Жұматай Сабыржанұлының сатиралық шығармалары

Жоспар

1. Жұматай .сатирик жазушы./Әминамен сұхбат/
2. Жұматай ұсынған баталар.
3. «Өкпелесең өзің біл» атты кітабы .өшпес туынды./үзінділер/.
4.Қорытынды. Пайдаланылған әдебиеттер
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
А.Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университеті
Тіл және әдебиеті кафедрасы
Пән: Қазіргі қазақ әдебиеті
Бақылау ... ... ... сатиралық шығармалары »
Мамандығы: 5В020500-филология: қазақ тілі
Орындаған:
Мирманова.А.Р.
11-322- 22 2ВПО
Тексерген: аға-оқытушы,
филолог-магистрі-Тулегенова.Ш.И.
Қостанай, 2013 ж.
Жоспар
1. Жұматай –сатирик жазушы./Әминамен сұхбат/
2. Жұматай ... ... ... өзің біл» атты ... ... ... ... орақ тілді журналист, тілі тиген жерін ойып түсетін Жұматай
Сабыржанұлы марқұмның мақтанышпен жазған бір сөзі ойға ... тұр. ... ... ... ... «аз ... да, саз жазыппын» дегені. Қазақта
сөз киесін дәл осылай, Жұматайша қастерлеп өткен, ... ... ... ... қадау-қадау.
- Әдетте, қалам ұстаған ... ... ... ... тек
Алатаудың бауырынан табылуы керек сияқты көрiнетiн бiзге. Ақиқатында, «қын
түбiнде жатқан қылыш» ел ... аз ... ... бiрi – ... Арқада ана тiлдiң сөлiн таңдайына татырған ... ... едi. ... елге «Ана ... ... нұсқа хабарларымен кең
танылған Жұматай ағаның алғашқы ... ... қай ... ... 1969 жылы ... бiтiрген соң мен Аманкелдi аудандық «Тың ... ... ... ... Төселiп алған соң шығармашылық жұмысқа
араласып, жеңiл-желпi хат қорыта бастадым. Көп ... ... ... әдеби қызметкер етiп қабылдады. Журналист тапшы. Бiр
күнi Жұматай ... ... ... ... ... өлеңi түстi. Редакторымыз
«Өлең жазған адам мақала да жаза ... ... тiлшi ... деп жұмысқа
шақырды. Екеумiз бiр кабинетте отырамыз. Ақкөңiл, ... ... ... Мен де оның бес жас ... ескерiп, аға тұтып, сыйладым.
Мақаласы өте қысқа, алпыс ... ... ... ... екi ... екi сөйлеммен түйiп айта бiлетiн дарыны бар. Бiрақ, өзi аздап
жалқаулау екен, ... ... ... ... күнi ... ... сын ... шеберi Мүсiлiм Сәпиевке елiктеп, «Шаншар» деген
сықақ беттi жүргiздi. Оған ... ... ... қой» деп ... ендi ... ... тағы не ... екен?» деп баспалап оқитынға
жеткiздi.
Аты ауызға iлiге бастады. Кейiн екеумiз үйленiп, Арқалыққа, ... ... ... ... ... қызмет қуған жоқ, қаламына,
қарымына сүйендi. ... ... ... ... ... Жақсыға қуанатын,
жамандыққа, аярлыққа жаны қас. Басың кетедi деген сайын, өршеленiп, iзiне
түсiп, iндетiп, ... ... тисе де, ... Өзiнiкi дұрыс болса,
табандылықпен, өжеттiкпен дәлелдейтiн. «Құмырсқаның да сауыры бар» ... ... өзi ... етiп ... ... өткiзе алмай, «Социалистiк
Қазақстанға» жiбердi. Оған ... соң ... ... мұның талантын
мойындаса да, қорықса да, әйтеуiр, ... ... Ол ... он жетi ... ... ... жабылып, арнайы жолдамамен Целиноград облыстық газетіне
орналасты. Сөйтiп жүргенде тәуелсiздiк ... жаңа ... ... Алдан Смайыловпен бiрге қызмет еттi. Кейiнiрек ... ... ... «Ана тiлiне» ауысты. Астана болған Ақмолада күнде бiр
жаңалық, күнде кемi бiр ... ... ... ... ... ... Жазу ... бола жұмысқа алған Жарылқап
Бейсенбайұлын қатты сыйлайтын. «Бес жыл бойы ... ... ... ... жалғыз мен шығармын» деп күлiп ... Он ... ... ... ... ... ... кiтап жазамын
деушi едi. Еркелiгiн көтерген де, қиқарлығын түсiнген де, жаны ... ... ... да ... болды ғой…
Жұматайдың бiр жақсы қасиетi – кәсiбiне адал. Аудандық, облыстық, астаналық
деп ... ... ... ... ... берiп тұрды. Онсыз да қысқа
жазатын адам, кiшкентай хабардың өзiн кемi үш рет ... ... ... ... ... сын-сықақ бұрышын жүргiзгеннен» дейтiн. Бiрақ
оның қиындығы да болды. Қазақ ақпарат ... тiлшi ... ... ... ... ... қаламын безеп, хабардың соңына сын
түйреп тастауға қолы жүгiрiп тұратын. «Бұл жер сын айтатын орын емес!» деп
түсiндiрсе де, ... ... деп ... ... Жоғары,
төмен ресми билiктiң тiрлiгi тез арада төрт аяғынан тең басып, қоғам жедел
дами қоймады, соны жаза ... деп ... ... басы ... сыннан басқаны танығысы келмей өттi ғой дүниеден.
- «Ұлы адамның үнiн естi де, ... ... ... ... жайдары жан,
бiрақ жазған сындары ... ... ... ... келгендi теуiп
тұрған» кiл асау. Табиғатында қандай едi ол ... ... ... ... деп ... Анасынан гөрi әкесiне пейiлдi
едi. Оның себебi бар. Алдындағы ... ... ... соң ... ... ... ... енемiздiң бауырына салып, сол ананың емшегiн емiп
өсiптi. Қазақ әйелi, әдетте, өзге ата-анаға берген ... ... туды ... ... ... ... батпаған ғой. Кейiн iзiнен iнiлерi ерiп, бала
тұрақтаған соң әкесi мұны ... ... ... Арғы ... ... ... ... намысқой әрi заманында саятшы болған екен. Сол қасиеттер
Жұматайдың қанына бiтiптi. Ақкөңiл ... жан, ... ... ... ... адамгершiлiктен аттағанын көрсе, қиылып
кетсе де, тiлiн тiстеп, қарап отыра алмайтын. Кей шенеунiктiң ... ... ... ... ... ... деп өзiне
жау тауып ала бердi. Дегенмен, «…айға ... ... ... аяғы мерт ... ... ... ... көзбояушылық Жұматайды да жуасытып,
еңсесiн басқан да кезi болды…
«Мен өзi әп деп ... ... ... ... қарағыммын» дейтiн Жұматай. 6-
класта оқып ... ... ... ... тұр» ... сын мақаланы
жiберiптi. Журналға шығады деп жүрсе, олар хатты аудандық атқару комитетiне
тексертуге ... ... ... ауыл ... ... Мұғалiмдер қарғадай
баланы мектеп линейкасына салып, «ауылымызға ұят ... ... ... ... ... ... ... Алматыға саласың» деп, бар
оқушының көзiнше жер-жебiрiне жеткен. Шындық ... iшi ... де, ... ... деп, тауын шақты. Кейiн «Япыр-ау, жалған намысқа жығу, ақиқатшыл
адамды басып, ... ... ... мен сол ... ұрынған екенмiн ғой»
деп қыжылын айтып жүрдi. Бала күнiнде ... ... ... ... қарсы шабатын, тас шайнап, от бүркiп тұрған жiгiт шағында бой ... Бiр ... ... жүз ... өзегiн өртеген кеңестiк жүйеге тап-
тап ... ... ... ажалды ауруы – өзiн-өзi ... деп ... жылы ... таңы» газетiндегi «Аспаннан қозы түстi» деген фельетонның
iзiмен «Правдаға» шыққан «Кого уколили ... ... ... облыстың
басшыларын ойбайлатқаны бар. Сонда да қанағаттанбай «ақиқатын ... ... ... ... бiрi шұқысын ба, өз дәретiн өзi көмiп қоятын
мысық құсап жапты, бiттi» дейдi. Тiлi у ғой ... Оның осы тiлi ... ... ... ... Ол уақытта мен – тележурналиспiн. ... ... күнi ... ... ... ... ... мұқият
атқаруға тырысамын. Бiрақ бәрiбiр жоғары-төменгiлер мiн табады. Жұматай
отыра қалып, бiрдеңе жаза ... ... қаша ... «Әй, сен, ... ... бүлдiрiп тағы не жазып жатырсың? Тiлiңнiң тiкенiн ... ... ... ... Бала-шағаңа қайғысыз қара су iшкiзесiң бе,
жоқ па! Елде нең бар-ей?» десем, «Әй, ендi кiм ... ... ... анау ... Бiр адам ... тiгу ... емес пе? Жеке ... жатқан жоқпын, қолындағы жұмысын дұрыс ... ... ... елдерде сынды жақсы қабылдайды, қуанады» дейдi. «Өй, ... ... ... өзi ... ... ... ... жеткен
жоқ. Қой деймiн!!! Аналар тағы да сенiң үстiңнен арыз түсiрiптi. Олар
бастыққа ... ... күйе ... сен қаласың» десем, «Мейлi, олар,
керек десең, маған қарыздар! ... ... ... ... ... ... да кiмдi ... бiледi. Бәрiбiр менiкi – жөн, менiкi
– ақиқат» деп тiлiн безеп, айбат шегуiн қоймады.
- Рас болса, басы ... бiз ... өмiр ... жатқан бұ жалғанда «ақиқаттың
аяғы – ақсақ, көзi – ... ... Ана ... ... ... болса да, ойымдай ой жоқ» деп шарасыз еткен қоғам талай ... ... ... ... Болмаса, журналистиканың жонынан тiлiп алған таспадай
шамырқанған ... ... ... түзеп, Марат Қабанбай, Жұматай
Сабыржанұлы жастарға ... ... бас ... ... едi ғой ...... ол сөйтiп жүрсе-дағы, өзiнiң өткiрлiгiне көңiлi толмай ... ... ... ұрсасың? Менiкi тек қаулаған өтiрiктi қайтсем
азайтамын деп өңмеңдеу ғана. Соның ... ... ... айта ... ... жоқ па ... ... дейдi. Сын жазса сындырып
жiберердей болғанымен, тiсi ... ... ... ... ... ... ... босқа арамтер болып жүргенiн өзi де бiледi, мен де бiлемiн.
Жалпы, жүрегi жұмсақ. Арқалықта тұрдық дедiм ғой. ... ... ... ... болып қоныс тепкен бiз екенбiз, елден келгендердiң бекетi
бiздiң ... ... ... ... ... басқалардан қарызға алып берiп
жүретiн. ... ... ... ... ... ... бойжетiп шыққаны
өз алдына. «Екi бөлмелi үйiме сыймай қалады құлақшыным да» деп, Торғайдың
бiрiншi хатшысы Еркiн Әуелбековке ... хат ... кең үй ... ... Одан ... ... ... жұтап жүргенде бермесе, ел
алдында ұялтамын деп «қорқытып» үш бөлмелi пәтер алғанбыз. «Сын ... ... ... ... айтпай, бұқпантайлап жүре берсек, алар едiң, иә!»
қоқиланып, сынның пайдасын мойындатып қоятын. «Жағымпаз болсаң, ... ... ... едi» деп ши ... «жүрегiмдi айнытпашы-ей» деп тас-
талқан болатын. Кiшкене жұмсарсын, көппен бiрдей болсын деп, «сен ... ел ... ... дегенiме «е, десе, десiн, жағымпаз демесе,
болды, ... ... ... жағымпаздықтың жанында қаһарман дегенмен
бiрдей!», – деп одан сайын қисаятынын қайтерсiң!
- Қанша турашыл, өр болса да, өз еңбегiнiң еленгенiн тәуiр ... ... ма! ... ... атандырмаса, болды» дегеннен басқа ешқандай
мақтау-марапатты қажет ... ме шын ... Неге ... ... ол да ... ... ... бiр, «Ана тiлiнде» еңбек еткен жылдары Жұматайды Қазақстан ... ... ... ... ме, әлде ... ... ма, ... Қабанбай
да қатар ұсынылды. Марат марқұм алып, Жұматай қағыс қалды. Сонда ... ... ... ... ... ... бар едi ғой, осыны маған қиғанда
болатын едi» деп көңiлi қалған. Өмiрiнде бiр-ақ рет соны ... да ... ... де, одан ... де ... сiңiп едi» деп, ешкiмнен ештеңе
дәметiп көрмептi.
Алайда оның бiр ... ... ... кiтабына айырбастауға
қимайсың. Тiршiлiгiнде Жазушылар одағына үш кiтабы болмаған соң өте алмады.
Екi ... көзi ... ... ... «Мен ... шындық» деген
кiтабын өзi кеткен соң артында қалған жазған-сызғандарын ... ... ... ... ... да қозғауға қолым бармады. Ертең қайтып
келердей… Алақанының табы сiңген қолжазбаларын қолға алған ... ... ... ... былтыр алпыс жылдығына қарай жарыққа шығардық. Онда ... ... ... жоғалтып алыпты.
Ол дүниеге қызыққан емес. Айналасындағыларға ащы тiлi жақпаса да, басқа
жақтағыларға ... ... ... марқаятын. Онысы мақтан
сүйгеннен ... сөз ... ... ... риза ... ... тiлi керемет!» десе, тiптi қуанатын. Соның өзiнде «ертеңгi күнi
қазақ тiлiнiң ... ... ... көбейсе екен! Соны көрiп өлсем,
мен үшiн ... ... сол» ... ... тiл көркейер, өзiңнiң
жаныңды ойласаңшы» десем, «Менiң жаным – тiлiмде» дейдi. Уәжiң ... ... ... айтқыш адамды қатты құрметтейтiн. Атбасарлық ... ... ... көрген игiлiктен қайқайып жүрiп көрген қорлығым
артық» дегенiне ... тура мен ғой. ... бар ... бiр қара беретiн
сөз-ақ екен» деп риза болып ... ... ... ... риза болған, «дұрыс екен» деп жазған сынын
қуаттағандар болды ... ... ел iшi ... соң, аз ... да ... Ана ... ... атағы Арқалық қана емес, бүкiл Қазақстанды дүрiлдетiп тұрды. Жаны
жәннатта болсын, Өзбекәлi Жәнiбековтiң өлшеусiз еңбегiнiң бiр ... ... сол ... Он жетi жыл бойы елдi ... телмiртiп қою деген ғаламат
қой… Иә, сол театр күндердiң күнiнде қожырай ... Бақ ... ма, ... ... «Қозы Көрпеш – Баян сұлу» өте нашар шықты. Соны Жұматай
iреп тұрып сынады. Бiрақ, әншейiнде ... ... ... ... ... ... әртiстерi қатты разы болыпты. Сол есiне түскен сайын ... ... ... еш кетпейтiн кезi бар екен-ау, бiрақ, өнер адамдары,
онсыз да мәрт ... ғой» деп ... ... да, ... жалпы, аз
ғой, аз» деп лезде қабаржып қалатын.
Жұматай КазГУ-дi сырттай оқыған. Дипломына жетекшiсi, журфак студенттерiнiң
«құдайы» ... ... риза ... ... көкейiнен табылу –
кәсiби бiлiктiлiктiң төрiне шығу деген сөз. Бұл ... сөз жоқ, ... ... ... ... ... тани бiлетiнi бағаланған. Менiңше,
Қожакеев студентiнiң көкейiндегiсiн тап басып, мұның сынға қоғамдық ... ... ... ... сол едi. ... ... деген мағынадан
жұрдай жасанды сөздiң ел құлағына сiңiп ... «Ана ... ... ... селт еткен ешкiм жоқ… Абайдың «қазақтың қазақтан басқа жауы
жоқ…» деп келетiн сөзiн кейбiреулер өз пайдасына ... ... ... ... ... жауы – ... деп өңiн ... айтатынына, ар
жағындағы мағынасына әдейi мән бермейтiнiне қатты ренжитiн.
- Жұматай ағаның қоғамдық сыны, әсiресе, астана ... ... ... ... ... тiл ... ... мәселесiмен арпалысамын деп талай
күйдi…
- Торғай ... ... соң ... ... әр ... бөлдi. Бiз
Целиноградқа, облыстық «Коммунизм нұры» газетiне келдiк. Жұматайдың ... ... ... бұрын жетiптi. Редактор Октябрь Әлiбековтің алдында
«Жұматай Сабыржанов деген қызылкөздi жолатпаңдар» деген табақтай арыз ... Амал ... ... жазылу себебiн дәлелдеуге тура келдi. Аймақтағы
белгiлi қаламгер Алдан ара түсiп, ... ... ... поэзияға бейiмi
бар, мәдениет бөлiмiне жiберген-дi. Әке-көкелеп, ши шығармай ... ... ... ... ... жоқ, «кiм ... ... – жаман» деген баяғы
әуен қайта басталды.
Бiрiншiден, сүйектен өтiп, жiлiк майымызға ... ... сiңiп ... ... көп ... тiрлiк ету оңай болған жоқ. Оның ... ... асып ... соң ба, қала бiздi ... ... көрiндi. Ең қиыны осындағы қадау-қадау қазақтың өзi сын түгiлi, әзiл-
қалжыңды тосырқап, үдере қарайды. Ауыздығымен алысып туған Жұматай мұндағы
ақындардың не ... соны өлең ... жаза ... ... ... ... бетiн шығарып, жарамайтын өлеңдердi соған бассам
деп те бұлқынды. Оған кiм шыдасын, «бұған дейiн шығып тұрған өлеңiмiз ендi
неге ... ... ... ... қайдан шыққан?» деп өре ... неге ... ... ... Мұнда басымызды ендi-ендi көтерiп
келе жатқан ... ... ... ырза бол, ... ... ғой» ... де тоқтамады: «қашанғы жүремiз? Сәтi жеттi ... ырық ... Бұл ... ... айтысып, ақыры шыдамай: «өлең
емес, өлеңнiң өлексесi» деп салыпты. Не керек, сол бар, басқа бар, ... ... ... Тек ол газетке емес, өзге редакцияларға да сыймады.
Таңертең қызметiне кеткен адам ... ... үйге ... ... ... жұмыстан шықтым» деп қарап отырады. «Е, не болып ... «Мен ... ... ... ... ... ... неге деп сұрамайтын да
болдым.
«Қазақстандағы қазақ мәселесi немесе жаңа астанадағы ... ... ... 1994 жылы 8-қыркүйекте «Ана тiлiне», қазанның 1-i күнi ... ... Сол ... шындықты жазған Жұматайға да, «қорыққан
бұрын жұдырықтайды» деп, сол кездегi облыс, қала ... да сор ... ... ... ... ... ... Бас жарып, көз
шығармасақ та, қадалғандардың ... ... «Ана ... де ... жоқ, ... жiгiттерге рахмет, аяғына дейiн бiзбен бiр болды. «Заң»
газетiнен ... Әмiр ... ара ... Не ... ... өкiлi ... ... келген Амангелдi Садырбековтің
азаматтығымен арада он бiр ай өткенде әзер ... ... ... ... ашық хат ... ... ... Жұматайдан кешiрiм сұрады.
- Әмина апай, күйiп-пiскен күйеуiңiздiң қасында «өртенiп» кетпей ... ... ... жүрiп мiнезiн байқамай қалдыңыз ба?..
- Жұматай менi кездестiргенше жетi қызбен жүрген. Кейiн солар туралы «Жетi
қыз» деген повесть жазам ... Үйде ... ... ... ... болып қыдырған сәтi туралы тамылжытып жазған ... бар. ... ... бас алмай тұшынып оқисың.
Әңгiменi де майын тамызып айтқан кезде басың айналып қалады. Басқа қыздарды
қайдам, өз басым бiр ... ... ... ... ... рас. ... ... аудандық газетке келгенде осы бiр алдың-дұлдың шопыр жiгiт сенiң
күйеуiң ... ... ... едiм. Әрi ... ... жөнi бар, ... ... деген ағаларым қатарлы. Екеумiзде де ... ой ... ... ... ... Үстелiндегi шынының астында артқы
бетiне «Менiң күлкiм – сенiң бақытыңның символы» деп жазып ... ... ... ... бар. Ол кабинетте жоқ кезде Ақжiбек деген ... ... ... ... сыртынан күлiп, екеуiн мазақтап жүретiнбiз. Бiр күнi
байқап ... ... ... ... айтып, аузымыздың суын құртты. Неге
екенiн қайдам, оған үйленген жоқ. Ол кезде КазГУ-де ... ... ... ... ... қызылордалық Бақыт деген қызды алып келуге Сырдың бойына
кеттi. Ауыл келiн түседi деп күтiп отырса, қалыңдығы көнбей, бос ... ... ... бiр ... ... ... ... Мәшкура деген
кассир апай: «Жұматай, сен қыз iздеп, бүкiл Қазақстанды неге шарлап жүрсiң,
қасыңда уылжып пiскен Әмина жүр. Не ол, ... ... ... ... «бес жас – бел ... ... – үйiнiң үлкенi. Әкесi ... ... ... тоқ, ... көк ... Тиiп ал!» деп ... ... болды. Екеумiздiң көкiрегiмiзге содан ұшқын түскен болуы
керек, жұмыстан кейiн шығарып салуға ... ... ... ... ... ... ... әңгiменiң майын тамызып айтқан жiгiтке күйеуге
шықпау мүмкiн емес. Үш ... ... ... ... бiрге
көрдiк. Бiрақ, қай кезде де Жұматайдың әңгiмешiлдiгi жойылған емес. Бiр жай
жерге барып келгенiнiң өзi ... ... ... ... ... ... ... «ал, баста! Не қызық болды, кiм не дедi, не көрдiң?» ... ... тұр, ... ... Мен осы ... ... ғой…» дейдi де,
автобусқа отырғанын, одан кейiн вокзалға ... ... ... ... ... ... тәптiштеп ма-йын тамызып, баяндайды. Аузына қарап
отырып, кешегi, анау ... ... ... көнбей күйдiретiнi, бәрi
естен шығады. Шынын айтқанда, Жұматайдың ... ... ... ... ... ... Жетпiсiншi, сексенiншi жылдарғы қалам ұстағандардың өздерiне тән әдетi
болады екен, бiрi бильярд ойнаса, бiрi қалам ... ... аға ... не ... ... едi?
- Шахматты, преферансты жақсы ойнайтын. Арқалықта тұрғанда радиодағы
жiгiттермен ... ... ... деген жiгiттен ... ... ... ... басқасын түгел ұтып әкелген. Ақша салып
ойнауға журналис-терде артық қаражат жоқ қой. ... бұл ... ... үйге бір ... директорын ертiп келдi. «Әмина, ақша бершi, карта
ойнаймын» дейдi. «Нанға сақтап қойғаннан басқа қайдағы ақша?». «Соны ... ... ... қайтарам!». Қонақтың көзiнше ерегесiп отырасың ба,
амалсыз ұстаттым. Расында, ертесiне үстелдiң үстiнде 60 сом тұр! Өзiм ... ... ... ... келгенде бұрынғыдай «бере қойшы?» деп
жалынбай, «ақша әкел!» дейтiн болды.
- ... ... ... ... ... ұмытуы мүмкiн емес. Бiрақ
кейбiреулер айтушысын өзгертiп алатын көрiнедi.
- Иә, ондайлары көп. «Құшағымда қуаныш, ... сен ... ... әннiң
жолдарын қағытып, кейбiреулер «құшағымда – қайнағам, қасымда сен ... ... жүр. Ол – ... ... ... Қуаныш деген жақын қайнағам
бар. Маған әзiлдеп, «Әмина, осы әндi айтсаң, абайла, ... атын ... ... ...... де» деп өсiрiп жүрген де Жұматай. Сол
елге тарап, ... өзiм ... ... ... де ... ... едi ... аузына алмайды.
- Бұ жалғаннан төрт құбылам тең, ... деп ... адам бар ... ... ағаның жасы жиған-тергенiн елеп-екшеп, елге берер, ұл-
қызығының қызығын көрер кез едi. ... ... ... ... бiрi бар ... Жұматай кiтабым шықса деп едi, «жаман» ұлы Саяты әкесiнiң көзi тiрiсiнде
«Өкпелесең, өзiң бiл» деген кiтабын ... ... ... ... ұл
болса, атын Нарату, қыз болса, Қосбұрым қояр ... деп ... Саят ... ... өз ... ... Жәниясын көре алмай
кеттi. Айнұры мен Гүлнұры тұрмысқа шыққан. Бес жиенiмiз бар. ... жоқ. ... ... ... деп, ... iшiнде тұңғыш туған
ұлдың атын Нарату деп қойдық. Сол Нарату ... ... ... жүрген
кездiң өзiнде қағаз-қалам көрсе, нағыз қазақ, етпетiнен ... ... ... ... ... бiрдеңе жұқты ма екен деп ... ... ... ... барғандардың iшiнде Мәрмәра университетiнiң
металлургия ... ... ... Әке ... ... ұл болды.
Студент кезiнде күндiз оқып, кешке жұмыс iстеп, сол жақтан бiзге «үйге
темiр есiк ... деп 200 ... ... ... «Әй, темiр есiк неге
керек бiздiң үйге? Алатын түк те жоқ. Ұры түссе, осы ... ... ... ... ... ... түбiнде бiздiң үйде алатын нәрсе болады, темiр
есiк ... ... соң, ... ... бола ... Сонда
бiрдеңенi көздеп жүр екен ғой. Елге келген соң өз алдына жеке кәсiп ашып,
бiзге қоң бiте ... Ұялы ... ... ... ... ... ұялы
телефон жөндеу қызметiн Астанада тұңғыш ашқан бiздiң балалар едi. Кеңсесiне
барып, ұлы мен қызының тiрлiгiне көңiлi ... «әй, ... ... үйде
алатын бiрдеңе болды-ей. Саятжан бiлген екен» деп ... ... ... ... ... шындық деп шыр-пыр болып жүрген
пейiлiне қарай адал, ... ... өстi. ... Саят ... хат жiбердiм, пәлен деген жерге барып оқыңдар» дегенiне
таңғалып, үйге ... ... жыр ... ... ... Саятымыз
солайша, елдi «қырып-жойып» жүрген Жұматайдың «өзiнен зор шыққан».
Амал не, балаларының ... ... өзi ... қазақ тiлiнiң Астанаға
шым-шымдап жайылып келе жатқанын көре алмай кеттi. Ақмола қазақтары санының
50 пайыздан асқанын ... ... ... едiм, жан ... ендi өлгiм келмейдi.
Ендi Астана қазақтарының 60 пайызы қазақша ойлап, жазғанын ... ... ... құлағымда.
Өмiрiнiң соңғы кезiнiң таянғанын бiле бастады. Соңғы кiтабын құрастырам деп
күнделiгiн ақтарып отырсам, 2000 жылы наурыздың 13-i күнi ... «Мен ... ... ... ... ... ... Жаман ауру көрiнем» дегенiн оқып,
аңырап жыладым… Ғұмырының ... бара ... бiле ... ... ... да, ... келедi. Ар жағында iшi-бауыры өртенiп,
Жаратқанның амалына айла ... ... де… ... қолымда бiрдеңе
тұрғандай, «Әмина-ай, 60 деген көп емес қой, бiр 60-қа келсем, жетер ... Егер 60-қа ... ... көргендей екен. «Мен ана жаққа бара
берейiн. Бiрақ ораза кезiнде кетсем екен. Жас кеттiм демеймiн, ... ... ... ... қолыма ұстап, маңдайынан иiскей алмайтын болғаным ... да ... ... ... ... ба! Қайтыс болғанын
бiлмейтiндер «оқи алмай жүрмiз, ... деп хат ... ... ... ... ... әперген жаңа үйiмiзге көшкен кезде Жұматайды дерт әбден
меңдеп ... ... да, ... отырғызып, сүйемелдеп, күнде
жаңарып жатқан Астананы ... ... ... ... осы ... ғой, иә, Әмина» деп қояды. Байқағаным және дәрiгерлерден естуiмше,
«жаман» ауруға ұшырағандар ... ... ... ... ... ... ... кеттi десем, асылық болар, құдайға шүкiр, журналистикаға араласқан
жиырма бес жыл iшiнде үш мың ... сын ... ... ... ... ... иесi, елiн сүйген ұлтжанды перзент ретiнде, азамат ... ... ... ... ... да, ... ... көрдi.
Былтыр алпыс жылдығын аудан болып тойладық. Ауылындағы орта ... атын ... ... ... ... ... Ендi Ономастика
комиссиясының шешiмiн күтiп отырған жайымыз бар. Бәрi жақсы, бәрiне ... ... ... ... ... ... ғана
көргенi, бүгiнгi берекемiздi екеумiз қатар отырып, қызықтамағанымызға iшiм
алай-дүлей ... ... ... ... ... бата алу), ... ... ер көгерер» (мақал). Ақ
тiлеудiң белгiсi — бата. Ол кез келген ... ... ... ... ... Ең жақсы батаны халық «ақ бата» деп қастерлейдi, айта жүредi,
үлгi етедi, ... ... ... ... ... Жас талапкерге бата. «Сырым батыр жас ... ... ... ... биге ... Бұл ... өнер, өмiр жолына, ұзақ сапарға аттанар
алдында әдейi барып тiлейтiн бата. Қошқарұлы Жәнiбек жас кезiнде ... ... бата ... ... ол кiсi ... дептi:
Бедеудiң белдеуiңде байлаулы болсын,
Қазаның ошақтағы
қайнаулы болсын.
Есiгiң, ашық болсын
Сонда ағайының кетпес қасыңнан,
Жақыныңа бұрмай төренi түзу бер,
Сонда
қаумалаған халық кетпес қасыңнан.
Мұндай баталар ... ... ... ... ғана ... «Торғай
облысының Аманкелдi ауданындағы «Қабырға» кеңшарында тұратын Айнагүл мен
Сақтапберген Кенжеахметовтердiң отбасында жас сәби туып, оған ырым қылып
Сейiт деп ... атын ... Сол бала 1994 жылы ... ... ... ... тойға шақырыпты. Сонда жас Сейiтке берген бата
едi. Кәдеге жарар деп ... ... ... ... ... ... сенсең, Әзiретi Әли демесiн.
Тiлiңе сенсең, Жиренше шешен демесiн,
Атағың ... ... ... ... ... ... ... жебесiн.
Наурызбайдай батыр бол,
Бауыржандай
батыл бол,
Әдiлдiкте Наушаруан қол берсiн
Хакiмдiкте Лұқпан өзi дем берсiн,
Жалғыз болсаң алланы ... ... ... ... ... болсаң Кене ханға
сыйынып.
Жомарт болсаң Әбдiрахманға сыйынып
Қалың елiң халқыңды ұмытпа,
Жақсы әдет, салтыңды ұмытпа
Аспанда Айса,
Жерде Мәди,
Қырда Қыдыр,
Суда Сүлеймен қолдасын!
Еш ... ... бол, арлы ... алды ... әлдi ... ... тiрегiң,
Берiк болсын бiлегiң,
Қабыл болсын
тiлегiң,
Жүз жыл соқсын жүрегiң.
Дос-жараның сүйiнсiн.
Дұшпаның iштей күйiнсiн,
Басыңа бақыт құйылсын!
Дуалы
ауыздың батасына жолық! ... ... ... ... апталығынан).
3«Өкпелесең, өзің біл»атты кітабы -   өшпес туынды. /үзінділер/
«От ауызды, орақ ... ... ... ... ... ... ... жылға жуықтапты. Көзі тірісінде жарық көрген «Өкпелесең, өзің біл» атты
кітабы өшпес туындыға ... Өзі өмір ... ... ... ақтарған
бұл кітапты оқырман қауым әлі іздеп жүріп ... ... үш жыл ... ... ... «Мен ... шындық» деген атпен кітап
болып шықты. Кітап «Күнделік кезген ... «Жан ... ... және «Ой ... келіп-кетіп» атты бөлімдерден тұрады. Сондай ақ
Жұматай шығармашылығы туралы жазылған мақалалар ... ... ... ... «Ана тілі» газеті осы кітаптың әр тарауынан үзінділер
жариялап отыр. 
Мараттың марапаты
Марат (Қабанбай) маған көпшік қойып ... «Сіз ... ... ... ...... ... тілінің ақпараттық стилін қалыптастырып едің…». Осылай деп еш жер
жолатпай қойған мен жұқсызды Жарылғап Бейсенбайұлы жарты минут ішінде
ҚазААГ-қа жұмысқа алған.
Жұмысқа ... ... ... ... ... бұрын анау бағасын
айтсайшы!
Ұлт тану ғылымының докторы (өз көңілімдегі) ... ... ... ... ... ... айтқан бір әңгіме еске түседі. Соғыс енді аяқталған кез ... ... ... ... ... ... Қапшықпен құм тастайтын
жабайы тәсіл… Біреудің суға түсуі қажет… Жан тәтті, ешкім шыға ... ... аса ... бір Жақсыбай деген бар ... ... ... ... ... ... мата беретін болады. Спирт
ішкізеді. Қызуы бойына тараған соң әлгі ... үшін ... ... ... ... дегені) үшін! – деп бұрқырап
тасып жатқан өзенге қойып ... ... ... де, жарық дүниеге қайтып
шықпай қалыпты…
Образбен ойлап көріңізші, ... біз ... ... – буырқанған дария
болғанда, басқарма кім? Ішталин (Сталин) кім? Бөгесінге тасталып жатқандар
кім? Жұмекең ... ... ... миың ... қазан, 1987 жыл.
Абай айтқан есті адамдардың қатарында болғысы келіп бүгін ... ... ... еді: ет ... қалыпты есінде. Екі-үш жерге қонаққа барған.
Араққа ... ... ... таңғалдырыпты. Әзірге үлкен жетістігі де –
осы, соңғысы.
Өзін бұрынғыдан ... ... ... ... ... ... дайындығы жоғынан қорқады. Жемсіз құр қармақты көлге салып
қойып, өзі асық ... ... ... ... ... оған ... балық қаппайды ғой» дейтін адам жоқ. Жұтпа ойнату керек! Оны өзің
тіпті бақылап, бүкіл ой-санаңды соған тас түйін жұмылдырмасаң, ... ... не ... бар, ... Соған да шүкіршілік! Жоқ, шүкіршілік – тіршілік емес,
дәл осы арада. Дәл осы ... ... ... кәдімгі қасқырдың
қомағайлығындай. Тіс керек қаршылдаған, кәдімгі қасқырдың тісіндей.
Құр жазсам-ау, «бедеу ... бала ... ... болар еді-ау» дегені
сияқты бірдеңе.
Сен өзі әдебиеттің предметі – ... ... бе?.. Ол ... ... ... ... корабльді қайдан табам демейсің, қасында жүр ... Не ... екен ... ... ... ... ... арасында
жақсылық пен жамандық қалай арбасып жатыр?.. Сиыр сауудың ... ... де ... жоқ. Ол – ... ... ... ... сенің бір үлкен рухани байлығың бар еді ғой. Сағым оранған бір
бейне көз ... ... ... ... өзің де ... талпына
ұмтылып жүрген жоқсың ба? Меніңше, қағазға ұйып-сұйып түсе қалатын ... ... ... миым ... ... уынан, уытынан аршысам да мимырт. Қайдағы бір
құдайлар болмаса, адам мүмкіндігі келмейтін қиялдарды мүжігіш. Тулақ та
болса тірлігіңе тұрақтыны тартқыламаймысың?! Дым ... ... ... жалқаулығы басып барады.
7.11.1988 жыл.
Ептеген өзгеріс бар: арақтың әкесі өлгеніне 20 күн (енді тіріліп кете
қоймас). Ашуланған ... Оған ... ... ... жүр-ау деймін. Екі-үш
рет болмашы нәрсеге жаңа қатқан мұз сияқты тысырлай ... ... ... ... кілт тоқтадым. Сүйте-сүйте созылымдылыққа да үйренерміз,
Алла амандығын берсе!
27.12.1992 жыл.
Осыным менің не жүріс?!
Осыным менің не тірлік?!
Әлі жүз жыл ғұмырым бар ... ... ғой ... Күні ... қаным
бір тасығанда өліп кетсем, артымда қалады не? Құдай-ау, неге уайымсыз,
қамсыз қылып жараттың?
Жұрт қатарлы менің де жастығым өтпеп пе еді. Бар ғой сол ...... ... ... ... күй. ... Тек ол ... – өлі. Дем салып, жан бітіру, көркемдік дамыту қолымнан келеді-
ақ. Құнт жоқ. ... жар ... мың ... жыл.
Құданың құдіреті, баяғыдан бергі бір әдетім жазып отырған материалым үш ... төрт ... ... қамыттан шыққысы келген өгіз сияқты қиқаңдай
бастаймын. Көбіне шорт түйе саламын. Айтайын дегендерімді сол ...... ...... Бұл ... бір жақсы жері –
сығып жазуға үйретті.
Міне, 50 жасқа келген Жөкең (Жомарт Әбдіхалықов) туралы мақаланы да:
«Тоқтат!» – деп миым ... ... ... ... ... 1996 ... ... істеген Асқар Арнауытұлы деген інішегім еліне –
Талдықорған жағына барып ... Мені ... ... келіп жеткізген хабары:
«О жақта Жұматай Сабыржанұлын жақсы білетін, жоғары бағалайтын көрінеді.
Біздегілер естір ме ... ... ... ... ... – деп ... ... Шын солай бағаласа жақсы, жаныма
жағатын сөз. Бірақ, мәселенің екінші жағы да бар, ... көз ... ... ... ... ең нашар білетін адам мен болсам ғой! Ғажап болар еді! Орыс
тілін аяғына да отырғызбас еді! Соны ... ... ғой, бұ ... ... ... ... бір қой алып келуге кетіп бара жатқан «К-700» тракторы
мұз ойылып, өзенге түсіп кетіп, қыс бойы жатқан. Жаз ортасына қарай ... ... ... ... ... бүгін түріктер салып жатқан министрлік қоршауының түбінен
бір шеге ... алып ... ... ... ... ... «К-700» және бір
шеге. Социализм мен капитализмнің айырмасы.
13.4.1997 жыл.
Өзіме өзім сауал қойдым: «Қазақ ... ... ... ... шықты: «Мына біздің жазғандарымыз жарамай қалған кезде!». Солай.
Қиын. Оңай не бар?
1.5.1997 жыл.
Кездейсоқ көзім түсті. «Акмолинская правда» газетінің шекесінде «СССР»
деген ... бар, ... бір ... ... тұр. ... ... Мені ойландырып отырған басқа мәселе. Сол өкімет неге жұртқа темір-
терсек үлестіруге әуес болды? Адамдар неге сол үшін ... ... ... ... ... боп жүрді? Осының сыры неде? Қазекеңдікі жалаңтөстік,
далалық мінез, далаңбайлық болсын, басқа жұрттар ше? ..Тегінде адам ныспысы
сарыезуліктен тым ... ... ... ... жоқ ... жыл.
Осы мен неге жазғандарымның редакция алып тастаған жерлерін құрастырып
(лайық форма тауып), бір дүние жазбаймын? Айталық, «Көш, қазақ, ... ... ... ... тағы ... қыршылып
тасталған жолдар газеттердің үрейден әлі айығып бітпегенін көрсетеді емес
пе?..
10.7.1997 ... ... ... ... жазғандарын көрсем бас салып, қомағайланып
оқып тастаймын.
Бұл – соңғы үш-төрт жылдан бергі дағды. Оның жай, қара мақалаларының өзінде
жаныма жағатын үш-төрт ... ... ... ... «Е.Қ» – дағы «жәй
әңгімесінен» талыстай кітапқа татитын сөз ... ... ... ... ... ... нәсілі емеспін бе…». Әне, бабалар портреті! Қандай
тамаша, арғы аталарымыз сөзден ... ... ... – бөзден…
10.5.1998 жыл.
Кешегі не болса соны жасырып ұстап келген қоғамнан қалған ауру ма, ... ... әлі ... ... ... ... сөзге жабысқақ.
Әсіресе, теледидарда «ұрылардың көбейгені жасырын емес», «мектепке
бармайтын балалардың бар екені жасырын емес», т.б.
Апырым-ай, сәл ғана ... ма ... «осы ... отырғаным неге жасырын
болуға тиіс» деп. Осы сәл ғана ойлану жағынан газетшілер де сылтып басады.
«Астана тұрғындарының алаңсыз өмір ... ... ету ... ... ... ... ... назарында тұрғаны жасырын емес» делініпті
«Ақмола ақшамында» (98 жылғы мамырдың 8-і күнгі санын қараңыз.)
«Алаңсыз өмір кешуді ... ету» – ... тым ... айтылған сөз.
Ол дегеніміз, бүкіл мемлекеттік механизмдер іске қосылғанда жүзеге асатын
шаруа ғой, оның ... сәті ... ... жайдың жасырын еместігін
мәлімдеу не қажет?
9.10.1998 жыл.
Жаным жаңғыруды тілейді. Бірақ қалайша? Білмеймін.
Міне, жұмыстан босатуға өтініш ... ... ... бар сөз ... ... жаза амай ... ... жазуға намыстанамын.Сондай дағдарысқа душар
болуыма байланысты мені жұмыстан босатуыңызды сұраймын».
Шындығында, мәселе былай ғой: мені олар ... ... ... ... ... ... ... талғам тәкаппар тұрпатта!
Осындайда еске түседі, Мұхтар ағамның (Мағауин) да өмірі ерегіске, күреске
толы болыпты. Кешегі мамыражай деген заманда майдан ... ... ... ... ...... де ... бас жармағанмен мұрын қанатудан тұратындай… Жазып көрсем
қайтер?
18.03.2002 жыл.
Кеше үйде қонақта болған Қайнар Олжай бір тамаша тілек айтты:
«Жүке, оқырмандарыңыздың ең ... мен ... Онда ... ... жан ... не деген зерде! Қайнар менің кітабымның кез келген жерінен ойып
алып, жатқа соғып отырды. Өлеңді жаттауға болар, ал қара сөздің ... ... ... ... ғой. ... мына кітапта жоқ, осыдан жеті жыл бұрын «Ана
тіліне» шыққан «Жүргендерге су ішіп, суан ішіп, жуандығын танытты ... ... да ... ... ... ... ең ... емес-ау, ең мықтысы Қайнар болса, мұртымды балта
шаппас! Бақыт деген – осы!
Кебімізді киеді білем
Өзім көрген өмірдің өтірігін болашаққа өткізбесем деп ... ... ... ... бұл – әлгі ... атамыз айтқандай, «Жете
алмайсың түбіне!» Біз көп алдандық. Кейінгі ұрпақ та ... ... ... ... ... ... – алты жыл. Әлі тілі шыққан жоқ. Сақау болса ештеңе
емес-ау, тіпті таскерең, мылқау. Оның сөзін рубль мен доллар сөйлейді.
Ұлттық банктің тілі ... ... шыға ... ... ... ... ... сөйлетсек, арғы жағы – рақат, даланың жолы.
Айдарыңнан жел аймалап, аңқылдайсың да отырасың! Ойхой, арман!…
Сөз қадірін білсек деймін.
Қазақ ... ... ... қойдай дүр-р еткіш! Және не болса, соған.
Советтік сананың салқыны…
***
«…Бүлдіршін» деп жазып келе жаттым да қалт ... оны ... ... ту сыртымнан Балғабек Қыдырбекұлы ағам «осыларың не,
кейінгілер қателеспесін деп жазып едік қой…» деп мұңайып тұрғандай болды.
Иә, Бәкең айтқан: үш ... ... ... ... – буыршын, ұрғашы болса –
бүлдіршін аталатынын. Сондықтан жас, сұлу қызды «бүлдіршіндей» деп теңеуге
болатынын, бірақ бүлдіршін деуге болмайтынын. Бар кінә өзімізде – ... ... ... ... көп ... ... не жөнінде? – деді маған.
– Өтірігі көп өмір жөнінде, – деп езу ... жете ... ... ... «Адасқағын» қайыра оқып шыққанда ұққаным – Асекеңнің
асуына жету үшін қазақ оқырмандарының көші ұзақ ... ... ... ... көш ... ... жете ... – биттей, тірлігі – киттей
Адамдар сияқты, кейде ортақол, тіпті нашар өлеңдерге де бақ ... ... ... сол, оған жақсы ән жазылады да жұрт жылдар бойы айтып
жүреді.
Отклигім – күйігім…
Қалбалақтап-қалбалақтап өз аяғымен келген ой:
Отыз жыл ... ... ... – бойымда көп күйігім… (мемлекеттік газет тілшілерінің гимні
дерлік).
Мөлтек ой
Ненің жаман екенін білсең болды ғой, ненің жақсы екені ... ... ... ... ... ... күлуге тыйым салады… Мыналарға
да күлуге болмайды. Бұлар да ...... ... жарымжандар!
Қайраққа жану
Өтпей қалған пышақты қайраққа жанып-жанып жіберсең кәдеге асып кетпей ме?!
Сол секілді, кейде бір тілім жүрмей, ... ... соң ... ... қу ... қинамай қағазды жиып тастап, Ғабеңнің шығармаларын оқып
жата қалам. Құдайдың құдіреті, бір-екі әңгімені тәмамдаған соң тұтығып
кеткен ... ... ... ... ... ... қой, ... – пайғамбар. Ғабеңе құлағанның бір ғана жаман жері – ... ... ... ... ... ... ... көп көреді» деп кінәлайды мені. Оу, ағайындар-ау, айналаң
толған кемшілік болса, қалай көрмеске?
Журналистердің көзді жұмып көйіте бергенінен қоғам көктесе, ендігі ... ... ... ... ... емес пе?
Қатыгез десе, десін
Жазған сындарыма қарап мені қатыгез дейтіндер бар екен. ... ... ... ... ...... ... қаһарман
дегенмен бірдей.
Тұғырлы тақырып
Төрт тұрық. Осындай атпен фельетон жазса. Асықтың төрт тұрығы – алшы,
тәйке, бүк, шік. Бір ... ... ... сырқаты. Бұл да – фельетонға жарап тұрған тақырып. Бізде не болса,
соған тамсанып, нені көрсе, соған сілекейі шұбыратындар көп. Осы ... ... да ... келтіріп отырып та, жазып шығуға болады
мұны. Қызық болар еді…
Қорытынды
Аталмыш газеттің Ақмоладағы тілшісі болған, марқұм ... ... да ... ... ... ащы ... мысқылымен жаңарған тәуелсіз
қазақ баспасөзіне соны серпін әкелді. ... төрт ... ... ... қысқа ғана заметкасында Ж. Сабыржанұлы: «Столичный проспект»
газетінің редакторы В.Р. Гундарев ... да ... ...... ... ... делегацияның құрамына осы газеттен тірі жан ... ... ... қара ... өкпесін жабулы күйі қалдырмай өз
газетіне өкіртіп жазды да…Бір қарасақ, қала әкімі А.Қ. ... осы ... ... байланысты бар күнәні мойнына алып, ... ... ... ... ... ... тұр! …Менің жаныма батқаны – соңғы ... «Ана ... ... қаншама сын, өкпе, наз айттым (алайда, шет елге
ала кетпедің деп кергігенім жоқ) соның ... не ... ... әкімі «қың» деп көрмеген-ді» Сабыржанұлы Ж. Ойнарсың, орысша
газетпен!  // Ана ... – 1997. – 18 ... ... ... ... газеттерімен санаспайтындығын, ал, орысша
газеттердің алдында құрша жорғайлайтын құлдық ... ... ... ... мысалмен сынға алып, оқырманға жеңіл әрі астарлы әзілмен жеткізед
Сатирик-жазушы ... ... ... оның өзі ... ... мектепке
беру туралы ұсыныс жасалды
Шілденің 22-сінде Аманкелді ауданының жұртшылығы осыдан бес жыл ... ... ... ... жерлестері, от ауызды, орақ тілді
сатирик-жазушы Жұматай Сабыржанұлының 60 жылдығын кеңінен атап өтті. ... ... ... бағалаған аудандық мәслихат пен әкімдіктің
ортақ ұйғарымымен оның ... бір ... өзі ... ... ... ... орта ... беру туралы ұсыныс жасалды, деп ... ... ... ... өзің біл" атты ащы ... өрілген
шығармаларын қалдырған қаламгердің мерейтойына арналып қазақша күрестен
жарыс ... ... ... ... ... ... Алматыдан,
Қостанай мен Арқалықтан ... ... ... қатысуымен
шығармашылық кеш ұйымдастырылды. Оның талантына табынушылар ... ... ... ... ... ... шашу шашты. Соңынан
белгілі қаламгерге арналып ас берілді.
Осыдан ширек ғасырдан астам уақыт бұрын тіл ... бірі ... ... ... ... ... ... демесе болар» деп
еді. Сол уақыттан бері аса көп ... ... ... жоқ сияқты. Бір
басылымда сатирик Жұматай Сабыржанұлы «кеңседе клейді желім деп айтуға ... ... ... ... жүр» деп ... бар. ... де ... шамамыз жетпей жүргенін несін жасырайық.
Пайдаланылған әдебиеттер.
1. Ж.Сабыржанұлы.Өкпелесең, өзің білесің.Алматы,Үш қиян,2001.
2. ... ... ... туралы
әдебиеттер.Алматы,Ұмай,2007.
3. Ж.Сабыржанұлы.Мен таныған шындық.Алматы,Ұмай,2007.
4. Ә.Кекілбаев.Ана ... ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жанұяның құрамы және түрлері6 бет
Мәлік батыр10 бет
Іздер. Мұхтар Әуезов28 бет
Ақындық мектеп дәстүрі (Ж. Жақыпбаев шығармашылығы негізінде)83 бет
Ж. Жақыпбаев шығармашылығы59 бет
А С. Макаренко шығармалары негізінде оқушыларды тәрбиелеудің теориялық негіздері41 бет
А. Тоқмағамбетов шығармаларының ерекшеліктері36 бет
А.С.Пушкиннің шығармаларын аударудағы Шәкәрім Құдайбердіұлының шеберлігі80 бет
А.Құнанбаев, Ш.Құдайбердиев, М.Әуезов шығармаларындағы педагогикалық идеялардың сабақтастығы және оны оқу-тәрбие үрдісіне ендіру 21 бет
Абай мен Акиф шығармаларындағы дін мәселесінің сипатталуы28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь