Қазақстан Республикасының Бюджет жүйесі және бюджет құрылысы

Кіріспе
І. Қазақстан Республикасындағы бюджеттің мәні мен рөлі.
1.1. Бюджет түсінігі, экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2. Мемлекеттік бюджет ұлттық экономиканы басқарудың басты механизмдерінің бірі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7

ІІ. ҚР Бюджет жүйесі және бюджет құрылысы.
2.1. «Қазақстан Республикасының бюджет кодексіне» сәйкес республикалық бюджетке түсетін кірістер ... ... ..11
2.2. ҚР Бюджет шығыстарын бөлу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
2.3. Бюджетаралық қатынастар мен бюджет тапшылығы ... ... ... ... ... ... 24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
        
        Кіріспе
І. Қазақстан Республикасындағы бюджеттің мәні мен рөлі.
1. ... ... ... ... ... ұлттық экономиканы басқарудың басты
механизмдерінің
бірі.............................................................
.................7
ІІ. ҚР Бюджет ... және ... ... «Қазақстан Республикасының бюджет кодексіне»
сәйкес республикалық ... ... ҚР ... ... ... ... мен ... ... ... ... егемендік алғаннан бергі
15 – шақты жылдың ішінде ... ... ... болып
жатқан оңтайлы өзгерістер мен қол жеткен табыстарды сөз еткенде, ... ... ... ... ақша ... ... оны ... өндіріс пен қоғамдық қажеттіліктерді
қанағаттандыру ... ... ... ... ... ... және ... бөлу процесінде мемлекет пен қоғамдық ... ... ... ... ... ақша ... ... керек.
Мемлекеттік бюджет жүйесі қаражаттарын қайта бөлуді экономикалық
өсімнің сапасы мен нәтижесі ... ... ... ... ... байланыстар жүйесіне толық кіруіне, қазіргі таңдағы өтпелі
кезеңді жеңіп ... ... ... ... Республикасының бюджет жүйесі бюджет құрылымының унитарлық
тілімен анықталады, өйткені Қазақстан — ... ... ... ... және сайланатын Парламенті бар унитарлық мемлекет.
Мемлекеттік бюджет — ұлттық табыс пен жалпы ішкі ... ... ... ... ... бюджеттің (шығыс бөлігінің) көмегімен ұлттық
табыстың 30%, жалпы ішкі өнімнің 20%, жалпы қоғамдық ... 10% ... ... ... ... ... бүкіл аумағында өндірістік
күштерді неғұрлым ұтымды орналастырудың, ... мен ... ... ... ... салааралық және аумақтық қайта бөлу үшін
пайдаланылады.
Экономикалық категория ... ... ... ... ақша ... жасау және оны ұдайы өндіріс пен қоғамдық
қажеттіліктерді ... ... ... жолымен қоғамдық
өнімнің құнын бөлу және қайта бөлу процесінде мемлекет пен ... ... ... ... пайда болатын ақша қатынастарын
білдіреді.
Зерттеудің мақсаты мен ... ... ... ... ... үшін ... процесін жетілдіру. Мәселе
бюджетті құрастыру процедурасы туралы ғана ... ... ... мен нәтижелі атқарылуы тетігі туралы болып отыр. Іс ... ... ... қолдану бюджет саласында келесідей
маңызды қозғалыстар тудырады:
- халық мүдделерін қаржыландыру көздеріне сәйкес тетіктерді құру;
- барлығына түсінікті ... ... ... ... ... ... ... деңгейінде бюджет процесінің айқындығын қамтамасыз
ету;
- мемлекеттік қаражатты мақсатсыз және тиімсіз жұмсауды төмендету;
- құқықты теңгеру және бюджеттік процеске ... ... ... ... отырған курстық жұмыс
негізінен: кіріспеден, 2 бөлімнен және ... ... ... ... ... мәні мен рөлі.
1. Бюджет түсінігі, экономикалық мәні.
Қаржылық байланыстардың орасан зор әр ... жеке ... ... ... ... ... бөліп көрсетуге
болады. Мәселен, мемлекеттің шаруашылық ... ... ... ... қаржы қатынастары жалпы қоғамдық өнімді құндық
бөлудің ерекше саласын ... және ... ... арналған орталыктандырылған ақша қорын қалыптастырумен
және пайдаланумен байланысты болады. Қаржы қатынастарының бұл ... ... ... ... ... ... бюджет
мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорын ... және оны ... ... ... ... қанағаттандыру мақсаттарына пайдалану жолымен
қоғамдық өнімнің ... бөлу және ... бөлу ... мемлекет пен
қоғамдық өндірістің басқа қатысушылары арасында пайда болатын экономикалық
қатынастарды ... ... ... бір ... ... ... ең алдымен жалпы қаржы категориясынан ажырататын өзгеше белгілер
тән: бюджет қатынастарының бөлгіштік сипаты бар, әрқашан ақша ... ... ... ақша ... қалыптастырумен және пайдаланумен
қосарлана жүреді. Сонымен бірге, бюджет қатынаста-рына белгілі бір өзіндік
ерекшелік тән, алайда ол ... ... ... ... шеңберінен
шықпайды.
Құндық бөліністің айрықшалықты сферасы ... ... мына ... ... ... ... өнімнің бір бөлігін оқшауландырумен және оны
қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыруға пайдаланумен байланысты бөлгіштік
қатынастардың айрықша ... ... ... ... жасау және оны тұтыну процесін шарттастыратын материалдық өндіріс
қаржысынан және құнды тұтынуға ... ... ... емес ... ... бюджеттің айырмашылығы ол ұлттық шаруашылықты
салалары, аумақ-
тар, экономиканың секторлары, қоғамдык қызметтің ... ... ... бөлуге арналған;
қоғамдық өнімнің оның тауар нысанындағы қозғалысымен тікелей байланысты
емес құндық бөліністің стадиясын білдіреді және одан ... ... ... емес ... да тауар ақша қатынастарымен тығыз тоқайласып
жатады.
Бюджет, кез келген басқа экономикалық ... ... ... ... және оларға сәйкес келетін нақты
материалдық-заттай түрінде ... ... ... ... ақша ... ... ... затталынады. Мұның
нәтижесінде қоғамда болып жатқан нақты экономикалық (бөлгіштік) процестер
мемлекеттің жұмылдыратын және ... ... ... ... табады. Бюджеттік қор— бұл қоғамдық өнім мен ұлттық табыстың
құндық бөліністің белгілі стадияларын өткен және ... ... ... ... ... көрсету, қорғаныс және басқару жөніндегі
қажеттіліктерді канағаттандыру үшін мемлекетке түсетін ... ... ... экономикалық нысаны. Бюджеттік қордың қалыптасуы
мен пайдаланылуы құнды бөлу және ... ... ... оның ... ... ... ... категория ретінде жалпы қаржы сияқты
бөлу жөне ... ... ... Бұл ... іс-қимылы,
мазмұны, мәні мен маңызы бюджет қатынастарының қаралған айрықшалығымен
айқындалды. Бөлгіштік функцияның ... ... ... сол,
қоғамдық өнімнің құны қоғамдық өндірістің сфералары, ... ... ... ... жеке ... ... ... бөлінеді. Мемлекеттік бюджет арқылы бүгінде Қазақстанда жалпы
қоғамдық өнімнің шамамен 10% және ... ішкі ... 20% ... ... мемлекет қаржысының негізгі буыны ретінде мемлекеттік бюджет
бөлгіштік ... ... ... ... атап айтқанда: ұлттық
табыс пен жалпы ішкі өнімді қайта бөлу; экономиканы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ету; ақша
қаражаттарының ор-талықтандырылған қорын жасау және ... ... ... ... функцияларды орындайды. Бақылау функциясы бюджет
қорларын бөлудің сандық үйлесімдерінде, олардың ... ... ... сай ... бөлудің ұнамсыз барысынан ауытқуын
анықтау және оларды жою мүмкіндігінде ... сан ... ... ... ... оны тек ... және ... . орталықтандырылған ақша қоры ретінде ... ... ... ... ... ... әлеуметік-экономикалық
процестерді реттеу механизмінің жиынтық ... ... ... ... бюджетте қоғамдағы барлық ... ... ... ... ... қаржы институттары - салықтар,
мемлекеттің шығыстары, мемлекеттік кредит, мемлекеттік қарыздар және ... ... ... ... ... ... ... қаржы
жоспары ретінде сипатталады. Ол нақты кезеңге, ... бір ... ... ... ... ... қаржы
ресурстарының шешуші бөлігінің қозғалысын анықтайды. Бюджетті негізгі қаржы
жоспары деп мойындау оның ... ... ... ... ... орнын,
қаржы жоспарларының жүйесіндегі басымдық жағдайын, сондай-ақ қоғамдық ұдайы
өндірістегі айрықша рөлін айқындайды. Негізгі қаржы жоспары ... ... ... болып табылады. Елдің негізгі қаржы жоспарының
көрсеткіштері республика Парламентінің жыл сайын қабылдайтын ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік бюджет ұлттық экономиканы басқарудың басты
механизмдерінің бірі.
Бюджет экономикаға мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорын жасау мен
пайдаланудың нысандары мен әдістерінің жиынтығы болып ... ... ... ... ... ... ... ықпал етудің құралы
ретіндегі бюджеттің рөлі ... ... ... ... ақша ... ... ... анықтау, оны жасау мен
бөлудің нысандары мен әдістерін реттеу, бюджеттің атқарылу процесінде ... ... бөлу ... ... ... мемлекеттік бюджет орындалуы міндетті мемлекет ... ... ... ... көшу ... бюджеттің қаражаттары ең алдымен
экономиканың құрылымын қайта құруды, кешенді ... ... ... ... ... арттыруға,
әлеуметтік дамуды тездетуге және ... ... аз ... мүгедектерді, аз қамтылған отбастарын) қолдау, сондай-ақ
денсаулық сақтау, білім беру және мәдениет мекемелерін ... ... ... ... мен ... ... бюджет экономика мен
инвестицияларды ... және ... ... ... ... ... ... табылады.
Қаржылық жоспарлау процесінде бюджет ұлттық шаруашылықтың ... ... емес ... ... ... ықпал етеді.
Мемлекеттің ақша қорын жасау және пайдаланудың негізгі қаржы жоспары ... ... ... ... ... ... және ұжымдармен
етене байланысқан.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі мемлекеттік бюджет жүйесіне
кіретін барлық бюджеттердің ... ... ... ... ... жене т.б. ... негізделеді.
Бюджеттің бірлігі қагидаты бюджет жүйесін ұйымдық-экономикалық
орталықтандырудың дәрежесін білдіреді. Бірлік ... ... ... ... ... көрінді. Қазіргі кезде ... ... ... ... және ... қаржы ресурстарын иелену
жөніндегі құқықтардың берілуімен байланысты бұл қағидат ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге
бағытталған және ең ... ... ... егеменді мемлекетінің
жалпы экономикалық жене саяси негізін тірек етеді. Ол ... ... ... арқылы барлық деңгейдегі бюджетгердің өзара іс-қимылына,
теменгі деңгей бюджеттерінің теңгерімділігі үшін оларды ... ... ... қайта бөлудің мақсатты және аумақтық қорларын жасауға да
негізделген.
Бюджеттердің бірлігі бірыңғай ... ... ... ... ... ... бірыңғай бюджсттік сыныптамасын, бюджет процесін
жүзеге асырудың ... ... ... ... ... ... ... салық саясатын қоса бірыңғай әлеуметтік-экономикалық
саясат арқылы іске асырылады.
Алайда бюджеттердің бірлігі ... ... ... ... ... отырған оның жеке буындарының дербестігін жоққа шығармайды.
Бюджеттердің дербестігі қағидаты ... ... ... ... тұрақты бөлуді белгілейді және оларды жұмсаудың ... ... ... өз бюджетін жасайды, бекітеді және оны атқарады.
Бюджеттердің жеке түрлерінің арасындағы кіріс көздері мен ... ... ... ... белгіленген. Жергілікті бюджеттердің атқарылуы
барысында қосымша алынған кірістерді, жергілікті ... ... ... ... бюджетке алып қоюға, тиісті өтемсіз ... ... ... ... жол ... ... бірге
бюджеттердің барлық түрлерінің шығыстары осы аумақтың (аймақтың) әлеуметтік-
экономикалық даму мәселелерімен және ... ... ... ... ... ... Бюджет қаражаттарын пайдалана отырып,
өзара талаптарды есепке алу сияқты бюджет қаражаттары ... ... ... жол берілмейді.
Бюджеттің толықтығы (толымдығы) бюджетке ... ... ... оның жинайтын барлық түсімдерінің және жасайтын
шығыстарының, Қазақстан ... ... және ... ... ... ... толық тізбесінің бюджеттерде және Қазақстан
Республикасының Ұлттық қорында міңдетті және толық көрсетілуімен қамтамасыз
етіледі. Сөйтіп, ол ... ... пен ... ... ... мен ... бюджетке жинақтап, жұмылдырудың ... ... ... ... байланысты барлық ақша түсімдерін,
сондай-ақ бюджет ... ... мен ... ... ... ... іске ... болуы тиіс, нақты экономикалық және саяси
ахуалды, өндірістің даму ... ... ... ... ... ... ... бұл қағидат қазіргі кезде оны дәл
қолдану бюджетке кірістерінің дербес ... бар ... ... ... ... аса көп ... ... орынды деп
есептелмейді. Қазақстанда мемлекеттік қаражаттарды ... ... ... ... 1998 ... бастап
мемлекеттік бюджстке бюджеттен тыс ... ... және т.б. ... ... ... қагидаты—параметрлердін, экономиканың ағымдағы жай-күйінің
көрсеткіштеріне, сондай-ақ Қазақстанның және аймақтардың параметрлеріне
және әлеуметтік-экономикалық даму ... ... үшін ... ... ... және ... құралдарын мемлекеттік тіркеу туралы
куәліктер бергені үшін алынатын мемлекеттік баж, ... ... ... ... іс-әрекет жасағаны үшін алынатын
мемлекеттік баж және басқа алымдар мен ... емес ... ... ... алы-
натын кірістер (республикалық мемлекеттік кәсіпорыңдар мен
Ұлттық банктің таза табысы бөлігінің түсімдері, республикалық
меншіктегі: акциялар ... ... заңи ... ... ... мүлікті жалға беруден алынатын кірістер,
Үкіметтің депозиттері, екінші деңгей банктерінің шоттарыңда ор-
наластырылған мемлекеттік сыртқы қарыздар, республикалық
бюджеттен берілген кредиттер бойынша сыйақылар (мүдделер),
қару-жарақ пен ... ... ... түсетін кірістер, рес-
публикалық меншіктен түсетін басқа да кірістер); республика-
лық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелердің
тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) өткізуден
түсетін түсімдер және осы ... ... ... алуларды өткізуден түсетін ақша түсімдері;
мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдар, өсімпұлдар, санк-
циялар, өндіріп ... және ... ... түсетін
басқа да салыққа жатпайтын түсімдер);
негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер (республика-
лык бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелерге
бекітіп берілген мемлекеттік мүлікті, мемлекеттік босалқы ... ... ... ... ... ... ... ақшалар);
ресми трансферттердің түсімдері (облыстық бюджеттер-
ден, республикалық маңызы бар қаланың, астананың
бюджеттерінен алынған ресми трансферттер, ... ... ... ... алынған мақсатты трансферттер).
Республикалық бюджетке республикалық бюджеттен кредиттерді өтеуден,
республикалық меншіктегі мемлекеттің қаржы активтерін сатудан, ... ... ... түсімдер есепке алынады.
ІІ. ҚР Бюджет жүйесі және бюджет құрылысы.
2.1. «Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... органдардың өздерінің фуңкцияларын орындауы ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Осы
мақсатпен әр елде аймақтардың шаруашылығын, әлеуметтік сферасын, ... ... ... заң ... ... басқару
аппаратын ұстауды және басқа шараларды қаржыландыру үшін олардың ақша
ресурстарын жұмылдыруды ... ... ... тармақтарының желісі
құрылады. Бюджеттердің жекелеген түрлерінің кірістері мен ... ... ... ... заңмен реттеліп отыратын белгілі
бір қаржылық өзара қарым-қатынастар пайда болды. Осы элементтердің ... ... ... ... мен ... ... оның буындарының
өзара қатынастары мен байланысының ұйымдық нысандары, бюджст құқықта-рының
жиынтығы — ... ... ... әр ... елдерінде бюджет құрылысы мемлекеттің
құрылысына, аумақтық-әкімшілік бөлінісіне, экономиканың даму ... ... ... ... ... ... ... өзгешеліктермен
ерекшеленеді.
Бюджет құрылысында басты орынды бюджет жүйесі алады, ол экономикалық
қатынастарға және құқықтық ... ... ... ... сонымен бірге бюджет процесі мен ... ... Әр ... ... ... ... өзінің құрылымы, бюджеттердің
жекелеген түрлерінің саны жағынан түрліше болып келеді, ... ... ... мен ... ... ... ... жүйесінің құрамы елдің ұлттық-мемлекеттік ... ... ... және ... ... ... мүмкін.
Федеративтік мемлекеттерде бюджет жүйесі үш буыннан тұрады:
• мемлекеттік бюджет;
• федералдық бюджет;
• орталық мемлекеттің бюджеті.
Федерация мүшелерінің ... ...... ГФР-
да—жерлердің (ландтардың), Канадада — провинциялардың, Ресейде — федерация
субъектілерінің бюджеттсрі);жергілікті бюджеттер.
Унитарлық мемлекеттердс екі буыңды бюджет жүйесі қолданььлады: ... ... және ... ... ... ... Екі ... бюджеттердің оқшаулану мен дербестігінің түрлі ... ... ... ... ... ... ... деңгейіне байланысты төменгі бюджеттерге қатынасы бойьнша
белгілі бір ... рөл ... ... сақталады.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі бюджет құрылымының унитарлық
типімен анықталады, өйткені Қазақстан — ... ... ... ... және ... ... бар ... мемлекет.
Қазақстан Республикасында жиынтығында мемлекеттік бюджетті құрайтын
бекітілетін, ... және ... ... ... ... бюджеттер
жұмыс істейді:
• республикалық бюджет;
• облыстық бюджет, республикалық маңызы бар ... ... ... ... маңызы бар қаланың) бюджеті.
Қазақстанда төтенше немесе соғыс жағдайында төтеншс ... ... ... және ... мүмкін. Мемлекеттік
әлеуметтік сақтандыру бюджетінен тұрады. Одақтық бюджетке 1970-1990 жж.
мемлекеттік ... ... ... ... 52-50% ... оның ... республикалық бюджеттерінің және 15% ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджет араларындағы өзара
өтелетін операцияларды есепке алмағанда, ... және ... ... ... ақпарат ретінде пайдаланылатын ... ... ... ... ... және ... (муниципалдық) бюджеттер
кез-келген басқа мемлекеттердегідей Қазақстан Республикасы қаржы жүйесінің
орталық буыны болып табылады. Бюджет – мемлекеттің ... ... ... егемендігінің негізі. Бюджеттің көмегімен тиісті мемлекеттік және
муниципалдық құрылымдарының ақша қорлары ... бұл ... ... ... міндеттерін орындауды қамтамасыз етеді, мемлекеттік билік пен
жергілікті өзін-өзі басқару органдарының ... ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарының аса
ірі бөлігі ... ... ... ... ... ... ... ойдағыдай жүзеге асыру үшін қажет.
Қазақстан Республикасы мемлекеттік бюджетінің ... ... ... ... ... — бұл ... және ... да түсімдер есебінен
қалыптастырылатын және орталық мемлекеттік органдардың, оларға ведомстволық
бағынышты мемлекеттік мекемелердің міндеттері мен ... ... ... және ... ... ... ... бағыттарын
жүзеге асыруға арналған орталықтандырылған ақша қоры.
Жергілікті ... ... ... ... ... ... бар ... астананың
бюджеті, аудандардың (облыстың маңызы бар қаланың) бюджеті.
Бюджет кодексімен айқындалған салықтық және ... да ... ... және ... ... ... ... республикалық маңызы бар ... ... ... ... мемлекеттік мекемелердің міндеттері мен функцияларын
қаржымен қамтамасыз ... және ... ... ... ... Бюджеттің реалистігінс ішкі және сыртқы саясаттың
негізгі бағыттары туралы Президенттің Қазақстан ... жыл ... ... ... ... Республикасының әлеуметтік-экономикалық
дамуының индикативтік жоспарының, ... ... ... және
әлеуметтік бағдарламаларының өлшемдеріне сәйкес келтіру арқылы қол
жеткізіледі. Сондықтан оның ... ... ... ... ... ... ведомстволардың өткен кезеңдегі
қаржы жоспарларына жасал-ған терең талдаудың нәтижесі, болжамдық бағалау
есепке алынуы қажет. Дүниежүзілік ... ... ... ... ... анағұрлым ұзақ мерзімге үлгілеуді, сондай-ақ оларды нақтылы
жағдайлардың өзгеруіне байланысты қаржы жылы ішінде түзетуді ... ... ең ... жеке ... ... ... және ... деңгейдің бюджет жобасын жасау процесіңде қол жетеді.
Реалистік қағидаты бюджет тізімдемесін ... ... ... жою үшін ... Ол ... ... ... операцияларының
шынайы көрсетілуін, бекітілген ... ... ... ... ... ала ... ... дамудың болжамдары
мен бағдарламаларының ... ... және ... ... нығайтьлған кірістердің барлық көздері мен шығыстар
бағыттарының есеп-қисаптарының негізділігімен анықталады.
Транспаренттілік қағидаты — бюджет заңнамасы саласындағы нормативтік
құқықтық ... ... ... және ... ... ... ... фискалдық саясатына қатысты басқа ... ... ... бюджет процесінің ашықтығы, мемлекеттік қаржылық
бақылауды жүргізу.
Дәйектілік қағидаты дегеніміз мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... шешімдерінің сақталуы.
Тиімділік пен нәтижелілік қагидаты — бұл бюджеттік бағдар-ламалардың
паспорты ... ... жету үшін ... ... ... ... ... отырып белгілі бір ... ... ... ... ... және ... қағидаты — бюджеттік процесті республиканың немесе аймақтың
әлеуметтік-экономикалық дамуының басты бағыттарына сөйкес жүзеге асыру.
Жауапкершілік қағидаты — ... ... ... ... бұзғаны үшін жауапқа тарту.
Бюджеттердің жариялылыгы қагидаты бекітілген ... мен ... ... арналған бюджет туралы заң мен өткен ... ... ... есептердің жариялануы арқылы қамтамасыз етіледі.
Бюджеттің кірістері — бюджетке қайтарылмайтын негізде салықтардан,
алымдардан және бюджетке төленетін ... да ... ... ... салыққа жатпайтын және өзге де түсімдердің, сондай-ақ негізгі
капиталды сатудан түсетін кірістердің көлемі.
"Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... кірістер мыналар болып табылады:
1) салықтық түсімдер, алымдар және ... да. ... ... табыс салығы, қосылған құнға салынатын салық, соның ішінде
Қазақстан Республикасы; оның ... ... ... ... мен ... ... және ... аумағына
импортталатын тауарларға салынатын қосылған құн салығы, ... ... газ ... қоса ... шикі ... ... жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен арнаулы ... ... шикі ... ... рента салығы, Қазақстан
Республикасының аумағы бойынша ... ... ... ... ... телевизиялық және радиохабар ұйымдарына радиожиілік спектрін
пайдалануға рұқсат бергені үшін ... ... ... өзен кемелері мен
шағын көлемді кемелерді, азаматтық әуе кемелерін, ... және ... ... ... дәрілік заттарды мемлекеттік
тіркегені үшін ... ... ... және ... ... ... ... радиожиілік спектрін, кеме жүретін су жолдарын
пайдаланғаны үшін төленетін ... ... және ... ... ... отаңдықтар өндірушілерді қорғау шаралары ретінде алынатын
баждар, консулдық алым, Қазақстан Республикасы азаматтарының ... жеке ... ... іске ... ... ... ... облыс бюджеті, республикалық, маңызы бар қала, астана бюджеті ... ... ... салықтық және басқа да түсімдер
есебінен қалыптастырылатын және ... ... ... бар қаланың)
жергілікті мемлекеттік органдарының, оларға ведомстволық бағынышты
мемлекеттік мекемелердің ... мен ... ... ... және ... аудандағы мемлекеттік саясатты іске асыруға арналған
орталықтандырылған ақша қоры аудан бюджеті болып ... ... ... (ең ... ... алымдар арқылы)
бюджет ресурстарының бағытталуы сияқты шаруашылық ... ... ... ... мүшелерінің мүдделерін шалады. Сондықтан ... ... оны ... ... ... төлемдерін алудың
тәртібі, сондай-ақ бюджет қаражаттарының бағыттары туралы хабардар болуы
тиіс. ... қол ... ... ... ... заң ... және оның атқарылуы бюджет рәсімінің қатысушылары үшін міндетті
болады. Заң, ... ... ... ... ... есеп ... жарияланады. Осылайша бюджеттің кірістері мен шығыстарының көлемі,
оның негізгі түсім көздері, шығыстарының бағыттары, тапшылық көлемі ... ... ... ... ... кірістерді көбейту, карыздар,
ақша эмиссиясы) жария етіледі.
Бюджет жүйесін құрудың ... ... ... үйлестірілген және
бірін-бірі толықтырып отырады, олар егеменді ... ... ... кодексінде "Жергілікті өкілді және атқарушы органдар туралы",
"Қазақстан Республикасының жергілікті мемлекеттік басқару туралы" ... және ... да ... ... ... ... ... бұл қағидаттардан жиі ауыткиды. Мысалы, кейде
бюджеттің бірлігі кағидатынан аутқиды, ... ... ... ... тыс ... ... ... Нақтылық қағидаты да өзінің ... ... әр ... ... тыс ... ... ... мүмкін, олар
арқылы мемлекет қаржы қатынастарын саралауға ұмтылады.
Бюджет жүйесі ... ... ... ... ... және
аймақтық бюджет қорларын құру, оларды ішінара қайта бөлу арқылы жүзеге
асырылатын барлық деңгейлер ... ... ... негізделген.
Кірістер мен шығыстардың егжей-тегжейлі тізбесі мен ... ... ... Бірыңғай бюджеттік сыныптама сыныптау
объектілсріне топтастыру кодтарын бере ... ... ... ... сыныптамалар бойынша бюджеттің түсімдері мен шығыстарын
топтастыру болып ... Ол ... ... бюджет
шығыстарының функциялық және экономикалык сыныптамаларынан тұрады. Бірыңғай
бюджеттік сыныптама Қазақстан ... ... ... ... бюджеттерінің көрсеткіштерінің салыстырымдылығын қамтамасыз
етеді, бірыңгай ... ... ... және ... ... үшін ... ... табылады. оны бюджеттік жоспарлау жөніндегі
уәкілетті орган әзірлейді және республика Үкіметі бекітеді. Бюджет ... ... ... негізінде жүзеге асырылады.
Бюджет түсімдерінің сыныптамасы бюджет заңнамасына негізделген барлық
деңгейлер бюджеттерінің түсімдерін белгілі бір ... ... ... табылады. Бюджет түсімдері сыныптамасының топтамасы
санаттан, сыныптан, ішкі сыныптан және ... ... ... ... ... бойынша топтастыру болып табылады.
Сыныптар мен ішкі сыныптар түсімдерді олардың ... мен ... ... ... бюджетке төленетін төлем немесе түсім түрін
айқындайды.
2.2. ҚР Бюджет шығыстарын ... ... — бұл ... ... ... Орталық
мемлекеттік органдарды және олардың аумақтық бөлімшелерін ... ... ... ... ... және Үкіметінің
актілерімен бекітілетін штат саны лимиті мсн ... ... ... ... ... ... кошу жағдайында республикалық бюджет
шығыстарының ... да ... ... ұшырауда — ұлттық
шаруашылықтың, ең ... ... ... ... бюджет қаражаттары шұғыл қысқаруда. Жекешелендіру бағдарламасын
жүзеге асыруға байланысты мемлекеттік кәсіпорындардың ... ... ... ... олар ... ... ... қаржы
рыногында жұмылдырылған меншікті қаражаттар мен ресурстар есебінен жүзеге
асыруы тиіс.
Алайда нарықтық ... ... ... да жеке салалар
мен аумақтарды, мсмлекеттік ... ... ... секторын бюджеттен қаржыландыру өзінің шешуші маңызын сақтап
қалуда.
Бұрынғы кезеңмен ... ... ... ... ... ... арта түсуде. Республикалық деңгейдегі
білім беруді, денсаулық сақтауды, ... ... мсн ... ... бағдарламаларды қамтитын әлеуметтік-мәдени шараларға жұмсалатын
тікелей шығындар барлық ... 60 ... асып ... ... ... ... ... армияға, құқық қорғау ... ... ... ... ... ... ұстауға,
дүниежүзілік қоғамдастыққа біріккен шараларды ... ... ... және ... ... ... да өсуде. Бұл максаттарға жыл
сайын бюджет қаражаттарының 1/3 бөлігі жұмсалады.
Бюджет шығыстарының ... ... ... ... ... топтастыру болып табылады, ол мемлекет функцияларының
орындалуын, республикада мемлекеттік саясаттың ... ... ... ... және ... ... ... бюджет
қаражаттарының жұмсалу бағыттарын анықтайды.
Бюджет шығыстарын функциялық ... ... ... ... ... топтар, функциялық кіші топтар, бюджеттік
бағдарламалардың әкімшілері, бюджеттік бағдарламалар және ... топ — ... ... мен ... ... ... шығыстарын біріктіру. Функциялық ішкі топ — функциялық топ ішінде
бюджет қаражаттарын жұмсаудың бағыттарын нақтылайды.
Бюджет шығыстарының ... ... ... ... ... функциялық топ-тар мен бюджеттік багдарламаларды
(ішкі бағдарламаларды) топ-тастыру арқылы жасалатын ... ... ... ... мүмкін.
Мемлекеттік басқарудың функциялары мен мемлекеттік саясатты жүзеге
асыру ... ... ... ... ... деп ... Оның
мақсаты бюджеттік бағдарламаны орындау кезінде қол жеткізуге тиіс белгілі
бір түпкілікті нәтиже ... ... ... ... ... ... былайша
ажыратылады:
• ағымдағы бюджеттік бағдарламалар, олар тұрақты сипаты бар немесе
дамудың бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... сәй-кес мемлекеттік
басқарудың функциялары мен мемлекет міндеттемелерінің орындалуын
қамтамасыз етуге бағытталады;
• дамудың ... ... олар ... ... ... ... бағытталады.
Белгілі бір функцияларды атқаратын мемлекеттік басқару деңгейіне қарай
бюджеттік бағдарламалар республикалық бюджетте бекітілетін республикалық
және жергілікті бюджеттік бағдарламаларға ... ... ... ... ... ... бір әкімші жүзеге
асыратын жеке-дара бюджеттік бағдарламалар және бюджеттік бағдарламалардың
бір әкімшісі бойынша ... ... және ... ... ... ... ... жылы ішінде ... ... ... ... ... ... ... үш стадияда — бюджеттің
жобасын әзірлеу кезінде, бюджетті атқару кезіңде және бюджеттің атқарылуын
бақылау кезінде жүзеге ... және ... ... ... процесіндегі қатынастары
бюджетаралық қатынастар болып табылады.
Нарықтық экономика жағдайында бюджет процесінде жоғарғы және ... ... ... ... және ... мен шығыстарды
бюджеттер деңгейлері арасында бөлу аса маңызды ... бірі ... ... ... бюджет процесінде облыстық бюджеттің,
республикалық маңызы бар ... ... ... басқа осындай
бюджеттермен, аудандар (облыстық маңызы бар ... ... ... ... ... жол ... қатынастар мемлекеттік басқарудың деңгейлері арасында
функциялар мен өкілеттіктердің ара жігін ... ... ... ... түсімдер мен шығыстарды бірыңғай бөлуге, сондай-ақ
бюджетаралық қатынастарды айқындау әдістерінің біртұтастығы мен ... ... пен ... ... ... ... ... органдарының тиісінше облыстардың, республикалық маңызы
бар қалалардың, астананың және аудандардың бюджет процесіне араласуына жол
берілмейді.
Шығыстардың өкілеттіктерін немесе ... ... ... бір деңгейінен екіншісіне беру бюджет кодексіне ... ғана ... ... ... ... ... ... шығыңдары мынадай түрлерге бөлінеді:
мемлекеттік мекемелердің қызметін қамтамасыз ететін
шығындар;
тұрақты сипаты жоқ іс-шараларды ұйымдастыру мен
өткізуге байланысты шығындар;
мемлекеттік тапсырысқа ... ...... іске ... ... (мемлекеттік органдардың
өздерінің тұтынуына арналмаған) өндірілетін тауарларға (жұмыс-
тарға, көрсетілетін қызметтерге) мемлекеттік органдардың ақы
төлеуі;
жеке тұлғаларға ақшалай төлемдер — қызметкерлерге еңбегі
үшін ақшалай ... ... ... ... ... ... жеке тұлғаларға ақша нысанын-
дағы төлемдермен байланысты шығындар;
заңи тұлғаларға субсидиялар — мемлекеттік мекемелер және
қоғамдық бірлестіктер болып табылмайтын заңи тұлғаларды
өтеусіз және ... ... ... ...... бір ... ... Ұлттық қорға трансферттер төлеу және мемлекеттік
міндеттемелерді орындауға арналған шығындардың озге де
түрлері.
Заңи тұлғаларға субсидиялар нақты ... ... ... ... ... ... іске ... басқа, неғұрлым
тиімді тәсілі болмаған реттерде ғана ... ... ... ... жағдайларда берілуі мүмкін. Заңи тұлғаларға субсидия
берудің басым бағыттары орта ... ... ... ... трансферттердің жалпылама сипаты да, нысаналы мақсаты да болуы
мүмкін. Нысаналы сипаты бар ... ... ... ... ... және ... бюджеттерді болжауға бол-мағандықтан
жоспарланбаған және ... ... ... ... ... ... ... ететін шығындарды қаржыландыру үшін республикалық және
жергілікті ... ... ... пен ... ... ... ... Үкіметтің, жергілікті аткарушы органдардың
резерві:
төтенше резервтер;
шұғыл шығындарға арналған резервті;
3) облыстық бюджеттердің, республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... бар қалалар) бюджеттерінің
кассалық алшақтығын жабуға арналған резервті кіріктіреді.
Үкімет резервінің және ... ... ... ... ... тиісті бюджет түсімдері көлемінің екі пайызынан аспауға тиіс.
Үкіметтің және жергілікті атқарушы органдарының резервтерінен ақша
бөлу ... ... ... арналған республикалық немесе жергілікті
бюджеттерде ... ... ... ... ... және жергілікті
атқарушы органдардың ағымдағы қаржы жылы аяқталғаннан кейін ... ... ... жүзеге асырылады.
Резерв құрамында көзделген ақша толық көлемінде пайдаланылған жағдайда
Үкімет немесе жергілікті атқару орган қажет болған кезде Парламентке немесе
тиісті мәслихатқа ... ... ... арналған республикалық бюджет туралы
заңға немесе жергілікті бюджет ... ... ... ... ... енгізу арқылы Үкімет немесе жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... ... немесе жергілікті атқарушы органның резервінен бөлінген ақша
қаржы жылы ішінде пайдаланылмаған немесе ішінара ... ... ... ... бөлінген ақшаның пайдаланылмаған бөлігін
ағымдағы қаржы жылының соңына дейін тиісті ... ... ... және жергілікті атқарушы органдардың резервтсрін пайдалану
тәртібін Үкімет белгілейді.
Операциялық сальдо бюджет ... мен ... ... ... ... ... ... кірістерінен асып түскен сомасы теріс
операциялық сальдо, ал бюджет кірістерінің бюджет ... асып ... оң ... ... ... ... ... бағдарламалардың жалпы көлемі бюджет кірістерінің
көлемінен асып түспеуге тиіс.
Таза бюджеттен кредит беру бюджеттік кредиттердің және ... ... ... ... ретінде анықталады.
Қаржы активтерімен жасалынатын операциялар:
1) қаржы активтерін сатып алуды;
2) ... ... ... сатудан түсетін түсімдерді
кіріктіреді.
Қаржы активтерін сатып алу—заңи тұлғалардың, соның ішінде халықаралық
ұйымдардың ... ... ... ... ... меншікке сатып
алу операцияларымен байланысты бюджет шығыстары.
Мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер — мемлекеттік
меншіктегі заңи тұлғалардың, ... ... ... ... ... ... мемлекеттік мекемелер мен мемлекеттік кәсіпорыңдардың
қатысу үлесін, бағалы қағаздарын, ... ... ... ... ... ... жүргізуіндегі өзге де мемлекеттік
мүлікті сату жөніндегі операцияларға байланысты бюджетке түсетін түсімдер.
Қаржы ... ... ... бойынша сальдо қаржы
активтерін сатып алу мен мемлекеттің ... ... ... түсетін
түсімдердің арасындағы айырма ретінде айқындалады.
Қаржы активтерін сатып алу және мемлекеттің қаржы активтерін сатудан
түсетін түсімдер ... ... ... ... ... ... орта мерзімді жоспарына сәйкес ... ... ... және ... ... қатынастарды реттеу нысандарын айқындаған кезде бюджеттер
деңгейлерінің ... ... ... аймақтардың объективтік
бюджеттік қажеттіліктерін бағалау нәтижелері, ... ... ... ... ... реттеу нысандары орта мерзімді
фискалдық ... ... ... ... ... ... жергілікті атқарушы органдар тек қана олардың нысаналы
қызметіне ... ... ... ... мен кредиттердің
нысаналы мақсатқа сай пайдаланылмаған сомалары осы трансферттер ... ... ... ... ағымдагы қаржы жылының 31 желтоқсанына
дейін міндетті түрде қайтарылуға жатады.
Бюджетаралық қатынастар мынадай қағидаттарға негізделеді:
облыстар, республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар қалалар) бюджеттерінің жоғар-
ғы облыстық бюджетпен өзара қатынастарда тендігі;
түсімдерді тиімді бөлу, ол түсімдердің ара жігін ажырату-
дың мынадай өлшемдерін бір ... ... ... ... ... ... сипаты бар, сыртқы факторлардың
әсеріне тәуелсіз салықтық және ... емес ... ... ... ... ... үшін телемақы болып
табылатын салықтық жөне салықтык. емес түсімдер ... ... ... ... ... түседі;
• қайта бөліну сипаты бар, сондай-ақ салық базасы ... ... ... жүйесінің неғүрлым жоғары
деңгейлеріне бекітіледі;
... және ... ... ... да міндетті төлемдерді
бекіткен кезде оларды жинаудың ... ... ... ететін бюджет деңгейіне артыкшылық беріледі;
• нақты аумақтық байланыстылығы бар салықтық базадан алынатын
салықтар жергілікгі бюджеттерге ... ... ... бюджеттік қамтамасыз етілу деңгейлерін теңестіру;
жергілікті атқарушы органдардың бірдей деңгейде
мемлекеттік қызмет көрсетуін қамтамасыз ету;
мемлекеттік қызмет көрсетуде ұсынудың барынша
тиімділігі мен ...... ... ... ... ... және ... жүргізілуі мен ұсынылуын қамта-
масыз ете алатын мемлекеттік басқару деңгейіне мемлекеттік қыз-
меттер көрсетуді бекітіп беру;
мемлекеттік қызмет көрсету ... оны ... ... алушылардың қажеттерін
жақсылап есепке алу жәнс мемлексттік қызметтер көрсету ... ... ... қызметтерді атқаруды бюджет жүйесінің мүмкін
болғанша неғұрлым төмен деңгейіне беру;
7) бюджеттің әрбір ... ... ... трансферттер мен
кредиттердің тиімді және нысаналы пайдаланылуы үшін жауаптылығы.
Бюджетаралық қатынастар:
1) ... және ... ... ... бар қала, астана бюджетінің арасында:
• ресми трансферттермен;
• бюджеттік кредиттермен;
2) облыстық және аудандық (облыстық маңызы бар қала-
лар) ... ... ... ... ... ... кірістерді бөлу нормативтерімен реттеледі.
Ресми трансферттер жалпы сипаттағы трансферттер ағымдағы ... ... ... ... ... болып бөлінеді.
Нысаналы трансферттер мен кредиттердің ... жылы ... ... ... ... осы трансферттер мен
кредиттерді бөлген жоғарғы бюджетке қаржы жылы аяқталғаннан кейін он ... ... ... ... ... реттеу — теңгерімділік мақсаттарында жоғарғы ... бір ... ... ... беруден тұратын және керісінше,
ақша ... ... ... рсттсу механизміне бюджеттік
субвенциялар, бюджеттік алынымдар, реттеуші кіріс көздері жатады.
Бюджеттік алынымдар — ... ... ... ... ... ... шегінде төменгі бюджеттердің жоғарғы
бюджеттерге беретін ресми трансферттері.
Субвенциялар - ... ... ... ... және ... ... ... сомалар шегінде
алатын ресми транферттері.
Реттеуші ... ... ... ... және реттеуші болып
бөлінеді.
Бекітіп берілген кірістер - бұл түгелдей немесе ішінара белгілі ... ... ... ... кірістер — жоғарғы бюджеттен төменгі бюджетке нығайту үшін
бағытталатын қаражаттар.
Бекітіп берілген және реттеуші кірістердің тізбесі бюджет ... ... ... ... жиынтық бюджеттердегі түсімдердің
көлемі жалпы алғанда ... ... ... асыру үшін жеткілікті
болса бюджет ... ... ... ... деп ... ... – биліктің тиісті деңгейлерінің жеке аймақтары ... ... ... мен ... ... сәйкестігі.
Сатылас теңгерімділікке жету – жалпы теңгерімділіктің I-кезеңі, ал
деңгейлес теңгерімділікке жету - ... ... ол ... ... мен субвенциялар арқылы жүзеге асырылады.
Бюджетаралық қатынастарда түрлі деңгейлер бюджеттерінің ... ... және ... ... мен ... ету ... бар: аумақтық бюджеттердің нашар салық базасы;
қайта бөлу саясатындағы тұрлаусыздық. ... ... ... ... ... бюджеттерін орталықтандырылған нығайту
негізінде құрылады. Мұндай саясат аумақтарды шығыстардың неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... бұл жемқорлыққа негіз қалайды. Бұл жағдайда биліктің жергілікті
органдарының құқықтарын кеңейту қажет,ол үшін ... үш ... ... болуы керек:
1) негізгі рөлді ойнайтын салықтар:
а) тура салықтар: мүлік, жер салықтары,көлік құралдарына ... ... ... ... ... ... салық, көпшілік тұтынатын
тауарларға салынатын акциздер;
2)жсргілікті органдардың аумақтарында жиналатын
мемлекеттік салықтарға биліктің орталық органдары белгілі бір
пайызбен белгілейтін ... ... ... ... және ... са-
лықтық емес кірістер (жерді жалға беру және ... ... ... ... ... ... ... бюджеттерде
салықтық және салықтық емес кірістер 85-70% құрайды. Рыноктың қалыптасуы
кезеңіндегі бюджеттердің негізгі проблемалары мыналар:
1. ... ... Бұл ... ... ... ... ... салаларынан пайда бо-
лады:
• еркін баға белгіленімін белгілеуден;
• кәсіпорындардың өзара ... ... ... ... және есеп ... ... күшін жоюынан;
• өндіріс тиімсіздігінен.
Төленбеген төлемдердің проблемасы мұндағы дейін ... ... ... ... ... ... Жалақы бойынша берешек. Ол мына себептерден пайда бо-
лады:
ақша қаражатының жоқтығы;
ақша ... ... ... ... ... жіберу;
әр түрлі банктерде бірнеше есеп айырысу шоттарының
болуы;
бюджеттер жоспарланған деңгейдегі қаражаттарды ала ... Заң ... ... ... ... ... ... жүйесінің кемшіліктері. Бұл салық төлеуден жалтарынуға
"ілік" беретін салық ... ... ... ... ... үшін ... ондағы
түзетулердің, толықтырулардың көптігімен, салық службасы
деңгейінің төмендігімен байланысты.
4. Орталық пен жергілікті жерлердің арасында айқын
өкіметтіктің ... Бұл ... ... ... бір идеяға құрылуы үшін қажет: елге мемлекеттің тіршілік
әрекетінің басты ... ... ... ... стратегиялық ресурстарды пайдалануды өзіне ала алатын қуат-
ты орталық қажет. Басқа қалғандардың барлығын жергілікті
биліктер орындауы тиіс.
Бюджет тапшылығы (профициті) таза ... ... ... және ... ... операциялар бойынша сальдоны шегеріп тастағандағы
операциялық сальдоға тең.
Теріс ... ... шама ... тапшылығы, оң белгімен алынған шама
бюджет профициті болып табылады.
Бюджет тапшылығының жол ... ... ... ... ... орта ... жоспарымен белгіленеді.
Бюджет тапшылығын қаржыландыру — қарыз алу және бюджет қаражатының бос
қалдықтары есебінен бюджет тапшылығын жабуды қамтамасыз ету. Оның ... ... ... ... қаражаты қалдықтары қозғалысының
қарыздар ... ... ... өтеу ... асып ... ... ... қаржыландыру мәні оң белгімен белгіленеді және
бюджет тапшылығының шамасына сай келеді.
Бюджет ... ...... ... негізгі борышты өтеугс
бюджет профицитін, қарыздар қаражатын, бюджет қаражатының бос қалдықтарын
жұмсау. Оның көлемі қарыздар бойынша негізгі борышты өтеу ... ... және ... ... қалдықтарының қозғалысы сомасынан асып түсуі
ретінде белгіленеді.
Бюджет профицитін пайдалану мәні ... ... ... ... ... ... сай келе, ... ... ... ... отырған нарықтық қатынастарға көшу кезеңі шын
бюджетінің мазмұнына, кірістері мен шығыстарына айтарлықтай ықпал ... ... ... онын ... ... және ... тез ... тән сипат болып отыр». Бұл инфляциялық процестерден және егеменді
мемлекеттің функцияларының ... ... ішкі және ... өзі ... ету ... туып ... ... жылына арналған республикалық ... ... ... жергілікті бюджеттер маслихаттардың шешімдерімен
бекітіледі.
Төтенше ... ... ... және ... ... немесе соғыс жағдайларында енгізіледі.
Төтенше мемлекеттік бюджетті бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық
уәкілетті ... ... және ол ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің Жарлығымен
бекітіледі.
Қазақстан Республикасының бүкіл ... ... ... соғыс
жағдайын енгізу және оның күшін жою туралы Президенттің Жарлығы төтенше
мемлекеттік бюджетті енгізуге және оның ... ... ... ... ... ... ... туралы Қазақстан
Республикасының Парламенті дереу хабардар етіледі.
Төтенше мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... бюджет туралы заңның және тиісті ... ... ... ... жергілікті бюджеттері туралы мәслихаттар
шешімдерінің қолданылуы ... ... ... бюджет төтенше немесе соғыс жағдайы енгізілген
мерзім ішінде қолданыста ... ... ... ... ... ... және ... бюджеттердің атқарылуы тиісті қаржы жылына
арналған республикалық бюджет ... ... және ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттері туралы мәслихаттардың
шешімдеріне сәйкес ... ... ... ... ... ... ... ретте төтенше мемлекеттік бюджет енгізілмейді.
Қазақстан Республикасының бірнеше аймақтарының аумақтарында ... ... ... енгізуге төтенше жағдайдың зардабы ұлттық
мүдделерге және ... ... ... ... ... ... ... ретте ғана төтенше мемлекеттік бюджет ... бола ... ... ... ... ... әр түрлі деңгейлерінің
өзара байланысына негізделеді және оларды жоспарлау, әзірлеу, ... ... ... ... ... ... және жергілікті
бюджеттердің атқарылуы туралы есеппен қамтамасыз етіледі.
Сөйтіп, жалпы мемлекеттік мәні бар шараларды қаржыландыруды қажетті
ақша ... ... ... ... бюджет елдің
экономикалық процесін реттеуде аса маңызды рөл ... ... ... ... жоғары маңыздылығы жергілікті бюджеттердің рөлін
төмен түсірмейді. Тап ... ... ... органдарының өздерінің
функцияларын орындауын қажетгі қаржы ресурстарымен қамтамасыз ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыруға, тиісті
аймақтың азаматтарының материалдық және мәдени ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің барлық дербес буындары жалпы
мемлекеттік қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін қоғамдық ... ... ... жақсартуға ықпал етеді, нарықтық инфрақұрылымды дамыту
және азаматтардың әлеуметтік кепілдерін қанағаттандыру үшін ... ... ... ... ... ... ... Бұл тек салықтардың ынталандырушы
рөлін күшейту, бюджеттен ... және ... ... ... ... ... ... бюджет рссурстарын
қалыптастырып, жұмсау кезінде жоғары тиімділікке қол ... ... ... ... ... бюджет рәсімін, барлық деңгейлердегі бюджеттер
арасындағы, сондай-ақ мемлекет пен шаруашылық ... ... ... ... қарым-қатынастарды одан әрі демократияландыру мен
жстіддіруді қажет етеді
Әр бюджетте оның кіріс және ... ... ... ... ... ... — бұл ... бюджетті жасаған кезде негізгі
мәселе мемлекеттің ақшалай түсімдері мен ... ... ... ... ... ... ... яғни бюджетке түсетін
түсімдердің жалпы сомасының шығыстардың және қайтарымды негіздс ... ... асып ... ... ... ... ... теңгеру
саясаты сонымен бірге инфляцияны үдстуі мүмкін. Инфляцияның болуы кезінде
ақшалай табыстардың ... ... ... ... ... көбейтеді.
Бюджеттің артығын жою үшін мемлекет мына шараларды қолдануы ... ... ... ... не ... ... көбейтуі,
не бұл екі шараның ұштастырылуын пайдалануы тиіс.
Циклдік негізде теңгерілетін бюджет. Бұл ... ... жыл ... ... ... циклдың бары-
сыңда теңгеріледі. Өндірістің құлдырауын болдырмау үшін мем-
лекет тапшылықты әдейілеп жасай отырып салыктарды азайта-
ды және ... ... ... ... өрлеуі
кезінде мемлекет салықтарды көбейтеді және шығыстарды қыс-
қартады, ал пайда болған бюджеттің ... ... ... ... өтеуге бағытталады. Сөйтіп, циклге
қарсы фискалдық саясат және экономикалық цикл ішінде
бюджетті теңгеру жүргізіледі. ... мен ... ... ұзақтығы бойынша бірдей болмайтындығы, мұның өзі
бюджеттің циклдік теңгерімділігін бұзатындығы бұл ... ... ... ... ... функциялық тұжырымдамасының мақсаты мак-
роэкономикалық тұрақтылыққа, инфляциялық емес толық қам-
тылуды қамтамасыз етуге жету үшін жалпы экономиканы теңге-
ру ... ... Бұл ... ... бюджетті теңгеру
болмашы мәселе болып табылады, бюджет тапшылықтары ... ... да, ... ... да ... рұқсат
етіледі. Бұл жағдайда экономикалық өсуге қарай салық жүйесі
бюджетке түсетін түсімдерді автоматты түрде қамтамасыз ... ... ... бұл ... ... ... ... тапшылық өзін-өзі қаржыландыра-
ды деп шамалауға болады. Бұдан ... ... ... ... ... айла-шарғы жасай алады және бюджеттің тап-
шылығын жаба алады. Бұл тұжырымдамада сонымен бірге тап-
шылықтар мен ірі ... ... ... қалыпты эко-
номика үшін қауіпті емес деп шамаланады.
Бюджеттік жоспарлау жоспарланып отырған ... ... ... ... және басымдықты ескере отырып мемлекеттің әлеуметтік-
экономикалық даму міндеттеріне сәйкес оларды пайдалану бағыттарын айқындау
жөніндегі ұсыныстарды әзірлеу ... ... ... бір қаржы жылына жоспарланады. Кезекті қаржы жылына арналған
бюджеттің жобасымен бір ... ... үш ... ... арналған
бюджеттің болжамы жасалады.
Республикалық ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Президенті айқындайды, жергілікті бюджеттердің жобаларын
әзірлеу тәртібін Үкімет айқындайды.
Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін Қазақстан ... ... орта ... жоспары, Үкіметтің алдағы үш
жылдық кезеңге арналған орта ... ... ... ... бағдарламалар, Президенттің Қазақстан халқына елдегі ахуал және
республиканың ішкі және ... ... ... ... ... ... ... өткен және ағымдағы қаржы жылдарыңдағы ... ... ... ... ... ... ... алдағы қаржы жылына ... ... ... ... үшін ... ... ... бюджет жобасын әзірлеу процессі ... ... ... жылына арналған түсімдердің болжамды
көрсеткіштерін айқындау;
ағымдағы бюджеттік бағдарламалар мен ... ... ... ... ... ... бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің
бюджеттік өтінімдерді жасауы;
республикалық бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің
бюджеттік өтінімдерін ... ... ... ... ... ... заңның жобасын әзірлеу.
1. Бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган үш жылдық
кезеңге бекітілген бюджеттік ... ... ... ... және ... фискалдық саясат негізінде бюджет құрылымына сәйкес ... ... ... ... ... ... болжамды көрсеткіштерін
айқыңдайды және оларды Республикалық бюджет комиссиясының қарауына
жібереді. Ол ... ... ... 5 ... ... ... қаржы жылына
арналған республикалық бюджет түсімдерінің болжамды көрсеткіштерін қарайды
және олар жөнінде шешім қабылдайды.
2. ... ... ... лимиттерін
бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган респу-
бликалық бюджеттің болжамды ... ... ... ... ... ... теріс операциялық сальдо-
ның жол берілетін шекті мөлшері, орта мерзімді фискалдық
саясатта айқындалған басқа да көрсеткіштер, республикалық
бюджет ... ... ... және ... ... ... басқа да макроэкономикалық
көрсеткіштер, Республикалық бюджет комиссиясы мақұлдаған
алдағы қаржы жылына арналған ... ... ... ... ... негізінде қалыптастырады.
Республикалық бюджет комиссиясы ағымдағы қаржы ... 5 ... ... бюджеттік бағдарламаларға, бюджеттік даму бағдарламаларына
арналған шығыстардың лимиттерін қарайды және мақұлдайды.
Қорытынды
Қорыта айтқанда, бюджет табыстары – бюджетке қайтарылмайтын ... ... және ... ... ... да міндетті
төлемдерден алынатын түсімдердің, салыққа ... және өзге ... ... ... ... ... түсетін
кірістердің көлемі.
Мемлекеттің орталықтандырылған ақша ... ... ... байланысты болып келетін бюджеттің жұмыс жасауы ерекше
экономикалық нысандар — ... ... мен ... ... ... Олар құндық бөліністің жеке көздерін білдіреді. Категориялардың
екеуі де бюджеттің өзі ... ... және ... ... қоғамдық
айналымы болады: кірістер мемлекетті қажетті ақша қаражаттарымен қамтамасыз
етеді, шығыстар орталықтандырылған ... ... ... ... бөледі.
Кірістер мен шығыстардың құрамы мен құрылымы нақты ... және ... ... ... асырылатын мемлекеттік бюджет
және салық ... ... ... ... ... Бұл ... белгілі бір жағдайларда кірістерді қалыптастырудың және шығыстарды
жұмсаудың қолайлы нысаңдары мен әдістерін пайдаланады.
Қазақстан ... ... ... ... заңына сай
республикалық бюджетке түсетін түсімдер мыналарды қамтиды:
1. Республикалық бюджеттің кірістерін, олар ... ... ... ... және ... да ... төлемдердің түсімдерінен
(корпорациялық табыс салығы, қосылған құнға салынатын салық, импортқа
салынатын акциздер, жер ... ... ... ... ... әкелінетін тауарларға салынатын кеден бажы, әкелетін ... баж ... және ... салықтар, алымдар мен төлемдер);
ә) салыққа жатпайтын ... ... ... ... ... Ұлттық банк кірісінен алынатын түсім,
Үкіметтің депозиттері бойынша алынған сыйақылар (мүдделері), республикалық
бюджеттен ... ... ... тиесілі мүліктерді
сатудан түсетін түсімдер, республикалық меншік болып табылатын акциялар
бумаларына түсетін дивидендтер, ... ... ... ... ... ... шешімдері бойынша өткізілетін лотереялардан
алынатын кірістерді қоспағанда), жер қойнауы туралы ақпаратты пайдалануға
бергені үшін ... ... ... кредиттер берілуі үшін
алынған сыйақылар (мүдделер), республикалық меншікті мүлікті жалға беруден
алынатын түсімдер, тәркіленген ... ... ... ... ... өткен мүлікті сатудан алынатын түсімдер, соның ... ... бас ... ... ... ... тауарлар мен
көлік құралдары, Қазақстан Республикасы азаматтарының төлқұжаттары мен ... ... үшін ... ... ... мүлікті, заңсыз алынған
мүлікті өз еркімен тапсырудан немесе оны өндіріп алудан немесе мемлекеттік
функцияларды ... ... ... ... ... теңестірілген
тұлғаларға заңсыз көрсетілген қызметтердің құнын ... ... ... ... ... лицензиясыз әкеткені үшін төленетін айыппұл
сомаларының түсімдері, ... ... ... казино,
тотализаторлар мен ойын ... ... ... кірістерді
қоспағанда, өзіне лицензиялық тәртіп белгіленген лицензиясыз қызметтен
алынған кірістерден түсетін түсімдер, атқарушы ... ... да ... түсімдер);
б) капиталмен жүргізілетін операциялардан алынатын кірістерден:
мемлекеттік резервтерден алынған ... үшін ... ... қордан астық сатудан алынатын түсімдерден;
2) мына төмендегілерден алынған ресми трансферттерді (гранттарды):
Әдебиеттер тізімі
1. Макконннелл К., Брю С., ... в 2-х ... М : ... Курс ... ... ... пособие. Руководитель
авторского коллектива и ... ... ... – М : МГУ им. ... ... - 1997. – 736 с. (396 - ... Фишер С., Дорнбуш Р., Шмалензи Р.Экономика : Пер. с англ. со
2-го изд. – М . ... ... 1993. – 864 с. ... Курс ... ... Под ... ... Киселева.
(514-537).
5. Курс экономической теории. Йохин. (638-643)
6. КазМУ хабаршысы. Экономика ... №6 (34) – 2002. ... ... ... ... ... №2 (18) – 2002. (139-142).
8. Статистика, учет и аудит. №3 (16) – 2004. ... ... ... ... ... №548 Қазақстан Республикасының Бюджет Кодексі 24 көкек.2005
жылдың 1-ші қаңтарынан күшіне енді.
11. Қазақстан ... ... ... ... орта ... ... ... туралы
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 31 тамыздағы N 918 ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік бюджет жүйесі және бюджет құрылысы43 бет
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Қазақстан Республикасындағы бюджет тапшылығы25 бет
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджет жүйесінің экономикалық мазмұны23 бет
Қазақстан Республикасындағы бюджет саясаты және оның қызметтері44 бет
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет
«жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен тиімді пайдалануының есебі мен аудитін ұйымдастыру»91 бет
Алматы қаласының әкімдігінде өткізілген өндірістік тәжірибе бойынша19 бет
Ақша несие саясаты мақсаттары мен құралдары23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь