Есту қабілеті зақымдалған балалардың танымдық процестерінің даму ерекшеліктері

Жоспар:
1.Түйсік туралы жалпы ұғым.
2. Есту қабілеті зақымдалған балалардың сезіп тануының жалпы сипаттамасы.
3. Есту қабілеті зақымдалған балалардың естіп,көріп түйсінуі мен қабылдауы.
4. Қимыл қозғалысты түйсіну.
5. Естуқабілетізақымдалғанбалалардың тері арқылы түйсіну және сипат, сезіп кабылдаулары.
        
        Есту қабілеті зақымдалған балалардың танымдық процестерінің даму
ерекшеліктері
Жоспар:
1.Түйсік туралы жалпы ұғым.
2. Есту қабілеті зақымдалған балалардың ... ... ... сипаттамасы.
3. Есту қабілеті зақымдалған балалардың естіп,көріп түйсінуі мен
қабылдауы.
4. Қимыл қозғалысты түйсіну.
5. Естуқабілетізақымдалғанбалалардың тері ... ... және ... ... ... жалпы ұғым.
Түйсік – бұл рецепторларға әсер ету нәтижесінде ... ... ... ... ... касиеттерінің көрінісі,бейнесі. Қоршаған
ортаны танып білу түйсиктен басталады. ... бұл – бұл ... ... ... ... олар көп ... затты қабылдаудың
құрамына кіреді.
Сыртқы дүние заттары мен құбылыстардың жеке қасиеттерінің сезім
мүшелеріне тікелей әсер ... ... ... ... ... ... ... арқылы заттардың түсін, иісін, дәмін, қатты, жұмсақтығын,
кедір-бұдырлығын т.б. осы секілді қасиеттерді ажыратылады.
И.П. Павловтың ... ... ... ілімі түйсіктердің пайда болуын
анолизатор (көру,есту,қозғалыс) деп аталатын анатомиялық-физиологиялық
жүйке ... ... ... ... . ... үш
бөліктен құралады:
* сезім мүшесі (рецептор) –сыртынан келген тітіркедіргіштерді
жүйкелік қозуға айналдырып ... ... миға ... ... ... – олар ... 120 ... рецепторларға түскен қозуларды мидың ... ... ... ... ... ... орталықтары – олар тітіркедіргіштерді айыра
алуға қабілетті нейрондардан тұрады.
Түйсіктердің негізгі заңдылықтары:
А) ... және ... ... ... Түйсіктердің өзара байланысы.Сенсибилизацыя;
В) Синестезия;
Г) Бір ізді бейнелер (эйдетиқалық ес);
Түйсіктердің түрлері:
1. Сыртқы ... ... мен ... жеке ... ... ... түйсіктер.Бұлардың рецепторлары дегенінің бетінде
немесе оған жақын ... Оны ... деп ... ... ... иіс, дәм, тері ... жатады.
2. Ішкі мүшелеріміздің күйін бейнелейтін (хабарлайтын) ... ... ... ... ... ... деп атайды.
3. Дене мүшелерінің қозғалысы мен бірқалыпты орналасуын қозғалыс
немесе кисентезиялық түйсіктер ... ... Оны ... ... ... ... ... сезіп тануының жалпы сипаттамасы.
Сезім мүшелерінің ... ... ... ... ... ... ... заттардың,
құбылыстар мен жағдайлардыңбіріккен, бейнесін кабылдау деп ... ... ... ... ... мен құбылыстарының жеке
қасиеттері мен сапаларының миымызда бейнелеуі болса ... ... ... мида ... бейнелеуі болып табылады. Қабылдауда заттар
мен құбылыстардың түсі, дыбысы, дәмі, иісі, ... т.б. ... ... ... – белсенді өзін-өзі реттеуші сипатқа ие. ... ... ... ... және ... бағытталған таным процесі кызметін
атқарады. Қабылдау тұтастығы бұл қарапайым заттық форма. ... ... ... оның кейбір бөлшектері көрінбеген жағдайда тұрақты жүйелі
біртұтас объект ретінде ... ... ... бейнені аяқталган
формада, тұрақтылықта, ұғыну немесе мәнін түсіну мен ... –ми ... ... ... және ... кызметінің нәтижесі.
Сонымен, мәнін түсініп қабылдаудың арқасында,ол биологиялық процесс
қызметін атқармайды.Затты қабылдаумен ... оның ... ... ... тәжірибелік іс – әрекетіне сүйене қалыптасады.
Қабылдау категориялық (дәрежелік) және мағыналық сипатқа ие ... ... ... ... ... ... роль ... сөйлеу
әрекеті.Осының көмегімен сезім мүшелерімен ... ... ... іске асырылады. ... мен ... ... дамуында есту қабілеттері зақымдалған балаларда ... ... ... мен түсіктің негізгі түрлері:
*Есту түйсігі мен қабылдау;
*Көру түйсігі мен қабылдау;
*Қозғалыс түйсігі;
*Тері,сипап сезу түйсігі мен ... ... ... ... ... ... мен ... балаларда есту түйсігі болмайды деген ой қалыптасып
қалған.Негізінде ол қате ... ... ... ... ... нәтижесі
бірқатар естімейтін балаларда ( шамамаен 40%) ... ... ... есту ... бар ... ... процесінде
тиімді пайдалануға болады.
Естіп қабылдауы зақымдалған адамдарда естуді компенсацыялауда көріп
қабылдау маңызды рөл ... Көру ... есту ... ... қоршаған ортаны танып білуде өте маңызды.
Зерттеулердің нәтижелері есту қабілеті зақымдалған балалардың көріп
қабылдауы мен ... ... ... ... мен бір ... болатындығын
көрсетті. Сол себептен естимейтін балалар еститін балалар назар ( зейін )
аудара бермейтін, айналадағы майда ... ... ... ... ... ... ... сөйлеу тілінің дамуына көріп қабылдау
ерекше рөл атқарады. Естімейтін бала ... ... ... ... Бұл балалардың көріп қабылдауының дамун ерте балалық шақтан
қалыптасуы кезеңділіктермен ... ... ... зерттеуіесту қабілеті зақымдалған балалар
айналадағы ... ... ... ... ... ... ... затты тануға қанша уақыт керектігін ... ... және ... ... ... ... заттардың суретін
бірдей қысқа уақытқа көрсеткен. Еститіндерге қарағанда, естімейтін
болаларда тану ... жай ... ... ақпараттық белгілерін
анықтау көп уақытты талап еткен.
Олар таныс заттар – 180 ... ... ... ... ... ... ... нүктелер мен сызықтар)
тануда ауқымды ... ... ... бұл
естімейтін балаларда қабылдау процесінің өз ... ... және ... ... заттарды талдау мен топтаудың толық
болмайтындығымен байланысты екендігін айтады.
Заттардың формасын ажырату, атап көрсету, тиісті белгілерді ... ... ... қолдана білумен жеңілдетіледі. Дъячковтың зеттеулері
есту қабілеті зақымдалған балаларға заттардың формасын қабылдап тану үшін
сөйлеу тілінің ... ... ... жетістік
белгіленуін 7-8 жастағы балаға, заттарды қасиеттері, белгілері ... ... ... білген естімейтін балаларда заттарды
тану 2-3 деңгейге(ретке)нақтырақ болған.
Ерте жастан арнайы ... ... ... алып ... ... балаларда формаларды ажыратуда қателіктер аз болған.
А.А.Венгер мен А.Л.Венгер мәлеметтері бойынша, естімейтін мектепке
дейінгі жастағы балалар ... ... ... ... ... ... ... қабілеті зақымдалған баланың қабылдауын дамыту барысында орнын толтыру
мүнкіндік туатындығын кей жағдайда оларда ... ... ... қабылдауын қалыптасуы мүнкін екендігін көрсетеді.
Заттың сырқы пішінін тану біртіндеп қалыптасады, себебі ол реакция
мен ... ... ... ... ... ... Естімейтін балалар жақсы
таныс тегіс заттың пішінін тануға берілген тапсырмаға байланысты ... ... ... тану ... ... ... ... қалыптасатындығын көрсеткен. Сонымен ерте мектеп жасындағы
балалар берілген ... 3/1 ... ... ... ... ... яғни атай алмаған.Ары қарайғы оқыту процесі барысында
бұл дағдылар ... ... ... 13-14 ... ... бұл дағдылар
естімейтіндерде еститін құрдастары мен бірдей болмасада,соларға ... ... ... ... оны ... қиыншылық
тудырған.
Н.В.Яшковтың зерттеуі бойынша,естуі зақымдалған ... ... ... ... және ... ... ... түсінуде
қиналды,қозғалмалы затттардың суреті бірлесе,кеңістік пен уақыт қатынасын
түсінуде қиындықтар туындаған.Сонымен қатар,олар ... ... ... ... ... ... оны тани ... зақымдалған бала үшін есту,көру арқылы қабылдау – ... ... ... ... ... басқа адамдармен қарым-
қатынас жасадың байланыстырушы жолы,оған бағытталып ... ... ... ... табылады.Аталған балаларды оқытуда көріп қабылдау барысында
сөйлеп отырған адамның мимикасы,ерін қозғалысы, бет ... ... ... ... ... барысында ерекше мән беріледі және
соның нәтижесінде жетіледі.
Сонымен есту қабілеті закымдалған балалардың көріп ... ... тән ... сәйкес дамиды. Дегенмен, есту бұзылысы және
оның өзіндік ... ... ... өз уақытында
қалыптасуы, ( қабылдай мен ... ... ... ... маңызды бөлігі саналыққа теріс әсер етеді.
Қимыл қозғалысты түйсіну.
Қозғалыс түйсіктері-біздің денеміздің ... ... ... ... ... сөйлеу мүшелерінің қыймылы туралы белгі (сигнал)
беріп отырады. Адамда есту мен қозғлыс ... ... ... бар. Естудің зақымдалуы артикуляторлық және демалу ... ... ... әсер ... Естімейтін адамдарда қозғалыс
дискоординациясы,ебедейсіз жүріс жиі кездеседі. ... ... ... ... ... жоқтығы.
Көптеген есту қабілетін жоғалтқан балалар, қалыпты еститін балалардан,
қозғалыс дамуы бойынша артта қалушылық танытады. А.А.Венгер, Г.Л. ... ... ... ... ... балалардың 70% мойнын
ұстау, отыру, журу мезгілден кеш қалыптасады екен. Ал, балалардың 50% да ... жүру ... Тепе ... ... дәл ... қыймыл қозғалыстағы
сенімсіздік, кеңістікті бағдарлай алмау тәрізді ... ... ... ... ... Моториканың даму ерекшелігі қозғалыс
барысында да, сондай-ақ зататар мен қарым –қатынаста да сезіледі.
Көп балаларда артикуляцыялық ... және ... ... ... ... ... ... және динамиқалық тепе
теңдікті сақтау қиындығы мектеп жасында да білінеді. Егер көзі байланбаған
кездегі естімейтін баланың ... ... ... ... ... ... ... көзбен жүрген кезде естімейтін бастауыш сынып ... -нда тепе – ... ... болған және олар 12-14 жасқа дейін
сақталған. Кейін бұл ... ... ... ... ... оқытудың алғашқы жылында естімейтін
балаларды еститін балалармен салыстырғанда ... ... ... әлде ... ... 14 жас шамасында бұл ... ... ... шыңдалудың, дағдының нәтижесінде олардың
қозғалыс реакция ... ... ... ... балалар
үшін қозғалыс дағдыларын менгеру баяу болатынлығы мен сипатталады.Естуді
жоғалту қимыл – ... ... ... ... ... ... арқылы бақылау нақты,бір қалыпты , байсалды қозғалыстардың
төселуіне ... ... ал оның ... ... ... ... соқтырады.
Естуі зақымдалған балада естіп бақылаудың ... ... ... және ... ... ... арттырумен
жетілдіруге болады.Есту арқылы бақылауды жетілдіру жұмыстары нәтижелі болуы
үшін, бұл ... ... ... ... ... ... қадағалауға
дағдыландыру барысында қол жеткізуге болды.
Естуі бұзылған балалардың сөйлеу тілінің даму ерекшеліктері, ... ... ... ... әсер ... ... ... (реттеуші) ең жоғарғы формаларына. Балада сөйлесім айту
қозғалысының ... ... ... ... ... айтылған
талап,тілектерге бағындыруының нәтижесінде қалыптасады.Одан әрі сөз өзіне
тән қимылдарды бағындыруқұралына ... ... ... ... олардың анағұрлым жинақы және дифференциалды қалыпқа ... ... ... ... ... жағдайда қозғалыс
дағдылары жалпыланған сипатқа ие болып, басқа ортаға ... ... ... бұзылыстары бар балаларда қыймыл қозғалысты сезудің спецификалық
ерекшеліктері ... ... ... және ... ... ... келіп шығады.
Естуқабілетізақымдалғанбалалардың тері арқылы түйсіну және ... ... сезу ... (осясание)-адамдардың еңбек әрекетінде ерекше
орын алатын ... ... Тері ... ... ... ... және қозғалысты түйсінуді білдіреді. Оның екі түрі бар
1. ... ... ... ... тері ... тұтас кіреді.
2. Белсенді сипап ... сезу тері және ... ... ... ... Бұл түйсінулер
басқалармен бірлесе отырып, затты толық және ... ... ... Есту ... бар ... ... бастапқы сатысында сипай
сезу туйсіктері нашар ... ... Тек ... ... ... ... олар сезіну түйсіктерін жаңа ... ... ... ... ... ... - денедегі терінің өн бойына орналасқан. Олар
тілдің, мұрынның ... ... мол. Тері ... зат ... ... ... ... болады. Тері түйсіктеріне тактильді ... ... ... және жанға бататын, ауыратын (болевой)
түйсіктер жатады. Осы ... тері ... ... есту ... үшін ең маңыздысы вибрациялық болып табылады. Заттардың ауада
вибрациялық қозғалысы (толқуы) сұйық және ... ... ... беріледі.
Оны адам затқа жақындамай, қол тигізбей сезінуіне ... ... ... ... Бұл ... зақымдалуында өте маңызды, өйткені естімейтін адам
ақпаратты қабылдауға өте қажетті дистантты ... ... ... бар ... ... ... сезімталдық
қоршаған ортаны танып, білуде қомақты үлес қосуы мүмкін. Ол ... ... ... қарағанда, аздаған күштің әсерінен
вибрациялық түйсінудің туындауын болдыруы мүмкін. Дегенмен, есту ... ... ... түйсінуді қоршаған ортаны танып білуде
пайдалана білулері үшін арнайы ... ... ... ... ... мен қабылдаулары анағұрлым өзіне тән
спецификалық белгілермен ерекшеленеді. Толықтай немесе ... ... ... ... күрт ... Аталған
сезімталдық есту қаблеті зақымдалған тұлғалардың ... ... ... роль ... ... Мухина.В.С Возрастная психология.-М.1997
2. Психология глухих детей. Под ред. И.М.Соловьва,Ж.И.Шиф и др.
3. ... ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Есту қабілеті зақымдалған балалардың бөтен адамды алғаш көрген кездегі эмоциялық әсері22 бет
Есту қабілеті зақымдалған балалардың дауысының ерекшеліктері28 бет
Бастауыш мектептегі оқу-тәрбие жұмысында таным процесін дамыту44 бет
Психологтың мектепке даярлық тобындағы балалармен жүргізілетін жұмысы3 бет
Технологиялық карта құрастыру жұмыстары5 бет
"Зиянды өндірістік факторлар,олардың жұмысшыларға және қоршаған ортаға әсері. жарықтандырудың адамның еңбек қабілетілігіне әсері."26 бет
"көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні"12 бет
1970 – 1990 жылдардағы Қазақстандағы көші – қон процестерінің тарихы46 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
Pseudomonas туысы өкілдерінің фенолды ыдырату қабілетін зерттеу22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь