Оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеуін ұйымдастыру

Кіріспе

І. Негізгі бөлім.
1.1. Өзін.өзі тәрбиелеудің педагогикалық және философиялық негізі
1.2. Жеке тұлғаның өзін.өзі тәрбиелеу түсінігінің мәні
1.3. Абай мұрасындағы жастардың өзін.өзі тәрбиелеуіндегі ықпалы

Қорытынды
Әдебиеттер тізімі
        
        Мазмұны
Кіріспе
І. Негізгі бөлім.
1.1. Өзін-өзі тәрбиелеудің педагогикалық және философиялық негізі
1.2. Жеке тұлғаның өзін-өзі тәрбиелеу түсінігінің ... Абай ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу жұмысын дамыту ... әр адам ... ... мен ... талдай алатын, қоғам мен ұжым қойған талаптарды
ескере отырып, бұларға сын көзбен қарай ... ... ие ... ... ... кәмелетке толған адам өз кемшіліктерін, ... ... ... тәрбиесінің нашарлығын, мұндағы барлық
жауапкершілікті мұғалім мен ата-анаға үйіп-төгіп, өзін судан таза ... ... жоқ. Әр адам жан ... даму ... күрделі
соқпақтарынан дербес өтіп, өзін-өзі ... ... ... ... бақыт әкелгісі келсе… кімде-кім оқуда, еңбекте табысқа ... ... ... ... жан ... ... сол адам өз бетімен өзін-
өзі тәрбиелеу жолынжа еңбегін сарп еткені жөн.
Өзін-өзі ...... жеке ... ... түсу ... ... Өзін-өзі тәрбиелеудің бағыт-бағдары адамның өмірлік мұратына, яғни
оның кім болғысы келетініне ... ... ... ... ... ... ... Осы кезде өзін-өзі тәрбиелеудің алғы шарты – адамның өзіндік
санасын қауырт дами бастайды. Өзіндік сананың маңызды бөлшегі адамның ... ... алуы ... ... Бұл осы ... дәл ... сәйкес
немесе көтеріңкі, не өте төмен болып келуі мүкін.
Өзін-өзі қастерлей білу адамның жеке басының ... ... үшін ... ... ... аса ... өзінің әлсіз жақтарын жеңіп, жетпей
жатқан қабілетінің олпы-солпы жақтарын жетістіруге бар ... ... ... ... ... ... ... кеміс, жарық дүниені
тікелей көріп, естуден түрлі себептермен ... ... ... Өзін-өзі тәрбиелеудің педагогикалық және философиялық негізі
Тәрбие үрдісіндегі тұлғалық кісілік ... ... ... ... жүйесінде өзін-өзі тәрбиелеудің маңызы ерекше. Тәрбиедегі
даналық сол, оған тәрбиеленушінің өздерін бірге ақылдасып шешу. Бұндағы
көздейтін негізгі мақсат, тәрбиенің міндеттеріне сай ... ... ... ... міндеттерімен ұштастыра жүргізу. Осындай
жұмыстардың негізінде жалпы тәрбиелік мақсат пен ... өз ... -өзі ... ең алдымен жеке тұлғаның адамгершілік және
интеллектуалдық жетілу формасында көрінеді. Тұлғаның рухани жан дүниесі
байып, соның негізінде адамгершілік қасиеттері ... ... олар ... ... ... мен ұстаздары және ата-анасы,
туысқандары мен араларындағы қарым-қатынасқа сын ... ... ... ... ... процесі жеткіншек шағынан басату алады. Осы
кезеңде олардың қылықтарында үлкендерге еліктеу, бой түзеу, өз ... ... ... ... ұмтылуы және әр нәрсеге қызығушылығы
артады. Есейген сайынөздері мен жолдастарының қылықтарына сын көзбен қарап,
баға беруге, білгендері мен оқығандарын талқыға ... ... ... ... кейіпкерлері мен көгілдір экраннан көрген жағымды бейнелерге
ұқсауға тырысу басымырақ келеді.
Өзін-өзі тәрбиелеу - өзіңді-өзің саналы, жоспарлы, жүйелі түрде ... деп ... ... Ол жеке ... өзіне қоятын талаптар жүйесін
қамтиды, өз кезегінде бұлар қоғамның ... ... ... ... ... ... ... мақсатын нәтижелі етіп ұйымдастыруда
тәрбиешілер мен тәрбиеленушілердің бірлескен өзара әрекетін жандандырады,
тұлғаның саналы әрекеті мен белсенділігін, құштарлығын ... өзі ... ... ... ... ... түрткі болуы
керек. Түрткі – тұлғаның мақсатқа жетуде, оны саналы әрекетке жетелейді.
Өзін-өзі тәрбиелеуде, ... ... ... өзінің қажетсіну
сезімінің пайда болуының мәні зор. Түрткімен мен қажетсіну сезімінің пайда
болуының мәні зор. ... мен ... - ... ... қозғаушы
күші болып табылады. Өзін-өзі тәрбиелеудегі негізгі шарт, мотив пен
қажетсінуді қамтамасыз ету. Олай болмаған жағдайда, өзін-өзі тәрбиелеуде
нәтиже болмақ емес. Сонымен бірге жас және дара ... ... ... мәселесіне қатысы бар негізгі ... бірі - ... ... ... ... ... Философияда
өздігінен қозғалу концепциясы қозғалушы затта, дамушы құбылыста ... түрі деп ... ... ... концепциясы қозғалушы затқа
қатысты қандай да бір ... оған ... және ... ... ... ... қозғалыс көзін анықтайтын «сыртқы түрткі»
концепциясына қарсы тұрады. Өздігінен ... ... ... затта
белсенді субъект белгілерінің болуын талап етеді. ... ... ... ... ... спионзалық идея causa sut
(себебі оның өзінде); өзі әрекет ететін, өзі ... ... ... монада принціпі; аспанның, жердің және адамның
дамуының канттық ... ... ... эволюция идеясы;
гегельдің идеалистік диалектика идеясы.
Филисофияда өздігінен қозғалу концепциясы бір ... ... ал ... ... қарама-қайшылықтың бірлігі мен күресі
ретіндегі дамудың диалектикалық концепциясымен байланысты. Біз ... ... ... ... ... ... адам индивидтің
қозғалу формаларының бірі ретіндегі өзін-өзі тәрбиелеуді анықтағанда ол бұл
қозғалыстың дамуының көздерін сырттан емес, адамның өзінен, адам ... ішкі ... ... ... осы ... ... ... тобы қатынастарымен, қарым-қатынаспен, іс-әрекетпен
және өзара әсерлесумен байланысты. Қатынас философияда барлық құбылыстардың
өзара байланысының ... ... ... ... ... өмір сүруі,
оның өзіндік ерекшеліктері мен қасиеттері, дамуы оның объективтік дүниенің
басқа заттарына қатынасының ... ... ... ... да ... дамуынан оның басқа құбылыстарға қатынасы өзгереді, бір қатынас
жойылып екінші қатынас пайда болады. Адам өзі ... ... ... ... өзі ... ... ол өзін-өзі түсінеді, ол өзіне-өзі
адам ретінде қатынас жасайды. Сонымен ... ... ... бір
жағынан адам индивиді кірісетін сан алуан қатынастар оның ... ... ... ал екінші жағынан индивидтің өз ... ... ... ... ... адамдарға қатынастыөзгеруі
бойынша оның даму барысы жөнінде пікір айта ... ... ... жаюы ... ... типі ... ... өзара әсерлесудің негізгі, ал олардың сипаты бұл ... ... ... ... ... іс-әрекет категориясы, мәні адамның қоршаған дүниені
өзгертуімен байланысты дүниемен ... ... ... байланыс тәсілі
ретінде анықталады. Қоршаған дүниені өзгерту адамның өзін-өзі өзгертуінің
шарты және ... ... ... Біз үшін ... маңызды: бір жағынан
адам өз іс-әрекетінде қоршаған дүниемен әр ... ... ... ... арқылы ол өзін-өзі таниды; екінщші, қоршаған дүниені өзгерте
отырып , адам өзін ... ... ... адамның басқа адамдармен өзара
байланыс жасаудың тәсілі ... ... ... ... ... ... әдейілеп жасайтын қарым-қатынас актысына,
ақпарат алмасуға және ... ... ... ... ол ... ... ұғым. Ол ... ... ... ... өзара байытатындығын, олардың тұлғасының даму тәсілі ... ... Біз үшін ... дамуының құралы
ретіндегі педагог пен бала арасындағы қарым-қатынастың мәнділігі жөнінде
қорытынды жасауға мүкіндік ... ... ... ... біреуінің
тұлғасы екінші тұлғаның дамуының қажетті шарты болып табылады.
Ең жалпы филисофиялық ... ... ... ... ... Өзара әсерлесу денелердің ... ... ... ... ... ... ету процесі, денелер күйі өзгеруінің әмбебап
формасы ретінде түсіндіріледі. Оның мағынасы мынау: ... ... ... ... денелердің қасиеттері бірін-бірі бейнелейді.
Нәтижесінде олар өзгеруі мүмкін. Өзара әсерлесуді ... ... ... ... ... ... педагогикалық процесс шеңберінде
оқытушы мен тыңдаушы тұлғаларының сапалары өзара бейнеленеді. ... ... мен ... ғана ... ... бірге оның тұлғалық
сапасының қалыптасуы маңызды.
Философиялық идеялардың үшінші тобы рефлексия ... ... ... жүйелерде рефлексия терминінің мазмұны әр
түрлі. Мысалы, Д.Ж.Локк рефлексияны бақылау санының ішкі ... ... ... ... көзі деп ... ... ... болып жатқанға назар аудару деп ... ... үшін ... ... ... ... ... рефлексия термині сананың
өзіне-өзінің қарайласуы дегенді білдіреді. Бұдан рефлекцивтік ... ... ... ... ... ... ... және т.б,). Біз үшін рефлексия ұғымы
өзіне бағытталған ... ... ... ... ... ... ... кешенімен қажеттілікпен байланысады.
Филисофиялық идеялардың келесі тобы қарама-қайшылық ... ... ... ... ... ... идеясы өздігінен қозғалу концепциясы. Материалистік диалектика
көзқарасы тұрғысынан қарам-қайшылық кез ... ... ... көзін
білдіреді.
1.2. Жеке тұлғаның өзін-өзі тәрбиелеу түсінігінің ... ... - ... өзінің теріс қылықтарын жойып, жағымды
қасиеттерін жетілдіру жөніндегі саналы, мақсатты ... ... ... ... ... ... ... кездеседі. Бұл кезде
бала өзінің жеке тұлғалық ... ... ... ... ... ... ... ұғынады. Өзін-өзі тану, өзін-өзі
бағалау және өз қылықтарын талдау жеткіншек алды жаста байқала ... ... ... және психологиялық дайындықтың жоқтығынан
жасөспірімдер өз ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелей алмайды. Оларда міндетті түрде
педагогикалық жетекшілік қажет. Жеке ... ... ... ... ... жаста оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеу жеткіншек
алды жасқа қарағанда мақсатты және сапалы түрде болады. Оқушылардың ... ...... ... ... бір ... Адам ... іс-
әрекетін, ақыл-санасын іштей бақылап, бағыттап отыруы, өзін-өзі бақылау
арқылы жаман ... ... ... ... ... ... ... Өзін-өзі бақылау, тәрбиелеп жетілдіру үшін еркін берік
ұстауы, ұстамдылығы, саналы әрекеті қажет.
Қалыптасып келе ... ... ... субъектісіне айналады. Ол
педагогикалық талаптарды орынды белсенді ... және ... ... ... және ... жою мақсатындағы оқушының іс-
әрекеті өзін-өзі тәрбиелеу деп аталадыБұл өзгерістер ... ... ... қатынас барысында жүреді.
Өзін-өзі тәрбиелеу оқушы тұлғасын жан-жақты тәрбиелеу мен дамытуға
ықпал ... ... ... қасиеттерінің қалыптасуының шын деңгейін
есепке алмай ... ... ... ... ... тәрбие
міндеттерін шешуде кемшіліктер ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуін басқаруда олардың жас ерекшелік терін
есепке алу керек. Өзін-өзі тәрбиелеу нынандары тіпті кіші ... ... ... ... өспірімдік шақта бала өз бетіндікке ұмтылуын байқатады, ел
тәрбиенің пәрменсіз ... ... ... қалыптасуы, өз абыройын және кемшіліктерін ұғыну өзін-
өзі тәрбиелеу ... ... ... ... жуық ... береді. Жастар өз еркін тәрбиелеуге ерекше зейін аударады. Бұған
өзінің өзбетіндігін табиғи ұмтылысы ықпал етеді.
Оқушылардың өздерін өздері ... ... ... ... ... ... ... байланысты міндетті түрде жүзеге асыруы
керек: оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеуге ұмтылуын жандандыру; ... ету ... ... ... ... ... ... қоғамдық
құнды іс-әрекеттерді тудырып отыру
Оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеуге ұмтылуын қалыртастыру үшін олардың
адамдар өміріндегі өзін-өзі тәрбиелеудің ... ... ... сапаларын
дамытудағы өз жігерінің ролі жөнінде хабардар етіп отыру қажет. Оқушылар,
әсіресе жасөспірімдер өзін-өзі тәрбиелеу тәжірибесі, өз ... ... ... жолдары мен тәсілдері туралы хабарларды қызыға
қабылдайды. Осылардың арқасында өмірдің күрделі міндеттерін ... ... ... ... шешу ... ие ... өзбетіндігін
өзіндік қажырлы еңбегімен ғана жетуге болатынын ұғынады.
Адам – индивид физикалық және ... ... ... Адам ... өз ... екі ... эмоция және сана деп
бөлінеді. Сана адамды жануарлардан бөліп, қоршаған орта туралы түсінігін
адам ... ... ... ... Сана ... деп аталатын негізді
құрайды.
Әлеуметтік және материалдық ортада өмір сүре ... ... ... және ... ... ... түсіп, қоғамдық
өндіріске қатысып, адам өзін ... ... мен ... ... ... ... күрделі жүйесі ретінде көрсетеді. Бұл жүйе
жеке, дара тұлға болып табылады.
Жеке тұлғаның объективті ... ... ... ... өзара
әрекеттестікте көрінеді. Субъективті түрде ол адамның өзінің «Менінің»
өмірде және ... өзі ... ... ... сана-сезімнің) барын
саналы түрде сезінуі барысында танылады.
Тұлға дегеніміз – адамның ... ... ... ол ... әр ... ... көрінеді:
1. Адамның әлеуметтік маңызды қасиеттерінің жиынтығы;
2. Қоршаған ортасымен қарым-қатынасы және ... ... ... Әлеуметтік рөлді ойнаудағы іс-әрекеттер жүйесі, мінез-құлқының
көрінісі;
4. Қоршаған ортаны саналы түрде жете түсінуі және өзін сол ... ... ... ... ... ... ... Сыртқы жағдайларға т.б. жауап беру жиынтығы.
Осының бәрі жеке тұлғаның жалпы мазмұнын құрайды. Бала өмірінде жеке тұлға
болып қалыптасу үшін тек ... пен ... ... өзара қарым-
қатынас пен өзара әрекеттестік қана емес, оның бойында өзін-өзі ... ... өз ... ... алуға деген ұмтылысты тудыратын ішкі
белсенділік ... ... Орыс ... әрі психологы П.Ф.Каптерев
«Адамдардың көпшілігі біреудің оқытуы арқылы, ... ... ... өз бетінше оқып, өзін-өзі дамытқан адамдар», -
деген.
Өзін-өзі тәрбиелеуге бағытталынған жеке ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеу турасында айтылған біршама
филисофиялық – ... ... ... ... Бұл
түсінікті дұрыс ұғыну үшін әуелі оны ... ... ада, яғни ... ... ... ... ... тұжырымдарды сынауға тура
келеді. Себебі бұдан біз әр қилы діни ... ... ... ... тіпті қазіргі кейбір философтар мен
психологтардың пікірлерінен де көруге болады. Олардың еңбектерінде ... ... ... мен ... ... ... тәуелсіз, өзінше
бір жеке, автономды деп түсіндіріліп, адам баласын ... ... ... ... ... ... ... адамның қоғамдық
жағдайларға тәуелсіз «күш еркіндігін» уағыздаса, Р.Гаудик жеке ... ... ... адам баласының өз ықтиярымен істеп, өзін-өзі
тәрбиелеуінің нәтижесі деп санайды.
Өзін-өзі ... ... ... жеке ... ... ... ... Адам өз алдына өзімді-өзім тәрбиелеймін деген мақсат
қоймаған ... ... де, ... тән жеке дара ... ... ... өзара өарым-қатынасқа түсуі барысында, не ... тағы да ... ... ... өзгекртуі мүмкін.
Сондықтан өзін-өзі тәрбиелеу жеке тұлғаны өзгертуге ... ... да, ... өзін-өзі өзгертуді өзін-өзі тәрбиелеу жеке тұлғаны өзгертуге ... кез ... ... ... ... тәрбиелеу екен дей беруге
болмайды.
Өзін-өзі тәрбиелеу түсінігін анықтау үшін ... осы ... ... ... ескеру керек. Мақсат адам іс-әрекетіндегі
қажетті жағдайлардың бірі болғандықтан, бұнда да негізгі рөл атқарады. ... қана адам ... ... мен ... заң ... ... ... ерікті бағындырады.
Өзін-өзі тәрбиелеу мен өз бетімен жұмыс істеу ... ... ... ... көрінеді. Бірақ адам іс-әрекет барыснда өз тұлғасын
өзгертеді, өзін-өзі тәрбиелейді, ал өз бетімен жұмыс ... ... ... ... бермейді және өз бетіншекүш жігерін билеуі арқылы
өзгертілген тұлға өзін-өзі ... ... ... Неше ... ... ... ... өзін тәрбиелеуге адам ұмтыла ма, жоқ па оған
қарамй-ақ оның тұлғалғында көрініс беріп отырады.
А.Г. ... ... ... түсінігін басқаша түсіндіреді: «Өзін-өзі
тәрбиелеу дегеніміз – жеке тұлғаның ... және ... ... ... үшін өз ... жаңа ... қалыптастыру мен жетілдіру
мақсатында өзімен жүйелі, жоспарлы, саналы ... ... ... ... ол өзін-өзі тәрбиелеудің мақсатқа ... ... ... ... дұрыс бейнелеу үшін әрине, орынды ... ... ... ... ... тәрбиелеу түсінігіне, біздің пайымдауымызша, болмашы
көрсеткіштерді, атап айтқанда, өзін-өзі тәрбиелеудің құрамына жүйелі және
жоспарлы түрде өз ... ... ... ... ... да оның берген
анықтамасы әлі де жеткіліксіз, ... ... ... деп айта ... ... тәрбиелеу әрқашанда жүйелі және ... ... іске аса ... ... біршама себептері бар. Біріншіден,
адамның әлдебір қасиеттерін тәрбиелеуге, не ... ... ... ... ... оны ... жағдайларға байланысты.
Кейбір авторлар өзін-өзі тәрбиелеу түсінігін адамның санасының дұрыс
бағаның болуы деп санайды. Мәселен, А.Я.Арет былай деп ... ... ... – бұл ... өзі ... ... ... арқылы өзінің
жағымды қасиеттерін дамытуды және де ... ... ... ... ... ... шынайы қалыптасып жатқан қасиеттердің объективті
маңыздылығымен ұдайы сәйкес келе бермейді. ... ... сол ... ... ... деп тануы да мүмкін. Негізнен, А.И. Кочетовтың
тұжырымына сенсек, «өзін-өзі тәрбиелеудің жағымсыз мотивтері ... ... ... ... ... ... онда бұл ... өзін-өзі
тәрбиелеуі емес, жоғалтуы, бұзуы».
Олай болса, өзін-өзі тәрбиелеу дегеніміз – адамның өз ... ... ... ... ... ... және ... жолындағы жүйелі де, саналы іс-әрекеті.
Өзін-өзі тәрбиелеудің қажеттілігі мен оны ... ... ... ... қабылдаудың маңызды алғышарты тұлғаның өз мінез-құлқы қасиеттерін
объективті түрде сынап, бағалау ... ... ... пен ... ... ... ... тәрбиенің түпкі мақсаты-тәрбиеленушінің бойында ... ... ... ... Ал ... ... өзін-өзі байқау
мен бағалай алу қабілеті дағдыланып, басқа адамдардың қылықтарын түсініп,
қоғам талаптарына сәйкес өз мінез-құлқын үйлестіре ... ғана ... пен оқу ... ... ... өз бетімен қабылдаған шешімдерін тұрақты ... ... ... қиыншылқтарды жеңу, өзіне көп не ... ... ... қоюы ... тәрбиелеуге итермелейді. Өзін-өзі
тәрбиелеудің алғашқы элементтері мектеп жасына дейінгі сәбилер мен естияр
балалрда байқалады. Бұл кезеңде ... өз ... ... ортасындағы
ересек адамдар негативті реакция берген жағдайда ғана оны ... ... ... ... Бұл уақыттағы процестің басты ерекшелігі сол, бала
мінез-құлықтың нақты формасын, яғни тұлғалық қасиеттерін емес, тек ... ... ... ... ... ... ... бойындағы тұлғалық қасиеттерін саналы түрде сезіне бермейді. ... ... ... ...... іс-әрекетіндегі, яғни
ойын ойнау барысындағы еріктерін өзін-өзі ұстай алуын дамыту керек. Сонымен
қоса сәбилерді өздігімен ... ... ... қолайлы формада үйрету керек.
Себебі мінездік қалыптар жеткілікті деңгейде ... ... ол ... жарайды. Жасөспірімдік кезеңнің басты ерекшелігі тұлға
ересек адамдарға еліктеп, өз ... ... өз ... ... ... яғни «жеке қылықтары арқылы қасиеттерін танытады».
Осылайша өзін-өзі тәрбиелеудің алғашқы міндеттері алдынан шығады. ... ... ... да ... рөл атқарады, ол оқушыларды өз күшіне
сенуге, алдына қойған мақсаттарын іске асыра алатындығына сендіруге тиіс.
Сонымен ... ол ... ... ... сенуі керек және қалыптасып
өсіп келек жатқан тұлғаға құрметпен қарап, өз талабын оған сәйкестендіруі
орынды болмақ. Ол үшін ... ... не ... ... ... әр ... ... мен әдістерін (өзін-өзі сынау, өзін
иландыру, өз еркін бағындыру, басқа бір адамның ... ... ... ... жасай білу т.б.) таныстыру керек.
Жеткіншекті өздігінен жұмыс істеуге ... ... ішкі ... ( ұжым ... міндеті, әртүрлі есеп
берулер мен жарыстар т.б.) ... ... ... ... ұйымдастыру
қажет. Сонымен бірге ересек адамның сөздері ықпалды болып және ол өзін-өзі
сендірумен, мақұлдаумен үйлесе, үлкен әсер ... ... ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеу өз
қылықтарын сынаудан, кемшіліктерін білуден басталатындығын және оған ... мен ... ... оған ұзақ ... мен көптеген күш-жігердің
қажет екендігін түсінеді. Өзін-өзі тәрбиелеудің мақсаты балаға жас үстіне
жас қосынған сайын күрделеніп, өзгере түседі. ... ... ... білімін
толықтырып отырған дүниеге деген көзқарасының қалыптасу процесі және ... ... мен ... ... алу ... ... нығая түсуі
қарқынды жүреді. Яғни әлеуметтік рөл мен ... ... ... қарым-
қатынас түрі өзгеріп, тәжірибе жинақтала бастайды, сонымен қоса бұл кезеңде
адам тек ... ғана ... жеке ... де ... толық
сипаттай алмайтындығын бағамдайды.
Балаң жастағы бала үшін өзін-өзі тәрбиелеудің негізгі мотиві «өзіңді-
өзің жаса», әлеуметтік және ... ... ... өзін ... ... ... ... ету болып табылады. Осы кезеңдегі
тұлғаның өзін-өзі тәрбиелеуге ... ... ... ... отырып, өз
тәрбиеленушілерінің құлықтық тәрбиеге деген сенімдерін бекітеді. Олар
еріктің, өзін ұстай білудің ... да бір ... ... ... ... ... тәрбиелеумен айналысып жүрген тәрбиелнушіні педагог
бақылау жүргізе отырып, өзінің өмірлік тәжірибесімен ортақтастырылады. Бұл
кезеңде ... ... мәні бар, ... ... ... толы әдебиеттер үлкен рөл атқарады. Тәрбиеленуші үшін өмірлік
міндеттерді ... ... көп ... болуы, олардың іске асырудағы
сәттілік пен ... ... ... ... саналады. Сондықтан да
психологтар осы кезеңдегі жастардың жұмыс жасауын саналы ... ... ... деп аталады.
Сонымен қоса тұлғалық қасиеттерді қалыптастыруда өзін-өзі тәрбиелеу
мен ұжымдық іс-әрекетті ... ... ... ... ... ... ... индивидтің өз қабілеттерін жан-жақты дамытуы осы
жерден басталды.
1.3. Абай мұрасындағы жастардың өзін-өзі тәрбиелеуіндегі ... жету ... ... ... сын көзбне қарау кез-келген
адамның қолынан келе бермейтін өте ... ... ... ... ... басты белгісі. Абай сынды ұлы адамдар ғана бұған ерекше мән
берген және ... ... ... ... ... ... да, ... жете алған десек жаңсақ бола қоймас. Мысалы оның:
Ойға түстім толғандым,
Өз мінімді қолға алдым
Дегенінен өзін сынағанын көреміз. Мұндай қасиет, ... ... ... ... даритыны белгілі.
Өзіне сын көзбен қараудың тәлім тәрбие теориясындағы мәселелері көпке
белгілі ... бұл ... оны ... отырудың қажеті жоқ. Сондықтан
жас буынның ... осы ... ... ... ... ... сынауды Абай адамдық қасиеттерінің бір белгісі ретінде
қараған. Ол «егерде есті нәрселердің ... ... ... күніне бір
мәрте, болмас жұмасына бір, ең болмаса ... бір ... есеп ал. ... есеп ... ... өміріңді қалай өткіздің не ... ... не ... ... ... өзің ... ... өткізіпсің?»-
дейді. Бұдан жастардың ойға түйері мыналар болса керек.: 1. ... ... ... бір рет ... есеп ... 2. ... өзіне пайдалы,
не болмас басқаларға пайдалы қандай іс ... ... 3. ... не ... ... өзің де білмейсің бе, соны санаға салу.
Ғұлама ақын «Жапырағы жараған үмітпен » ... ... ... көп уақытты
бос өткізіп алғанына өкініп, өзін сынау, ойлы ... және өзін ... ... ... ... өз бойыңда түгел ме екен,
Ыстық жүрек, ой шырай, қуат пен күш?
Деп адамның санасын өзіне аударуын, өз ... ... ... ... өзін тану үшін ... ... байқау, демек, қайырым,
мейірім, әділет, ар –ұят деген сияқты жүрек ісі өз бойыңда бар ма, жоқ ... ... Өз ... ... күші ... Немесе, ерік – күшін басқара
ала ма? Дене күші, сапалылығы, денсаулығы қалай – міне ... ... ... ... аузын күзетіп күн көрмейсің
Өзіңдң өзің күзет, кел шырағым,
Деп тағы да әр кімді өзіне назар салуға үндейді. Елді мынаудан бұрын ...... Абай ... ... ... ұйқы сергек» өлеңінде
өзін сынаудың өлщемдерін ... мен ... ... келтіреді, мәселен,
ақылдының белгісі: ақылға ермек, ойды жеңбек; ақып таппақ, мал таппақ, адал
жүрмек; ақылды - қара ... қақ ... ... ақылды өзінің іс-әрекетін
таразыға салып, әр нәрсеге өзіндей баға береді – міне осыларды өз ... бір күн ... ... ... деп ... өз ... осы Абай айтқан өлшеммен таразылап көру - өзін түзу ... ... ... ұстанатыны. Мұндай өзін-өзі тәрбиелеудің, өзін
сынаудың уәзіндері ақын мұрасында көптеп кездеседі. Мәселен, оның мына ... ... де ... өзін-өзі сынаудың өлшемдері бола ... ... ... бол, бес ... асық бол: 2. Ақыл тап, мал тап; ... бол, ... ... ... ... қылық тап; 4. Аз білгеніңді көпсінбе,
көп қазаққа епсінбе; 5. Пайда ойлама,ар ойла; 6. Адал тұрып, адал жүр; ... ... ... ... 8. ... ... қыл; 9. Ақыл, қайрат,
жүректі бірдей ұста; 10. Әр ... ... тап; 11. ... ... ... Дұшпаныңа әділ бол; 13. Асығыс түбі өкініш ойланып алмақ-сабыр бол; 14.
Ойланшы сөздің ішін... т.б.
Келтірілген өлең ... ... ... сын ... ... мәні,
өзін-өзі бақылып, байқаудың жоспары мен жолдары да бар. Мәселен алдымен
мінезін тексеру және ... ... ... жолдарын қарастыру; одан
соң жүрегіңді тексер, егер онда жаман нәрселер ... оны ... ... деп ... бәрі өзіңнен деп біл; соның бәрі ... ... біл де ... жерде ақыл мен білім іздеуге ғана қызық; айла ... бас ... ар, ... да ойлан; орынсыз мақтан мен жалған
жарамсақтанғандарға сенбе, міне , өзін-өзі ... ... ... сара ... Бұл адам өзіне сын көзбен қарауға дағдыланса ғана іске асады. ... ... ... ұғынып, адам алдымен өзіне сын көзбен қараса, өзін
сынаудан бастаса ... ... ... 28 қара ... «Жоқ, сен жақсылық, жамандықты жаратқан – Құдай,
ләкин қылдырған ... ... ... ... Құдай, ауыртқан Құдай емес,
байлықты, кедейлікті жаратқан Құдай, бай ... ... ... ... ... ... ... болар, әйтпесе жоқ , сол себепті ... ... ... »-дейді. Абай мұрасын зерттеуші А.Көбесов, Т.Айтқазин, Ғ.Есім,
М.Орынбеков секілді ... ... ... ... етіп алу ... ... ақынның құдіретті Алла тағаланы және пайғамбарларды ... ... ... ... ... маңызы тұлғаның мінез-
құлқындағы кемшіліктері мен әрекеттеріндегі сәтсіздіктерді үнемі сын көзбен
қарап, оларды болдырмаудың тиісді ... ... ... ... деп ... келе жатқан оқушы тұлғасы
субъектісіне айналады. Ол ... ... ... ... және ... ... қасиететрінөзі жетілдіруге және
кемшіліктерін жою мақсатындағы оқушының іс-әрекеті өзін-өзі ... ... ... қоршаған ортамен шын өзара қатынас барысында жүреді.
Өзін-өзі ... ... ... ... ... мен дамытуға
ықпал етеді. Тұлғаның сапалық қасиеттерінің ... шын ... ... ... ... ... жұмысының салалары тәрбие
міндеттерін шешуде кемшіліктер ... ... ... осы
кемшіліктердің орнын толтырады.
Оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеуін басқаруда олардың жас ерекшелік терін
есепке алу керек. Өзін-өзі тәрбиелеу нынандары тіпті кіші ... ... ... ... өспірімдік шақта бала өз бетіндікке ұмтылуын байқатады, ... ... ... ... ... қалыптасуы, өз абыройын және кемшіліктерін ұғыну ... ... ... мазмұнды, жан-жақты, шындыққа жуық құруға
мүмкіндік береді. Жастар өз еркін тәрбиелеуге ерекше зейін аударады. ... ... ... ... ... етеді.
Оқушылардың өздерін өздері тәрбиелеуін ұйымдастыру мақсатында мұғалім
ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеуге ұмтылуын жандандыру; өзіне-өзі
ықпал ету құралдарын меңгеруге көмек беру; ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуге ұмтылуын қалыртастыру үшін олардың
адамдар өміріндегі өзін-өзі тәрбиелеудің мәні, өзінің тұлғалық ... өз ... ролі ... ... етіп ... ... ... жасөспірімдер өзін-өзі тәрбиелеу тәжірибесі, өз тұлғасында спалық
қасиеттерді қалыптастыру жолдары мен тәсілдері туралы хабарларды ... ... ... ... ... міндеттерін іскерлікпен,
мақсатты, сырттан басқарусыз, дұрыс шешу ... ие ... ... ... ... ғана ... болатынын ұғынады.
Әдебиеттер тізімі
1. Б.Тойлыбаев. Өзін-өзі тәрбиелеудің философиялық негіздері \\ Ізденіс
2005№1
2. Қ.Серікбаева. Жеке ... өзін өзі ... ... ... ... ... Абай мұрасының жастарды өзін өзі тәрбиеленуіндегі
ықпалы. \\ ... ... ... ... ... сөздік А, 2004
5. Р.М. Қоянбаев Педагогика Астана, 1998
6. Абай атын, ҰПУ Педагогика Алматы2003

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеу үдерісі66 бет
Оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеу үрдісін зейін қасиеттерін дамыту64 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
Халықтық педагогикадағы жастарды тәрбиелеуінің негізгі мәселелері32 бет
Іс-әрекет және мінез-құлық мотивациясы. сана мен зейін бірлестігі7 бет
Халық педагогикасы мен ғылыми педагогиканың сабақтастығы5 бет
Өзін-өзі тәрбиелеу мен қайта тәрбиелеу30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь