Сана оның түрлері

Сана мәселесі философиядағы басты және күрделі, түсіндіруге қиын мәселелердің бірі, себебі сананы керу, өлшеу, сезім мүшелері арқылы қабылдау мүмкін емес, бірақ сана адамның жануарлар дүниесінен ерек.шелігін көрсететін факторлардың бірі, сана арқылы адам мен оны қоршаған ортаның арасындағы байланыс жүзеге асырылатыны күмәнсіз. Сондықтан да философия тарихында «сана», «жан», «бейсаналық» ұғымдарының төңірегінде үнемі пікірталастар жүріп отырды және олар қазір де жалғасуда.
Сапаны түсінудегі әр түрлі көзқарастарды біріктіріп, екі үлкен топқа бөлуге болады:
1) материалистік . сананы материяның дамуында пайда болатын табиғаи қасиеті деп түсіну;
2) идеалистік . сананы материяға жат, одан алғашқы, жаратылстан тыс пайда болатын рухани субстанция деп ұғыну.
Жаратылыстану ғылымдарының дамуының нақты жетістіктері саңаның мәні, генезисі туралы сауалдарға жауап берді деп айтуға болады. Түйіндеп айтсақ, сана туралы ғылыми көзқарас мынадай: сана ерекше түрде ұйымдасқан материяға . адам миына ғана тән қасиет. Оның дәледі ретінде адамның миы зақымданғанда оның ойлау, психикалық қызметі бұзылатынын айтсақ жеткілікті.
Сананың табиғаты қоғамдық, яғни ол тарихи эволюция нәтижесінде қоғамда қалыптасты және сананың дамуы қоғамдық ортада ғана мүмкін болмақ. Сананың қалыптасуының алғышарты ретінде еңбекті атауға болады. Еңбектің арқасында адам өзінің күнделікті өмір сүруіне және табиғаттың дүлей күштерінен қорғануға қажетті нәрселерді жасады, табиғат заттарының жаңа қасиеттерін ашты, ой.өрісін кеңейтті, еңбек құралдарын бірте.бірте жетілдіре түсті. Еңбектің дамуы қоғамда өмір сүріп отырған адамдарды жақындатты, олардың бір.біріне бірдеңе айту қажеттілігі туды, араласу құралы ретінде тіл пайда болды. Еңбек пен тіл адамның миын, сезім органдарын дамытты, есту, көру. сезу, қабілетін күшейтті, санасын қалыптастырды. Абстракциялауға, тұжырым жасауға құштарлық еңбек пен тілге қайта әсер етті, оларды дамытуға жаңа күш берді.Сана, сонымен қатар, бейнелеудің жоғарғы формасы. Бейнелеу барлық материяға тән қасиет. Объективті өмір сүретін заттар, құбылыстар, процесстер бір.біріне үнемі әсер етіп отырады және белгілі бір дәрежеде өзгерістерге ұшырайды. әрбір зат, құбылыс өзі әсер еткен нәрседе өзінің «ізін», бейнесін қалдырады. Бейнелеудің сатылары:
1) қарапайым бейнелеу . бейнелеудің бұл түрінде субъект объектінің белсенділігін туғызбайды (мысалы, заттың судың немесе айнаның бетінде бейнеленуі).
2) информациялық бейнелеу . бейнеленуші бейнелеушінің бойында белсенді әрекет, өзгерістер жасайды. Мұндай бейнелеу тірі табиғатта да, қоғамда да кездеседі.
3) әлеуметтік бейнелеу . қоғамдық болмыстың жеке және қоғамдық санада, ой.пікір, көзқарас, идея, теорияларда бейнеленуі...
        
        Сана мәселесі философиядағы басты және күрделі, түсіндіруге қиын мәселелердің ... ... ... ... ... ... мүшелері арқылы қабылдау мүмкін емес, бірақ сана адамның жануарлар дүниесінен ерек-шелігін көрсететін факторлардың бірі, сана ... адам мен оны ... ... арасындағы байланыс жүзеге асырылатыны күмәнсіз. Сондықтан да философия тарихында , ,  ұғымдарының ... ... ... жүріп отырды және олар қазір де жалғасуда.    Сапаны түсінудегі әр түрлі көзқарастарды біріктіріп, екі үлкен топқа ... ... ...  -  ... ... дамуында пайда болатын табиғаи қасиеті деп түсіну;2) идеалистік  -  ... ... жат, одан ... ... тыс пайда болатын рухани субстанция деп ұғыну.   ... ... ... ... ... ... ... генезисі туралы сауалдарға жауап берді деп айтуға болады. Түйіндеп ... сана ... ... ... ... сана ... түрде ұйымдасқан материяға  -  адам миына ғана тән қасиет. Оның дәледі ретінде адамның миы ... оның ... ... қызметі бұзылатынын айтсақ жеткілікті.    Сананың табиғаты қоғамдық, яғни ол ... ... ... ... ... және ... дамуы қоғамдық ортада ғана мүмкін болмақ. Сананың қалыптасуының алғышарты ретінде еңбекті атауға болады. Еңбектің арқасында адам өзінің күнделікті өмір ... және ... ... ... ... қажетті нәрселерді жасады, табиғат заттарының жаңа қасиеттерін ашты, ой-өрісін кеңейтті, еңбек құралдарын бірте-бірте жетілдіре түсті. Еңбектің дамуы ... өмір ... ... ... ... ... ... бірдеңе айту қажеттілігі туды, араласу құралы ретінде тіл пайда болды. Еңбек пен тіл адамның миын, сезім ... ... ... ... ... ... күшейтті, санасын қалыптастырды.         Абстракциялауға, тұжырым жасауға құштарлық еңбек пен ... ... әсер ... оларды дамытуға жаңа күш берді.Сана, сонымен қатар, ... ... ... Бейнелеу барлық материяға тән қасиет. Объективті өмір сүретін заттар, құбылыстар, процесстер бір-біріне үнемі әсер етіп отырады және белгілі бір ... ... ... ... зат, ... өзі әсер ... ... өзінің , бейнесін қалдырады. Бейнелеудің сатылары:1) қарапайым бейнелеу  -  бейнелеудің бұл түрінде субъект объектінің белсенділігін туғызбайды (мысалы, заттың ... ... ... ... ... ... ...  -  бейнеленуші бейнелеушінің бойында белсенді әрекет, өзгерістер жасайды. Мұндай бейнелеу тірі табиғатта да, қоғамда да кездеседі. 3) ... ...  -  ... ... жеке және ... ... ой-пікір, көзқарас, идея, теорияларда бейнеленуі... 
Саналылық - адамның өз қылықтарының қоғамдық ... ... ... ... ... ... тұлғаныңіс-әрекеттерінің адамгершіліктік-психологиялық сипаттамасы болып табылады, адамның өзінің мүмкіндіктері мен мақсаттарын көре білу ... ... және ол жаны сау ... ... Бейсаналылық (бессознательное) - адам түсінбейтін психикалық құбылыстардың жиынтығы. Оларғабиологиялық түрде тұқым ... ... ... ... автоматты түрде жасалатын іс-қимылдар стереотиптері, сезімдік және интеллектуальдік интуиция, түс көрулер, гип-нотикалық күйлер және т.б жатады.Қоғамдық сана. Қоғамдық сана - ... ... ... ... ... және ... ортаны түйсінуінің (осознание) нәтижесінде пайда болатын қогамдағы әр ... ... ... ... діни ... ... Ол ... болмысты бейнелейді, бірақ салыстырмалы түрде белсеңді, яғни, қоғамдық болмысты пассивті бейнелеп қана Қоймай, өзі де қоғамдық болмыстың дамуына ... әсер етіп ... сана және жеке ... Жеке сана мен ... ... арақатынасын жекемен тұтастың арақатынасы ретінде қарастыруға бо-лады. Жеке сана ... ... ... оның құрамында қоғамдык сананың элементтері ылғи да болады. Адам өмірге келгенде қоғамда өзіне дейін қалыптасқан өндірістік қатынастарға, қоғамның экономикалық негізіне ғана ... ... ... пен ... ... ... ... жасайды. Сондықтан да жеке адам қоғамдық сананың принциптерімен және шектеулерімен санасуға мәжбүр.1) Осы тұрғыдан ... ... сана ... ... ие, жеке ... ... одан ... тұрды.2) Сонымен қатар, қоғамдық сана белгісіз бірдеңе емес. Әрбір нақты дәуірдің, әрбір халықтың қоғамдық санасының біршама , жекелік сипаты бар. ... ... ... ... ... Сократтың, Аристотельдің, Канттың, Гегельдің, Абайдың қосқан үлестері зор. Яғни, қогамдық сана мен жеке сана ... ... ... Жеке сана ... ... ... ал жеке сана қоғамдық сананың жетістіктері арқылы жетіліп, дамып отырады.3) Мұндай байланыстың диалектикалық болатын себебі - ол қайшы-лықты. Жеке сана ... ... ... ... бола ... ... оған қарсы да тұрады, дәстүрлерге, үстемдік етіп отырған қоғамдық сананың ережелері мен қағидаларына қарсы әрекет жасайды және ... ... ... қоғамдық сананың прогрессивті болуы мүмкін емес, ол тоқырауға ұшырайды.4) ... сана мен жеке ... ... ... де бір ... ... ... бейнелейтіндігінен де көрінеді. Бірақ, мұндайбейнелеу мазмұны жағынан әр түрлі. Әрбір индивид қоғамдық сананы жалпының жекелік, өзіндік ерекшеліктер призмасы арқылы бейнелейді.5) Жеке сана ... ... ... ... Қоғамдық сана мен жеке сананың арасындағы сәйкестік, үйлесімділік қоғам дамуының анықтаушы факторы болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... қарапайым және теориялық, қогамдық психология және қоғамдық идеология деңгейлерін, сонымен қатар, мынадай түрлерін: саяси сана, құқықтық сана, мораль, дін, өнер, ... және ... атап ... ... ... ... сана - ... қоршаған ортаны бейне-леуінің тарихи жағынан алғанда алғашқы тәсілі, қоғамның рухани өмірінің ажырамас бөлігі. Кейбір ойшылдар қарапайым сананы тоғышарлық ... ... ... деп, ... бағалайды. Мысалы, осындай менсінбеушілік Гегельде кездеседі, бірақ ол қарапайым сана жалпы адамзаттық мәдениеттің байлығын игеруге талпынса, ғылыми деңгейге дейін көтеріле ... деп ... Ал Кант ... ... құрметпен қарады. Шынында да, қарапайым сана нақты өмір сүріп отырган адамдардың, қогамның құрамдас элементтерінің санасы, бір ... ... ... ... ... және ... бір қогамдыц тұтастыққа біріктіретін рухани микрокосм, адамдардың күнделікті өмірлерінің қара-пайым уаиым-қуаныштарының, ... ... ... ... ... зерттеу арқылы қоғамның жалпы көңіл-күйі, тыныс-тіршілігі туралы мол мәлімет алуға болады. ... сана - ... ... ... заң ережелері мен заң мекемелерінің жиынтығы болып табылатын нақты ... ... ... ... ... ... теориялары мен түсініктерінің жиынтығы. Құқықтық сананың да екі деңгейі бар:1) практикалық ... сана - ... ... практикалық қолдануы, қоғамда қабылданған нормативтік актілерге қатысты қылықтары, сыртқы іс-әрекеттері. Ол мынадай компоненттерден тұрады: құқықтық сезімдер, құқықтық дағдылар және әдеттер, ... ... ... ... ... заң ... ... реакциясы деуге болады. Мысалы, әділеттілік сезімі, еркіндік сезімі, немесе ашуызаҚұқықтық дағдылар - адамның заң талап ететін ... ... ... бұл ... оның ... ... ... (Мысалы, шығынды етеу, келісім-шарт жасау, тиесілі нәрсені ала білу және т.б.). ... ... ... ... ... жеңілдетеді. Құқықтық әдеттер - құқықтық нормаларды сақтауға ... ... ішкі ... ... - ... ... бойынша субъектіні түсініктерінің, пікірлерінің, бағдары мен ұстанымдарының жиынтығы.Осы аталған компоненттер адамның құқықтық ... ... ... ... сана - ... оның шекаралары мен нор-мативтерінің шекараларын түсінуге, құқыққа қатынас тәсілдері мен құрал-дарын анықтауға және құқықтық ... ... ... ой ... ... мен оның жемісі.Мұндай ой қызметінің міндеті - ... ... ... оның ... ... мүмкіндігінше көбірек сәйкес болуына жету. Бұл қызметті арнайы құқықтық білімі бар адамдар атқарады, олар заң ғылымын кәсіби дамытып, ... ... ... ... ... ... сана әр ... функциялар атқарады:1) танымдық - құқықты практикалық түрде қолдану және ... ... ... ... ... ... ... танып-біледі.2) бағалау функциясы - өзі өмір сүріп отырған қоғамдағы құқық өзінің ... ... келе ме, әлде жоқ па - ... ... ... ... ... немесе жағымсыз бағалайды. Әрине мұндай бағалау жасай білу үшін құқықтық білім қажет.3) реттеу функциясы ... ... ... ... ... айналуы және бұл білімнің нақты істерде көрініс табуы. ... ... ... сана - адамдар өздерінің мінез-құлықтарында басшылыққа алатын, олардың бір-біріне, қоғамдастықтың әр түрлі формаларына қатынасын білдіретін принциптердің, ерелердің, ... ... ... ... ең коне ... ... Өзін сақт қалу үшін ... адамдардың бәрі үстануға тиіс ережелер қалыптасты рып, олар арқылы жалпы адамдардың, жыныстардың және ұрпақтардь арасындағы қатынастарды реттеп отырды. ... ... ... ... ... концепциялар бар.1) Діни түсінік бойынша, адамгершіліктік заң адамға сырттан, құдай дан ... ... ... ... адамның, оның тәжірибесінің, та- рихының дамуының, әдеп-ғұрыптары мен дәстүрлерінің қалыптасуының жемісі деп түсіндіреді.3) Автономдық концепция бойынша ... ... ... генети калық деңгейде берілген, сондықтан ол салыстырмалы ... ... көп ... және ... индивидуальдік сапаларына байланысты әрбір адамда әр түрлі. Моральдің ұлттық, таптық және жалпы адамзаттық ... бар. ... ... моральға шектен тыс назар аудару, оны әсірелеу қоғамға белгілі бір деңгейде зиян әкелгені белгілі. Қазіргі уақытта ұлттық ... ... ... - ... ... ... мысалы, қазақ ұлтын сақтап қалу факторы ретінде қарастырылып отыр. Бұл ... ... деп ... ... моральдың жалпы адамзаттық сипатын да естен шығармауымыз керек. Қоғамдық сананың басқа формаларымен салыстырғанда мораль ең басты десек, артық емес, себебі ... ... ... оның бойындағы адамшылығы арқылы, қоғамның даму деңгейі оның ... ... ... ... ... Эстетикалық сана - адам өзі өмір сүріп отырған шындықтың құбы-лыстарын ... пен ... ... және ... ... ... эстетикалық түсініктер жиынтығы. Эстетикалық сананың құрылымына заттар мен құбылыстардың эсте-тикалық құндылығын, сонымен қатар, адамның эстетикалық практикасын: адам жасаған ... ... ... ... ... қатынастардың әдемілігін ұсқынсыздық және әсемдік, аскақтық және төмендік, трагикалық және комикалық тұрғысынан бейнелейтін көзқарастар, ... ... ... түсініктер. теориялар және идеалдар кіреді. Эстетикалық сана ... ... ... және теориялық-идеологиялық (идеялар, теориялар) деңгейден тұрады. Екінші деңгей біріншісінен жоғары және оны ... ... ... ... ... ... қатынас немесе эстетикалық сана практикалық қызметте ғана емес, ерекше сала - ... ... ... ... ... ... бейнелеу екені сезсіз. Бірақ онер туындыларында елестетудің ... күші ... ... Осы ерекшелік туралы Кант: , - деген болатын. Тақырыпты қорытындыласақ, онтология - ... ... де ... ... ... ... материя, қозгалыс, сана, қогамдық сана мәселелері философияның классикалық мәселелері болып табылады. Оларды зерттеу көне заманнан бастап, қазіргі күнге дейін ... ... және бұл ... ... ... зор ... болады.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1999 жылғы Қазақстандағы халық санағы бойынша елдің деморафиялық жағдайы4 бет
«Бөлшек сандары бір санау жүйесінен екінші санау жүйесіне ауыстыру»4 бет
Іс-әрекет және мінез-құлық мотивациясы. сана мен зейін бірлестігі7 бет
Авторлық сана – мәтіннің базалық ұғымы56 бет
Адам санасы4 бет
Адамгершілік сананы қалыптастыру әдістері44 бет
Адамдар санасына жарнама әсерінің теориялық аспектісі37 бет
Адамзат ақырзаманға күн санап жақындап келеді8 бет
Адамның сана сезімінің қалыптасуы7 бет
Адамның сана сезімінің қалыптасуы туралы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь