Дебиторлық қарыздар есебі

І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім. Дебиторлық қарыздар есебі

2.1. Дебиторлық борыштар есебін ұйымдастыру
2.2 Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер борышының есебі
2.3 Күмәнді дебиторлық борыштар
2.5 Басқадай дебиторлық борыштардың есебі

ІІІ. Қорытынды
ІV. Қолданылған әдебиеттер тізімі
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Кокшетау гуманитарлы - техникалық колледж
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: ... ... ... 2013 ... 3
І. бөлім. ... ... ... ... ... ... ... мен тапсырыс берушілер борышының есебі........ 7
ІІ. бөлім
2.1Күмәнді ... ... ... ... ... борыштардың
есебі.......................................... 17
Қорытынды...................................................................
......................................... 19
Қолданылған ... ... ...... ... немесе тапсырыс берушілердің қандай
да бір кәсіпорын алдындағы өткізілген тауар үшін ақша ... ... Ол ... және ... ... ... ... саудалық және саудалық емес дебиторлық берешекті бөліп көрсетеді.
Саудалық дебиторлық берешек – негізгі іс-әрекет нәтижесінде ... мен ... ... үшін сатып алушылардың міндеттеме сомасы.
Саудалық емес дебиторлық берешек – іс-әрекеттің басқа түрлері нәтижесінде
(мыс: ... ... ... жабуға арналған депозиттер алуға
арналған дивидендтер мен % - р және т.б) ... ... ... ... 3
топқа бөлінеді:
1) алынуға тиісті шоттар;
2) алынған вексельдер;
3) басқалар.
Алынуға тиісті шоттарға : ақшалай ... ... ... ... ақшалай емес активтеріне деген тілек – талаптары кіреді.
Дебиторлық берешек алынуға тиісті шоттарды төлеу ... ... ... ... қарай ағымдық және ұзақ мерзімді дебиторлық берешек болып
бөленеді. Дебиторлық берешек ... шот ... ... Алынған
вексельдер бабы ресми борыштық міндеттемелермен расталады. Дебиторлық
берешек ... ... ... қарай қалыпты және аяқталмайтын болып
бөлінеді. Субъектінің өндірістік шаруашылық іс-әрекетінің барысында, сондай-
ақ есеп айрысудың қолданыста ... ... мен ... болатыны қалыптыға
жатады. Мерзімінде төленбеген дебиторлық ... ... ... Ол есеп және ... ... ... ... және
бухгалтерлік есеп жүргізудегі кемшілктер, тауарлық-материадық ... ... ... салдарынан пайда болады.
Қарыз капиталының қозғалысын несиелеу – ол пайыз түрінде қарызға төлем ақы
ретінде қайтарылатын капитал. Несиенің объективтік ... ең ... пен ... капиталының айналымдық заңдылығымен байланысты.
Несиелерді есепке алу үшін ... ... ... міндеттемелер»
бөлімшесіне енгізілген 4010 «Банк ... 4020 ... ... несиелері», 4030 «Басқа да несиелер» сияқты пассивті ... ... ... және ұзақ ... ... беру ... Ұлттық Банкі бекіткен «Қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді
несиелендіруді ұйымдастыру ережелеріне» сәйкес ... ... ... ... ... ұйымдастыру
Кәсіпорындар мен ұйымдардың басқа заңды немесе жеке ... ... ... ... ... ... аванс ретінде алдын ала
төлеген төлемдері үшін алашақ борыштары –1200 дебиторлық борыштар ... ... деп ... Осы кәсіпорындар мен ұйымдарға берешек борышы
бар заңды және жеке тұлғалар дебиторлар болып ... ... ... ... алынуға тиісті дебиторлық борыштар ағымдағы алынуға тиісті
борыштар және ұзақ ұзақ ... ... ... ... болып екіге
бөлінеді. Бұл борыштардың есебі «Алынуға ... ... ... ... ... уақыттан кейінгі бір жыл ішінде алынатын (өтелетін) ... ... ... ... есептеледі. Олардың қатарына
жататындар:
Ағымдағы активтерді сатып ... ... ... ... ала ... ... шоттар бойынша алынуға тиісті борыштар;
Вексельдер бойынша алынуға тиісті борыштар;
Негізгі ұйымдар мен еншілес серіктестігі ... ... ... ... ... борыштар;
Ұйымның лауазымды адамдарыны (тұлғаларанының) дебиторлық борышы;
Басқадай дебиторлық борыштар.
Кәсіпорынның балансындағы алынған вексель деп аталатын ... сома ... ... жеке ... ... ... ... төлейтін ресми берешегі
болып есептелінеді. Алынуға тиісті шоттар бойынша ... ... ... ету ... қоса, заңды құқығымен байланысты актив болып
саналады. Қорытындылап айтатын болсақ «дебиторлық ... ... бұл ... ету ... ... ... ... байланысты активке қамтылған
алдағы уақыттағы экономикалық тиімділік.
Ұйымның қаржы қаржы жағдайын ... ... ... борыштардың айналымы жатады. Яғни дебиторлық ... ... мен ... уақытының арасындағы мерзім күндерінің саны.
Ұйымның дебиторлық ... оған ... ... ... ... ... ... борыштар сатылған өнімдер мен ... ... ... және ... ... ... алып ... сомасы бойынша есептелінеді. Бір жылдан астам уақыт бойы алынбаған
дебиторлық борыштар «ұзақ мерзімді дебиторлық борыштар» болып ... ... ... болған (есептелінген) уақыты мен өтелу
уақытының арасындағы мерзімге ... ... ... кіріс көп
жағдайларда ескерілмейді. ... ... ... ... ... ... баға ... береді. Ұйымдардаң мұндай қадамға
баруының басты себебі ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. ... ... ... ... ... күмәнді борыштарының сомасын қысқартуға
үлкен әсер ... ... ... баға ... (скидки)
терминімен (сөзімен) бірге ... ... ... ... ... Өз экономикасын нарықтық жолмен жүргізіп келе жатқан елдердегі
ұйымдар ... ... ... мақсаты баға ... ... ... деп ... ... жағайларда сапаның төмендігінен немесе тауарлардың ақау ... ... ... қайтаруға тура келеді. Мұндай ... алу ... ... үшін ... ... ... да кәсіпорын
сатып алушы заңды немесе жеке ... осы ... ... борыш
сомаларының мөлшерін қысқарту туралы. Талабын қабылдауға келісуіне тура
келеді. Әрине ... ... ... ... ... ... тиісіт
табыстарының көлемін азайтатындағы ... Бұл ... ... ... ... сомасына:
Дт: 6030 баға шегерімі – шоты
Кт: 1210 алынуға тиісті борыштар – шоты
Түріндегі бухгатлтерлік жазуы жазылады.
Егер сатылған ... ... ... болса, ол үшін жазылатын
бухгалтерлік жазу мына түрде бейнеленеді:
Дт: 6020 ... ... ... – шоты
Кт: 1210 Алынуға тиісті борыштар – шоты
Кәсіпорындардың бухгалтериясы дебиторлық борыштар есебін жүргізу барысында
мына төменде аталған ... ... 7 ... – 1250 ... мен ... да тұлғалардың борышы»
деп аталатын шотының кредиті бойынша;
Нөмірі 9 Журнал-ордерге қосымша ... – 1610 ... ... ... ... 10 ... – 1290 ... қарыздар бойынша резерв»,
1620«Алдағы кезең ... ... ... ... ... 11 ... – 1210 ... алушылар мен тапсырыс берушілердің
борышы» шотының және 1220 ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер және басқадай дебиторлармен ... ... ... ... ... ... ... басқа
дебиторлық борыштардың есебіне ... ... ... ... ... ... ... және тағы да басқа
тіркелімдер ... ... ... есеп ... ... операцияларының мазмұнын сипаттайтын бухгалтерлік жазулардың
жиынтығын анықтау үшін ... ... ... ... ... ... ... Құрама Штаттарының бухгалтерлік есеп
стандарттарында) ұйымның ... есеп ... ... барсында
қолданылатын барлық бланкілері үшін ... ... есеп беру ... Есеп ... ... ... толығымен бас бухгалтердің
құзырында, яғни ол алғашқы құжаттарды топтастырудың ең ... ... ... ... ... ... Шоттарға келетін
болсақ, оларға негізгі есеп тіркелімдерінде үнемі ... ... ... және олар ... ... қолданылады. Дебиторлық
борыштар шоттарныда есептелінетін сомаларлың дұрыстығы мен олардың
толықтығын ... үшін ... ... ... ол ... бойынша
шоттарды корреспонденцияланатын щоттармен салыстыру арқылы жүргізіледі.
Мұндағы басты мақсат – ... ... ... ... мен ... анықтау болып табылады. Дебиторлық борышты есептеудегі басты
мәселе сату мерзімін анықтау болып табылады, яғни ... ... ... ... немесе жөнелтілген тауарлардың ... ... ... ... ... ... ... қарағанда,
тауарлардың тиелуі мен мен ... ... ... және есеп ... ... тауарлардың сатылғандығы деп танылады.
Дебиторлық борыштар келесідей бөлімдерден тұрады:
1210 ... мен ... ... ... ... ... бойынша резервтер».
1220 «Еншілес (тәуелді) серіктестіктердің дебиторлық борышы».
1280 «Басқадай дебиторлық борыштар».
1620 «Алдағы кезең шығындары».
1630 ... ... осы ... ... баптар бойынша кәсіпорындар мен ұйымдардың басқа
заңды немесе жеке тұлғалардан ... ... ... ... ... ... алушылар мен тапсырыс берушілер борышының есебі
Кәсіпорындар мен ұйымдардың 1210 «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің
борышы» деп аталатын бөлім шоттары ... ... мен ... ... ... ... әр ... қарыздары жайлы ақпараттарды қорытындылау
үшін арналған. ... ... ... ... ... «Алынуға тиісті шоттар»
1210«Алынған вексельдер»
1210«Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің өзге де борыштары»
Бұлар активті шот болып табылады. Сондықтан да бұл ... ... ... ... ал ... борыштың азаюы көрсетіледі. Алынуға
тиісті шоттар (дебиторлық борыштар шоты) сатып ... ... ... ... ... алған тауарлары, сондай-ақ кәсіпорынның оларға көрсеткен
қызметі үшін қарыз сомаларын білдіреді.
«Алынуға ... ... деп ... ... ... жіберілген өнімдер
(тауарлар), атқарылған жұмыстары мен көрсетілген қызметтері үшін сатып
алушылар мен ... ... банк ... ... есеп ... ... төлеуге тиісті сомасы есептеледі Жалпы «Алынуға тиісті
шоттар» шотын сипаттай келе олардың қысқа мерзімді ... ... ... сату ... ... ... аңғаруға болады. Сондықтан
оларды кейбір уақыттарда ... ... деп те ... ... несиеге сату кезінде де пайда болады. ... ... ... ... ... жағдайда, оларды сатудан алынды деп
санайды. Халықаралық тәжірибеде кез келген адамға тауарларды несиеге ... ... етек ... ... бірге сатып алушылар үшін сатып алған
тауарларының ... бір ... ... ... ... төлеу (өтеу) құқығы да
берілген. Мұндай несиені ... ... деп те ... ... ... ... сатып алушының шотты тиісті ... ... бар ... ... шараларын жүргізілулері қажет. Сол
үшін әрбір ұйымдарда несиелік бөлімдер жұмыс ... Бұл ... ... және ... ... немесе бермеу жайлы мәселені ... ... ... ... сонымен қатар тауарлар сатушының арнаулы
ақпараттың несиелік бюролар ... да ... ... ... ... ... бар. ... несиелік ақпарат бөлімдерінің мәліметтері
бойынша да несиеге тауарларды сату, сатпау ... ... ... бөлім төлем сомасын ұсынуды, несие көлемін ... және ... мен ... ... несиені уақтылы өтеуді қамтамасыз
ететін белгілі бір қаражаттарды талап етуі ... ... ... мен ... ... ... ... мен негізгі қағидалары
есеп саясатында атап көрсетуі қажет. Бұл шотта сатылған материалдық ... ... ... ... ... және тағы да ... дебиторлық
борыштар есептеледі.
1210 «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің ... ... ... есепте мынадай корреспонденциялар жазылады:
Мысалы: сатып алушылар мен тапсырыс берушілерге 300000 (үш жүз ... ... ... 500000 (бес жүз мың) ... ... ... ішінде
80000 (сексен мың) теңге ҚҚС сомасы).
Сатылған тауарлардың өзіндік құнына:
Дт: 7010 Сатылған өнімдердің
өзіндік ... ... 1320 ... ... ... ... ... ... 1210 ... тиісті ... ... ... 6010 ... ... ... алынатын табыс шоты ... ... үшін ... ҚҚС ... 1210 ... ... ... ... ... 3130 ... құн ... ... ... тауарлар үшін алынатын сома келіп түскенде:
Дт: 1030 «Ағымдағы банктік шоттардағы ақша қаражаты» ... 1210 ... ... борыштар ... ... екі ... ... ... ... ... мен ұйымдардың
тарлары, атқарған жұмыстары мен көрсеткен қызметтеріне байланысты ... ... ... 1210 «Алынуға тиісті борыштар» ... құн ... ... ... ... емес ... ... құралдар, бағалы қағаздар
бойынша дебиторлық борыштардың пайда ... 1210 ... ... 1210 ... ... 1210 ... алушылар мен тапсырыс
берушілердің өзге де ... деп ... ... ... оған сәйкес 6210 «Материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... шығарылуынан
алынатын кіріс» және «Бағалы қағаздардың ... ... ... деп аталатын шоттардың тиістілері кредиттелінеді.
Сатылған материалдық емес активтер, негізгі құралдар, ... ... ... құн ... ... 1210 ... ... борыштар»,
«Алынған вексельдер», 1210 Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің өзге де
борыштары» деп ... ... ... ... ... ... шоты ... валютада сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің тиімді баға
айырмашылықтарының пайда болуына 1210 «Алынуға тиісті ... ... 1210 ... алушылар мен тапсырыс берушілердің өзге де
борыштары» деп аталатын ... ... ... ... ... ... шоты ... тиісті айыппұлдардың, өсімақылардың сомаларына 1210 «Алынуға тиісті
борыштар», «Алынған вексельдер», 1210 ... ... мен ... өзге де ... деп ... ... тиістілері, 6010,
6280 «Негізгі емес қызметтен ... ... ... ... ... ... сатылған өнім, тауар және атқарылған жұмыстар мен
көрсетілген қызметтер үшін төлемдер ... ... 1000 ... ... шоттары дебиттелініп, 1210 «Сатып алушылар мен тапсырыс
берушілердің борыштары» деп ... ... ... ... ... мен ... өнімдер әр түрлі себептермен кейін қайтарылған
жағдайда 6020 ... ... ... деп аталатын шот
дебиттеліп, 1210 «Сатып алушылар мен ... ... ... ... ... ... тиістілері кредиттелінеді.
Кейін қайтарылған тауарларға жасалған сату және баға ... 6030 ... ... немесе 6030 «Баға шегерімі» шоттардың
тиістілері дебиттелініп, 1210 ... ... ... ... 1210 ... ... мен тапсырыс берушілердің өзге де
борыштары» деп ... ... ... ... 3130 «Қосылған
құн салығы» шоттың кредитіне жазылып сторно етіледі (алып ... ... және ... ... есеп айырысу операциялары
операциялары арнаулы тізімдемелерде есептеліп, онда ... ... ... ... инвестициялар, тауарлы-материалдық қорлар бойынша шот
фактуралары немесе басқадай есеп ... ... ... бөлек көрсетіледі. Тізімдемелердегі жазулар – шоттар,
фактуралар немесе олардың орнына ... ... ... ... ... ... ... Тізімдеменің бағдарында (графасында)
сатып алушылар (тапсырыс ... ... ай ... ... және ... ... ... топтары бойынша сатлыған
активтердің сандық ... ... ... ... мен ... ... ... бөлімше шоттарының кредиті ... ... үшін № 11 ... қолданылады.
Тауралрды сату мен сатып алу кезіндегі барлық қатынастар, жеткізу
келісімдері, ... ... ... мен сату және ... ... сондай-ақ келісімшарттарымен және тағы да басқа құжаттар
құқықтық ресімделуі ... ... және ... ... ... ... «тауар» болып табылады. Сондықтан ... ... ... көрсетіліп, оның бағасы мен келісілген жалпы құны
аталып өтуі қажет. Келісім бағалары тұрақты, тұрақсыз және ... ... ... баға ... ... тауарларды төлеу кезінде қадағалаанды
және өзгерістерге ұшырамайды. Инфляция жағдайында (ақшаның ... ... қол қою мен ... ... ... уақыт
айырмашылығына байланысты сатушы теңгені арадағы есеп айырысуға ... ... ... ... ... ... байланысты тиімсіз
(қиын) жағдайға тап болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... белгілеуге тырысады. Бұл жағдайда тауардың жалпы валюталық
сомасы ... және ... ... ... қайта санау тәртібі
мен бағамы белгіленеді. Әр ... ... ... әр ... ... ... ... күніне, болмаса белгілі бір
банктегі оның төлемі жүргізілген күніне таңдап алынуы мүмкін. Осындай кезде
сатушы үшін ... ... бір ... ... сомасының төлегендігі
тиімді болады.
Тұрақсыз баға келісімшартқа отыру барысында тұрақты бағаны ... ... ... ... ... әсер ететін факторлар жиі өзгерген уақытта ... ... ... ... бағасы белгіленіп, оны есептеудің әдістері мен
жағдайлары қарастырылады. Келісімшартта қосылған құн салығы көрсетілмейді,
алайда шот-фактурада салықтың бұл түрінің ... ... ... элементі ретінде қаржылық жағдай саналады. Қаржылық жағдай есептеудің
түрлерін, тәсілдері мен нысандарын анықтайды.
Кейбір жағдайларда жабдықтаушы сатып ... ... ... ... весель алуы мүмкін. Алынған ... ... ... ... соманы төлеу бойынша жазбаша міндеттемені білдіреді.
Вексель дегеніміз – ооынң иесінің белгіленген ... яғни ... ... соң
борышкердің ақша төлеуін талап ететін құқығын ... ... ... ... алу және сату ... ... капиталды
қысқа мерзімді инвестициялауқұралы болаотырып, вексель бағалы ... бір түрі ... ... ... ... ... ... жазылған жазбаша борышқорлық
міндеттеме ... ... ... ... иесіне міндеттеменің мерзімі
өткеннен кейін немесе мерзімінен бұрын вексельде көрсетліген соманы төлеуді
талап етуге даусыз ... ... ... ... яғни ол ... ... жүргізуге міндет алған заңды немесе жеке ... ... ... ... ... алған заңды немесе жеке тұлға вексель беруші
деп аталады. Ал вексель бойынша төлем ... ... ... ... ... жалпы түрін мына төмендегі суреттен көруге болады:
|ВЕКСЕЛЬ ... (жүз мың) ... ... ... ... ... сома ... ... ... ... ... ... ... ... ақша ... ұйымның аты ... жыл ... ... ... ... ... ... ... ... аты ... ... ... қолдары және ұйымның мөр таңбасы ... ... мен ... ... ... ... ... етеді.
Құжатта міндетті түрде вексельдік таңба, яғни вексель деген жазу жазылып
оның ұсынылған күні мен орны ... ... ... пайызы, төлеу
мерзімі көрсетілуі керек. Аударылмалы вексельді трасат (борышкер) акцептеу
керек, ондай болмаған ... ... ... ... ... ... Вексель берілген уақытынан бастап төлеу мерзіміне
дейін жабдықтаушының иелігінде болуы, тауарға төлем төлеу үшін басқа ... ... жеке ... берілуі немесе банк мекемесінен несие алу үшін
пайдалануы мүмкін. Вексельдің маңызды деректемесі ... ... ... Кәсіпорындар мен ұйымдардың бухгалтерия қызметкерлері вексель
бойынша төһлем мерзімдерінің сақталуын қадағалап оны ... ... ... есеп ... есебі арнайы «Алынған вексельдер» шотында
жүргізіледі. Бұл шотта ... ... ... және тапсырыс
берушілермен арадағы олардан ... ... ... есеп ... ... ... ... тауарлар мен дайын өнімдер үшін вексельдер алынғанда:
Дт: 1210 ... ... ... 1210 ... тиісті борыштар» шоты
Ал вексель бойынша сатып алушылардың борыштарының жабылуына, яғни ... ... ... ... 1030 ... ... ... ақша қаражаты»
Кт: 1210 «Алынған вексельдер» шоты түріндегі бухгалтерлік жазуы жазылады.
Айта ... бір ... ... ... ... ... ... пайызмөлшері жылдық мерзімге негізделеді. Мысалы: 500000 (бес жүз
мың) теңгеге алынып және оған қоса жылдық 5 (бес) ... ... ... ... ... деп ... Осы жағдайда біздің вексель бойынша
алуға тиісті сомамыздың ... ... ... ... осы ... ... алты айға емес ... айға жазылып берілген
жағдайда алынуға тиісті сома мына санға тең ... ... ... ... ... ... жазуларымыз келесідей
түрде жазылады:
А) вексель алынғанда
Дт: 1210 ... ... ... ... 1210 ... тиісті борыштар шоты ... ... ... ... алушылардың борыштары есептелген пайыз сомасымен
бірге өтелгенде
Дт: 1010 ... ... ... 1210 ... ... шоты ... алушылар мен тапсырыс берушілердің
Борыштары шоты бойынша жүргізілетін операциялар
|№ |Операциялар мазмұны ... |Тип |
| | |ін шот |шот | |
|1 |2 |3 |4 |5 |
|1 ... ... ... ... |1210 |3010 | |
| ... ... есептелінген сатып| | | |
| ... ... ... борышы | | | |
|2 ... ... ... ... |1210 |3130 | |
| ... ... есептеліген | | | |
| ... құн ... ... | | | |
|3 ... ... ... ... аванс |1610-1610 |1210 | |
| ... ... | | | |
|4 ... ... және тапсырыс берушілерден |1030 |1210 | |
| ... ... ... келіп түскен сома | | | |
|5 ... ... және ... ... ... | |
| ... ... ... ... |4240 | | |
| ... өтелінді | | | |
|6 ... ... ... тауар, өнім,|1280 |1210,2120-2130| |
| ... ... үшін ... ... | | | |
|7 ... ... және ... ... |1030 |1280 | |
| ... вексельдері үшін борыштарын | | | |
| ... | | | ... ... ... ... ... алушылар мен тапсырыс беруші ... және жеке ... ... анықтау жүйесін қанщалықты арттырғанымен, оларға ... ... ... ... ... үшін ... есеп ... алынуға тиісті сомалардң бір бөлігі ғана ... ... ... ... ... әрдайым кездесіп отырады. Сатып алушылардың
келісімшартқа сәйкес ... ... ... ... ... деп ... ... қарыздрға – уақытында төленбеген, жабылмаған
және де тиісті ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңына сәйкес талап ету мерзімі өтіп
кеткен дебиторлық берешек ... ... ... ... ... ... ... борыштарды есептен шығарудың екі тәсілі бар.
Біріншісі – ... ... ... әдісі, мұнда шығындар нақты шоттарда
үмітсіз деп ... ... ғана ... ... шығарылады. Екіншісі –
резервтік әдіс, бұл ... ... ... ала қарастырылған тәсілмен
есептеледі.
Тікелей еспетен шығару әдісі бухгалтерлік есеп тұрғысынан ... ... ... ол ... мен ... ... ... яғни күмәнді борыштарды тауарлар жеткізіліп түсірілген немесе
қызметтер көрсетліген сәтінде ... ... оның ... деп ... ... ғана ... ... Кәсіпорындар мен ұйымдар
күмәнді ... ... ... ... ... алады. Күмәнді
қарыздар бойынша резервтердің есебі 1290 ... ... ... ... жүргізіледі. Күмәнді қарыздар бойынша резервтер есеп
беретін ... ... ... мен ... ... ... ... түгендеу жүргізу нәтижесіне жасалынады. Азаматтық
кодекстің 1-бөліміндегі 178-бабына сәйкес борыштың ... ... ... 3 (үш) жыл ... ... Үш жыл ... ... өтелмеген
борыш күмәнді қарыздарға жасалған резерв ... ... ... ... ... ... талап ету мерзімі өтіп кеткен
дебиторлық борыштар «үмітсіз ... деп ... Ал ... қарыздар
сомалары құрылған күмәнді қарыз бойынша резерв есебінен есептен шығарылады.
Егер ... ... ... ... ... ... ретінде есептен
шығарылып және ол осы есептен шығарылып және ол осы есеп беретін кезеңде
өтелсе, бухгалтерлік ... ... жазу ... ... ... ... беру ... жүргізілсе):
Дт: 1290 Күмәнді қарыздар бойынша резевтер шоты
Кт: 1210 ... ... ... ... ... ... дебиторлық қарыз сомасы есеп берудің ... ... онда ол сома ... емес ... түскен табыс есебінде
танылады. Бұл жағдайда бухгалтерлік есепте :
Дт: 1030 ... ... ... ақша ... 6010 Негізгі емес қызметтен алынатын басқадай кірістер шоты түрінде
жазу жазылады.
Мысалы: «ҚКК» фирмасының дебиторлық ... 200000 (екі жүз мың) ... ... ... ... ... сомасы 50000 (елу мың) теңгені құрайды
деп есептейік. Сонда қаржылық есеп беру кезінде ... ... ... сомасы 50000 (елу мың) теңге кезе шығындары ретінде танылады да,
«ҚКК» фирмасының бухгалтерлік балансында ... ... ... 50000 ... теңгеге азайтылып 150000 (бір жүз елу мың) теңгеге (200000-50000) тең
болады.
Кез келген кәсіпорындар мен ... алып ... та ... барлығы да қай
шоттардың төленбейтіндігін алдын ала болжап білу ... ... ... ... күмәнді қарыздарды бағалау үшін мынадай екі әдісі
қолданылады:
Несиеге сатудан алынатын таза табыстан есептелінген ... ... ... ... ітуралы беруде);
Дебиторылқ қарыздарды өтелу мерзімі бойынша есептеу әдісі ... ... ... әдістің мақсаты күмәнді дебиторлық ... ... ... ... ... болса, екінші әдістің
мақсаты дебиторлық борыштың таза ... ... ... есептеу болып
табылады. Көпетеген кәсіпоырндар мен ұйымдар да бұл әдістердің екеуі ... ... ... ... ... алынатын таза табыстан еспетелегн пайыз
әдісіне тоқталатын болсақ, бұл әдіс ... ... ... ... ... шеккен нақты шығындар мен несиеге стаудан
алынатын таза табыстан ... ... ... ... ... ... отырып есептеледі. Содан кейін бұл пайыз күмәнді қарыздар
көлемін анықтау үшін есеп беру ... ... ... өнімге қолданылады.
Мысалы: «ҚКК» фирмасының 2004 жылғы көрсеткіштері:
Сатылған ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... тг
Соңғы үш жылдағы «ҚКК» фирмасының күмәнді қарыздар
|Жылдар ... ... ... ... |900000 ... |930000 ... |950000 ... |2780000 ... ... ... бұл ... ... ... бойынша пайыз
мөлшері орта есеппен 3,5% деп есептейді. ... ... ... ... ... ... сомасы былайша есептеледі:
(1000000-50000-10000)*3,5%=32900 тг
Осы табылған күмәнді қарыздар ... ... ... ... ... жыл ... (2002 жыл) мынадай жазу жазады:
Дт: 7210 ... және ... ... ... 1290 ... ... бойынша резерв
32900 тг
Жоғарыдағы сандарды есекере ... 2004 ... ... ... ... ... резерв сомасының 40900 (қырық мың тоғыз жүз) теңгеге тең
болатындығын білуімізге болады. ... 8000 ... мың) ... ... алынбаған дебиторлық борыш және 32900 (отыз екі мың тоғыз жүз)
теңге есепті жылдағы сатлыған тауарлар бойынша күмәнді ... ... ... резерв сомасы.
Жалпы күмәнді қарыздар бойынша жасалынған ... ... ... ... үшін ... қолданылады:
Негізгі дебиторлық борышқа жасалынған бірыңғай құрамдастырылған мөлшерлеме;
Алынуға тиісті ... ... ... әрбір сомасына бөлек негізделген
мөлшерлеме;
Осы атап өткен екінші әдісіміз бойынша мысал келтірейік:
«ҚКК» ... 2004 ... 31 ... ... ... ... ... бірлігі теңге)
|Сатып |Түсуге |Уақтылы |Бір ... |Үш ... ... ... ... ... |
| ... | |тоқсан |ені ... ... | ... | ... |
|«Арал» |350000 | ... | | ... | | | | | ... |250000 | | |100000 |150000 ... | | | | | ... АҚ |500000 |300000 |100000 | |100000 ... |1100000 |300000 ... |100000 |250000 |
|Күмәнді | |5 |1020 |30 |50 ... ... | | | | ... | |15000 ... |30000 |125000 ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... берілген мысалымызда «ҚКК» фирмасының алынуға тиісті шоттарының
сомасы қарастырылған. Яғни кестеде «ҚКК» фирмасының дебиторлы және ... ... ... кезеңге бөлініп көрсетліген. Сондай-ақ бұл жерде
фирманың алынуға тиіс шоттарының кешіктірілген мерзімдеріне сәйкес ... ... ... ... ... ... Яғни ... фирмасы
өздерінің сатқан тауарлары мен көрсеткен ... үшін ... ... ... ... жеке ... ... дер кезінде
төленбеген сомасының 5%, бірінші тоқсанда кешіктірілгендерінің 10%, ... ... 20%, ... ... ... 30%,
төртінші тоқсанда кешіктірілгендердінің 50% мөлшердегі сомаларын күдікті
борыштар деп ... ... ... ... 2003 ... 31
желтоқсанына болжанған күдікті қарыздарының мөлшері 235000 (екі жүз отыз
бес мың) ... тең ... ... болады
(15000+25000+40000+30000+125000). Егер «ҚКК» фирмасының ... ... ... ... сомасы жоғарыда табылған 235000 теңгеден артық
немесе кем ... ... ... ... ... ... өзгерістер
енгізіледі.
2.2 Басқадай дебиторлық борыштардың есебі
Кәсіпорындар мен ұйымдарда басқадай ... ... ... дебиторлық
борыштар төмендегідей шоттарда есптеледі:
1280 «Алынуға тиісті қосылған құн салығы».
1280 «Есептелген пайыздар».
1250 «Жұмысшылар мен ... ... ... ... де ... ... шоттарда «Сатып алушылар мен ... ... ... жатпайтын (сатылған тауарларға, ... ... ... ... есеп айырысу операциялары есептеледі.
«Алынуға тиісті қосылған құн салығы» шоты ұйымның сатып ... ... ... тағы да басқалары бойынша жабдықтаушыларға төленген
қосылған құн салығы сомасы жайлы ақпарттарды жинақтауға арналған. Салықтың
бұл түрі ... ... мен ... ... жанама салық болып
саналады. Осыған орай бұл салықты стып ... ... ... ... ... салықтар бюджетке тауарларды сатып алатын заңды және жеке
тұлғалардың ... ... осы ... ... түседі.
Неғұрлым баға жоғары болса, соғұрлым салқық сомасы да жоғары ... ... ... құн ... ... ... ... мен
қызметтер) үшін сатып алушылардан алынған салық пен ... ... ... төленген қосылған құн салығы сомалары арасындағы
айырмашылық ретінде ... ... мен ... ... және ... ... ... бойынша есептелінген қосылған құн сомасына:
Дт: 1280 «Алынуға тиісті қосылған құн салығы» ... 3310 ... және ... есеп ... шоты ... 1280 «Алынуға тиісті қосылған құн салығы» шоты
Кт: 1280 «Басқадай несиелік ... мен ... шоты ... ... жазылады.
1280 «Есептелген пайыздар (проценттер)» шотында ... ... ... ... ... құралдары, берген несиелері мен қарыздары, ... үшін ... ... ... ... ... ... алатын дивидендтерінің сомасы есептелінеді. Осыған байланысты
«Есептелген пайыздар» шотына сәйкес негізгі бухгалтерлік жазулар мына түрде
жазылады:
Жылдағы негізгі ... ... ... берілген заемдар бойынша
пайыздар есептегенде:
Дт: 1280«Есептелген пайыздар» - деп ... ... 6120 ... дивидендтері және пайыз түріндегі ... ... шот ... ... жазу ... ... бойынша борыштардың жабылуына:
Дт: 1030 «Ақшалар» шоттарының тиістілері,
Кт: 1280 «Есептелген пайыздар» деп аталатын шоты ... ... ... ... мен басқа тұлғалардың борышы» деп ... ... мен ... да ... ... ... ... ақпарттар
жинақталады. Бұл шотта жұмысшылар мен басқа да ... ... ... ... ... үшін үшін және ... ... үшін
берілген сомалар, сонымен қатар жұмысшылар мен ... ... ... ... үшін ... сомалар есептелінеді.
Жалпы әкімшілік-шаруашылық қажеттілігі (шығындары! Және қызметтегі
іссапарлары үшін есеп ... ... ... ... ... 1250 ... мен басқа тұлғалардың борышы» шоты
Кт: 4420 «Алдағы кезеңдердің кірістері» шоты түріндегі бухгалтерлік жазу
жазылады.
Есеп беру тиісті ... ... ... ... ... : ... негізгі құралдар, инвестициялар, материалдар және тауарлар деп
аталатын шоттардың ... ... ... мен ... ... ... шот» кредиттелнеді.
Есеп беруге тиісті тұлғалардың аванс ретінде ... ... ... ... ... ... кінәлі адамдардың
төлеген сомалары, жұмысшының алған қарыз ... ... ... ... 1250 ... мен басқа да тұлғалардың борышы» шоты
Кт: 1030 «Ағымдағы банктік шоттардағы ақша ... шоты ... жазу ... ... тиісті тұлғалардың кәсіпорынның есебінен шығарған шығындарының
сомасына:
Дт: 7010 ... сату ... ... ... және әкімшілік шығындары»;
8410 «Үстеме шығындар»;
деп таталатын шоттардың тиістілері.
Кт: 1250 «Жұмысшылар мен басқа да тұлғалардың борышы» түріндегі екі ... ... ... «басқадай дебиторлық борыш» шотында төленуге тиісті ... ... ... ... және ... тыс ... ... сомалар, жабдықтаушылар мен мердігерлерге, көлік ... ... да ... тұлғаларға деген шағым талап сомалары, тауарлық-материалдық
қорлардың жетісеушлігі, өсімақылар, тағы да басқалар ... ... ... ... ... ... ... тәсілінен айқындайтындықтан күдікті борыштар бойынша ... ... Олар ... қоры ... ... және ... өтелмей қалуынан
сақтандырады. Бухгалетрлік баланста дебиторлық берешек ... ... ... ... шығару үшін көрсетіледі. Салық Кодексіне сәйкес
күмәнді талаптар Қазақстан Республикасының заңды ... және ... ... ... ... ... ... іс-әрекет
жасайтын заңды тұлғалар тауар өткізу, жұмыс ... ... ... ... ... ... бастағанда 3 жыл ішінде қанағаттандыратын
талаптар, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... деп ... байланысты қанағаттандыратын талаптар күмәнді
деп танылады. Күмәнді дебиторлық борышты ... ... ... салыстыру
принципі бойынша дебиторлық борыштың есепті кезеңді ... ... ... ... ... ... борыш операциялық іс-
әрекеттен болған шығыс күмәнді борыштан шығыстары ретінде көрсетіледі. ... ... ... ... онда ... мен ... тиісті
шоттарға ешқандай түзетулер талап етілмейді.
Қорыта келгенде, басқа да кредиторлық қарыздар мен ... ... ... жүргізіледі: 3350, 4150, 4160, 3360, 4250, 4230. Несие
берудің басқа түрлері 4030 ... да ... ... ... ... ... еңбеккерлері үшін банкіден алынған ... ... ... ... мен ... және берілегн
вексельдері есепке алынады. Кәсіпорын өз өндірісінң тиімді және ырғақты
жұмысын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... қажет қорларын құрайды. Кәсіпорынды жабдықтау экономикалық
және әлеуметтік даму жоспарларына ... ... ... өзінің
ұдайы өндірісін қамтамасыз ету үшін өнім шығарушы кәсіпорындармен немесе
делдалдық ұйымдармен келісімшартқа отырады.
Кәсіпорынның дебиторлық және ... ... ... ... ... материалдарды ұқыпты жұмсауға, өндіріс қалдықтарын азайтуға, ысырапты
жоюға, бәсекеге жарамды өнімдерін өндіруге (ұлғайтуға), оның ... ... ... ... ... ... сақтауға, алдағы
кезеңде инвесторларды осы кәсіпоырнның ісіне толықтай араласуға, жаңа
нарықтық қатынастарға ие ... ... ... пен ... ... ... Қолданылған әдебиеттер тізімі:
«Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп», Алматы 2003, ... ... ... ... 246-275, ... есеп ... және негіздері» : оқулық / Қ. К. Кеулімжаев, Н.
А. Құдайбергенов. - Алматы : Экономика, 2006.
Беттер 140-172, 274-287.
Қазақстан ... Заңы ... есеп және ... ... есеп шоттарының үлгілік жоспары (Қазақстан Республикасы Қаржы
Министрінің 2007 жылғы 23 мамырдағы №185 бұрығымен ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Шымкен құс» ЖШС дебиторлық және кредиторлық қарыздар қозғалысын талдау және жетілдіру жолдарын ұсыну63 бет
«Шымкент май» ақ-дағы басқа да дебиторлық қарыздарды аудиторлық тексерудің қажеттілігі69 бет
«Қазақстан - Каспийшельф» ЖШС-ң дебиторлық қарыздар есебін талдау21 бет
Дебиторлық берешекті басқарудың теориялық негіздері . «Қазақстан - Каспийшельф» ЖШС-ң дебиторлық қарыздар есебін талдау14 бет
Дебиторлық және кредиторлық қарыздар есебі36 бет
Дебиторлық және кредиторлық қарыздар есебі туралы5 бет
Дебиторлық қарыздар26 бет
Дебиторлық қарыздар есебін ұйымдастыру63 бет
Дебиторлық қарыздар және олардың түрлері10 бет
Дебиторлық қарыздар, оның түрлері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь