салық
(the personal holding company penalty tax). Ол ... ... (pay pocket ... яғни ... ... үшін, құнды
қағаздармен әрекеттерді іске ... ... ... немесе «инкорпорацияланған таланттар» ... ... және т.б. ... ... ... ... ... ұйымдастырылған корпорациялар) ретінде пайдалануды шектеу
мақсатымен қолданылады. Осындай мақсаттармен ... ... ... себебі сол, жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... деңгейде болуына
байланысты.
Салықтық органдармен қолданылатын әкімшілік ықпал ету шаралары, салық
төлеуден жалтаруға ... ... ... ... салық
органдарының жедел араласуына мүмкіндік беретін құралдар сияқты саналады.
Салық органдары салық төлеушілерден салық заңдамасының сақталуын талап
етуге ... ... ... ... ... әрі ... төлеу,
жеңілдіктерді алу құқығын дәлелдейтін құжаттарды ұсыну және де тағы ... ... ... ... ... ... өткізуді, салық
заңдамасының бұзылуы үшін санкцияларды қолдана алады, салық заңдамасының
бұзушыларының қылмыстық қудалануын талап ете ... ... ... ... ... ... ... инспекцияларының бірқатар
өкілеттіктері бар. Мысал ретінде, ... ... ... ... шоттары арқылы іске асырылатын операцияларды тоқтата тұру және де сот
органдарына түрліше талап арыздарын ... ... ... – сот ... ... ... күресу үшін
қолданылу мүмкіндігіне ие. ... ... ... ... орындамау немесе салықты заңсыз жолдармен айналып өту болып
табылатын болса, оларды заңдама талаптарына сай емес ... деп ... ... ... тәжірибемен негізделген арнайы сот доктриналары
пайдаланылады. Осындай доктриналар тек қана АҚШ –мен ғана емес, ... ... ... ... және де ... ... да ... үсті негіз» (equity above the form) ... ... ... ... ... ... Осы ... негізінде жатқан концепцияның мазмұны бойынша, мәміледен
шығатын заңды салдар, көбінесе, олардың ... емес ... ... айтқанда, егер де мәміле нысаны – мәміле бойынша тараптармен ... іске ... ... ... ... онда мәміле негізіне
және пайда болған қатынастарға сай болатын ... ... ... ... ... олардың пайда болуын күтпеуі де мүмкін).
Мысалы, дочернийлік компаниямен үлестірілетін дивиденттерге қосарланған
салық ... ... өту ... дочернийлік және холдингтік
компаниялармен жасалатын «мүлікті ... беру ... ... ... ... ... ... төлемі түрінде төлеу кезінде
«фактілік ... ... ... ... hidden profit
distributions) қағидасы қолданылуы ... ол ... ... өз
акционерлеріне жасалатын әртүрлі сипаттағы төлемдер дивиденттер ... да, ... ... деп ... ... Факт ... арендалық төлем түрінде үлестіруші компанияға, салық
міндеттемелерінен жалтару үшін санкциялар ... ... ... теріс әсерге алып келе алатындығын айтып өту керек.
Осылайша, мүдделі тұлға оны «мәмілені жасасу ... ... ... мәміле нысанындағы азғантай жіберіп алушылықтардан басым болу
керек», -деп ... үшін ... ... ... ... purpose) ... ... егер де қатысушыларына белгілі–бір
салықтық артықшылықтар беретін мәміле іскерлік мақсатына ... онда ... деп ... ... ... бірге, салық төлеуден жалтарудың алдын
алу үшін салықтық үнемдеу, ... ... ... деп ... ... ... ... Директивасының «бірігу туралы»
11–бабына сәйкес: бірігу, қосылу немесе басқа да қайта құруды іске асырушы
компаниялардың тараптарының ... ... ... ... ең негізгі
мақсаты – салық төлеуден бас ... ... ... ... өту болса
оларға берілген актімен көзделген салықтық артықшылықтар ... ... ... органы, тараптармен жасалып отырған әрекеттер коммерциялық
қызметті рационализациялау, ... ... ... ... ... ... және т.б., сол ... оң коммерциялық пайымдаулармен
негізделмегендігін көрсетсе, онда берілген мәміле өзінің қағидалы мақсаты
ретінде салық міндеттемесін ... ... ... ... өту алынды деп
презумпцияланады. Керісінше, болғандығын дәлелдеп шығу ауыртпалығы – мәміле
қатысушыларына жүктеледі.
«Адым -адым» (step ... ... ... жалған
мәмілелердің салықтық салдарын анықтау үшін қолданылады. Жалған мәміле деп,
тараптармен шын мәнінде жасағысы ... ... ... ... ... бір ... ... Осы доктринаның негізі: сот нақты
бір мәмілені қарастырғанда «аралық» операцияларды қарастырмай, тараптармен
іс ... қол ... ... ғана ... Көп жағдайда салық
төлеушілер маңызды салықтық салдармен байланысты ... ... бұл алға ... ... азғантай салықтық салдармен жетуге
мүмкіндік береді.
«Адым –адым мәміле» доктринасының «нысан үсті негіз», «іскерлік мақсат»
доктриналарымен ... ... бар. Және де ... ... ... ... ... мерзімі болатын бірнеше «аралық
адымдарға» бөлуінің негізгі мақсаты, ... ... ... ... ... ... ғана қолданылады.
Қазіргі уақытта, халықаралық сипаттағы заңсыз салық төлеуден жалтарудың
орын алуын болдырмау үшін, салық ... ... ... ... ... ... ... бойынша халықаралық
келісім–шарттар бекітілуде. Себебі, әртүрлі елдердің ... ... ... алмасу мен әрекеттерді ұйымдастыру болмағандықтан,
аталған компаниялармен өзінің салық міндеттемелерін орындамауы үшін ... ... ... ... ... ... салық төлеуден
жалтару, көбінесе Транс ... ... ... ... қызметін іске асыру кезінде орын алады.
Қорытынды.
Барлығымыз білетіндей, кез–келген мемлекеттің кірістерінің көп бөлігі
салықтардан жиналып отырады. Және де ... ... ... салу ... ... ... бірі – ... салықтардың жиналуының тиімді
көлеміне жету мәселесі болып отыр, яғни бұл ... ... ... ... ... ... ... тәуелді. Салық салудың
дамуының қазіргі кезеңі: салық құқық-қатынастарының ең ... ... ... ... жүйені қолданылуда орын алатындығының
заңдылығын анықтауға мүмкіндік беріп отыр.
Осы дипломдық ... ... ... өз ... ... ... міндеттемелік сипаты ... ... ... ... міндеттеменің пайда болу мезетін,
міндеттеме көлемін және ... ... ... ... ... ... ... салық төлеушіден талап етіп отырған барлық
әрекеттерді нысандату, біріншіден, мемлекетпен салық төлеуші ... ... ... ... оларды салық төлеуші үшін неғұрлым түсінікті
әрі қол жетерліктей жасауға; екіншіден, мемлекетпен, салық міндеттемесінің
орындалуын нақтырақ бақылауға жағдай жасайтындығын ... ... ... ... ... өзінің кең дамуын Қазақстан республикасының
салық заңдамасында алды, оның негізін қалаушы ... ... ... ... ... бұл ... басқа елдерде танылып, халықаралық
салық құқығында да өзінің орнын табады деп ойлаймын. ... ... ... ... салуға жататын қатынастарға түсу не түспеу, әрқашан да
салық төлеушінің өзімен таңдалу қажет. Осы арада, ... ... ... қызметін салықтық жоспарлау құқы ... ... ... керек
екендігін айтып өту керек. Қазіргі уақытта шамамен барлық мемлекеттермен
заң ... ... ... ... ... жол беріліп отыр. Мысалы,
көршілес жатқан Ресей Федерациясының Конституциялық Сотының ... ... ... ... заңмен ұсынылған құқықтарды пайдалану
нәтижесінде, ... ... ... ... сомасын азайту орын алатын
әрекеттер үшін жауапкершілікті орнату мүмкін емес»[42]
Қазақстан ... ... ... ... шамамен барлық континенттерді алады. Басқа елдермен жүйеге
келтірілген және ... ... ... ... арадағы
қарым–қатынас үлкен жетістіктермен дамып келеді. Осының ... ... үшін ... ... ... және ... инвесторларын тартуға үлкен мүмкіндіктер туындап отыр. Осы жағдайлар,
Қазақстанда ... ... кең ... ... ... ... ... қажет етеді. Салықтық жоспарлау институтының
Республикамыздың салық заңдамасында өз ... ... ... ... ... заңи ... халықаралық келісім–шарттар нормаларын
түзетуге, жоспарлаудың заңсыз жолдарын болдырмауға мүмкіндік береді.
Қазіргі таңда ... ... ... ... ... істеп жүрген өз
резиденттері мен ... емес ... және де осы ... ... ... ... шетелдік салық төлеушілерге арналған салық режимдерін
реттейтін салықтық ережелер, заңдар бар. ... ... ... ... қоймағанымен, олардың арасында қағидалы ұқсастықтар, және де ... бар. Бір ... ... ... ... ... ... халықаралық келісім–шарттармен, ал басқа жағдайларда тиісті салық
режимі ... ішкі ... ... Дипломдық жұмысымды
қорытындылай келе төмендегідей ой түйініне келуге болады: қалай болған
жағдайда да, ішкі ... ... ... салықтық
құқық–қатынастарының негізгі мазмұнын – салық ... ... ... ... ... ... ... анықталған ақшалай
соманы төлеу құрап отыр. Және де, ... ... ... ... ... ... ... қойғанымен, салық салу
бойынша мемлекеттік бақылау факторы әлі де басым болып келеді.
Салық төлеушінің өзінің салық ... ... ... ... ... ... ... енгізу, барлық ... ... ... ... салынбаған әдістермен өздерінің
заңмен қорғалатын құқықтарын (біріншіден, меншік құқығын) қорғау құқығына
негізделген.
Әдебиеттер тізімі:
Нормативті құқықтық ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы 30.08.1995ж.(Қазақстан
Республикасының 07.10.1998ж. №284-1 Заңымен енгізілген өзгертулерімен.) –
Алматы: Юрист, 2002;
3. ... ... ... «О государственном регулировании при
применении трансфертных цен» № 136 – II от ... ... ... Казахстан «О внесении изменений и дополнений в
некоторые ... акты ... ... по ... ... ... №290 (24600) ... Указ Президента Республики Казахстан, имеющий силу Закона «О ... силу ... ... ... и ... Президента
Республики Казахстан, имеющих силу Закона, регултрующих налоговые
отношения в Республике Казахстан» от ... ... ... Суда ... ... №9–П
27.05.2003г.;
7. Қазақстан Республикасының Салық кодексі. – Алматы: Юрист, 2005ж.;
8. Қазақстан Республикасының ... ...... ... 2002ж.;
9. Комментарий к части первой Гражданского Кодекса Российской Федерации. –
Москва. 1995г.;
10. Международное ... ... ... ... Казахстан Об избежании двойного налогообложения.Кн. 1,2. –
Алматы: Юрист, 2004.
Арнайы әдебиет.
1. ... С.С. ... ...... БЕК, ... ... В.И. ... ответстенность за нарушение налоговых
обязательств. – Алматы: Қаржы қаражат,1997г.;
3. ... ... Н.А., ... З.Т. ... ... ...... – Алматы: Данекер, 2003г.
4. Жестков С.В. Правовые основы налогового планирования. – Москва:
Академический правовой университет. 2002г.;
5. ... Р.Ф. ... ... ... ... ... РФ.
В кн.:Налоговый кодекс. Сегодня и завтра:сборник статей. – Москва:ФБК ... ... ... Г.Ж. Налоги: сущность и практика использования. – Алматы.
1994г.;
7. Кашин В.А. ... ... ... ...... ЮНИТИ.
1998г.;
8. Кашин В.А. Рубль плюс доллар (как создать совместное предприятие). –
Москва. 1992г.;
9. ... А.Н. ... ... ... ... ... теории и
практики. – Москва: Манускрипт,1993г.;
10. Кучеров И.И. Налоговое право зарубежных стран. – ... АО ... ... ... ... А. Проблемы борьбы с ... от ... в ... ... – Алмаиы: Өркениет, 2000г.
12. Международное налоговое право: Учебное пособие/Д.Н.Филимонов, Г.Т.
Касенова, З. ...... ... 2001г;
13. Налоги и налоговое право: Учебное пособие/ Под.ред. Брызгалина А.В. –
Москва: Аналитика ... ... ... ... и ... ... /Под ред.
Е.Н.Евстигнеева. – СПб, 2000г.;
15. Основы налогового права./ Под ред. С.Г. ... ... ... ... Е.В. Теория налоговых обязательств./ - Алматы: Жеті ... ... С.Г. Как ... ... налогообложения//В книге: Ваш
налоговый адвокат. Советы юристов: Сборник статей.Вып.1. – Москва: ФБК
–Пресс. 1997г.;
18. Права ... ... ... ...... ... Пеппер Д. Практическая энциклопедия ... ... ... планирования. – Москва: Инфра – М, 2000г.;
20. Сутырин С.Ф., Погорелецкий А.И. Налоги и ... ... ... ... ред. Сутырина С.Ф. – СПб: ... ... ... О.В. ... ... – Изд.: ... – Дана, Закон и право,
2001г,;
22. Хайер Ф. Как делать бизнесс в Европе. – Москва. 1990г.;
23. Худяков А.И. ... ... ... ... ... ... ... «Изд. «Норма–К»» 2003г.;
24. Химичева Н.И. Налоговое право. – ... БЕК, ... ... мен ... әдебиет.
1. Бюллетень бухгалтера. № 30.Изд.: БИКО, 2004г.;
2. Бюллетень бухгалтера.№ 12. Изд.: БИКО, 2005г.;
3. Булутай З.С. ... ... и ... ... международного права. № 2(10), 2003г.;
4. Дедок М.Ю. Момент исполнения обязанности по уплате налогов.//Адвокат ... ... ... С.В. ... ... групп предприятий.// ФБК.
1996, №3;
6. Карасева М. Проект ... ... ... ... и ... в ... и ... -№4, 1997г.;
7. Кучерявенко Н.П. Налоговая обязанность: содержание и структура //
Налоговый эксперт №10(23), 2001г.;
8. Налоговый ... ... ... ... ... ... ... терминологический русско–казахский словарь–справочник / Под
ред. М.Т.Оспанова. – Алматы: Познание, 1996г.;
10. Орманова А. Международное ... и ... ... ... №1, 2004г.;
11. Оспанов М.Т. Налоги и ... ... ... ... ... №9, ... Письмо Налогового комитета Министерства финансов РК: ... по ... ... ... ... ...... город»
от 21 января 2003г. №НК-УАП-12-2-15/494.
13. Соловьев С.М. ... ... ... ... ... ... А. Государственный финансовый контроль:опыт зарубежных
стран.//Финансы Казахстана №6, 2003г.;
15. ... М.К. ... ... ... и ... ... эксперт. №2, 2001г.;
16. Филимонов Д.Н. Оффшорные механизмы и уклонение от уплаты налогов:
правовые аспекты// Налоговый ... №3, ... ... Д.Н. ... ... актуальных проблем
международного ... ...... ... /(все о ... www.kazpravda.kz;
20. www.zakon.kz/ (законодательство Республики Казахстан);
21. www.bin.kz /(бухгалтер и налоги).
-----------------------
[1] Қазақстан ... ... 1998 ... 28–қаңтарынан .35
бап 1тармақ.
[2] Права человека. Основные международные документы. – Москва, 1990. ... ... ... ... Налоговое право Республики Казахстан. Общая
часть. – Алматы: Жеті Жарғы, 1998. стр. 226 – 250.
[4] Е.В.Порохов. Теория налоговых обязательств. – ... Жеті ... ... Комментарий к части первой Гражданского Кодекса Российской
Федерации. Москва, 1995. ... М.К. ... ... соотношения гражданского и налогового
законодательства //Налоговый эксперт, 2001.№2. стр.-11.
[7] Қазақстан Республикасы - Конституцияның 1–бабына сәйкес өзін ... деп ... ... ... ... кодексі. 16- тарау 268- бап.
[9] М.Карасева. Проект ... ... РФ и ... явления в праве.//
Хозяйство иправо. -1997 -№ 4-стр. -79.
[10] М.Карасева. Проект налогового кодекса РФ и новые ... в ... ... -1997 -№ ... ... ... и ... право:учебное пособие/ Под ред. ...... ... – Пресс,1997. –стр.98.
[12] М.Карасева. Проект налогового кодекса РФ и новые явления в праве.//
Хозяйство иправо. -1997 -№ 4-стр. -81.
[13] ... ... ... ... РФ и ... явления в праве.//
Хозяйство иправо. -1997 -№ 4-стр. -80.
[14] Жоғарыда аталған әдебиет. стр. -82.
[15] ... ... ... ... 24 ... 1 ... Қазақстан Республикасының Салық кодексі. Vбөлім.
[17] Берілген Қаулы 1995 жылдың 18–шілдесіндегі “Қазақстан Республикасының
салық қатынастарын реттейтін Заң ... ие ... ... ... қаулылары мен заң актілерін өз күшін жойған деп ... ... ... Заң ... ие Қаулысының
негізінде өз күшін жойды.
[18] Қараңыз:мыс. Қазақстан Республикасының «Салық және ... ... да ... ... ... Заңы 55 бап, 2 ... Е.В. ... налоговых обязательств. Учебное пособие. Алматы. –
«Жеті жарғы». 2001. стр.97
[20] С.Г. Пепеляев. Как определить объект налогообложения //В ... ... ... Советы юристов: Сборник статей. Вып.1. Москва. – Изд.:
ФБК – Пресс, 1997. стр. – ... ... ... ... ... 29 ... 1 ... Қазақстан Республикасының Салық кодексі. 29–бап. 3–тармақ.
[23] Письмо Налогового Комитета Министерства финансов РК: Налоговым
Комитетам по областям, городам ... ... ... ... ... 21
января 2003г. №НК-УАП-12-2-15/494 .
[24] А.И.Худяков. Налоговое право РК:Общая часть. Алматы, 2003г. стр. ... ... ... ... ... ... «Жеті жарғы»,
2001г. стр. 109-110.
[26] Вестник налоговой службы Республики Казахстан. – ... ... №2 стр. 21 – ... ... Налоговое право Республик Казахстан:Общая часть. Алматы,
2003г. стр.-406
[28] Основы налогового ... Под ред. ... ... стр-40.
[29] В.А. Кашин. Международные налоговые соглашения России. – Москва. Изд.:
ЮНИТИ, 1998. стр. – 125.
[30] Г. Карагусова. Налоги: сущность и практика ... ...... С.В. ... ... основы налогового планирования. –
М.:Академический ... ... ...... ... ... за нарушение налоговых
обязательств. – Алматы: Қаржы қаражат.1997, стр. – 3
[33] Толығырақ: А.И.Худяков. Налоговое право ... ... ... ... 415 ... ... ... Салық кодексі. 16 –бап, 1-т. (10)
[35]Қазақстан Республикасының «Трансферттік бағаларды қолдану кезіндегі
мемлекеттік бақылау туралы» Заңы 05.01.2001ж. №136 -2. 3 ... ... Как ... бизнес в Европе.- Москва.1990. стр.30-32.
[37] В.А.Кашин. Рубль плюс доллар (как создать ... ... стр. – ... Толық серіктестік анықтамасы ҚР Азаматтық кодексінің 63 –бабында
[39] С.В.Жестков. Особенности налогообложения ... ... ... - №3. стр. 43 – ... ... мына ... Р.Ф.Захарова. Правовые проблемы
совершенствования налоговой системы в РФ. В кн:Налоговый Кодекс. Сегодня и
завтра:сборник ... ...... стр. – 52.
[41] Мысал ретінде мынадай оқиғаны келтіруге болады. Тараптар сату –
сатып алу келісім – шартын жасамақшы ... және оның ... мына ... ... ... осы ... ... қайта сатуы кезінде алынатын
табыс, тараптармен пайыздық қатынаста ... ... ... ...... ... ... дегенмен онда «шарт көрсетілген
сату – сатып ал»у келісім – шартының бірнеше маңызды белгілерісақталды. Оны
іске асыру ... ... ... ... ... ... ... болды.
Салық инспекциясы тараптардың нағыз мүдделерін ескермей, мәмілені орындау
кезінде пайда болған фактілік ... - ... ... ... ... ...... тиісті емес деп танып)негізін
елемей қойды. Пайда болған мәселені шешу үшін, тараптар берілген ...... ... ... сату – ... алу ... – шарты» деп
тану туралы талап - арызбен сотқа жүгінді, және де ... ... ... ... төленген соммасын қайтарып алу туралы арызбен.
[42] Постановление Конституционного Суда Российской ... №9 –П от ... 2003г.

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салық міндеттемесінің есебі26 бет
Салық міндеттемелері67 бет
Салық міндеттемесі21 бет
Салық міндеттемесі мен тоқтату салық органдарының экономикалық маңызы34 бет
Салықтық бақылаудың нысандары мен әдістері65 бет
Тиімді нәтижеге жетудің мақсатты бағыты бар салық әкімшілігі бойынша жұмысы3 бет
Қазақстан Республикасында салықтық заң бұзушылықтарға жауапкершілікті арттыру бағыттары70 бет
Қазақстан Республикасында салықтық әкімшілік ету механизмін ұйымдастырудың теориялық және әдістемелік ережесін анықтап, салық әкімшілігінің экономикалық категория ретінде мазмұнын, мақсатын және мүдделі міндеттерін ашу және салықтық әкімшілік ету механизімін жетілдіру80 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Бизнес жоспарды орындаудағы негізгі міндеттемелер8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь