Бастауыш сынып оқушыларының оқу икемділігі мен машығын қалыптастыру

Мазмұны
КІРІСПЕ

1.1. Оқу икемділіг мен машығының мәні
1.2. Қазіргі сабақ құрылысында оқу икемділіг мен машығының ролі


2. ОҚУШЫЛАРДЫҢ ОҚУ ИКЕМДІЛІГІ МЕН МАШЫҒЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ЖОЛДАРЫ
2.1. Оқу еңбегін ұйымдастыу кезінде икемділіктер мен машықтарды қалыптастыру
2.2. Оқу икемділіктері мен машықтарын кезең бойынша қалыптастыру әдістері


ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қосымшалар
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ
1.1. Оқу икемділіг мен машығының мәні
1.2. Қазіргі сабақ құрылысында оқу икемділіг мен машығының ролі
2. ОҚУШЫЛАРДЫҢ ОҚУ ИКЕМДІЛІГІ МЕН ... ... ... Оқу ... ... кезінде икемділіктер мен машықтарды
қалыптастыру
2.2. Оқу икемділіктері мен машықтарын кезең бойынша қалыптастыру әдістері
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... берудің жаңа жүйесі
жасалып, әлемдік білім беру ... ... ... ... мен ... ... ... білім беру
стандартына сәйкес білі мазмұны, оның басым ... мен ... сай ... ... ... ... ... шығармашылық
ізденісті талап етеді.
Ұлы данышпан Аристотель кез келген әрекеттің ... ек ... ... дәлелдеген.
- соңғы мақсаттың (нәтиже) дұрыс қойылуы;
- сол мақсатқа жету үшін мәтіндер мен құралдарды дұрыс ... жеке ... ... дамыту іс әрекет пен оқыту үрдісінде ғана
іске асады. Жалпыға мәлім ... ... ... ... ... ... (ойын, оқу, еңбек, танымдық коммуникативтік) үйлесуі арқылы
болады. Сондай-ақ жалпы білім беретін және кәсіптік ... ... ... ... ... ... ... негіздерінен терең
де тиянақты білім беру керектігіне баса назар ... ... ... ... ... және ... білім көздерімен жұмыс істеуге
белсендірек тартуға, ... өз ... ... ... ... ... ... реформасында оқыту формаларын, әдістері мн құралдарын одан әрі
жетілдіріп, иімді тәсілдерді ... ... ... мектептер бас басқармасы мақұлдаған «Оқушылардың
жалпы оқу икемділігі мен машығын қалыптастыру туралы ... ... ... ісін ... дамытуға игі ықпал етеді.
Оқушылардың оқу еңбегін шебер ұйымдастыру тәсілдрі педагогика саласында
жеткіліксіз зерттелген. Оқушылрадың белсенді ... ... ... ... отырған педагогика ғылымдары ... ... ... ... ... ... ... информация тасқынын бағдарлай ауға және өз ... ... ... ... ... ... хақында талай ұрандар көтерілді. Ал іс жүзіне
келгенде методикалық және басқа ... ... ... ... [2]
Бастауыш сынып оқушыларының ісәрекетінде оқу ... ... ... ... ... ... ... мақсат өз
бетімен оқу икемділігн қалыптастыру ... ... ... ... күнге дейін өз деңгейінде қарастырылмауы ... ... ... ... ... оқу ... мен машығын
қалыптастыру» деп ... ... ... ... Бастауыш сынып оқушыларының оқу икемділігі мен машығын
қалыптастырудың теориялық және ... ... ... ... ... сыныптағы оқу-тәрбие үрдісі.
Зерттеудің ғылыми болжамы: ... ... ... ... ... оқу ... мен ... қалыптастырудың теориялық негіздері
айқындалса; сол бойынша оқушылардың жас ерекшеліктеріне ... ... оны ... ... ... ... оқу-әдістемелеік кещендермен қамтамасыз етілсе, онда оқушылардың
оқу икемділіг мен машығын қалыптастыруға негіз болады.
Зерттеудің міндеттері:
- бастауыш ... ... оқу ... мен ... ... ... айқындау;
- бастауыш сынып оқушыларының оқу икемділігі мен ... ... ... саралу, өлшемдері мен
көрсеткіштерін анықтау, моделін құру;
- ... ... оқу ... мен ... ... ... ... оны
педагогикалық эксперимент арқылы тексеру.
- Зерттеу әдітері:
- Зерттеу мәселесіне ... ... және ... ... ... талдау жасау, педагогикалық эксперимент жүргізу, оның
нәтижелерін сұрыптау, оларды сандық жағынан ... ... ... диплом кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан,
пайдаланылған әдебиеттер тізімі мен ... ... ... ... ... ... ... көрнекі үрде бейнелеген кесте, сурет
орналасқан.
1. Оқушылардың оқу икемділігі мен машығын ... ... Оқу ... мен ... ... ... ... ұстаздар қауымы мектеп рефорасы
қойған талаптар ... ... ... ... ... ... ... мазмұны мен міндеттерінің мәнін жаңаша түсіндіру
мен жетілдіру ісіне кірісті. Оқыту мазмұны теорияся ... ... оқу ... ... ... принциптерін анықтау жолында
ғалымдар көптеген жұмыстар атқарады. Мысалы, М.А.Данилов [4], И.Я.Лернер
[5], М.Н.Скаткин [4] ... ... бойы ... ... ... элементтерін, өмір тәжірибесін ... ... ... сөз ... Олар табиғат, қоғам, ойлау мен іс-
әрекеттер жайлы ... ... ... ... әрекет тәжірибесі,
адамдардың бір-бірімен қарым-қатынасынан туатын материалдық және рухани
байлықтары.
Интеллектуалдық және ... ... пен ... совет
мектебіндегі білім мазмұнының бөліктері қатарына ... Оушы ... ... \, оған ... ... тәсілдерімен қатар оқу еңбегін
саналы ... ... ... ... ... мен ... Бұларды ол кез-келген жаңа жағдайға бейімдей алса, оның алдынан
тфорчетволық ... жолы ... ... ... ... іс-әрееттер арқылы
жас шәкірт өзін ... ... ... қарым-қатынас жасауға
үйренеді. Ендеше икемділік пен машықтың оқу ... ... мен ... мазмұынында үлен мәні бар.
Жалпы оқу икемділіктері мен машықтарынң ... ... бұры ... мына ... ... ... ... оқу материалын түсіндіреді, оқушы мұны қабылдайды,
меңгереді және қайта баяндап береді. Бұл схема бойынша ...... ... ... ... ... ретінде, ал оқу нәтижесі
мұғалімнің тек жеке ... ... ... ... ... оқу ... субъектісі ретінде ғана оқытудың мақұсаты мен
міндетін табысты шешуге болады....» [6] Ендеше қазіргі кезеіңде ... ... ... ... ... ... оны ... және оған керек икемділікті
үнемі қажетсінуін әрбиелеу қажет. Сөйтіп, мұғалімнің ең алғашқы міндеті ... өз ... ... және ... ... ... жұмыс
істеуге, уақытты қадірлеп, оны дұрыс пайдалануға, күн тәртібін орндауға, іс-
әреетін жоспарлап отыруға үйрету.
Енді мына «білім», «машық», «икемділік» ... ... ... ... ... бұл түсініктердің біркелкі анықтамалары жоқ. Айта
кету керек, бұл мәселе республикамызда ... ... ... және
жеке пәндер программаларында бірыңғай шешімін таппаған.
Білім-фактілер, еределер, қорытындылар, заңдылықтар, идеялар, теориялар
түрінде кездесетін шындықтың ... ... ... ... ... ... адам санасында түсінктер, ұғымдар түрінде бейнеленеді.
Икемділікті көбіне іске асқан, қолданысын тапқан білім деп ... ... ... ... басқа да қызмет бар. Онда икемділік
ақыл-ой және практикалық әрекеттің саналы мақсатты ... ... ... деп ... қандай да болсын қызмет тәсілін саналы ... ... Бұл ... мына жүйеге негізделеді. Оқу қызметі белгілі
бір ... ... ... іске ... ... іс ке асу ... – икемділік. [7]
Машық бірнеше ре қайталанған жаттығулар негізінде қалыптасады.
А.В.Петровскийдің ... ... ... ... ... ... айтылады. Оқушының күрделі іс-әрекетті әр түрлі жағдайда
орындау үшін бойындағы бар ... мен ... ... түрде пайдалануын
икемділік деп анықтайды.
«Оқыту» - оқушылардың жаңа білім, икемділік пен ... ... ... ... ... ... ... жататындар мыналар:
- оқулықпен жұмыс істеу;
- жаңа тақырып бойынша мұғалімнің түсіндірмесін тыңдау;
- сабақта мұғалімнің басшылығымен өз бетінше жұмыс істеу;
- мұғалімнің сұрағына ... ... ... ... ... ... топмсаяхатқа шығып, табиғат құбылыстарын бақылау;
- жазба жұмыстарының түрлерін орындау;
- үй ... ... ауа ... бақылау күнделігін жүргізу;
- теледидардан оқу программасы бойынша берілетін хабарларды тыңдау
т.б.
Қандай болсын ... ... ... іс-әрекет үстінде, басқа
адамдармен қарым-қатынас жасау барысныда ... ...... ... өз ... атқаратын іс-әреетке ұласады. Икемділік пен
машықты меңгеру еңбекті ғылыми ұйымдастырудың ... ... ... ... еңбекті йымдластырудағы негізгі принцип уақыт пен күшті
үнемдеу деп көрсеткен. Сондықтан, икемділік пен машықты ... ... ... еңбк ... ... жұмысты қатеміз орындауға
мүмкіндік туғызады. Мұндай ... ... ... ... ... пен
машықты дұрыс меңгеруден туған оқу еңбегінің ... ... оған ... ... пен ... төменгі сынып оқушыларын оқыту ісінде,
олардың жетілуі жолында ... ... ... ... және ... ... ... болады.
К.Д.Ушиский: «Икемділіктің қандай түрінде де – жүру, сөйлеу, оқу, жазу,
сурет салу, есептеу т.б. машықтар ... роль ... Егер ... ... ... ... ... жетіліп дамуы қиын болар еді.
Аадм машықтана келе ақылы ... жаңа ... жаңа ... ... Міне,
сондықтан тәрбиеленушілерге қажетті машықтар туралы түсінік бермей, ақыл-
ойын дамыту жағы ғана ескерілсе, онда ол ... ... ... айрылар
еді» [9] деп жазды.
Икемділіктер мен машықтар жалпы (пәнаралық) және арнайы (жеке оқу пәні)
болып бөлінеді.
Біз бұл құралда ... ... ... ... оқу ... мен
машықтарына ғана тоқталамыз.
Оқу министрлігі бекіткен «Оқушылардың жалпы оқу ... ... ... ... ... (1984 ж.) ... мен ... салаға ажыратылған: 1) оқу – ұйымдастырушылық; 2) оқу – информациялық;
3) оқу – интеллектуалдық; 4) оқу – ... ... ... [7], төртінші саланы Н.А.Лошкарева [10] ұсынған).
Оқу-ұйымдастырушылық икемділіктері мен машықтары мынадай негізгі екі
топқа ... Блім ... ... ... ... бағытталған икемділіктер;
2. Оқу тапсырмаларын орындау ... ... ... беретін
икемділіктер.
Бірінші топқа санитарлық-гигиеналық талаптарды орындауға байланысты
икемділіктер енеді: а) сабақтағы ... ... ... ... ... жазу ... ... кірісу тәртібі т.б.); ә) үзілістегі тәртіп
талаптары (қысқа және ұзақ ... ... ... ... ... ... тазарту т.б.); б) ұзартылған күн ... ... ... талаптарды орындау; в) мектепте және үйде ... ... (үй ... ... дайындалу, ұйқы, тамақтану, таза
ауада болу, демалы, каникул күндерін дұрыс өткізу т.б.); ... ... ... ... ... топқа оқу тапсырмасын орындауда ... күш пен ... ... ... ... ... тобы ... Оларға өлеңді
жаттау, мәтінді баяндауды ... сеп ... ... ... ... ... ... өз бетімен жұмыс істей білу, орныдалған жұмыс,
тапсыраны даяр үлгі ... ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады.
өйтіп, оқу-ұйымдастыру икемділіктері оқушыынң оқу еңбегін ... ... ... ... ... айтқанда, кез келген оқу
әреетін белгілі мақсатқа бағыттай білуге, оған ... ... ... ... ... информацяның ауызга, жазбаша,
көрнекі түрлерін меңгеруге мүмкіндік беретін икемділіктер жатады. Ол – ... оқу ... ... және оны ... алу шеберліг. Жеке оқу
пәндері бойынша оқушылар негізгі ... ... ... ... істеу, мәтіннен, суреттерден мәліметерді ... алу, ... ... білу ... ... оқулықпен жұмыс істеудің бүкіл
жүйесі – кітап мазмұнымен танысу, қажетті беті, ережені, ... тез ... ... ... ... де осы ... ... сынып оқушыларының қажеті информация алуының ең басты жолы -
оқу икемділігі. Оқу икемділігі – ... ... ... айнала қоршаған
дүниемен қарым-қатынас жасаудың машыққа айналуы. Бастауыш мектеп ... ... ... ана тілі сабақтарының мазмұны арқылы көрініс табады. Ол
үш негізгі өлшемге бөлінеді:
1. Жазба тіл жүйесінің ... ... ... ... ... ... арналған оқулықтардың негізгі түрлері.
Бастауыш сынып оқушыларын оқуға үйрету жүйесі сабақтың мынадай үш түрін
қамтды – сауат ашу сабағы, сыныпта оқу ... ... оқу ... бұл үш түрі ... ... ... және бір мақсатты
көздейді. Оқу сабағында жоғарыда аталған ... ... ... ... іске асуы ... ... бірге, оқу қызметі
процесінде бұл объектілердің әрқайысысы негізгі екі ... ... ... ... ... техникалық жағы (мысалы, кітаппен танысу, жаттығу
тапсырмалары, кітап мазмұнын тез ... ал ... ... ... ... т.б.) оқу ... машықтану құралы. Оқушының кітапты пайдалана білуі,
тақырыпты анықтауы, сыныптан тыс ... ... ... ... белгісі
бойынша (кітап авторы кім, мұқабадағы жазу нені көретеді, сурет не туралы?)
ажыратуы да осыған жатады.
Оқу жұмысының мазмұнды болуы оқушылардың оқу ... ... ... ... ... Оны іске асыру үшін, төмендегілерді ескеру
керек: а) оқушыларда белсенділігін артыру мақсатында ... жиі ... ә) ... сайысын ұйымдастыру; оқуға деген ынтызарлық арттыру
үшін ... тыс ... ... тәсілдерін қолдану.
Сонымен, оқушылар кез-келген информацияның мазмұнын өз бетімен ұғынуы
үшін тек жеке икемділіктермен шектеліп қалмай, ... ... ... ... ... ... талдау, жинақтау, алыстыру, қоыртындылау, себеп-салдар
байланыстарын аңғару және ақыл-й дамуна себін тигізетін басқа логикалық
әрекеттер сияқты ... ... ... икемділіктердің әрқайсысын жеке қарастырайық. Оқу
пәндерін меңгеру ісінде талдау, ... ... роль ... мен ... ... ... ... тұтастығын, оның
ерекшеліктерін сақтай отырып, қайта қалпына келтіру дегенді білдіреді. Яғни
ойлау жинатаудан ... ... ... ... ... ... кейін оның бөліктері алынып, сол зат ... ... ... ... ... ... ... бірі – салыстыру. Саоыстыру
операциясының көрсеткіштері төмендегі алты түрлі деңгей арқылы анықталады.
Бірінші ... ...... ... ... ... ... белгілерін атай салады;
Екінші деңгей – оқушы салыстырудың мәнін түсінбейді, ... ... ... белгілерінің бірнешеуін кездейсоқ болса да атайды;
Үшінші деңгей – оқушы объектінің ұқсастығы мен айырмашылығын ... ... ... ... белгілерін атай отырып, ең негізгісін
ажырата ... ...... ... ... ашудың орнына объектінің өзін
не оның ... ... ... ... ... белгілерге емес,
кездейсоқ белгілерге сүйенеді;
Бесінші деңгей – оқушы ... ... ... ... ... негізгі бөліктері бойынша толық, көлемді, жүйелі
салыстыру жасай алады;
Алтыншы деңгей (ең жоғарғы) – оқу, салыстырудың мәнін ... ... ... ... ... белгілерін жүйелі түрде
дәлелдейді.
Жоғарыда аталған ... ... ... ... ... табылады және І-ІҮ сынып ... ... ... ... осы өлшемдермен анықталады. Жалпыдау икемділігі,
алдымен, ... ... ... байқағышығына, талдау, жинақтауды
меңгеруіне, сондай-ақ қорытындылаудың ... мен ... ... ... ... ... ... икемділікке
төселдіру жұмысы бастауыш сыныпқа арналған пән көемінде арнайы ... іске ... ... ... ... ... ... көрсеткіші ретінде оқушының бұл икемділікті түсініп,
саналы орныдауы, бір жағдайдан екінші ... ... ... ауыстырып
қолдану, қорытындылау тәсілдері мен оның ... ... ... ... ... ... ... білу икемділігінң де өз орны бар. Оның қалыптасуы
мына үш ... ... ... ... ажырата біл; топқа енетін
түсініктерді тап баса біл; сол топ объектісінің ... ... ... ... ойлау операциярларының көмегі арқылы оқушыда
ғылыми түсінік пайда болады. Топтай білу ... ... ... ... коммуникативтік икемділіктер мен машықатар жатады. Оның
негізгі бөлшетері – ауызекі және жазбаша тіл арнайы жазу және тыңдау. ... ... ... және ... тыс ... ... ... бір
жағдайға сәйкес баяндап беру, сұраққа жауап беру, ... ... ... ... ... ... ... барысында қалыптасады.
Байланыстыра сөйлеу оқушылар бойына мына икемділіктерді дарыту, ... ... ... ... ... түісініп, оны басқа мәліметтерден ажыраты, шегін
сезінуі. Егер оқушыға «Орманда» ... ... ... ... ... ал осы ... ... орман туралы екенін
сезінуі, «Біз орманға барғанда» тақырыбы ... ... ... ... мен қимыл-әрекеттер туралы сөз болуы керектігін
сезінуі керек. Байланыстыра сөйлеу ... ... ... ... «Әңгіме кім, не жайлы» деген сұрақтар қою ... ... ... ... іріктей білу;
3. Материалды белгілі бір жүйемен орналастыру, шығарманы жоспар
бойынша құрастыру икемдліг;
4. ... ... ... ... жазу үшін ... ... ... сәйкес пайдалана білу.
Сөз жоқ, байланыстыра сөйлеу икемділігіне, ... тіл ... ... ... ... ... сабақ үстінде іске асырылатын
баяндау, мазмұндама, хат, ... жазу ... ... ... ... ... мйлінше анық болуы керек.
Байланыстыра сөйлеуді, ауызекі тілді ... ... ... еске алынуы тиіс. Алдыме мұғалім диалогты, монологты сөйлеу
түрін меңгермеген, сөздік қоры ... ... ... ... ... ... оқушылрады сөйлеу техникасына жаттықтыруға ... ... ... ... сөйлеуге төселдіру бірінші көзі, ... ... ... - «туа ... сөз ... яғни ... қабілетті пайдалану.
Екінші көзі кітап тілінің оқу пәндеріне сай түрлерін меңгеру, ал үшінші
жолы – ... ... ... ... ... оқушылар алдына
міндетқоя білу. Айталық мәтін ... ... ... ... қазақ
тілі, ана тілі оқулықтарында көрсетілген сөздер тобын пайдалана отырып,
мазмұндама жазуға, дұрыс ... жаза ... ... ... ... ... Осылайша, жоғарыда аталған мүмкіндіктерді
мұғалім дұрыс пайдалана білсе ғана, жұмыс ... ... ... ... ауызекі және жазба тіл формаларын
жетілдіру, байланыстыра сөйлеу, жазуға жаттығудың мына түрлері ... ... ... ... ... бере білу;
2. Оқылған мәтінді талдау, өтілген граматикалық маериалдарға сәйкес
болаын жаттығу түрлері;
3. Ауа райын, табиғатты бақылау күнделігін және ... бақа ... ... ... әр ... етіп ... ... Белгілі бір тақырып, сурет, бақылау бойынша әңгімелеп бере ... ... ... оның ... ... ... бағдарлау;
6. Жатталған көркем сөзді айтып беру;
7. Ертегілерге ойынан шығарып қосу;
8. Үлгі үшін ... ... ... ... ... ... ... ауызша, жазбаша түрлері;
10. Оқылған кітап, көрген кинофильм, спектакль ... ... ... Хат ... ... ... ... хабарландыру, өтініш хат.
Міне, бұл келтірілген тізіміндегі ауызша, жазбаша тілдің нұсқалары,
негізінен, бәрі монологтық сөйлеуге ... ... ... ... ... мүмкіндігі де бар. Байланыстыра сөйлеу мүмкіндіктерінің
көлемі өте кең: ... ... ... жаза ... ... ... білуден бастап, шығармашылық деңгйден көрінетін шығарма, пкір жазуға
дейінгі аралықты қамтиды. Бұл ... ... ... керек,
байланыстыра сөйлеу, жазуға жаттықтыру үнемі және ұзақ уақытқа белгіленген
жоспар бойынша іске ... ... ... ... ерешеліктері ескеріліп
отырады.
1.2. Қазіргі сабақ құрылысында оқу икемділігі мен машықтың ролі.
Мұғалімдер сабақ типтері мен оның ... ... ... ... үнемі хабардар болуы қажет. Мектептің мұғалімдері мен
өткізілген ... ... ... оның ... ... ... ... шебер, пайдаланады, оларды М.И.Махмутов ұсынған сабақ
жүйесінің түрлері ғана емес, типтері де ... ... ... ... ... |
| І. Жаңа оқу ... |а) ... ә) ... б) ... ... (сабақты І |өз бетімен ... ... ... ... ... – |немесе практикалық сабақ; в) аралас|
|кіріспе, байқаулар, материалдар ... г) бір ... ... ... ... ... ... |
| |а) өз ... ... ... сабағы |
|ІІ. Білім, икемділік пен машықты |(ауызша немесе жазбаша жаттығулар) ... ... ... |ә) практикалық жұмыс сабақ; б) |
|мақсатты пайдалану. ... ... |
| | ... ... және ... | ... ... ... ... бес типі ... Аралас сабақ. ... а) ... ... ... ... ... сабақтары (икемділік пен|топтап, жалпылама), ә) жазбаша |
|машықты бағалау). ... ... б) ... (өз |
| ... ... ... д) аралас|
| ... ... үш ... біріктіру).|
Бұл сабақ жүйелері жалпы педагогикалық мақсатқа негізделген материал
мазмұнының сипаты мен оқушылар білімі деңгейіне ... ... ... ... ... ... жұмыстың бір түріне
бағытталған зейіні 20 минуттай ... ... ... осы алғашқы 20
минут өте тиімді кезең ... ... ... ... ... ... ... дәлелдеді.
Бастауыш сыныптардағы сабақтың негізгі белгісі – ода бірдей екі
дидактикалық мақсат алға ... ... жаңа ... ... және
бұрын өтілген материалды меңгеру және бұрын өтілген материал бойынша сұрау.
Алайда бастауыш сыныптарда сабақтың дидактикалық мақсаты ... ... ... ... алатын, өткенс сабақтарда алған білімін
жинақтап, оқу ңбегіннің икемділігі мен машығын меңгеретін, үй тапсырмасын
орындаудың ... ... т.б. ... ... сыныптарда жақсы білім
алуға берік негіз қалайтын оқу-тәрбие процесмен тоғысады. Програмадағы оқу
материаланың көлемі мұғалімге ... ... ... ... ... ... ең көп ... түрі аралас сабақ болғанымен оқу
процесінде сабақтың басқа ... де ... ... Мысалы, ІІІ, ІҮ
сыныптарда табиғаттану ... ... ... ... орнына жаңа
материалды оқып-үйрену сабағын ... жиі ... ... мұғалім 20 минуттық әңгіме ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың танымдық қызметін
арттырады. Шәкірттердің оқулықпен өз бетінш жұмыс істеулері мұғалімнің жаңа
материалды түсіндірумен ұштастырылады.
Мұндай сабақ ... де, ... ... ... ... есте ... ... ауызша айтқанын тыңдай білугеқолайлы
жағдайларды жасаудан бастап, пәндер, ... ... және ... ... ... жинақтау, қорытындылау және жүйелеу)
арасындағы себеп-салдар ... ... ... ... ... ... ... жұмысында білімді және икемділік пен машықты
қалыптастыратын, жүйеге келтіретін бекіту сабағы жиі ... ... ... бұл ... ... ... ... икеділік пен
машықты жетілдіру және жүйелеу сабағы деп біледі.
Сабақтың бұл түрін белгілі бір білім ... ... ... ... ... оқу икемділігі мен машығын бекіту, ... ... ... ету ... ... дұрыс. Мұндай сабақта
жаттығулардың бірнеше түрін қолдануға мүмкіндік туады.
Бастауыш сынып мұғалімдері қолданатын сабақтың тағы бір түрі – ... ... және ... ... Бұл ... да ... ... Оқушылар ауызша жауап немесе жазбаша бақылау жұмыстары кезінде
бұрын меңгерген білімін қалыптасқан үйреншікті және ... ... ... ... ... білімін бақылау және бағалау сабағы
білім, ... пен ... іске ... ... ұштасады. Бұл қорытынды
сабақта оқушылардың аталған ... ... ... оқу ... ... меңгергендгі, тапсырма орынлаудың жүйесі, бірізділігі аныөталады.
Мұғалім мен оқушылардың өзара ... ... ... ... ... ... дамытудың келешекте іске асырылуға тиісті
деңгейін болжауға ... ... ... ... ... сыныптардың мұғалімдері сабақтың
осындай түрлерін тақырыптық жоспарлауды іске асырудың негізгі жағдайы ... Оқу ... мен ... ... ... ... жоспарын
жасауға кіріспес бұрын мұғалім қазіргі сабақ талабын толық меңгеруі ... ... ... отыр.
Соңғы кездегі педагогикалық әдебиеттерде қазіргі сабақ талаптарына көп
көңіл бөлінген. Дидактикалық әдбиеттер авторлары бұл мәселе жайында түрліше
пікір ... ... ... ... талапты тәрбиелік, дидактикалық,
психологиялық, гигиеналық деп төрт топқа ... Ал, ... ... ... ... ерекше мән береді де, ... ... оны ... техникасына байланысты бөледі.
Жоғарыда аталған еңбектердегі сабақ алдына қойылатын талаптар біздің
тарапымыздан тиянақты зерттелді. Мұғалімдер оқу-тәрбие ... ... ... ... және ... мектеп реформасының негізгі бағыттары
талаптары ... алып ... ... қойылатын дидактикалық талап нақты тәрбиелік ... ... ... ... оқу ... мен ... дамытуға
байланысты сабақ құрылысын анықтау ... ... ... мен ... ... оқуды өмірмен байланыстыру, жүйелілік пен бірізділік,
түсініктілік, саналылық, белсенділік ... ... ... ... ... сақтауды, мұғалімнің басшылығымен оқушылардың өө
бетімен ... ... сөз, ... пен практик, әдістер ... ... ... ... оқытудың сабақ және сабақтан тыс
кезіндегі формаларын біріктіруді көздейді.
Сабақтың психологиялық талабына мыналар жатады: ... ... ... есте ... ... ... елестету ерекшеліктерін т.б. ескеру.
Сондай-ақ мұғалімнің психологиялық көңіл-күйі де сабақ ... ... ... Оның ... ... жайдары күлкісі бала психологиясына шөл
даладағы ... нәр ... ... әсер ... Мұғалімнің мейірімділігі
оның әділ талап қоя ... ... ... ... ... ... ... және дене еңбегінің гигиенасына көңіл бөлуі
тиіс. Жоғарыда аталған тааптарды бір сабақта іске асыру ... ... ... ... ... ... өткенде орындалады. Дегенмен, мұғалім әр сабақ
кезінде мүмкіндігіне қарай бұл талаптарды орындауға талпынуы қажет. Мұның
өзі сабақтың тиімділігін ... ... ... міндет, - дейді М.И.Махмутов, ғылым негіздерін
үйреніп, жаңа ... мен ... ... ... ... көзқарасын
қалыптатыру. Бұл үздіксіз процесс оқушыларда ... ... ... ... ... ... іске асады. Егер бұрын өтілген ... ... ... ... ... ... жаңаны
қабылдаудың негізі болса, өтілген материалды ... ... ... пен ... ... оны ... [11] ... сабақтың негізгі кезеңдері, сабақтың дидактикалық құрылысы оынң
методикалық ... және ... ... ... ... тиянақталады.
Сабақтың сыртқы материалды бөлігі, мтодикалық құрылысы тұрақты болады,
бірақ оның элементтерінің саны үнемі өзгеріп отырады. Әрбір оқу ... ... ... тән ерешеліггі болады. Мысалы, жаттығу, диктант жазу, сөйлем
талдау, қазақ тіл сабақтарында кездессе, ауызша ... ... ... бойынша есептеу т.б. математикада ғана кезедеседі.
Сабатың методикалық ішкі құрылымы ... ... ... ... оның ... ... және жеке ... байланысты анықтауға
тиіс. Ал бұл жұмыс мұғалімнен шығармашылық шеберлікті талап етеді.
Сабақтың дидактикалық және ... ... ... ... ішкі ... арқылы жүзеге асады. Ол оқу-танымдық
процесті көрсетеді (өткенді пысықтау және жаңа ... ... ... – құбылысты немесе фактіні ... және ... жаңа ... түсіну, ойлай білу, өтілгенді жүйеге келтіріп жинақтау.
Әсіресе, І, ІІ сыныптарда ... ... ... материалды
қайталау үстінде үлгі бойынша жұмыс істеуге үлкен мән беріледі.
Әр ... ... ... бірі – ... өз ... ... ... Ол үйренуден өз бетімен оқуға бірте-бірте көшу арқылы жүзеге
асады. Ал мұндай нәтижеге жету үшін ... ... істі ... оны ... ... және өзін-өзі бақылауы тиіс.
Әрине, мұғалім бұл іске ... ... ... ... ... әр
сабақта жалпы оқу машығын қалыптастыруға бағытталған ... ... ... ... ... ... жалпы оқу икемділіктері
мен машықтарының мазмұнын қалай кірістіру, сабақтастыру керектігін арнайы
қарастыру қажет.
Бұрын меңгерілген білімді ... ... ең ... ... өтілген
материалды еске түсіруі, оқу материалын меңгеруі, өзін-өзі бақылауды іске
асыруы, өткен ... жаңа ... ... ұғынуы сияқты бөліктерден
құралады.
Оқушылар қызметін жетілдіру әдісі деп біз арнайы және жалпы ... мен ... ... ... ... ... бұл
сатысында ең алдымен мынадай міндеттер ... ... ... ... ... ... ... және жинақтау,
мұғалімнің сұрағына толық жауап беру, жауап бергенде ... ... ... оқу материалы бойынша тез бағдар жасай білу, тексті ... ... оқу мен ... ... ... ... жұмысын
бақылап, оған көмек бере білу.
Жаңа түсінік, ұғымдар мен меңгерудің ... ... ... ... ... ... бөлегі (компоненті) және
оның ең басты сатысы болып есептеледі.
Енді осы мкомпоненттің бірінші ... – жаңа ... ... ... қарастырайық. Түсінік, ұғымды қалыптастыру
барысындағы ең маңызды, күрелі психологиялық-педагогикалық процесс – ... ... Ол ... ... ... үш ... ... оқу матералдарын қабылдау және түсіну, құбылыстар мен заттар арасындағы
объективті байланыстарды ... (бұл есте ... ... мен ... тығыз
байланысты); 2) таблица, өлеңдерді қайалап бекіту арқылы есте сақтау; 3)
жинақтау және жүйелеу ... мен ... ... ... білімдібір жүйеге келтіру).
Жаңа түсінікті қалыптастыру процесінде оқушының ... ... жаңа оқу ... меңгеруге бағытталады. Мұның да белгілі
заңдылықтары бар. Психологтардың айтуынша, матеиалды жақсы есте сақтау үшін
оқушы ол ... ... ... ең ... алты рет кездесуі керек.
Жаңа түсініктерді қалыптастыру процесін оны меңгеруді әрекет-тәсілдерін
қалыптасытру мен дамытудан (ол сабақтың дидактикалық компонентінің екінші
бөлігі) ... алып ... ... ... ... мұғалімнің сөзін дұрыс түсііп, қабылдауы үшін, оның
сөздік қоры мол болуы тиіс, байланыстырып ... ... ... ... ... ... білуі керек.
Осыджан келіп, сабақтың екінші кезеңінде коммуникативтік топтраға
жататаны көптеген жалпы оқу ... мен ... ... ... ... ... табылады.
Бірақ сабақтың бұл кезеңінде тек коммуникативтік икеділіктер дамытылуы
қажет деегн түсінік тумайды. Мұнда, ең ... ... ... ... жинақтау, жүйеге келтіру қалыптастырып отырадлы.
Оқушылрадың ойлау беленділігінң қамтамасыз ету үшн ... ... бұл ... ... ... ... оқ шеберліктерінің: есте
сақтау, жаң білімді меңгеру, мотивация сияқты іскеріктерді ... ойды ... ала ... оқу ... бөліктерге бөле білу,
оқулықты пайдалана білу, сурет-сызбалармен жұмыс ... алу, тез ... жаза ... ... ... есте ... ... оқи білу т.б.
сиқяты икемлітерге үйретеді.
Сонымен бірге, қорытындылау, жинақтау және ...... ... ... және толық бейнелеп суреттеп көрсететін тапмысырмалар
жүесінорындау арқылы жүзеге асады.
Сабақтың басқа ... ... ... төендегідей ғөптеген
икеділікер ққаытастырылып, дамыталады: заттар мен құбылыстарды салытыру
және олардың ... мен ... ... ... беру, диалог, монологг
сөздерді меңгеру, жоспар ... ... ... оқу ... негізгі
сздерді табу, сутер бойынша диалог түрінде әңгіме ... өз ... ... байдагысысн табу, тексті тұтас және бөліктерге бөліп
мазсмұдау, ... ... ... айта ... ... ... ... арқылы баяндай білу т.б.
Сабақтың үшінші кезеңінде бекіту мен қайталау негізінде меңгерілген
білміді қоддану арқылы ... жне ... оқ ... і мен машықтары
қалыртасады.
Бұл жұмысты жүзегге асыруға оуқшылар ... ... ... жағдай
дасадй.ы Мұғалім оқушыладың ақыл-ой өрісін дамуты мақсатынла сабақта арнайы
дайындаоған тапсырмалар, оларға өщ ибетімен ... ... ... ... ... өзекті жақтарын меңгеріге оқушылады
қатыстырады. Осыған байланысты алгоритм, ... үлгі ... ... өз ... жұмыс істеуге үйрететін үй ... ... ... жүйеллегін анықтайтын, өз жұмысына баға бере ... ... ... түрлерін (текстен көшіру, шығарма мазмұндама, ... ... өз ... ... білу ... ... оқушыларды
тияақтылыққа баулитын жұыстар негізінде қолайлымүмкіндік туады. Оған қоса
сабақтың осы кещзеңінде оқушылардың ... бір ... ... ... жіне ... оқу ... мен ... деңгейде қалыптастқандығының ұорытындысы шығарылады. Мұнда ... ... ... ... бір ізді сұрақтар тізбегіне («Бізге не
берілді?», «Бізге не керек?», «Біз нені ... ... ... ... нені ... ... ... жасай білу икемділігі
қалыпасады. Сонымен қатар ... дәл де ... ... ... өзінің және
жолдастыраның жұмысыны бағалау, жауап бергенде қосымша ... өз ... омсы ... түйінді, негізіг жағына аудару, жоспа
құра білу т.б. қамтылады.
Үй тапсырмасы сабақтың дидакткалық қрылысының тұрақты ... ... Оның ... ... – оқушының өз бетімен жұмыс істеуін,
шығармашылық ойлауын онан әрі ... ... оны ... жеке элементі деп қарстырамыз. Мұндағы ең басты кемшік – мұғалім
кітап ... есеп ... өай ... ... ғана айтады да \, орындалатын
жұыстың сипатын қандай ееніне, тапсырма ... бір ... ... ... әйтеуір берілетіг тапсырмалар ма, ған мән бере ... ... үй ... ... ... ... жұымысн
толықтыру әдісі деп қарайды. Ал мұндай көзұарас саақты мәнн төмендетеді,
әрі оқушы еңегін ... Бұл ... ... ... жалпы оқу имкемлділіг мен машығын дамытудың мән зор. Үй
тапсырмасын берген ... ... ... ... ... қорытындылау, негізін таба білу т.б. қлыптастыруға ерекше көңіл
бөлінуі тиіс.
Оқу – ұйымдастыру икемділіктері бойынша оқушыларды сапалы блім алу үшін
өзіне ... ... ... ынталы кірісу, оқу құралдарын дұрыс
пайдлалау, еңбек түрін ауыстырып оыру т.б.) жасауға, белгілі жоспар ... ... ... үй ... ... ... ... бір
ізділігін анықтай білуге үйрету керек.
Коммуникативтік жәе ... ... ... ... ... ... нақты, қысқа жауап беруге, оқулық, сөздік және
қосымша әдебиеттермен жұмыс істеуге, тексті жүйелі мазмұндап, себеп-салдар
байланыстарын таба ... ... ... жаңа түрлерін меңгеруге
үреткен жөн.
2.1. Оқу еңбегін ұйымдастыру кезінде икемділіктер мен ... ... ... ... ... ... ... шәкірттерде жалпы оқу икемділіктерін тез қалыптастыруға мүмкіндік
беретін жайттарды анықтадық. Біздің ... ... бұл ... үшін ... оқу ... ... тәрбиелеп, оқыу
принциптерін, әсіресе, оқушылар қызметі мен педагогикалық басшылық ... ... ... отыруы шарт.
Жалпы оқу икемдіділіктері мен машықтарының қалыптасуына әсер ететін
жағдайларға ... ... ... ... ең ...... ... үлгісі. Өйткені, ұстаз өз шәкірттерін білімге ғана баурап қоймай,
оларға өзін-өзі ұстауы, жүріс-тұрысы, ... ... ... да ... ... ... бастауыш сынып оқушыларын ... дан ... Ола өз ... ... үлкендерге еліктеу- бала мінезінің
қалыптасуына әсер ... ең ... ... оқу икемділіктері мен ашықтарын қалыптастыру ісінде ... бір жолы – ... оқу ... ... етуі және соған олады
дайындау. Ал бұл қажеттілік олардың физиологиялық және ... ... ... ... ... Оған тән ...... қоршаған
дүниеден әсер алу, білсем деген ұмтылыс. Бастауыш сынып оқушыларның осындай
психологиялық ерекшеліктері жалпы оқу ... мен ... ... ... ... бастауыш сынып оқушыларының ерекшеліктерін ескеріп, оларда оқу
еңбегіне деген тұрақты ынтаны қалыптастыратын тәсілдер мен жолдарды табуы
тиіс. Ол үшін ең ... ... оқу ... ... ... ... ... керек.
Біз басшылыққа алған екінші бағыт – оқу құралдар мен оқу материалдарын
пайдалану әдістерін жетілдіру. ... ... ... ... ... ... ұғына білуіне, жекелеген психологиялық
қызмете (есте сақтау, ойлау, елестету, ... т.б.) ... ... жаттығулардан құралған. Алайда оқулықтар мен оқу ... ... оқу ... мен ... меңгеруіне бағыттайтын
материалдар аз.
Тәжірибе жұмысы кезінде ... оқу ... ... ... ... ... ... үлкен мән берді.
Мысалы, ІІІ сынып ... ... ... ... оқушылардың жалып оқу
икемділіктері мен машықтарын қалыптастыруға, атап ... ... ... ... ... ... ... мазмұнын баядай білу, оқулықты
пайдалану, мәнерлеп оқу т.б. ... ... көп ... ... бастауыш сынып мұғалімдері әдетте жеке жоспадың үш түрін
жартыжылдық, календарлық, ... және ... ... ... ... болсын, ғылымилық, ... ... ... принциптерге негізделіп жасалады.
Оқу жылы басталар алдында мұғалім оқу ... ... ... ... ... ерзімін белгілейді. Алайда, жарты жылға арналған
календарлық жоспардың бір ... ... ... және оқыу ... мен
тәсілдерін оған кірістіруге болмайды. Сондай-ақ ... ... ... оқу ... мен ... қай ... және қашан,
қандай жүйеде берілетінін белгілеу де мүмкін ... ... ... ... сабақта іске асатын жұмыстың мазмұны
мен құрылысын, мұғалім мен оқушы ... бір ... ... ... және ... ... жалпы мақсаты мен міндетін, көлемін,
сабақ түрлерін, оқушылардың өз ... ... ... ... мен үй тапсырмасынң мөлшерін анықтай түседі. Осы аталған белгілер
тақырыптық жоспарлау үлгісін жасаудың негізін құрайды.
Тақырыптың жоспарын болуы және ... ... ... ... пен
сабақтыың дидактикалық құрылысын методикалық, логиекалық-психологиялық ішкі
құрылымын көз ... анық ... ... ... ... мен ... белгілеуге мүмкіндік береді, жаңа оқу материалын баяндаудың желісін
еркін өзгертуге, оқу материалының түсінікті ... ... ... ... ... ... ... ен оқушы іс әрекетін, әсіресе жалпы
оқу икемділіктері мен қатар тақырыптық жоспарды пайдалану арқылы ... ... ... ... ... ... түсуге
болады. Мысалы, оқулықпен өз бетінше жұмыс істеу, оқу мәтінін мазмұынана
қарай бөлу, ат қою, тапсырманы жаднанама, ... ... ... т.б.
Мысалға аралас сабақтың мына жоспарын келтірейік:
І. ... ... 1, 2, 3 – жақ ... ... ... білім бру, тәриелеу, дамыту) оқушыларды
есімдіктің қолданылу ерекшелігімен ... ... ... ... ... ... беру, қорытынды жасау, кітаппен ... ... ... ... ... бақылау, тексеру ... ... типі – ... сабақ.
Әдістер: оқытудың ауызша және түрлі әдіс-тәсілдерін (оқулықпен,
таблицамен, ... ... ... ... пайдалану.
Сабақтың құрал-жабдфқтары: суреттер, «Есімдітер» кестесі, түсті бор,
тақта.
2. Сабақтың барысы.
2.1. Өткен материалды қайталау (зат есім, сан ... сын ... ... ... ... тез әрі ... жазу икемділігіне жаттығу.
Байланыстыра сөйлеуді дамыту.
2.2. ... ... ... сын есмідерді дұрыс жазу икемділігіне
жаттығу. Түрлі түсті ... ... ... ... сөздерін вариант
бойынша оқушылраға жаздырту: сан есідердің –ыншы, ... ... ... ... ІІ ... ала қою ... Оқушылар бірін-бірі тексереді. (мақсат: өзара бақылау, тексеру
икемділігіне жатыықтыру)...
4. Оқушылардың білімін бағалау.
3. ... ... ... Жаңа ... және ... ... қалыптастыру.
3.2. Сөз табының бірі – есімдікпен таныстыру. Оқушыларға тапсырма:
- Қай автордың кітабын жақсы көретіндердіңді жазыңдар.
- Ана тілі сабағында бұл ... қай ... ... Өз жолдастарының арнап бірнеше сұрақ жазыңдар.
- Сен деген сөздің орнына қай уақытта сіз деп атаймыз?
Бұл қойылған ... ... ... ... ... ... ... қатар мұғалім сөзін тыңдау білу және ... ... ... беру ... қалыптастыру сияқты жанама мақсаттар да
ескеріледі.
Дәптерге мына тексті жазу: ерте кезде адам ... ... ... Адам ... өзіне қызмет еткізді (басқа да зат есім, сын есім
сөздерді алмастыру үшін мысалдар жазылады). Мұғалім:
Қайталау болмас үшін ... ... ... деген сөзді қандай сөзбен
ауыстыруға болады (қосымша мақсат салыстыруға үйрету. Мысалдардың бірі
осылайша салыстырылады).
3.3. ... мен, біз, сен, сіз, ол, олар ... ... ... Олар ... ... «ол» сөзі ... Қай сөз табы ... қолданып тұр? Жауап: «ол» есімдігін зат есім –
«адам» сөзі орнына қолдандық.
Ереже: Есімдік – сөз ... ол ... ... зат ... сын ... ... орнына жұмсалады. (Сөйтіп, оқушылар жаңа ... ... ... ... қорытынды жасауға үйренеді).
4. 1, 2, 3-жақ есімдіктерімен таныстыру.
5. – Мұғалім әңгіесі: Есімдіктер үш жақта айтылады, ... ... ... ... жазылады:
Жекеше ... – Мен ... – Сен (сіз) ... ... – Ол Олар
Әңгіме.
1-жақ есімдіктері әңгіменің өзі туралы айыилғандығын көрсетеді, оны мен
деп ... үш ... ... мазмұны сипатталады.
4. Өз бетімен істелетін жұмыс.
Тақтадағы таблица дәптерге көшіріп жазылады. Орныдалған ... ... ... ... ... ... ... оқылады.
4.1. Қолдану. Жаттығуды орындау. Өзара тексеру.
Творчестволық жұмыс. «Мдеу мұз ... ... ... ... ... ... ... құрау.
4.2. Сабақты қоыртындылау. Мына сұрақтарға жауап алу:
а) қай сөз табымен таныстық?
ә) 1, 2, 3 – жақ есімдіктерін атаңыз
б) есімдіктердің зат ... ... ... бұл кезеңінде байоаныстырып сөйлеу, ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырылады.
5. Үйге тапсырма. 342-жаттығу. Есімдіктерді таблицаға түсіру. Ережені
оқу.
Сабақты жоспарлау және оны жүзеге асыру кезінде ... ... оны ... ... толықтыруға ерекше мән береді.
Біз зерттеу жұмысының барысында ... ... оқу ... ... ... үшін ... ... өздері бұл мәселені
толық меңгеріп, оындау үлгісін ... лаяр болу ... ... Осы ... ... сыныптарда әрбір пән бойынша программада
жүзеге асырылуға тиісті ескертпелер жіне оны қалыптамтыру мен ... ... ... ... ... ... ... мұғалімнің
айтқанын жолдастарының жауабын, өркем әдебиет және ғылыми-көпшілік ... ... т.б. ... ... үйрету үшін мұғалімге бұл
икемділіктің негізі – зейін екені түсіндіретін нұсқау материал ұсынылады.
эПсихологтардың ... ... ... ... ... ... ... ететтін адамның ішкі белсенділігі. Зейіннің екі түрі
болады. ерікті және еріксіз. Мұғалім алдында І-ІҮ ... ... ... Деген мақсат қойылған ерікі зейінін ... ... ... зейін қиындықты жеңе білуге бағытталған ерік күшін
қажет етеді. Соныме қатар, ... бала ... мен ... ... ... ... бөлуге тиісті. Бала еркін қалыптастыру жеңіл
жұмыстан ауырға қарайтындығы баланың ... ... ... ... ынтасына
байланысты қалыптасады. Сөйтіп, оқушы мен ... ... ... ... ... ... болады.
Әсерлі де тартымды өткізлген сабақ оқушлардың зейініінеріксіз баурап
алады.
Оқушыладың ... ... ...... сабаққа
зейін қоймауының негізгі себептерінің бірі. Осыған байланысты әрбір
оқушылармен жеке ... жаау ... ... ... ... ... білу икемділігін жаттықтыру жұмысын бастамастан бұрын, оладың ... ... ... үш ... ... есте ... тиіс. Бірінші
топқа зейіні тұрақты, қоғамдық жұмыстарға белсенді қатысатын, екінші ... ... ... ... ... ... зейіні тұрақсыз оқушылар жатады,
соңғылардың саны аз, ... де ... ... ... ... ... ... бөлінеді.
Мұғалім мына жайларды білуі тиіс:
- жаңа материалды іріктеу ... ... ... ... материал
бойынша білм-біліктері ескерілуі жіне жаңа ... ... ... ... ... мақсатымен олардың өмір тәжірибесініғң
деңгейі негізге алынуы тиіс;
- әңгімені оқушылрадың жасына қарайғы ... ... ... ... етіп ... ... Қайталау, дауыс ырғағын келтіре
оқу, тақтаға жазу арқылы негізгі ойды нақтылай түсу қажет.;
- оқушылардың оқу ... ... ... ... ... тіл байлығын пайдаланып, кейбір жайлардың ерекшелігін дауыс
ырғағы арқылы білдіргені жөн;
- тұрақты зйінді ... ... ... ... оль ... күнд де ... ... жұмыс істеуге мүмкіндік еруге
болмайды;
- оқушылар зейін бір объектіден екіншіге ... ... ... ілу ... ... ... ... 20-ға дейін, содан соң кері
тәртіппен жаздырту.
Мұғалім жалпы оқу икемділіктері мен машықтарның практикалық мәні ... оның ... ... ... ... ... ... методын жүйелі түрде қолдану оқу материалының
мазмұнына, мұғалмнің жеке ... оның ... ... ... ... екендігі анықталды.
Осыған мысал ретінде мұғлім Ф.Аманжолованың «Жалқы және ... ... өтуг ... ... ... Онда оқушылар тек қана арнайы оқу
икемділіктері мен ... емес ... ... бас ... жапы оқу икемділіктері мен машықтарына (хат жаза білу,
конвер сыртына адрес жазу, логикалық қорытынды жасай ... т.б.) ... көбі ... жаңа ... ... содан соң қайалау, сұрау,
жаңа ... ... ... ... ... ... (ісәрекеттік идеялары),
А.В.Мудрин (қарым-қатынас идеялары) еңбектерін басмшылыққа ала ... ... ... ... ... ... ... мақсатты-мотивациялық, мазмұндық-операционалдық, мінез-
құлықтық тәжірибелік бірліктер құрайтынын анықтадық.
Мақсатты-мотивациялық компоненттің мәні ... ... ... ... ... ... қарауы, оқу-іс әрекеттерінің маңызды
құбылыстарны түсінуі, тануы, ... ... ... ... ... икемділігін
ойлау қабілеті, дамыта отырып, іс-жүзінде түсінуге бағытталады.
Мінез-құлықтық тәжірибелік-ізденімпадық қабілеттерін жетілдіре ... мен ... ... ... көрсетілген.
Кесте 1. Мұғалімдер еңбегін бағалау моделі
|Компо-нент| | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... оқылатын |
|мотивациял|бойынша терең де жан-жақты білімі|пәндер бойынша білім алуы; |
|ық |бар, ... ... ... |Өз ... ... сезіне |
| ... ... ... ... . Оқу ... |
| |әдебиеттерді еркін меңгеруі; ... ... . |
| ... бар ... сала ... ... әдептілік |
| |оқу ... ... ... | |
| ... ... қоюдың, оларен | |
| ... ... ... | |
| |тыс ... ... | ... |Оқушылрадың оқу еңбегін тиімді ... оқу ... ... үшін әр оқушылмен |икемділігін дамытып отыру |
|лдық ... ... ... мен |9. ... ... |
| ... ... сай, ... ... |
| ... ... |оқушылрадың оқу еңбегі |
| ... ... мен ... ... дамтытып отыруы; |
| ... ... ... |Оқкшвлардың ойлау |
| ... ... ... ... |
| |материалды ... ... | |
| ... ... ... ... | |
| ... | ... ... оқу ... ... ... ... отыру ... ... ... ... ... |
|к |дамыту, оқушылардың білім, ... |
| ... мен ... бағалауы; | ... Оқу ... мен ... кезең бойынша қалыпттастыру
әдістері
Сабақта оқу икемділіктерні қалыптастыру процесінің іші ... ... ... ... осы ... ... мұғалім сабақта
білім негідерін меңгерудің тімді жолдарын қолданады деудің өзі жаңсақтық.
Мұғалім сабақбарысында оқушыларды ... ... ... алды ма» ... талдаймыз. Мсалы, ІІ сынып мұғалімі Ө.Жиебаева сабақтың ... ... ... мен ... ... бақыау іскелігінің жай
және шапшаң түрлерінежаттықтырады. Практкада осындай жекемақсат ... ... ... жазу ... ... мәтелдердің мағыналық мәнін
түсіну туралы ауызша баяндау, сондай ақ ... ... сөз ... ... жаза білу икмлідіктерін бекіту үшін сөздік жұмысын жүргізу
кезіде мұғалім ... ... ... ... ... ... оқу ... орындаудың тиімді әдістерін ... ... ... ... ... Жаттығулар өткізіп, оның барысына
бақылужасады. иМұғлім сабақ үстінде оұушыларды басқа ... ... ... және ... ... ... жасай
білу, талдау, салыстыру, оқулықпн жұмыс) де жаттықтырды.
Бірнеше сабақ таодау жасау арқылы ... оқу ... мен ... ... ... анықтап, олады бір жүйеге келтіруге назар
аудардық. Бірақ, бұл мәселе жөінідегі біздің пікіріміз әлі де, ... ... ... ететіні сөзміз. Бұл арадағы мақсатымыз мұғалімдерге
жалпы оұу мккемдііктері мен машыұтарын қалыптастыру жайында ... ... осы ... ... ... мен ұйымдастыру кезеңдерін ойластыруға
шақыру. Жалпы оқу икемділітері мен машықтарының қалыптасу барысының негізгі
кезеңдер мыналар ... ... ... ... мен ... ... ... танытыру. Олардың ұл икемділітерді меңгеру ықыласын
туғызу.
2. Негізгі жалпы оқу икемділіктері менмашықтары жөнінде ереже ... ... ... оқу ... ... ... ... көсету,
оны машыққа айналдыру.
4. Оқу икемділіктері мен машықтарын еңгеру үшін ... ... ... ... іс ... ... мақсатында жеке
жәнтопталған жаттығуларды белгілі бір жүйемен орындату.
6. ... мен ... ... ... жасау және байқалған
кемщшіліктерді жою.
Оқушыралы оқу еңбегін тиімділігіне қалыптастыру кезеңдеріне сипаттама
беріп өтейік.
Бірінші кезең ... ... ... пен ... ... ... танстыру.
Батауыш сыныпта оқушылардың әлеуметтік, моральдық ... ... ... ... ... Осы кезде баланың ... ... ... ... ... мұғалім алдында
оқушыардың икемділіктері мен ашықтарын қалыптастыратын ... ... ... түрлерін табу міндеті тұрады Тәжжірбел мұғалім үшін бұл
мәндетерді жүзеге асыру қиынға ... ... ... үшін ... ... ... ... түспейді. Мысалы, мұғалім Ф.Аманжолова
бірінші ... ... күн ... ... ... Аат аналарымен
кездесіп, сөйлескен соң балалармен күн режимін ... ... ... ... Бұл ... ... ... күн режимін сақтайық» деген
қоытынды пікірлерімен аяқталды. Ал ІІІ ... ... ... ... өткен қу жылында күн ... ... ... ... ... сыныптың жетістігін, өзіне талап қоя білетін, үнемі жоғары
жинақылық көрсете білген оқушыларды атай отырып, күн ... ... ... кемшіліктерге тоқталады. Ата аналар толтырған анкеталардан
бірнеше ... ... ... ... атты атты ... «Әр ... ... «Уақытыңды үнемде» деген шақырулар жазды.
Оқудағы әрбір міндет балаларды ... ... ... ... ... өзін ... болады. Мысалы, ІІ, ІІІ сынып
оқушыларынан «Әңгіме жоспары деген не?» ... ... ... ... ... ... құруға бағытталған істерінен есте ... ... ... мтін ... ... ат ... содан
соң мұағілімнің қойған сұрағына қарай жоспар жасағандарын, сюжеті суреттер
бойынша әңгіме құрғандарын еске ... ІІ, ІІІ ... ... ... ... жоспар арқылы
әңгімелеудің мәнін түсіндіруге осылайша жетеледй.
Екнші ... ... іс ... ... ... бөлу. Әңгіме
оқушылардың тәуліктік күн ... ... ... ... болса, онда мұны
ұзақтығы және мазмұны, психологиялық сапа қасиетңінің жағынан ... ... т.б. ... ... сан қырлы икемдіділіктің жиынтығы
деп қарау керек.
Күн тәртібіннің ... сті бір іс ... ... іс әрекетке ауыса
білу, уақытты тиәмдә пайдалану және соған оқушының бейімделуі, іс әрекеттің
бірізділігін, жүйелілігін ... ... ... ... ... тәтрібін әрбір сәті бір іс әрекеттен екінші іс әрекетке ... ... ... пайдалана және соған оқушының беймделуі, іс
әрекеттерден бірізділігін, жүйелілігін сақтау ... ... ... ... ... күн тобында ІІ, ІІІ сынып оқушыларының үй
тапсырмасын орындау ... ... ... ... ... үшін бұл ... ... құрамды бөліктерге бөліп,
оқушылар іс ... ... ... ... ... ... сурет мазмұнына жақын келетін тексті оқу.
ІІ бөлік. Суреттегі оқиғаның мезгілі мен ... ... үшін ... ... ... ... ... көзге түсетін бейнелерін қарау.
ІҮ бөлік. Оның соңғы ... ... ... ... ... бөлік. Балалардың суреттен алған әсерлерін қорытындылау.
Ойлауға негізделген икмдліктердің тұтас топтарын бір мағыналы және
нақты ... ... ... ... ... ... мұғалімдерге
көмек беру мақсатында әрбір пән бойынша логикаық ... ... ... ... ... ... ... ІІІ сынып
оқушыларын қазақ тілі сабағында талдау жасай білу икемділігіне үйрету үшін
мыналарды ескеру керек.
1. ... ... пен ... талдау (жеке сөздегі дыбысты атау, оладың
айтылу ерекшеліктерін байқау, дауысты, дауыссыз дыбыстарды,
олардың ... ... ... ... дауыссыз
дыбыстарды, олардың өз ішіндегі түрлерін айыра білу, сөзде ... ... әріп бар ... ... ... Сөзді буынға талдау (сөздерді буына бөліп айту және ... ... ... ... ... түсетін буынды бөлу, екпін түсіре
айту т.б.)
3. ... ... ... тұрлаулы, тұрлаусыз мүшелерін табу,
сөз таптарына талдау, сөйлем түрлеріне ... ... ... (сурет бойынша әңгіме құру, сурет ... ... ... ... талдау мәтінде нүкте, сұрақ, леп белгісі тағы басқа
белгілерді қою.
6. Сөз ... ... ... ... ... сөз ... ... мағыналас, қарама қарсы сөздерді табу).
7. Дауыс екпінін айыа білу (хабарлы, сұраулы, лепті сөйлем. Сөйлем
мағынасына сәйкес екпін ... ... Сөз ... сөйлемді талдау арқылы ереже, қорытынты жасауға
үйрету.
«Талдау» логикалық икемділік ретінде ... ... ... мен ... шығаруда, ұзындықты, көлемді өлшеуде, геометриялық
фигуралармен жұмыс кезінде т.б. ... ... ... ... ... ... ойды таба білу ,
«қорытындылау», «себеп салдар байланысын табу» тағы басқа ... ... ... бөлу ... ... ... берілді.
Жалпы оқу икемділіктері мен машықтарын қалыптастырудың үшінші
кезеңінде, жаднама, ... ... ... ... ... ... беріліп отырған қайшымен немесе инемен жұмыс істеу тәсілдері туралы
ережелерде айтылған.
1. Ұшы ... ... ... ... ... бір ... сақта.
2. Қайшыны ашық күйде қалдырма.
3. Қайшымен белгілі бір орында ... ... ... ... ... бергенде, өзің ұшынан ұстап, сақинады жағын ... ... ... ... ... ... тиіп ... үшін қағазды
сол қалпыңмен ұста.
Немеесе, «Инемен жұмыс істеу ережесін» алайық. Бұл ... І ... ... ... ІІ ... түймелерді тігу. ІІІ сыныпта пішілген
үлгідегі мата қиындыларын біріктіріп тігу, ІҮ ... ... тігу ... ... лақтырма. Оны матаға не киіміңе шаншыма. Ешқашан инені
аузыңа ... ... ... ... ... ... ... салып қойған жөн.
3. Басы артық инені несалғышты сақта.
4. Жұмысқа кіріспес бұрын және жұмыс аяқталған соң ... ... ... ... ... оймақ ки.
6. Түрлә материалдарымен жұмыс істегенде, түйреуіштің орнына ... ... ... кезде сол жұмыстың нәтижелі болуы үшін оқушыға
арналған ... ... ... ... атқаратын жұмысқа кіріспес жұмыс жоспарын талқыла.
Барлық ... ... ... тыңдап, коллектив үшін ... ... ... ... оңай ... қызықты қызықсыздығына қарай бөл.
3. Өзіңнің және коллектив мүшелерінің уақытын иемдей біл.
4. Әрқашан ... ... Ақыл ... ... ... да ... ... Жолдастарыңның айтқан ақыл кеңесін тыңдай біл, олардың көмегін,
қолдауын пайдалан, өзің білмегенді басқадан үйренуге ... ... ... ... ... ... мұғалімдер ойын сценарийін жасап, рольдерге бөліп орындатқызады.
Мысалы, Р.Сәкенова оқушылардың күн режимін ... ... ... мақсатында жаднама, ереже, заңдылықтар арасындағы
айырмашылықтарды түсіндіру үшін ... ... ... ойын ... бұл ойынның барысында бұл ... ... үй ... ... ... ... 8 ден 11 ге және 16 дан 18 ге ... 14 пен 15 ... ... және 18 ... ... ... үй
тапсырмасын орындау қиынға түсетінін түсінді. Белгіленген мезгілде ұйықтау
ен тамақтанудың ... ... ... ... ... тиімді әдістерін үйрету жөнінде мұғалімдер қолданып
жүрген еежелер түрлеріне көптеген ... ... ... Олар ... ... құралдардан, «Бастауыш мектеп» т.б. журналдарда
жарияланған кеңестерден іріктеп алады.
Егер икемділік пен машықтың үлгісі көретілсе, онда ... оның ... ... болады. Демек, оқушыларға икемділік пен ... іс ... ... ... ... ... төртінші
кезең. Мысалы, оқушының партаға қалай отыруы керектігін бейнелейтін плакат
мұғалімдердің бәріне белгілі, бірақ оған ... мән бере ... ... сөз етіп ... ... тұрғысынан алғанда, яғни жалпы оқу
икемділіктері мен машықтарын қалыптастыру ісінде бұл ... ... ... ... ... К.Тасжанова оқушылар жазуға кірісер алдында,
«Балалар, маған қараңдар» деп, ... ... ... ... да, әлгі
плакатты нұсқады. Оқушылар сол сәтте мұғалімнің ... ... ... ... ... ... көрсетілетін үлгілерді таңдау да
шығармашылық жұмыс, сондықтан кейбір мұғалімдер ... ... ... ... қажетті үлгілер мен көрнекі құралдар қоырн жинап
тәуір нәтижеге ... Біз оқу ... ... ... ... ... байқадық: белгілі бір икемділікті орындау үлгісін
көрсету оқушының оқу еңбегін ретін және оның ... ... ... оқу ... ... және оның орындау мақсатын тез түсінуіне
мүмкндік береді.
Икемділіктер мен машықтарды қалыптастырудың келесі ... ... ... үлгі ... ... ... ... шығармашылық деңгейде өз
бетімен жұмыс істуге машықтанды. Бұл ... ... ... ... ... негізделген тірек материалдарды еске түсіру, жаңғырту талап
етіледі. Сондықтан дайындық ... ... ... ... оқушыларға
олардың ойлау қызметін жеңілдету үшін алдын ала даярланған жоба сілтемелер
мен ... ... Олар ... жас ... сәйкес,
түсінікті, қарапайым болуға тиіс. Бірнеше мысал ... ... ... ... ... мұғалімнің негізгі мақсаты әп дегеннен ақ
оқу қызметінің оқушы меңгеруге тиіс әдістерін ... ... ... ... ... ... жолдарын меңгерткенде, қысқаша нұсқау
түсініктен соң, санның жазылу бағытының өзгерген жеріне тірек ... ... соң сол ... ... сай ... ... ... санның
таңбасын белгілеткен дұрыс. Төрт бөліктен тұратын бағдарды негізге алып,
сандады жазуға үйрену мерзімін азайтуға болады. ... ... ... ... ... ... көрсететін және оның құрамды бөліктерін бірнеше рет
қайталап түсіндіруіне көп уақыт кететін.
Үйрену, байқау жаттығуларын орындау кезіндегі қызмет ... ... бірі ... ... (І, ІІ ... түсіндірмелі жазу, ІІІ,
ІҮ сынптарда дәлелдей ... ... ... ... ... ... біріккен
сөздер тақырыбын өткен кезде, алдымен сөйлемнен ... ... ... соң сол ... ... ... тұратынын ажыратамыз, түбірлерді
жазып, араларына ажырату белгілерін қоямыз, деп талдайды.
Түсіндірмелі жазу жүйесімен ... ... және ... ... ... ... оқушылардың ақыл ой қызметі ... ... да ... ... ... ... «Үш таңбалы
сандарды бөлу»тақырыбын өткенде оқушылардың іс әрекетін жан ... ... ... ... қолданды.
1. Бірінші бөлінгішті тап, бөліндідегі цифр санын анықта.
2. Бөліндінің бірінші цифрын тап.
3. ... ... ... тап.
4. Бөлуді көбейту арқылы тексер.
Жалпы оқу икемділіктері мен ... ... ... ... өз ... ... комплексін қамтиды.
Бұл кезеңде оқушының икемділіктер мен машықтарды қалай меңгергендігі
және лдарды қалай қолданылатыны байқалады. Осы ... бір ... ... ... ... икемділіктері бекітуге, одан әрі жетілдіре
түсуге бағытталады.
Оқушының сабақтағы іс әрекетін, қызметін ұйымдастырудың ... ... ... ... ... тек қана оқушы қандай жағдайда не
істеуі керектігіне қысқаша нұсқау беріледі. Тәжірибе ... ... ... және ... жаттығуларымен қатар оқу ұйымдастыру, оқу
информациялық, интллектуалдық, коммуникативтік икемділіктерін ... ... ... ... де ... ... Сөз
жоқ, мұндай жұмыстың көп пайдасы болды. Ол кез келген жаттығуды ... ... ... ... ... оқушылардың жаттығуды өз
бетімен талдай алатындықтарын байқаған соң, «жұмысты » неден ... соң ... ... ... тексері керек ... ... ... ... ... ... ... арқылы
оқушы оқу еңбегі ретін қатаң сатқтау керектігін көрсетеді.
Тағы бір мысал, І ІІІ ... ... ... ... ... ... ... жазыңдар» деген тапсырма
беріледі. Сондықтан мұғалім оқушыларды көшіріп жазу машығына үйрету ... ... ... есте ... ... ету ... алдымен
оларды орфографиялық байқағыштыққа үйретіп, мына ережелерді ... ... ... 1. Сөзді оқы; 2. Әр ... ... ... 3.
Жазғаныңды тексер.
Үнемі жүргізілген жаттығулардың нәтижесінде оқушылар сөзді ғана емес,
сөйлемді түсініп, дұрыс көіре білуге үйренеді.
Тәжірибе жұмысы кезінде жапы оқу ... мен ... ... одан әрі жалғастыру үшін мұғалімдер оқушылардың өз ... ... ... ... ... ... Мұғалім берген түсінікті саналы түсініп, дұрыс бағдарлау;
2. Жұмысты өз бетімен жоспарлау;
3. Жұмыстың басқаның ... ... ... ... ... ала ... ... өз жұмыстарнда
оқытудың саналалық, белсенділік, өз ... ... ... ... ... ... ... икемділіктің дамуына жетеді. ІІ сыныпта
қазақ тілінен ... ... ... ... ... үшін, алдымен
сөйлем деген не екені, әр сөйлемнен ... ... ... ... ... ... бірінші бас әріппен басталып ... еске ... ақ ... ... ... ... ... де білулері тиіс.
Мұғалімдер оқушыларда, әсіресе, тез оқу, жазу, есептеу ... ... ... ... ... ... жиналыстарында
да бұл мәселе жиі қаралып, В.А.Сухомлинский бастауыш сынып оқушы минутына
150 200 сөз оқи алуға тиіс, ... олар ... ой ... ... ... ... ... төмендейді деген пікір үнемі басшылыққа алынады.
Сондай ақ ... әрі тез оқу ... ... ол ... ... ... ғалымдар көзқарасы талқыланды.
Жайлап оқу арқылы мазмұнын толық түсіну деңгейіне жету қиын. ... ... ... буындап жүргізіп оқу ойша қайталау сияқты көп уақыт
алатын жмыс түрі қалыптасады. Ал кейбір ... ... ... ... ... ... ... оқушны қай мәтінді тез қайсысын баяу
оқу керектігін білуге үйрету ... Жаңа ... ... ... мәтінді
іштей оқу сұрақа сәкес жауапты текстен тауып оқу салыстырып, ... ... оқу ... оқу ... ... ... ... және орташа
оқитын оқушылар кезектесіп оықыды. Әрқайсысына жылдамдық ... оқу ... ... ... оқу ... ... ... есту,
есте сақтау қабілеттерін жетілдіру сияқты мақсатта қойылды. ... ... көп. ... ... бір екі ... ... ... үйретуге
болады. Сынып тақсатасына сөз немесе сөйлем жазып, оқушыларға оқып беріп,
есте қалдыру міндетін шешуге болады. Жазу дереу ... ... ... ... да, ... ... ... жазады. Кейбір
мұғалңмдер етсте сақтау көру өабілетін дамыту үшін ... ... ... ... бір ... ... да ... сөз,
сөйлемдерді оушылар тез оқып үйренеді. Осындай жұмыстарды ... ... ... айту оқ ... ... тыныс белгілерін сақтау,
дауыстарп оқу, кйіпкерлер мен авторлардың сезімдерін ... ... ... арқылы білдіру, оқылған үзіндііу, дауыстарп оқу, ... ... ... ... күйлерін дауыс екпіні арқылы білдіру, оқылған
үзіндінің мазмұнын баяндай білуге төселдіру ... ... іске ... ... ... ... тіл ... және біздің байқауларымыз мына жайларыды аңғартады: ... ... ... ... оқу ... ... ... түсініп ұатесіз оқуға ... ... ... ... ... білгеннен гөрі оқыған түсінгеніне, ... Тез оқу ... оны тез ... ... ... ... ... Тез жазуға үйрнеге оқушы жазылғанынның мазмұнын
түсінуге, ... ойды ... ... ... ... ... В. А ... жоғарыдағыдай жұмыстардыың
тиімділігі мына ... ... ... ... деп
көрсетеді:
А) оқушы не істееу. Қандай нәтижеге жету ... ... ... ұқсамайтын текстермен мысалдарды орындауға тиіс;
ә) өз ... ... ... ... ... қатесін түзету
қажет
б жұмыстың толық орындалғанына ... ... ... ... ... ... ... үзіліс болмауы шарт
жалпы оқу икемділіктер мен машықтарын ... ... ... ... ... және ... ... жою.
Икемділіктермен машықтардың әр ... қай ... ... ... тиіс.
І сыныпта мұғалімдер ... ... ... ... үшін ... ойындар өткізкд. Мысалы ұстаз Б. Қуандықова ... ... ... ... ... оқу құралдарын
сабаққа дайындап, пайдалануын ... ... ... ... әр жұлдызша оқушыларын ... ... ... ... ... аты ... оқу ... табу тапсырылды. Ұтып ... ... ... берілді.
Оқушылрадың икемділіктері мен ... ... үшін ... ... бөлу ... Ол үшін ... кететін уақытты ұзарту
керек пе? Жоқ олай ... ... жаңа ... түсіндіріп,
бекітуге уақыт аз қалатыны тәжірибе барысында анықталды. ... ... ... тыс ... ... күн ... өткізген
тиімді.
ІІІ ІҮ сыныптарында оқу ... ... ... ... ... болады:
КЕстедегі шартты белгілер: Ж икемділіктер мен ... ... ... ... мен ... ... түрже байқалады;
Н икемділіктер мен машықтар нашар түрде байқалады;
Н Ж ... мен ... ... жоғары түрде байқалады;
Н\ С икемділіктер мен ... ... сай ... байқалады;
Н/Т икемділіктер мен машықтар нормадан төмен түрле байқалады\
Бұл әдіс ... ... ... бір ... оқу
икемділіктері мен машықтарының қандай деңгейде екендігінен мәлімет
береді және ... әрі ... ... дамытуды ойластыруына мүмкіндік
туғызады.
Сонымен жалпы оқу икемділіктер мен ... ... ... тексеру үшін қолданылған әдістер мен тәсілдер өз ... ... ... және жеке пән ... ... ғылыми
еңбектерде бұл жұмысты ең алдымен ... ... ... ... ... юұл шаралар оқу ұйымдастырушылық, оқу
информациялық және оқу ... ... ... ... машықтардың қалыптасуын тексеруді жоққа шығармайды, өйткені олар
шартты ... жеке жеке ... бірі ... ... ... өзі және ... ... бақылау икемділіктері мен
машықтарын қалыптастыру үшін практикада ... ... ... жолдасының ауызша жауабына талдау жасату, орындалған ... Ал ... ... ... ... ... ... болуы үшін мына ескертпелерді, талдау ... ... ... ... ... ... талдау жасау
жоспарын келтірейік.
1. берілген жауап мұғалім қойған ... сай ... ... ... жүйелі жауап берілді ме?
3. жауап мысалдар жіне деректер ... ... ... ... ... ... жіберілді ме, жіберілсе, олар қандай
қателіктер еді?
Шығарған ... ... ... үшін мына ... ... есептің бергілген шартын дұрыс түсінген бе?
2. амалдардың ... ... сай ... ... ... ... ... ба?
4. есептің шығарылуы дәптерге не тақтаға дұрыс жазылған ... ... ... ... ... мысалға
келтірілген жоспарларды пайдалана отырып тексеру, ... ... ... ... ... қарым қатынасына оңтайлы
психологиялық өзгерістер ... ... ... ... ... жолдасы тексеретінін
біліп, өз жұмысына жауатылықпен қарап қате жібермеуге ... ІҮ ... ... оқу ... мен ... ... аты жөні |Мәтін бөлімдеріне ат қою ... ... ... ... мен ... ... ... оқи білу |\оқулықтағы сұрақтарға
жауап бер ... ойды табу ... ... ... ... ... ... қорытынды жасау |Сурет бойынша
әңгіме құрастыру |Баяндаудың түрлерін меңгерун |Тірек сөздер бойынша
мазмұндау |Нормаға сай оқу ... сай жазу | ... ... Ж.
Жәнібекова М.
Санаев Д.
|
ж
о
ж
н |
ж
о
н
ж |
о
о
ж
ж |
ж
о
ж
н |
ж
о
ж
н |
о
ж
н
н |
о
о
н
н |
ж
ж
ж
ж |
ж
о
ж
ж |
ж
н
ж
н |
ж
о
ж
ж |
о
о
о
н |
н\с
н\с
н\с
н\с |
нс\
н\ж
н\с
н\с | ... пен ... ... ... елі ... ... ... бекемдеп,
саяси экономикалық, әлеуметтік жағынан өркениетті елдер қатарынан орын
алуда.
Өтпелі ... ... орай ... ... беру ... де
реформалануда. Білім беруді қоғам мүддесіне сәйкес қайта құру, ... ... ... ... ... ... шаралар жүзеге асырылып, жас
ұрпаққа жаңа оқубағдарламалары мен оқулықтары, оқу әдістемелік құралдары
жасалып ... ... ... Мұнда көзделген ең басты мәселелердің бірі
болашақта қоғам мүддесін өтеуге ... жан ... ... өз еліне
сүйіспеншілгі зор тұлғаны қалыптастыру. Бұл міндеттер ... ... ... Конституциясында «Тіл туралы» Заңында,
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңдарында атап көрсетілген.
Соған орай бастауш мектептің маңызды ... жас ... ... терең де тиянақты білім берумен қатар оларды іс ... ... ... мен білігін дарыту.
Оқушылардың оқу икемділігі мен машығын ... ... ... және сол ... іске асуы үшін ... ... ... жасағанда тқмендегідей қорытындыға келдік:
- белгілі бір икемділікті толық, кезең бойынша қалыптастыру ... ... ... ... ... ... мен машықтарды тұрақты қалыптастыру процесі ұзақ уақытты
қажет ... ... ... күрделендіріп беруден гөрі тұрақты,
белгілі бір жүйемен орындатқан тиімді;
? Тәжірибе көрсеткеніндей, ... оқу ... мен ... ... ... меңгерсе және бұл жұмысты белгілі жүйемен кезеңге
бөле отырып, жетілдірсе, жұмыс ... ... ... ... ... ... ... және кәсіптік мектеп реформасының негізгі
бағыттары // Бастауыш мектеп 1984, №9 8-б.
2. Кондаков М.И. Реформа школы и педагогическая наука // ... 1984, 15 ... ... ... и ... ... детей М., 1980 – 236 б.
4. Данилов М.А.
5. Лернер И.Я.
6. Фридман А.М. Психолого-педагогические основы обучения математике в
школе.
7. Бабанский Ю.К. ... ... ... деятельности М.,
1981, 7-б.2
8. Общая психология (Под ред. А.В.Петровского) 2 басылым М., 1977, ... ... К.Д. ... ... ҮІІІ том М., 1950, 233 ... ... Н.А. Формирование системы общих учебных умений и навыков
школьников М., 1982, 68 б.
11. ... М.И. ... урок М., 1985, ... ... Ю.Б. ... ... ... М., 1984, 20-б.
13. Рубинштейн С.Л. Основы общей психологий – Т2. М., АНСССР. 1989 – 485
б.
14. ... Ж. ... ... : ... 1995 – 305 ... Байтұрсынов А. Тіл тағылымы Алматы Ана тілі, 1992- 448 б.
16. Қазақстан Республикасының Тіл ... Заңы ... ... 2001 – ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ЗаңыАлматы 2000 96-
б.
18. Президенттің Қазақстан халқына жолдауы Егемен Қазақстан 19 наурыз –
2001
19. Рахметова С. Бастауыш сыныпта оқушылардың ... ... А., ... Рахметова С. Қазақ тілін оқыту әдістемесі А., 2004
21. Қазақстан Республикасының орта білімді дамыту тұжырымдамасы Ана ... – 19 ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
"Сұраныс пен ұсыныс теориясының негіздері"4 бет
Меншік ұғымы,түрлері мен формалары, ҚР-ғы меншіктік қатынастардың дамуы5 бет
Меншік ұғымы. Экономикалық жүйе. Сұраныс және ұсыныс икемділігі. Ақша жүйесінің даму кезеңдері. Бәсеке және оның модельдері16 бет
Рынок механизмiнiң негiзгi элементi ретiндегi сұраныс21 бет
Сұраныс5 бет
Сұраныс және ұсыныс заңдары17 бет
Сұраныс және ұсыныс икемділігі6 бет
Сұраныс пен ұсыныс20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь