Есту қабілеті зақымдалған балалардың танымдық процестерінің даму ерекшеліктері


Жоспар:
1.Түйсік туралы жалпы ұғым.
2. Есту қабілеті зақымдалған балалардың сезіп тануының жалпы сипаттамасы.
3. Есту қабілеті зақымдалған балалардың естіп,көріп түйсінуі мен қабылдауы.
4. Қимыл қозғалысты түйсіну.
5. Естуқабілетізақымдалғанбалалардың тері арқылы түйсіну және сипат, сезіп кабылдаулары.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Есту қабілеті зақымдалған балалардың танымдық процестерінің даму
ерекшеліктері

Жоспар:

1.Түйсік туралы жалпы ұғым.
2. Есту қабілеті зақымдалған балалардың сезіп тануының жалпы сипаттамасы.
3. Есту қабілеті зақымдалған балалардың естіп,көріп түйсінуі мен
қабылдауы.
4. Қимыл қозғалысты түйсіну.
5. Естуқабілетізақымдалғанбалалардың тері арқылы түйсіну және сипат, сезіп
кабылдаулары.

Түйсік туралы жалпы ұғым.

Түйсік – бұл рецепторларға әсер ету нәтижесінде пайда болатын қоршаған
ортадағы объективті заттардың касиеттерінің көрінісі,бейнесі. Қоршаған
ортаны танып білу түйсиктен басталады. Түйсиктер бұл – бұл алғашқы
психиқалық таным үрдістерінің бірі, олар көп жағдайда затты қабылдаудың
құрамына кіреді.
Сыртқы дүние заттары мен құбылыстардың жеке қасиеттерінің сезім
мүшелеріне тікелей әсер етуінен пайда болған мидағы бейнелер түйсик деп
аталады.
Түйсік арқылы заттардың түсін, иісін, дәмін, қатты, жұмсақтығын,
кедір-бұдырлығын т.б. осы секілді қасиеттерді ажыратылады.

И.П. Павловтың жүйке қызметі туралы ілімі түйсіктердің пайда болуын
анолизатор (көру,есту,қозғалыс) деп аталатын анатомиялық-физиологиялық
жүйке аппаратының жұмысына байланысты түсіндіреді . Анализаторлар үш
бөліктен құралады:

* сезім мүшесі (рецептор) –сыртынан келген тітіркедіргіштерді
жүйкелік қозуға айналдырып отыратын мүш;

* миға баратын жүйке талшықтары – олар секундына 120 метр
жылдамдықпен рецепторларға түскен қозуларды мидың түрлі бөліктеріне
жеткізіп отырады;

* мидағы түрлі жүйке орталықтары – олар тітіркедіргіштерді айыра
алуға қабілетті нейрондардан тұрады.
Түйсіктердің негізгі заңдылықтары:
А) Сезгіштік және табалдырық
*абсалюттік;
*айырма сезгіштік;

Ә) Адаптация;
Б) Түйсіктердің өзара байланысы.Сенсибилизацыя;
В) Синестезия;
Г) Бір ізді бейнелер (эйдетиқалық ес);

Түйсіктердің түрлері:
1. Сыртқы дүниедегі заттар мен құбылыстардың жеке қасиеттерінің
бейнесі болып табылатын түйсіктер.Бұлардың рецепторлары дегенінің бетінде
немесе оған жақын орналасқан. Оны экстероцептор деп атайды. Бұған көру,
есту, иіс, дәм, тері түйсіктері жатады.
2. Ішкі мүшелеріміздің күйін бейнелейтін (хабарлайтын) түйсіктерге
түрлі органиқалық түйсіктер жатады. Олардың интероцептор деп атайды.
3. Дене мүшелерінің қозғалысы мен бірқалыпты орналасуын қозғалыс
немесе кисентезиялық түйсіктер хабарлап отырады. Оны проприоцептор деп
атайды.

Есту қабілеті зақымдалған балалардың сезіп тануының жалпы сипаттамасы.

Сезім мүшелерінің жақын рецепторларда
физиологиялық қоздыргыштардың тікелей әсерінен пайда болатын заттардың,
құбылыстар мен жағдайлардыңбіріккен, бейнесін кабылдау деп атайды.
Егер түйсик сыртқы дүниедегі заттары мен құбылыстарының жеке
қасиеттері мен сапаларының миымызда бейнелеуі болса қабылдай заттар мен
құбылыстардың мида тұтастай бейнелеуі болып табылады. Қабылдауда заттар
мен құбылыстардың түсі, дыбысы, дәмі, иісі, пішіні т.б. қасиеттері тұтас
күйінде бейнеленеді.
Қабылдау – белсенді өзін-өзі реттеуші сипатқа ие. Тәжірибелік іс-
әрекетте қабылдау белсенді және мақсатқа бағытталған таным процесі кызметін
атқарады. Қабылдау тұтастығы бұл қарапайым заттық форма. Қандайда болмасын
зат, құбылыс оның кейбір бөлшектері көрінбеген жағдайда тұрақты жүйелі
біртұтас объект ретінде қабылданады. Заттық қабылдау бейнені аяқталган
формада, тұрақтылықта, ұғыну немесе мәнін түсіну мен ерекшеленеді.

Қабылдау –ми қабығының күрделі анлиздік және синтедік кызметінің нәтижесі.

Сонымен, мәнін түсініп қабылдаудың арқасында,ол биологиялық процесс
қызметін атқармайды.Затты қабылдаумен қатар, оның қызметін ұғыну, өткен
ұрпақтық тәжірибелік іс – әрекетіне сүйене қалыптасады.

Қабылдау категориялық (дәрежелік) және мағыналық сипатқа ие болады.
(А.В. Запорожец). Мағыналы қабылдаудың дамуында басты роль атқаратын сөйлеу
әрекеті.Осының көмегімен сезім мүшелерімен қабылданатын ақпараттың
топтастырылуы, жалпыналуы іске асырылады. Қабылдау мен түсіктің
барлық түрлерінің дамуында есту қабілеттері зақымдалған балаларда өзіндік
специфиқалық ерекшкліктер байқалады.
Қабылдау мен түсіктің негізгі түрлері:
*Есту түйсігі мен қабылдау;
*Көру түйсігі мен қабылдау;
*Қозғалыс түйсігі;
*Тері,сипап сезу түйсігі мен қабылдау;

Есту қабілеті зақымдалған балалардың естіп,көріп түйсінуі мен қабылдауы.
Естімейтін балаларда есту түйсігі болмайды деген ой қалыптасып
қалған.Негізінде ол қате пікір. Акустиқалық апарат арқылы тексеру нәтижесі
бірқатар естімейтін балаларда ( шамамаен 40%) сақталғандығын көрсеткен.
Бұндай көрсеткіштерді есту бұзылыстары бар балаларды оқыту процесінде
тиімді пайдалануға болады.
Естіп қабылдауы зақымдалған адамдарда естуді компенсацыялауда көріп
қабылдау маңызды рөл атқарады. Көру анализаторы есту бұзылыстары бар
балаларда қоршаған ортаны танып білуде өте маңызды.
Зерттеулердің нәтижелері есту қабілеті зақымдалған балалардың көріп
қабылдауы мен көріп түйсінуі қалыпты балалар мен бір деңгейде болатындығын
көрсетті. Сол себептен естимейтін балалар еститін балалар назар ( зейін )
аудара бермейтін, айналадағы майда құбылыстарды, заттарды байқағыш келеді.
Есту қабілеті зақымдалған балалардың сөйлеу тілінің дамуына көріп қабылдау
ерекше рөл атқарады. Естімейтін бала сөйлеушінің сөзін негізінен көріп
қабылдайды. Бұл балалардың көріп қабылдауының дамун ерте балалық шақтан
қалыптасуы кезеңділіктермен сәйкес қарастырған дұрыс.
К.И.Версотскийдің зерттеуіесту қабілеті зақымдалған балалар
айналадағы заттарды тануға келгенде,қалыпты балаларға қарағанда баяу
болатындығын көрсетті.Мысалы, затты тануға қанша уақыт керектігін анықтау
үшін, естімейтін және еститін балаларға жақсы білетін заттардың суретін
бірдей қысқа уақытқа көрсеткен. Еститіндерге қарағанда, естімейтін
болаларда тану процесі жай жүрген.Оларға заттың ақпараттық белгілерін
анықтау көп уақытты талап еткен.
Олар таныс заттар – 180 градусқа аударылып берілген геометриялық
пішіндері, жекеленген элеметтерді (топтастырылған нүктелер мен сызықтар)
тануда ауқымды қиындықтарға кездескен.Зерттеушілердің пікірінше, бұл
естімейтін балаларда қабылдау процесінің өз бетімен қалыптасуының
тежелетінділігімен және бұрын кездескен заттарды талдау мен топтаудың толық
болмайтындығымен байланысты екендігін айтады.
Заттардың формасын ажырату, атап көрсету, тиісті белгілерді менгеру
және оларды практикада қолдана білумен жеңілдетіледі. Дъячковтың зеттеулері
есту қабілеті зақымдалған балаларға заттардың формасын қабылдап тану үшін
сөйлеу тілінің маңыздылығының көрсеткен.Заттың формасының жетістік
белгіленуін 7-8 жастағы балаға, заттарды қасиеттері, белгілері бойнша
ажырата алмаған.Жетістік белгіленуін білген естімейтін балаларда заттарды
тану 2-3 деңгейге(ретке)нақтырақ болған.
Ерте жастан арнайы оқыту мекемелерінде білім алып ,сөйлеу тілі
қалыптасқан балаларда формаларды ажыратуда қателіктер аз болған.
А.А.Венгер мен А.Л.Венгер мәлеметтері бойынша, естімейтін мектепке
дейінгі жастағы балалар заттарды формалары бойынша ажырата алады екен. Бұл
есту қабілеті зақымдалған баланың қабылдауын дамыту барысында орнын толтыру
мүнкіндік туатындығын кей жағдайда оларда саналық тәрізді қасиеттердің
арқасында қабылдауын қалыптасуы мүнкін екендігін көрсетеді.
Заттың сырқы пішінін тану біртіндеп қалыптасады, себебі ол реакция
мен талдаудың белгілі деңгейде болун талап етеді. Естімейтін балалар жақсы
таныс тегіс заттың пішінін тануға берілген тапсырмаға байланысты ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Есту қабілеті зақымдалған балалардың дауысының ерекшеліктері
Есту қабілеті зақымдалған балалардың бөтен адамды алғаш көрген кездегі эмоциялық әсері
Мектеп жасына дейінгі есту қабілеті зақымдалған түзету тобының балаларына музыкалық ырғағын қалыптастыру
Сөйлеу қабілеті бұзылған балалардың ерекшелігі
Мектепалды тобындағы балалардың даму ерекшеліктері
Мектепке даярлық тобындағы балалардың психологиялық даму ерекшеліктері
Есту қабілеті нашар балаларды арнайы мектептерде оқыту және тәрбиелеудің маңызы
Дамуында ауытқуы бар балалардың психикалық даму ерекшеліктері
Мектепке дейінгі балалардың қиялдың даму ерекшеліктері
Таным процестерінің дамуының психикалық ерекшеліктері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь