Қоршаған ортаны қорғау аясындағы халықаралық ынтымақтастық

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ

1. Халықаралық экологиялық құқық
1.1. Халықаралық экологиялық құқықтың түсінігі және пәні
1.2. Халықаралық экологиялық құқықтың қайнар көздері
1.3. Халықаралық экологиялық құқықтың қағидалары
1.4. Халықаралық экологиялық құқықтың объектілері

2. Қоршаған ортаны қорғау аясындағы халықаралық ынтымақтастық
2.1. Қоршаған орта проблемалары жөнінде халықаралық
конференциялар
2.2. Қоршаған ортаны қорғаудағы халықаралық ұйымдардың ролі
2.2.1. Мамандандырылған және БҰҰ органдары
2.2.2. Үкімет аралық аймақтық ұйымдар
2.2.3. Үкіметтік емес халықаралық ұйымдар

3. Қоршаған ортаны халықаралық құқықтық қорғауға Қазакстан Республикасының қатысуы
3.1. Қазақстан Республикасының территориясындағы экологиялық мәселелер
3.2. Қазақстан Республикасының табиғатты қорғауда басқа мемлекеттермен
ынтымақтастығы

ҚОРЫТЫНДЫ
БИБЛИОГРАФИЯ
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1. Халықаралық экологиялық құқық
1.1. ... ... ... ... және пәні ... ... экологиялық құқықтың қайнар көздері ………...
1.3. Халықаралық экологиялық құқықтың қағидалары ………..
1.4. ... ... ... ... ... ... қорғау аясындағы халықаралық ынтымақтастық
2.1. Қоршаған орта проблемалары жөнінде халықаралық
конференциялар………………………………………...... ...............
2.2. ... ... ... ... ... ... Мамандандырылған және БҰҰ органдары
2.2.2. ... ... ... ... ... емес халықаралық ұйымдар
3. Қоршаған ортаны халықаралық құқықтық қорғауға Қазакстан
Республикасының қатысуы
3.1. ... ... ... экологиялық мәселелер
2. Қазақстан Республикасының табиғатты қорғауда басқа мемлекеттермен
ынтымақтастығы
ҚОРЫТЫНДЫ
БИБЛИОГРАФИЯ
Кіріспе
Такырыптың өзектілігі - Табиғи экологиялық ... ... бір ... қорының өзгеріске ұшырауы, қоршаған ортаның басқа
объектілеріне тікелей немесе ... ... ... ... ... ... ынтымақтастыққа жағдай жасауының маңызы осында.
Адам - табиғаттың бір бөлшегі. Табиғаттан тыс, оның ... өмір сүру ... ... бетіндегі халықтық елді мекеннің қарқынды өсуі, сол сияқты ғылыми-
техниканың дамуы адамның қоршаған ортаға деген мүмкіндігінің нығаюына әсер
етіп отыр.
Диплом ... ... ... мен міндеттері болып – халықаралық
экологиялық құқықтың негіздерін қарастыру мен ... ... ... ... ... ... мәселелері және қоршаған ортаны
халықаралық қорғауда Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... ... Адам ... ... құқықтарын
жақын болашақта пайдалана алмауына нақты қауіп немесе адам ... өзі, ... өмір ... елеулі қауіп туғызып отыр.
Міне,осы себептен де жеке құқық қүрамында ... оған ... ... сүру ... қоршаған орта және еңбек шарты ... ... ... Республикасының Конституциясының 31-ші бабында көрсетілгендей,
мемлекет ... өмір ... мен ... қолайлы айналадағы ортаны
қорғауды мақсат етіп қояды./1[9 ст.24,31] Бүгінгі күні қолайлы қоршаған
ортада адамның өмір сүру ... ... ... шешу ... емес.
Сондықтан, адамды қоршаған ортаны қорғауға және жақсартуға ... ... ... үшін ... ... ... сондай-ақ ол халықаралық
экономикалық және әлеуметтік дамумен, әлемдік негізгі анықталған мақсатқа
жетуінде»1.
Бұл мақсатқа жету үшін кеңейтілген ... ... ... ... мақсаттағы халықаралық ұйымдардың қабылдаған шешімі, не
негізгі ... ... ... ... орта ... ... сипатқа және жалпы халықаралық аймаққа әсерін тигізуі қажет.
Осындай ынтымақтастықтың ... ... ... объектив,
жаратылыстық ғылым және экономикалық факторлар жатыр.
Диплом жұмысының зерттеу обьтектісі болып - ... ... ... ... және ... құқықпен реттелетін қатынастар табылады.
Ал осы ... ... ... ... ... және ... құқықпен
реттелетін қатынастарға қатысатын тараптардың құқықтары осы ... пәні ... ... ... ... ... табиғаттағы бір байлық қорының
өзгеріске ұшырауы, қоршаған ортаның басқа ... ... ... ... ... ... ... корғауды мемлекетаралық
ынтымақтастыққа жағдай ... ... ... ... орындау
барысында эмпирикалық, теоретикалық ... ... ... ... тарихи, талдау және синтез зерттеу әдістері көрініс тапты.
Қорғауға келесі ережелер шығарылады :
1. Қоршаған ортаны қорғаудағы халықаралық ... ... ... жалпы түсінігі бойынша, оның өркениетті өмір
сүруінің басты екі ... ... айта ... жөн: ... ... ... ... осы шектелген жүйе шеңберінде жеке тұлға мен
мемлекеттің келісіп жасаған әрекеті. Бұл жерде тиімді ... ... ... мемлекетаралық қатынас құқықтық механизімінің қажеттігін
айта кету орынды.
2. Қоршаған ортаны қорғау ... ... ... халықаралық
құқықтық реттеу қиын әрі өзгермелі процесс болып табылады. Осы ... ... ... ... ... ғылыми - техникалық ынтымақтастық
келісімдер бірлесіп зерттеуді және ... ... ... ... ... ... тәжірибені қарастыру
мәселесін ұсынады.
Аталған келісімдер бірлестіру шеңберінде ғылыми және техникалық
мүмкіндік әр ... ... ... ... ... олардың нәтижесін едәуір көрсетуге мүмкіндік ... ... ... ішіндегісі, ең ... ... адам ... ... көптеген елдерде тұжырымдалғанын
бөліп айтуға болады.
3. Халықаралық құқықтық нормаларының тиімділігі ... ... ... ... қорғау аясындағы мемлекеттердің ... ... ... ... ... фактор, қоршаған ортаны халықаралық құқықтық қорғауда
елеулі, себепші әсерін тигізеді. Халықаралық қысым әлемді берік орнықтыруға
және қауіпсіздікті қарулы ... тиым ... және ... ... ... ... қолайлы ортаны сақтауға қосымша
материалдық ресурстарды бөлуді ... ... ... ... қорғаудың саяси
жағдайда туындауы мүмкін мемлекетаралық келіспеушіліктерді халықаралық
құқық нормаларына және қағидаларына сәйкес ... ... ... ... ... ... қорғаудағы ынтымақтастықта
өзінің халықаралық беделін сақтап қалу, бекітуге ұмтылыс жасауы мүмкін .
Осыдан қоршаған ортаны ... және ... ... ... ... кіші және ірі ... ... ынтымақтастық арқылы шешуге болады.
Экологиялық ғылымның кеңеюі, қоршаған ортаны халықаралық құқықтық
қорғауды реттеуді кеңейтудің объективтік сілтемесі ... ... ... ... халықаралық құқықтық және табиғатты
қорғау нормаларын құрастыру және қолдану әсер етуші факторлар ... сол ... ... мен тежеушісі. Бұл құбылыстар бір - біріне
ұқсас ... ... ... ... себепші ғана болмай,
сонымен қатар қоршаған ортаны халықаралық құқықтық қорғаудағы реттеуінің
тежеушісі ... ... ... да осы ... ... табиғатты
корғаудағы әрекеттерінің дамуының көпжақты қозғаушы күші ... ... бір ... ... және екі жақты келісімдер немесе ... ... ... ... ... ... ... өткізілген әрекеттерімен
байланысты қоршаған ортаның кері әсерін шеттетуі өте маңызды және ... ... ... ... ... ... ... жылдары отандық әдебиеттерде, сондай-ақ жақын және алыс ... ... ... ... ... ... мәселелердің
зерттелуіне едәуір мән беріп отыр.1.
Жоғарыда айтылғандардан шығар қорытынды, менің дипломдык жұмысымның
мақсаты - адамзаттың маңызды проблемаларының бірі ... ... ... оқып ... талдау болып табылады.
I Бөлім халықаралық экологиялық құқықтың ... ... ... ... ... құқықтың түсінігі, пәні,
объектісі, негізгі ... және ... ... ... ... ... ... қорғау аясындағы халықаралық
ынтымақтастық, соның ішінде Халықаралық табиғатты қорғау ұйымы
және осы ... ... ... ... ... ... ... ынтымақтастыққа және Қазақстандағы
қоршаған ортаны қорғауға арналған.
Қорытынды барлық жұмыстың негізгісін ... онда ... орта ... ... ... ... ... маңызды тақырыптарының бірі
болып отыр, оны дұрыс және уақытында шешу бүгінгі және ... ... ... ... ... ... қорғауды құқықтық реттеудің құралы ретіндегі халықаралық
экологиялық құқықтың түсінігі және пәні
1. Халықаралық экологиялық құқықтың түсінігі және пәні.
Қоршаған орта - әлем, экономика, ... ... ... ... ... ... ғылымның және практиканың берік санаттарының бірі.
Қазіргі ұлттық және ... ... ... ... ... қоғамдық қатынасты құқықтық реттейтін интегралдық объект табиғат
емес, қоршаған ортаның өзі.
Қоршаған орта (umwelt) түсінігін 19ғ. екінші жартысында неміс ... ... " ... " ... ... Оның айтуынша бұл - " ішкі
әлемді белгілеп, қоршаған ортадағы тірі ағзалар, ... ішкі ... және ... ... бір ... ... көрсету үшін
жасалған3.
Қоршаған орта түсінігі ... өмір сүру ... ... кең ... ... Олар 3 ... объектіге бөлінеді: жаратылыс
(тірі) орта объектісі (флора, фауна); өлі (не живой) орта объектісі
(теңіздік және тұщы су ... - ... ... ... кеңістігі;
адамның табиғатпен өзара қатынасы үрдісінде пайда болған «жасанды» орта
объектісі.
Осылардың ... ... ... ... ... ... аумағына байланысты, глобалды (бүкіл жер шарын қамтитын),
аймақтық және ұлттық болып бөлінуі мүмкін.
Осыдан коршаған ортаны ... ... ... ... ... ... басында табиғатты қорғау және оның ресурстарының әлсіреуін қорғау
емес, экономикалық мақсат еді, ал 70 жылдарда бұл міндеттің ... ... ... ... ... ... дәлірек айтқанда
сол мезетте қалыптасқан глобалды мәселелерді қамтып көрсетті4. Қазіргі
адамды қоршаған орта 1972ж. БҰҰ ... ... ... тақырыбы
болды.
Профессор Петров В.В. «адамды қоршаған орта деп, ... ... ... ... жүйенің органикалык
бірлігіндегі, жаратылыстық, аусымдылық, модификациялык жаратылыстық ортаның
бір бөлігі деп ... ... ... ... аясындағы
мемлекеттердің ынтымақтастығының қажетті негізі, оны халықаралық құқықтың
зертеуі болып отыр. Атап айтқанда, қоршаған ортаны ... ... ... ... ... ... толық жүйесі, ішкі
кұрылысын сонымен қатар нормативті негізін және қайнар көзін қамтиды.
Отандық құқықтық ғылымда, оның ... ... бар ... ... қалыптасқан. «Қоршаған ортаның халықаралық құқығы» термині
қалыптасуға шақ тұр, сондықтан қазіргі ... ... ... ... жиі ... жүр6. ... та ... орта халықаралық
құқықтың құрылымдық қалыптасуы әлі бітпеген. Бұған куә - ... ... ... ... ... ... ... ортаны қорғауға
қатысты кейбір жайсыз қағидалар мен норманың сақталуы. Сөз ... ... ... ... ... құқықтың қалыптаса бастау шегі мен
халықаралық құқық ... және ... ... ... ... ... ... ортаны қорғауда қалыптасқан арнайы қағидалар мен
нормалар нақты жеткіліксіз мазмұнының жоқтығынан жапа шегуде.
Қоршаған ортаның халықаралық құқығы, ... ... ... ... ретінде біржолата бітуі үшін, елеулі түрде оның ... ... ... еді. Бұл ... ... рет ... ... жөніндегі БҰҰ-ның бағдарламасының шеңберіне ұсынылған. Жан-жақты
кодификациялық акт ұқсастығы ... ... ... ... сол ... ... ... мен норманы жүйелендіруге, сол
сияқты, тең ... ... және ... ... қамтамасыз ету
мақсатында мемлекеттердің өзара қолайлы ынтымақтастығына мүмкіндік беретін
еді.
Табиғатты қорғау жөніндегі халықаралық ... ... ... көбеюі қорғау, пайдалану, қоршаған табиғи ортаны жақсарту жайында
құқықты қосатын барлық құжаттарды топтастырып, халықаралық заңдылықтың бір
саласы - экологиялық заңдылықты ... алып ... ... ... ... ... ... экологиялық заңдылықтардың жинақталған, қазіргі даму үстіндегі
халықаралық құқық және оның ... ... ... ... ... және жер ... пайдалануда халықаралық
экологиялық құқықтың теңіз, атомдық, гарыштық құқық салаларымен байланысты.
Халықаралық және ішкі ... ... ... ... қиын жүйе болып
отыр. Бұл жердегі қиындық ең алдымен, егер ішкі ... ... ... бірлігінің еркіндігі болса, халықаралық
екі немесе бірнеше ... не ... ... ... Сол ... осындай экологиялық құқық нормаларының ... ... ... ... нормаларында.
Осы халықаралық құқықтың саласы екі түрлі мағына береді: Бір жағынан
халықаралық, экологиялық, ... ... ... барлық
нысанын реттейтін халықаралық жариялық ... ... ... ... ... ... мен ... сипаттама беруге ықпал
жасайды. Ал екінші жағынан, ол ... ... ... мазмұнына
сүйене отырып, ішкі экологиялық құқықтың жалғасы болып табылады. Бірақ та,
бұдан халықаралық, құқықтық адамның, ұйымдардың, мемлекеттердің ... ... ... жүйесі болуын тоқтату емес, жекелеген мемлекеттердің
экологиялық құқығының пәнінің және әдісінің қайнар көзі. Сонымен бірге, ... ... ... ... ... дәрежеде бөлінеді.
Құқық теориясында құқықтық реттеу пәні деп, негізгі анықталған құқық
саласындағы құқықтық нормаларының бөлінуі саналады7
Пән ... ... ... ... ... ... ... реттеудің пәні қоғамдық қатынастағы нақты анықталған, басқа құқық
пәнін құрастырушы деп түсіндіріледі.
Біз қарастыратын аймақта құқықтық реттеудің объектісі ... ... оның ... ... - жер, оның ... ... мұхит, өсімдіктер
және жануарлар әлемі және осылармен байланысты ... ... ... ... ... ... ортаға байланысты қоғамдық қатынас
пәні болып табылады.
Осыдан халықаралық экологиялық құқықтың пәні болып, адамның қоршаған
ортаны ... және ... ... ... ... ... ... қазіргі және келешек ұрпақтың ықыласы,
халықаралық экологиялық қатынас танылады.
Сонымен, ... ... ... пәні деп нені ... ... ... ... экологиялық құқық - өзіндік
құқықтың бір ... ... ... ... халықаралық құқықтық
нормаларының жиынтығын, оның ... ... ... ресурстарының рационалды пайдаланылуын және қоршаған ... ... ... және ... ... ... қорғауды
реттейтін қатынас болып табылады.
1.2. Халықаралық экологиялық құқықтың қайнар көздері
Материалдық мағынада халықаралық экологиялық құқықтық катынастың ... деп, ... ... ортаны рационалды пайдалануға және қорғауға
бағытталған әлемдік бірлестік мүшелерінің еркіндігін түсінуге ... ... ... ... ... ... нормаларының қайнар
көзі деп, халықаралық құқық нормаларына сәйкес жасалған ... ... ... ... ... ... ... және конференцияның қарары
(резолюция) және тағы ... ... ... жеке ... ... ... ... нормаларының
қайнар көзі болып ішкі заңдылықтағы нормативтік акт қолданылады.
Халықаралық экологиялық құқықтың қайнар көзінің ортасындағы орталық
орынды БҰҰ - ның бас ... ... және ... ... ... хартия алады. Олар, ... ... ... ... және ... іске асыруда анықталған
мағынасы болып отыр.
БҰҰ - ның бас Ассамблеясының қарары: БҰҰ - ның бас ... ... ... ... және дүниежүзілік табиғат ресурстарын
рационалды пайдалануға арналған.
18 желтоқсан 1962 жыл БҰҰ - ның бас ... ... ... табиғатты қорғау» туралы қарар қабылдады, онда ЮНЕСКО ұсынған тілек
және ұсыныс мақұлданды. Қабылданған қарар үш көңіл ... ... ... ... ... ... ... мен фаунаның
жиынтығын тұтас қарастыру;
2) табиғатты ... ... ... ... ортаны қорғау» терминіне.
3) ... ... және ... ... ... ... ... дамуын 1972 жылы қоршаған ... БҰҰ- ның ... ... ... ... 1968 жылы ... бас Ассамблеясы қарар қабылдады, онда
адам құқықтарының негізін сақтау үшін, экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... ... аударарлық ролі байқалады. Осы
мақсатпен, БҰҰ - ның бас ... БҰҰ ... орта ... 1972 жылы ... ... ... ... қыркүйек айында БҰҰ-ның бас Ассамблеясы «мемлекеттердің
қазіргі және ... ... үшін жер ... ... айрықша
жауапкершілігі» туралы қарар қабылдады. Қарар барлық мемлекеттер мен
халықтарды ... ... ... және ... ... ... ... шақырды.
1982 жылы БҰҰ - ның бас Ассамблеясы дүниежүзілік табиғатты қорғау
хартиясын бекітті.
Табиғатты қорғауда дүниежүзілік хартия 28 ... 1982 жылы БҰҰ -ның ... ның 37 ... ... ... және ... негізгі 24 қағидадан түрады. Қарар экологиялық білімді ... ... ... деп ... ... ... турасындағы
білімімізге зерттеу жүргізу және әр түрлі типтегі ақпараттық жүйелерімен
кажетті түрде кеңейту керек ... ... ... әр ... құқықтық тәжірибесінде
халықаралық ынтымақтастық деңгейінде ... ... ... ... ... ... хартия ұсынуға болатын мағынадағы халықаралық құжат болып
табылады. Бұл дегеніміз оның нормалары мен қағидалары ... ... ... үшін ... түрде болуы міндетті емес, бірақ қоршаған
табиғи ортаның жалпыға бірдей міндеттерін дүниежүзілік бірлестікке мүшелер
өздерінің ... ... осы ... ... ... ... Халықаралық кұқықтық қорғаудың қайнар көзі ретінде шарт ... алып ... Осы ... ... ... ... ... бекітілген қауіпсіздік және қақтығысты қысқарту, ... ... ... ... ... мазмұндағы шартты бөліп
айтуға болады.
Осы топтың ішінде басты орынды АҚШ және ... ... ... қол ... ... қауіпсіздік және ынтымақтастық
турасындағы жиналыстағы қорытынды акт. Осы топқа Конвенция, шарт, өндіріске
тыйым салу туралы бітімгершілік байқау, ... ... ... ... ... ... ... кеңістігінде және су астында ядролық ... ... салу ... шарт (1963 жыл) ; ядролық қаруды таратпау туралы
шарт (1968 жыл) ; жаппай жою ... ... және ... ... ... салу ... шарт (1971 жыл); ... (биологиялық)
өндірістегі қаруды, улағыштарды артық жинауға тыйым салу және ... ... ... (1972 жыл) кіреді.
Қысқарту, шектеу, қарулардың стратегиялық бастамасын жою ... ... КСРО мен АҚШ ... ... ... ол екі ... ... экологиялық құқықтың қайнар көзі ретінде, ... ... ... ... ... ... шарттар құрайды.
Экологиялық мазмұндағы халықаралық құқықтық актінің кешенді ... ... ... әр ... ... ... ортаға әсер ететін
құралдарды пайдалануға тыйым салу туралы Конвенция (1977 ... ... кең ... ... ... ... (1979 жыл); ай
және басқа аспан денелерін қоса ғарыштық кеңістікті зерттеуге ... ... ... ... ... ... ... Антарктида туралы 1959 жылғы шарт.
Халықаралық құқықтық актілердің өзіндік тобын, Конвенция, келісім және
дүниежүзілік теңіздерді ластанудан және жүдеуден қорғауға; Жерорта ... ... ... Конвенция (Барселон 1976 жыл); ... ... ... ... ... туралы Конвенция (Хельсинки, 1992 жыл);
Қара теңізді ... ... ... ... ... 1992 ... мұхитының Солтүстік Шығыс теңіз аумағын қорғау ... ... ... ... ... және ... да ... заттармен ластануымен
күресу туралы 1983 жылғы ынтымақтастық туралы келісім. Флора мен Фаунаны
қорғау және сақтау, ... ... мен ... ... және ... табиғи
ортада тіршілік етуі туралы Конвенция ( Еуропа 1979 жыл); табиғатты және
табиғи ресурстарды қорғау ... ... ... 1985 ... келісімі;
Жойылып кету қаупі бар жабайы Фауналар мен Флоралардың түрлері, халықаралық
саудалау (Вашингтон 1973 жыл) ... ... ... экологиялық құқықтың қайнар көздері
екі ... ... ... күші бар ... қағидалар мен нормаларды бекітетін,
құқықты көрсететін, яғни «қатаң» міндетті ... ... ... өзінің белсенділігінен әсер ететін
міндетті емес ережелерді ұстаушы, яғни «жеңіл» ұсынылатын құқық.
1.3. Халықаралық ... ... ... ... негізгі бастау барлық құқықтың сипатын анықтайтыны
белгілі. Қоршаған ... ... ... ... және ... колданылатын кағидалар, қазіргі халықаралық құқықта жалпыға
бірдей қағида және халықаралық экологиялық құқықтың арнайы салалық қағидасы
болып ... ... ... ... ... қай ... болса да
мемлекет аралық қатынасты, сонымен қатар қоршаған ортаны ... ... ... ... ... ... заңды белгісі болып отыр.
Көрсетілген сипаттағы қағидаларға:
• Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Ортақ пайда;
• Басқа мемлекеттердің ішкі істеріне араласпауы;
• Территориялық дербестігі және тұтастығы;
• Халықаралық ... адал ... ... ... дауларды бейбіт жолмен шешу;
• Халықаралық құқықтық жауапкершілік және т. б. жатады.
Осыдан барлық қоршаған ортаны қорғау туралы ... ... ... ... құрылуы мен дамуына ... жеке ... ... салалық қағидасы жасалды. Бұның құрылуында
ерекше ... 1972 және 1992 ... ... орта ... ... дүниежүзілік табиғат хартиясы т.б. алады. Осы конференция
материалдарында, қоршаған ... ... бір ... ... ... және т. б. ... алатын адамның эко — құқықтық мәртебесі
анықталды8.
Қазіргі халықаралық экологиялық құқықтың арнайы қағидасына:
• табиғат ресурстарының мемлекет ... ... тең ... ... қауіпсіздік9;
• қазіргі және келешек ұрпақ игілігі үшін қоршаған ортаны
қорғау;
• қоршаған ортаға трансшекаралық залал келтіруге жол бермеу;
• экологиялық агрессияға тыйым салу;
... және ... ... ... ... ... ... ақпаратпен алмасу;
• экологиялық апатты жағдайда ынтымақтастық;
... ... іс ... ... мен берілуін қоса алғандағы қоршаған орта аясына қатысты
ғылыми - техникалық ынтымақтастық;
... ... ... ... ... ... ... радиоактивті улануына жол бермеу;
• қоршаған ортаның трансшекаралық әрекетімен байланысты
дауларды бейбіт ... ... ... ... ... зиянға байланысты
мемлекеттердің халықаралық құқықтық жауапкершілігі.
Жоғарыда аталған ... ... ... ... ... ... ... ресурстарының егемендік қағидасы Бас
Ассамблеяның 14 желтоқсан 1962 жылғы «жаратылыс ресурстарының ... ... ... 1972 жылы БҰҰ - ның ... көрініс тапқан. Аталған қағида негізгі, мемлекет қоршаған
орта проблемасын шешуде өзінің ұлттық саясатына сәйкес өзінің ресурстарын
қолдануға құқылы. ... өз ... ... ... немесе басқа
мемлекеттердің қоршаған ортасына зиян ... ... не ... ... ... ... зиян келтірмеу жауапкершілігі
жатады10.
Экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағида ретінде соңғы жылдары
қалыптасты. Ғалымдар, бұл ... ... және ... ... ... құрылады деп көрсетеді. Экологиялық ... ... ... ... ... ... ... құқықтың әр түрлі саласындағы арнайы қағидаларына әсерін
тигізеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... және қолдау максатында әскери - саяси және экономикалық әрекеттерді
мемлекеттер жүзеге асыруға міндетті деп санауға болады. ... ... ... ядролық қаруды ауада, ғарыш кеңістігінде және су астында
сынауға ... салу ... шарт ... ... бен ... үстіне және оның
қойнауына ядролық қаруды және жаппай жою ... ... ... ... салу туралы шарт (1971 жыл); бактериалогиялық қорғауды
және ... ... ... және артық жинауға тыйым салу ... ... ... (1972 жыл); ... ... ... кақтығыста табиғи
ортаға әсер ететін құралдарды ... ... ... конвенция (1977
жыл); озон кабатын корғау ... Вена ... (1985 жыл) және ... ... қорғаудың барлық кешенді мәселелерінен экологиялық
қауіпсіздік қағидасы басты негізді бөледі. Адамзаттың ... ... жол ... Ол ең ... ... және ... ... қорғау
аясындағы халықаралық проблемалардың төтенше сипатынан көрініс табады.
Қазіргі және болашақ ұрпақ үшін қоршаған ортаны қорғау ... ... ... қағидалардың жиынтығын және халықаралық экологиялық құқық
нормаларын камтитын ... Оның ... ... өзінің ынтымақтастығында
қазіргі және болашақ ұрпақ үшін қоршаған ортаны қорғауға көмектесу, сонымен
қатар ұлттық және ... ... ... ... басқаруға барлық
қажетті әрекеттерді жасауға міндетті.
Трансшекаралық зиянды жіберуге жол бермеу: бұл қағида мемлекет өзінің
заңнамасының немесе ... ... ... ... ... ... және жалпыға бір аудандарды келтірілуі мүмкін зиянды
эрекеттерге тыйым салуы. ... ... ... нақты
қағидасынан мына халықаралық экологиялық құқықтың арнайы ... ... ... ... бірге басқа мемлекеттердің
қоршаған орта жүйесіне және жалпыға бір ... ... ... үшін ... ... Ең ... бұл принцип 1972 жылы
коршаған орта проблемаларына арналған БҐҐ ... ... бул ... түрде халықаралық іс жүзінде бекітіліп, жан -жақты
мойындалды.
Экологиялық агрессияға тиым салу принципі, жауласу ниетініц ... ... ... ... ... ... АҚШ — тын Үнді Қытайға
геофизикалық соғысы11.
Осы ... ... ... ... ... эсер ететін эскери және
басқа да соғыс қаруын пайдалануға тиым салу туралы конвенция (1977 жыл).
Қазіргі және ... ... үшін жер ... ... ... ... туралы БҐҮ ГА қарары. Жаппай биосфераның ластану
санатындағы халықаралық ... ... ... ... ... ... ... кұру жобасы жатады.
Төтенше экологиялық жағдайларда ынтымақтастық қағидасы; мысалы.
Химиялық кэсіпорында АЭС ірі ... ... ... ... ... ... өсуі ... халықаралық ынтымақтастықтың
тэжірибесі бекітілген. Бұл қағида өзіне, қажетті ақпаратты ұсынып, алдын ... ... ... ... кеңестің механизмі және халықаралық
көмекті қосады. Оның бөлек элементтерінде, апат атап ... ... ... ... (1986 жыл). ... ... ... түрде
хабарлау конвенциясы; радиациялық апатты жағдайда апат болған ... ... ... (1986 жыл); сондай - ақ ол, ... орта ... ... ... ... ұсынылған. Онда: «мемлекет төтенше
жағдай кезінде, экологиялық трансшекаралық буз болғанда шақырады және ... ... ... ынта ... мемлекеттерге тартып, төтенше
жағдайлар туындаған кезде олармен ынтымактасуға жобалар жасайды».
Ғылыми - ... ... ... ... ... табиғатты қорғауға байланысты озат технологиялармен қолайлы
режимдегі жаңа білімдермен және табиғи ортаның хал — ... ... ... техникалык шешумен, ресурстарды сақтау, са қалдық шығаратын
технологиялармен еркін және кедергісіз халықаралық алмасу ... ... ... экологиялық кауіпсіздіктің глобалды сипатынан туындайды,
ғылыми және техникалық потенциалын және оны ... ету ... ... ... ... ... ... бірігуін керек
етті.
Техникалық және шаруашылык эрекеттердің соңын анықтау эдісі жайында
ақпараттар алу ... ... ... ... жиналыстың актісінің
кағидасында бекітілген. Ауаға ластаушы заттармен ... ... ... ... ... алмасу кажеттігі кең көлемде трансшекаралық ластану
туралы конвенцияның 3-ші ... ... ... - ... еркі ... ... көмектесу және
қоршаған орта проблемесын шешуді жеңілдету үшін ... ... ... ақ осы ... ... білімді пайдалану қажеттігі (1972 жыл);
Стокгольм Деларациясының 20- шы қағидасында көрініс ... ... орта ... ... Халықаралық кологиялық
құқыктықтың шешуші элементі, адамның негізгі құқыктары іен ... ... болу ... адамның өмірге, дэлірек айтсақ оған қолайлы қоршаған ортаға құқықығы
сөзсіз, өмір сүру құқықығы жарияланған. «Адам қүкыктары ... ... 3 - ші ... шығады.
Радиоактивтің таралуына жол бермеу қағидасы қоршаган ортаны әскери,
сондай - ақ тату аумақтарда ... ... ... Бұл ... ... және ... ... сондай- ақ әдеттегі жолдармен
мемлекеттің ... ... ... мән бере ... ... ... халықаралық құқықта радиоактивті улануға жол
бермеу қағидасы «бейбіт» ... ... ... атом өндірісінің,
құралдарының қалдықтарын биосфераға зиянды таралуы жәнет. б. процесстің
бір жағындағы ... оған жол ... ... ... ... дэлірек айтсақ көрсетіледі.
Қағиданың элементі қоршаған ортаға радиоактивтің таралуына жол бермеу,
(мысалы: ... ... ... ... ... ... ... ядролық жарылыстарды санауға, сонымен қатар осындай
орнықтырылған нормаларға тиым салу туралы әрекет етуші нормалар ... ... ... маңызды түйінін ау керек.
Қоршаған ортаға ... зиян үшін ... ... ... ... ... Ұлттық аудан немесе
бақылаудан тыс экологиялық ... ... ... ... ... ... бұл ... толык жетіліи бітпесе де,
оны біртіндеп мойындау мазмұны кеңейтіліп келеді.
4. ... ... ... ... ... ... объектілері деп
халықаралық құқық ... ... және ... ... ... ... және дамуы жайлы табиғат
объектілерін айтамыз13.
Қоршаған ортаны қорғау және ... ... ... ... ... - жер планетасының табиғатты және жерге
жақын ғарыш кеңістігі14 Бір мезгілде ... ... ... ... ... ... мүхит және оның ресурсы, атмосфералық
ауа, жануар мен ... ... жер ... ... ... ... ... реттеу объектісі және ... ... ... ... ... бөлуге болады:
• халықтың қарауында болатын халықаралық табиғи объектілер ... ... ... ... ... ғарыш);
• екі немесе бірнеше мемлекетке бөлінген табиғи объектілер және
ресурстар. Бұндай ... ... ... ... ... және көлдер (соның ішінде Каспий теңізі), ... ... ... ... ... кең ... қоныс
аударатын жануарлар популяциясы жатады.
• Ұлттық табиғи объектілер мен ... ... ... ... ... ... - ... қорығының территориясында «Коми ну орманы», Байкал көлі
дүниежүзілік мэдени және табиғи мұраларды қорғау туралы конвенцияға
сәйкес ... ... ... мұра ... Осыған, толық үлттық
қорғауға жататын баска да табиғи ресурстар кіреді, бірақ ... - ... да ... ... ... ... Табиғи объект ретінде ол бүкіл атмофераны ... ... ... ... ... ... ... ауа айналымы тұтас
ұлттың игілігі бола алмайды. Ауа бассейнін халықаралық қорғау төрт бағытта
дамиды:
а) ... мен ... ... ... тоқтату;
б) атмофераның ластануының трансшекаралық ... ... ... озондық қабатты бұзылудан қорғау;
г) тазалау және ... ... ... ... ... дамуы.
Атмофералық бассейндегі глобалды қорғаудың алғашқы мәнін, жаппай ... ... - ... ... ... ... ... және т. б. қолдануға және сынауға тыйым салу туралы бекітілген
халықаралық шарт ... ... әсер ... ... және басқа да әр түрлі қақтығыстарға
пайдаланатын құралдарға ... салу ... ... (1977 жыл), ... ... ... әсер ... әскери немесе басқа ... ... ұзақ ... ... ... ... бүзылуға
әкеліп соғатын қүралдарды қолданбауға шақырады.
Мемлекеттерге үлкен қауіп туғызатын экологиялық жағдай трансшекаралық
ауаның ластануы болып отыр. Бақылаудың ... ... ... ... ... қышқылы түрінде трансшекаралық ... ... ... - ... ... ... ... Еуропа жағынан Ресей территориясына жылына млн. тонна күкірт
кос тотығы, күкірт ... ... ... ... Шамамен, осындай мөлшерде
Ресей территориясынан батыс Еуропалық елдерге ластағыш заттар өтіп отырады.
БҰҰ Еуропалық мемлекеттердің қамқоршылығымен ауаны трансшекаралық ... ... ... 1979 ... ... ... ... қатысушы
елдердің территориясына біртіндеп зиянды қалдықтардың таралуын қысқартуды
қарастырады. 1991 жыл трансшекаралық ластанудың ... ... ... ... конвенция қабыланды. Конвенция шешім қабылдағанға дейін,
жоспарланған түлі әрекеттерді қошаған ортаға ... ... ... ... ... сәйкес аудандар да жалпы іске қатысып, баға беруге
мүмкіндік алады. ЕЭК БҰҰ жанында ластанушылардың таралуына ... ... ... ... ... ... ( ең ... күкірт қос тотығы).
Бағдарламаның екі орталығы (Москва және Ослода) Еуропаның әр ... және ... КСРО ... ... ... ... ... көрсетіп отырғандай, Солтүстік жарты шардағы озон ... ... 10-15 ... ... бұл дегеніміз соңғы 13 жыл ішінде
көлемінің төмендеуі рекордтық көрсеткіш болып отыр. Өндірісті ... ... ... ... ... ... ... озондық
қабат туралы Монреалдық және Вена келісімін қайта ... ... ... ... кеңістігі бірде - бір мемлекеттің егемендігіне жатпайды.
Бұл шынайы түрдегі халықаралық ... ... ... ... ... ... екі ... БҰҰ БасАссамблеясының 1963
жылы қабылданған ғарыштық кеңістікті ... ... ... ... ... ... айды және басқа аспан денелерін
қоса алғандағы ғарыш кеңістігін зерттеу мен пайдаланудағы ... ... ... (1967 жылы) берілген.
Бұл құжаттарда ғарыштық құқықтық тәртіптің негізгі қағидалары көрініс
тауып отыр. Олар: ғарыш адамзат игілігі, ... ... тек ... ... ... ... кеңістігінің ластануына және ғарышқа
зиянды әрекет жасауға жол ... ... ... ... ... жер ... ғарыштық қондырғылардың тіршілігінің тоқтауынан кұралған ... 3,5 млн. жуық ... ... ... ... ... ... тазалауға шара қолданбаса, ... ... ... 20 - 30 ... соң ғарышқа ұшу мүмкін ... ... ... шешу ... ... ... спутников), алдын - ала ескертетін жүйе қондыру, бұл бір
жағынан ғарышты қалдықтардан тазарту ... ... ... ... ... ... - ала ескерту үшін.
Дүниежүзілік мұхит. Жер шарындағы теңіз бен мұхиттардың жинағы ... ... жер ... 71 ... ... жер ... 96 ... өзіне шоғырландырып, жер атмосферасы және климатының
құрылуына ... әсер етіп ... ... мүхит - биологиялық,
минералдық, энергетикалык ресурстардың қайнар көзі.
Мұхиттың мұнай және мұнай өнімдерімен ... және ... және ... да ... ... ... ... теңдікті
бұзады, жер шарының ауа қорын толықтырудағы планктондарды жояды, балық
қорын және басқа да ... ... ... ... ... ... түзелмейтін зиянын тигізеді. Аса қауіп туғызатын
жағдай, ядролық қаруды сынауға радиоактивті, ... ... ... ... ... пайдалану болып отыр.
Антарктида. Алтыншы құрлық ретінде Антарктида ешбір мемлекеттің ... ... ... ... Бұл ... ... ... қараудың
халықаралық объектісінің бір түрі. Антарктида турасында мемлекеттер мен
халықаралық ұйымдардың өзара қарым - қатынасы халықаралық шарт ... ... ... ... ... және ... қағидасы 1959
жылгы Антарктида туралы шартпен реттеледі. ... ... ... ... ... жануарлар әлемін қорғау туралы конвенция
негізінде жүзеге асырылады. Ғылыми ... ... үшін ... ... ... ... ғылыми комитеті құрылды.
1991 жылы қазан айында Мадридте ... ... ... ... ... хаттамаға кол қойылды. Онда, қоршаған
ортаны қорғаудың алтыншы қүрлығының халықаралық ынтымақтастығын реттеудегі
приоритеті міндеті көрсетілген. Хаттамада ... мен ... ... ... ... теңіздің ластануына тыйым салуы
қарастырылды. Ол жүргізіліп отырған шараларға экологиялық сараптама ... ... ... және ... жүмыстары жайында ведомствааралык комиссия
қүрылып, қызмет жасауда. Оның ... ... ... ... мен ... ғылыми және табиғатты корғаудағы
әрекеті халықаралық ынтымақтастықтың ... ... мен ... ... актілердің жобасыи жасауға қатысу болып табылады16.
Бөлінетін табиғи ресурстар. Халықаралық ... ... ... ... және жылдың арнаулы бөлігінде екі немесе одан да ... ... ... ... пайдалануында болуы. Бұған мысал
ретінде, халықаралық су ресурсы - теңіздер, өзендер, ... ... ... өзені, Канада мен АҚШ арасындағы Ұлы көл) жатады.
Қорғау және пайдаланудың негізгі құқықтық ... ... көзі ... ... ... ... ... танылады. Онда халықаралық
объектілерді пайдалану тәртібі, туындаған дауларды шешу, қажетті төлемді
төлеу, қорғау шаралары, өндірістік және ... да ... ... ... ... үшін ылғи әрекет ететін приоритетті орган
- комиссия, комитет құрылады.
ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ҚОРҒАУ АЯСЫНДАҒЫ ... ... ... орта ... ... ... конференциялар
Халықаралық конференция дүниежүзілік мемлекеттер мен халықтар
ынтымактастығының ортақ ... ... ... ... ... ... ... келе жатқан барлық адамзатты немесе ... ... ... ... ... ... ортақталып жасалған
әрекеті. Конференцияға дайындык және ... ... оқу, ... мәселенің жағдайына қарай бағалау және ... ... ... ... ... ... мемлекеттің
келесі бірлесу әрекеттерінің бағытын және нысанын анықтау жүргізіледі.
Қоршаған ортаны ... ... ... ... ... бір нысаны ретінде өткен ғасырдың басында
жүзеге асырыла бастаған еді17
Қоршаған ... ... ... халықаралық
ынтымақтастықтың дамыған бір нысаны ... екі ... және көп ... және ... емес ... ... Жыл сайын әлемде
экологиялық мәселелерге байланысты ... ... ... ... қарай ол табиғатты қорғау әрекетіндегі тәжірибемен алмасу,
экологиялық маңызы бар ... ... ... және ... ... ... ... отыр.
Табиғатты қорғау жөнінде ең алғашқы конференция 1913 жылы Берн- ... ... ... ... ... 17 мемлекет өкілдері,
атап айтқанда: Австрия, Аргентина, Бельгия, Ұлыбритания, Венгрия, Германия,
Дания, Италия, Нидерландия, Норвегия, ... ... АҚШ, ... Швеция жиналды.
Делегаттар әлемінің табиғи жағдайы туралы пікірлерімен алмасып,
табиғатты жедел түрде қорғау ... ... ... ... қорғау мақсатында комиссия кеңесінің біліктілігін,
әлемнің ... ... және оның ... ... ... бар ... және ... талдау жасау туралы қаулы ... ... ... ... конференцияларды өткізу туралы ой-
пікір 1967 жылдың соңында БҰҰ -ның Бас ... 22 - ші ... еді. ... оған ... ... БҰҰ- ның ... және
әлеуметтік кеңесінің 45 -ші сессиясының күн тәртібіне қойылды. Қабылданған
ЭКОСОС қарары ... ... ... ... ... ластануын шектеуге
және мүмкіндігінше тоқтатуға ұлттық, сол ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ ... ... ... ... ... қорғау және ғылыми
рационалды негізді пайдалануға ... ... 1968 ... ... ... конференциясында қабылданды.
1948 жылы табиғат және табиғи ресурстарды қорғаудың
халықаралық одағы құрылды. Осының нәтижесінде атап айтқанда,
қоршаған ... ... ... ... ... ... қолайлы саяси атмосфера қалыптасты. Ол адамды
қоршаған орта ... ... ... ... ... ... болуына мүмкіндік туғызды.
Конференция 5 шілде 1972 жылы ашылды. Оның жүмысына 113 мемлекет өкілдері
қатысты.
Қоршаған орта ... ... БҰҰ ... конференциясы
қоршаған ортаны корғауда глобалдық және ... ... ... және ... ... ... ортаны әлемдік қоршаудың
көрінісін және жағдайын дамытуға баға берудің бір-бірімен байланысты және
бірін-бірі толықтыратын шешімнің үш ... ... ... ... ... ... ұйымдық - қаржылық шешім.
Декларация қағидалары адамды қоршаған ортасын ... ... БҰҰ ... ... ... ... шақ тұр. Ол ... орта табиғаты жағдайына өз әрекетімен тікелей және әсер ететін
мемлекет және ... ... ... мен ... ... қағидалар
түсінігін топтастыруды көздейді. Декларацияның мазмұны преамбуланы қоса 7
пункттен - ... және 26 ... ... ... корытынды
бөлімдерден тұрады.
Преамбула қоршаған ортаның глобалдық мәнін анықтайтын, олардың басқа
адамзат проблемаларымен байланысын, себебін және жағдайын, осы ... ... ... және ... ... ескіруіне әкеліп соғатын
төтенше маңызды оқиғаларды қарастырады. ... ... ... ... ... ... ... бүкіл әлемде реттеуге тарихта бүгінде
мүмкіншілік туып отырғанын және бұл әрекетінің ... ... ... ... ... тиіс ... көрсетеді 19.
Жоғарыда атап өткендей, декларация қағидасы қазіргі уақыттағы
қоршаған орта мәселесін және оның ... ... ... ... 26 ... ... Осы ... ішінен бастысын
атап өтуге болады:
Қорытынды акттің 5 бөлімі ... орта ... ... Онда,
мемлекеттердің экологиялық ынтымақтастығының мақсаты, аумағы, нысаны және
әдісі анықталған. Атап ... ... ... ынтымақтастық
атмосферасының ластануымен күрес, суды ластанудан қорғау, ... ... ... ... ... қалалардағы қоршаған ортаны экологиялық
зерттеудің орнықты белгілері көрсетілген ... ... ... бұл ... ... ақпараттық алмасу, конференция
ұйымдастыру, ғылыми ... ... ... ... ... ... жоба дайындау нысандары мен әдістері ұсынылған.
Хельсинкидегі шешімнің жобасын іске ... ... ... елдер
арасында қоршаған ортаның ластануын ... ... ... ... болатын.
Атап айтқанда, атмосфералык ауаның трансшекаралық ластануы туралы
конвенция (1979 жыл) және өнеркәсіп апаттарына трансшекаралық ... ... (1922 ... жылы қарашада СБСЕ - ге қатысушы мемлекет өкілдерінің ... ... СБСЕ ... ... саяси мәселелердің орындалуымен
қатар, бұл кездесуге қоршаған ортаның жағдайына және оның ... ... ... ... ... көңіл бөлінеді.
Вена кездесу құжатының қорытындысы бойынша ... орта ... ... ... 1995 ... ... ... тастауды 30 пайызға қысқартуға,
көмірсутекті және басқа ластанушыларды ... ... ... ... ... көмуге, тиісті
әдістерді дайындау;
• денсулыққа және қоршаған ... ... - ... ... ... ... ... заттар жөнінде
ақпараттармен алмасу;
• еуропадағы кең көлемде ластанушылардың таралуын бақылау және ... ... ... ... және ... ... озонды бұзатын өндіріс заттарын қысқартуды қолдайтын
шараларды кеңейту;
• климаттық ... ... ... және ... ... қос ... ролін зерттеу20.
БҰҰ-ның Бас Ассамблеясының ұсынысы бойынша 1992 жыл маусымда Рио-де-
Жанейрода, Стокгольм ... 20 жыл ... соң ... ... оның ... ... ... конференциясы өткізілді. Конференцияға 178
мемлекет және 30-ға жуық Үкіметаралық және Үкіметтік емес халықаралық
ұйымдар ... 114 ... ... және ... делегациялары басшылық
етті.
Риодағы конференцияда көп мәселелер талқыланып, бастысы 3 маңызды
құжатқа жанасты:
• қоршаған орта және даму ... ... ... ... ... әрекетке ұзақ ... (XXI ... күн ... ... ... түрлерін сақтаудың және пайдаланудың
рационалды қағида қатынасы.
Сонымен қатар ... ... екі ... ... ... ... және ... өзгеруі туралы» конвенцияға ашық түрде
жазылу ұсынылды.
Рио декларациясында ... ... және ... ... экологиялық жүріс — тұрысының негізгі қағидалары бар. БҰҰ -
ның және конференцияға ... ... ... осы ... ... ішкі және ... мемлекеттік экологиялық саясат ұлттық
және халықаралық экологиялық тәртіпті қамтамасыз етеді.
Рио декларациясында қағидаларды жариялау мақсаты ... ... - ... елде жаңа және тең ынтымақтастық көлемін қамти отырып
мемлекет пен ... ... жаңа ... ... ... экологиялық құқықтың көрінісінің дамуын айқындау; қолайлы
қоршаған ортаны көтеруге және қалпына ... ... ... ... орта аумағына байланысты ұлттық заңдылықтың дамуын және шараларын
орнықтыру;
«XXI ғасырға күн ... ... ... ... ... елеулі
мәселесіне, сонымен қатар алдағы ғасырда оған кездесетін осы мәселелерді
әлем болып ... ... ... арналған.
Повестка 4 бөлімді қамтиды:
• әлеуметтік және экономикалық аспект (дамушы елдердің ұлттық саяси
және ... ... ... ... ... ... елді мекеннің жылжу үрдісі адамның
денсаулығын жақсарту және қорғау елді — ... ... ... ... орта ... қатар, оның шешім қабылдау
процесіндегі даму мақсатын қамтиды);
... ... ... рационалды пайдалану және сақтау
(атмосфераны қорғау, жер ресурстарын пайдалануға кешенді ... ... ... және шөлейт туралы
аймақтардың ... ... ... заттар мен қалдықтарын
қоса улы және қауіпті заттарды пайдалануды реттеу);
• елді мекеннің ... ... ... ... ... ... жергілікті халықтар мен жергілікті қауымға қатысты
глобалды әрекеттер; еңбекшілердің әр ... ... ... басқа да үкіметтік емес ұйымдардың ролінің күшеюі);
• іске асырылатын құрал (қаржылық кұрал және ... ... ... ... шешуге технологиялык ... ... ... ... ғасырға күн ... ... ... жолымен
рәсімделмей-ақ қол қойылды. Заңдық күші жағынан ол, халықаралық құқықтың
«жұмсақ» актісі болып танылады және ... ... ... ... ... ... ... - ұйымдык негізгі қүралы болып қоршаған
орта және оның ... ... ... кұру ... ... ... қол ... Қоршаған ортаны қорғауда халықаралық ұйымдардың ролі
Қоршаған ... ... ... байланысты ... ... ... қоғам мен табиғат
байланысының жекелеген ... ... ... әлеуметтік
экономикалық және ғылыми - ... ... ... ... ... ғана ... Сондай-ақ
халықаралық ұйымдар қатарының белсенділігінің артуы мен кеңейтілуінен
көрініс тауып отыр.
Бұл ... ... ... ... әлде де ... ... ... оған өндірістік және өндірістік
емес әрекет етуіне әсер ететін ... көбі ... орта және оны ... ... ... ... ... зерттеу үшін дайындап жүргізіп, әр түрлі кеңейтілген түрде
шаралар өткізу талап етіледі. ... ... ... ... және ... кеңейтілген тобының құралдары мен күшінің
бірлесуін талап ететін міндеті ... ... ... ... ... ең ... халықаралық ұйымдар
қабілетті21.
Халықаралық ұйымдар табиғатты қорғау әрекетінде белсенділік танытатын
мемлекеттердің саяси көзқарастарынан тәуелсіз, саяси, экономикалық ... да ... ... ... ... ... ... шешуге жол береді.
Әрине бұл дегеніміз, күрделі халықаралық жағдайдан тыс ... ... ... ұйымдарының саясаттан тыс екендігін
білдірмейді, керісінше ... ... ... өз ... ... саяси көқарасын сақтай отырып, оларды
орынды жерде ескереді және ... және ... ... ... өзекті
мәселелерді басқалармен байланыстырады. Мұнда табиғатты корғауға байланысты
ынтымақтастық қатарласпайды, бірақ конструктивті ... ... ... ... ... ... және ... аса жоғары нәтижелері және ... ... ... ... күштің басты бір нысаны болып отыр.
Қоршаған ортаны халықаралық қорғаудың міндеті мен ... жан - ... ... ... ... ... ... үшін
халықаралық ұйымдардың жан - жақты түрін тудырады.
Пәндік белгісіне ... ... ... табиғи орта мәселелерімен
айналысатын ұйымдарға жіктеуге ... ... ... қорғаумен байланысты
халықаралық ұйымдар, дүниежүзілік денсаулық сақтау ... ... ... ұйым ... қоршаған ортаны қорғау
мәселелеріне қатысты ғылыми ... ... ... кеңесі комитеті,
халықаралық топырақтану қоғамы, құстарды қорғау туралы халықаралық кеңесі,
шыбын - шіркей физиологиясы мен экологиясы және т. б. ... ... ... ... ... ... ... ұйымдарды,
ғылыми техникалық , әлеуметтік экономикалық, мәдени ағартушылық,
ғылыми - ақпараттық, құқықтық ... ... ... - үйлесімділік, бақылау - қадағалау деп ... ... ... ЮНИДО, ОЭСР, су ресурстарын зерттеу жөніндегі
ғылыми комитет, халықаралық кит аулау комиссиясы, ... заң ... та ... көп жағдайларда сол немесе басқа ұйымдардың әрекет ету
аумағына бір емес, жоғарыда көрсетілген бірнеше қызмет пен ... ... ... ... ... ... ұйым екі белгімен: -
құқықтық мәртебе және өкілдігінің аумағының ... ... ... Өкілдігінің аумағының кеңдігі белгісіне немесе субъективті-
территориялық белгісіне қарай ұйымдар ... және ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғау-
халықаралық ұйымның ... ... ... ... ... ... - ның органдары, Үкімет аралық ұйымдар, халықаралық жан-жақты түрдегі
Үкіметтік емес ұйымдар, ... және ұсақ ... ... атауға
болады.
2.2.1. Мамандандырылған мекемелер және БҰҰ органдары
Халықаралық экологиялық ынтымактастықта басқарушы рольді БҰҰ ... ... ... ... ... ортасын қорғау тікелей
БҰҰ-ның уставынан шығады. Оның ... мен ... ... аумақта,
әлеуметтік өмірде, денсаулықты сақтауда, елді мекеннің өмір тұрмысының
деңгейін көтеру, адам құқықтарының ... ... ... ... көмек көрсету22
БҰҰ Бас Ассамблеясы - халықаралық бірлестігінің экологиялық саясатының
негізгі бағыты, қоршаған ортаны қорғауға байланысты ... ... - ... ... ... қоршаған ортаның маңызды
проблемаларына қатысты БҰҰ - ның халықаралық конференциясын өткізуге шешім
қабылдау ... ... ... ... ... ... ортаны
қорғау туралы ұсыныстарды, жаңа табиғатты қорғау ... ... ... ... қорғау мақсатында екі жақты және ... ... ... ... ... -да қоршаған ортаны қорғаумен айналысатын арнайы орталық органы
бар (ЮНЕП).
БҰҰ - ның қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... қатысты БҰҰ-ның Стокгольм конференциясының (1972 жыл) ... 15 ... 1972 ... Бас ... ... ... ... - те мемлекет өкілдіктері кіретін басқару кеңесі, қоршаған ... ... ... қоршаған орта қоры бар. ЮНЕП - тің ... ... ... ... анықталады. Алдағы уақытта бірінші кезекте
тұратын жақын арадағы көрінісінің жеті бағыты аталған:
1) елді — мекендер, адам денсаулығы, қоршаған орта тазалығы;
2) жер, суды ... ... ... ... ... ... жануарларды, генетикалық ресурстарды
қорғау;
5) энергия;
6) білім, кәсіби дайындық;
7) сауда - саттық, экономика, технология.
Елді мекендер және денсаулықты ... ... ... ... ... ететін дәлелді үйлестіру, сумен жабдыктауды қоса ... ... ... ... салауатты жағдай жасау, елді -
мекендердегі қоршаған ортаның ластануының ... - ала ... ... ... ... ... ... «елді - мекендер және денсаулықты
сақтау» ЮНЕП ... ... ... ... мысалы, 1990 жылы халықаралық
оқу курсында 20 — дан ... ... ... мамандар оқыды. Олар тағамдық
азықтарды ластанудан, әсіресе ұсақ ... ... ... ... ... әдісі, сонымен қатар ... ... ... да ауру ... ... ... оқып, - қарастырды.
Мұхиттарға қатысты аяның мақсаты мен стратегиясын ЮНЕП ... ... 1975 ... 3 — ші ... бекітті.
4 - ші сессияда тірі ресурстарды қорғауға көп мән беру керектігі
шешілді. Бұл сессияда басқару ... ... ... ... ... теңіз құқығының қоршаған орта құбылысына арналған БҰҰ ... ... ... ... жалпы көлемін қорғау әрекетінің жобасын іске асыру;
• басқа да ... ... ... атап ... ... ... теңізі және батыс ... ... ... ұқсас
келісімдерге ... ... ... уақытта «мұхиттарға» қатысты аумақтар үш басты ... ... ... ... тірі ресурстары, және аумақтық теңіздерге
арналған бағдарламалардан тұрады.
Энергия аумағындағы бағдарлама өндірістің ... ... ... ақпарат алуға, энергияның барлық ... ... ... ... ЮНЕП ... әр түрлі жағдайларда қоршаған
ортаға тигізетін әсерін зерттеп білу үшін ... ... ... Ол ... ... ... тәжірибеге енгізуге
аса қарқынды түрде пайдалануына үлкен мән береді. Осы мақсатта Шри -
Ланкада ... ... ... энергияны және биогазды пайдалану туралы
эксперименттік селолық энергетикалық орталық құрылды.
ЮНЕП көмегімен дайындалған «Бала және қоршаған орта» жалпы ... ... ... ... ... ... Тағы 1959 жылы БҰҰ Басы
ассамблеясы «Бала құқығы» Декларациясын қабылдады.
Адамзаттың ... ... ... ... ... ала ... жете қалған жағдайда барлық балаларға дені сау дамуына мүмкіндік
жасайтындай етіп, декларация әлеуметтік және экологиялық мақсаттың ... ... ... ... ЮНЕП ... ... ... орталық орган ретінде БҰҰ — ның тағы бір органы тұр (ЮНЕСКО).
БҰҰ ғылым, білім, мәдени жағынан ... 1945 жылы ... ... Оның ... 4 караша 1946 жылы күшіне енді.
1946 жылы желтоқсаннан бастап, ЮНЕСКО - БҰҰ - ның мамандандырылған
мекемесі. Штаб – ... ... ... ... ... ол ... ... жүзеге асырылды.
100 ден аса мемлекеттерге тиісті экологиялық бағдарламаларға басшылық
жасайды. Бағдарламалардың арасында ұзақ мерзімге ... ... және ... ... «адам және биосфера» (МАБ),
қоршаған орта аясындағы ... ... ... ... гидрологиялық бағдарлама бар және т. ... ... ... ... ... ... ... елдердің экологиялық білімнің дамуына және ... ... ... ... ... шығармашылық әрекеттерге және халықаралық құқықтық
міндеттердің орындалуына бақылау жасауға және қоршаған орта ... ... ... ... ... және ... байланысты
мәселелерге де белсенді түрде қатысады.
БҰҰ ауылшарушылық және азық — ... ... ... (ФАО) ... ... (Канада) конференцияда кұрылды. Ол БҰҰ ... ... ... ... және азық ... ресурстарына
және әлемдегі халықтардың тіршілігін жақсарту ... ... ... мәселемен айналысады. Өзінің қызмет бабына сәйкес, ол
негізігі назарды жер, су ресурстарына, ... және ... ... ... әлеміне, мұхиттар мен теңіздердің ... ... ға - ... ... ... деңгейдегі табиғатты қорғауға
арналған 100 - ден аса ... ... ... ... аясында ФАО ЮНЕП пен және басқа ... ... ... ... жер және басқа табиғат
ресурстарының жағдайын глобалды, аумақтык іске асырып, олардың қорғалуына,
қайта қалпына ... және оның ... ... ... жасайды.
1976 жылы ол әлемнің топырақ картасын жариялады. 1978 жылы әлемдегі
азық — түлік және ауылшаруашылығы жағдайы жайы жан ... ... ... ... ... ... ... туралы алғашқы баяндама
жарыққа шықты. Табиғатты корғау сипатындағы ... ... ... әр ... құрғаған жерлерді, шабындықты, табиғи ресурстарды, жекелеген өзен
бассейндерін және су шаруашылығы ... ... ... сонымен қатар
барлық аулауды және ресурстар мен теңіз ортасын қорғауды реттеу, пайдалану.
ФАО колдауымен және ... іске ... ... ... ... бағыты құқықтық қаматамасыз етумен
тығыз байланысты. Содықтан ФАО ... ... ... заңдық
қызмет, белгілі бір құқық шығармашылық әрекетті жүргізеді, мемлекеттер мен
ұйымдарға кеңесу көмегін ұсынады, бақылау - ... ... ... ... ... ... аспектісін талқылау мен талдау, зерттеу
ФАО - ның ... ... ... деңгейде ФАО халықаралық ... ... ... және ... ... ... ... белсенді қатынасады. Ол Жерорта теңізін ластанудан ... ... ... ... алдыңғы қатарлыи ұйым болған. ... - ... ... ... ... (1951 жыл), ... - Шығыс Азия
және Тынық мұхит аумағындағы өсімдіктерді қорғау туралы келісім (1956 ... ... ... ... туралы кеңестің келісімі (1949 ...... ... тірі ... қорғау туралы конвенция
(1969 жыл). Оңтүстік — Батыс Азиядағы шегірткені ... ... ... келісімі (1963 жыл) және т. б23
Қоршаған ортаны халықаралық құқықтық қорғауда ФАО - ның ролі ... ... ... ... (ВОЗ) 26 ... 1946 жылы
құрылды. Ұйымның басты мақсаты адамның денсаулығын ... ... ... ... ... ... ортаның санитарлы —
эпидемиологиялық шараларын іске ... ... орта ... ... ... ... қорытынды береді, қоршаған ортаға
санитарлы - гигиеналық сараптама ... және оның ... баға ... байланысты ВОЗ қаланы сауықтыруға азаматтарды санитарлы курорттық
емдеуге ... ... және ... санитарлы гигиеналық жағдайын
жақсартуға қатысты халықаралық бағдарламаларды ... ... ... ... және ВМО т. б. мен ... ЮНЕП ... ВОЗ «Жерорта теңізін ластанудан және құрғақшылық
көздерден қорғауға ұлттық заңдылықпен ... ... ... ... ВОЗ ... ... атап айтқанда, қоршаған ортаның трансшекаралық
лаустануына байланысты туындайтын халықаралық дауларды шешуге қатысады.
БҰҰ дүниежүзілік метеорологиялық ... (ВМО) 1 1 ... 1947 ... ... ... ... 12 -ші конференциясында
қабылданып, дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... табиғатқа әсерінің дәрежесін тұтастай жер шарының
климаты мен оның жекелеген аймақтарын ... және ... ... Ол
қоршаған ортаның глобалды мониторинг шеңбері ... ... ... ... ЮНЕП ... Дүниежүзілік метеорологиялық ұйыммен
қатар коршаған ортаның глобалды мониторинг жүйесіне, дүниежүзілік денсаулық
сақтау ұйымы (ВОЗ), ФАО, ... ... ... әрекет ететін бес бағдарламадан тұрады. Ластанушы
заттардың кең ... ... ... ... бағдарламасы,
дүниежүзілік мұхиттар, құрлықтағы ресурстарды қалпына келтіру.
Халықаралық ... ... (ИМО) 1948 жылы ... ... ... және теңізді ластанудан қорғау аясында әрекеттерді, теңіздің
мұнаймен және басқа да ... ... ... ... халықаралық
конвенцияға қатысады24
Халықаралық теңіз ұйымының құрамына теңіз ... ... ... ... ... халықаралық теңіз ұйымы халықаралық ұйымдардың
көрсеткіші болып отыр, оның шеңберінде теңіз ортасын қорғауға байланысты
халықаралық ... ... ... ... келісілуде.
Атом энергиясына байланысты халықаралық агенттік (МАГАТЭ) 1957 жылы
қоршаған ортаны радиоактивті ластанудан қорғау және ядролық ... ету ... ... ... үшін ... МАГАТЭ АЭС
салу және жүзеге асыру ... ... ... және ... ететін
АЭС сараптама жүргізеді; атомдық материалдардың қоршаған ортаға әрекетіне
баға береді; ... ... ... ... және ... ... ... тәжірибе көрсетіп отырғандай, жекелеген
мемлекеттердің осы талапқа бағынбауы БҰҰ - ның ... ... ... ... ... ... ... санкция қолданады.
2. Үкімет аралық ... ... ... ... орта ... ... ... Үкімет аралық ұйымдар жағынан да байқалмай тыс қалуы мүмкін ... ... ... ... ... ... ... қорғау
ынтымактастығына косылып, қолайлы табиғи жағдайларды сақтау шараларына және
құқықтық сипатын қоса алғандағы табиғи ... ... ... ... ұйымдардың санына Еуропа, Азия, Африка және Латын Америкасы
үшін аймақтық экономикалық комиссияны және ... ... даму ... ... ... Азия — ... заңдық кеңес беру
комитеті және т. б. атауға ... БҰҰ ... ... ішінен
қоршаған ортаны қорғау жөніндегі іс - шараның кең ... ... ... ... Ол ұзақ уақыт бойы ... ... ... дамуына, ынтымақтастықпен байланысты барлық бағытта өзінің
саласы бойынша комитетімен басқарылатын, өндірістік - шаруашылық қызметі,
азық - ... ... ... ... ... ... ... және т. б. әрекеттерді жүзеге асырып келеді.
Еуропалық экономикалық комиссия бірінші кезекте атап ... ... ... қоршаған ортаны қорғауға және ... ... ... ... 1979 ... бастап Еуропалық экономикалық
комиссияға мүше елдер аймақтық ... ... ... ... ... ... Атап айтсақ, комиссия ауаның ластануының қоршаған
ортаға әсерін қарау және өндірістік апат, трансшекаралық құбыр жөніде 9 ... ... ... ... құжат дайындады. Экологиялық проблемаларды
шешуге арналған бірегей құқықтық негізі 1979 жылы ... кең ... ... ... конвенцияда көрсетілді25.
Еуропалық кеңес 5 мамыр 1949 жылда жарғысы кабылданған. Еуропалық
кеңес кең ... ... ие. ... да ... ... ... туралы
мәселе еш қиындықсыз осы ұйымдар тобына енгізілді.
1962 ... ... ... ... ... табиғат ресурстарының
түрлеріне қатысты қорғау және жүйелі түрде пайдалану туралы ережелер ... ... ... Бұл ... жұмыла кірісіп, талдап қорытатын
құжаттың дайындалуымен бітті. Бұл құжаттар ... ... ... «су ... ... хартиясы» (1968 жылда ) ауаның
ластануымен күрес кағидасы туралы 1968 ... ... 1972 ... ... ... кейбір дәрі ретінде бөлмені жуатын және жинауға пайдаланатын
үстіртін - ... ... ... ... ... келісімге 16
қыркүйек 1968 жыл Стразбургте қол қойылып, 1971 жылы ... ... ... оның ... ... ... ... құрамында бір немесе
бірнеше синтетикалық детергенттері бар, егер ол тұтасымен, аз дегенде 80
пайыз биологиялық ыдырауға ... онда ... және ... ... ... ... ... күнделікті пайдаланудағы детергенттер адам
және жануар ... ... ... ... ... оны пайдалануға жол
бермейді. 2) 13 желтоқсан 1968 жылы халықаралық тасымалдауда ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігінше,
жануарларды еркіндікте ұсталмауына, бір елден ... ... ... ... азаптауға жол бермеу.
3) археологиялық мұраның қорғалуы туралы 6 мамыр 1969 жылы Еуропалық
конвенция архелогиялық қызығушылық танытатын ... ... ... ... ... ... ... бақылаусыз
және рұқсатсыз жүргізуге тиым салады.
Соңғы жылдары Еуропалық кеңес өзінің көңілін ... ... - ... ландшафтар, ғылыми қызығушылық туғызатын, эстетикалық
лайықытылығымен бөлінетін табиғи кешен және зонаға шоғырландырды. Т. с ... ... ... құрылуына территориялардың экологиялық талаптарға
сай орналасына мән ... ... - ақ осы ... ... ... кадр ... және елді ... табиғатқа қамқоршылықпен
қарауға тәрбиелеумен айналысады.
Батыстың Үкімет аралық ұйымдары арасында табиғатты ... ... ... ... ... ... - ақ 1960 жылы құрылған экономикалық
ынтымақтастық және дамыту ұйымын бөліп ... ... Т. б. 18 ... оның ... АҚШ, ... ... ... Жаңазеландия бар.
Өздерінің зерттеуінде және құрылымдық әрекетінде экономикалық ынтымақтастық
пен даму ұйымы ең ... ... ... пайдаланумен және экономикалық
қоршаған ортаға ... ... ... ... ... жылы және 1974 ... ол ... негізінде мемлекет
мүшелеріне «ластаушы» төлеу қажет деген қағиданы ... бұл ... ... ... ... ... қоршаған ортаны ластанушы кәсіпорын етуі
тиіс.
1974 және 1979 жылдары экономикалық ... және даму ... ... және өндірісті қайта құруда экологиялық сараптама жобасының
ережесін мақұлдады, сонымен қатар басқа да ... орта ... ... ... - ... ... ... қолдады. ОЭСР қоршаған
ортаның ... ... елді ... ... жөнінде, құрылыс
жаболарына, шаруашылықты ... ... ... баға ... ... ... бірнеше ереже қабылдады.
Азия - Африкандық заңдық кеңес беру комитеті 38 ... ... ұйым ... ... ... конференциясынан кейін бұл ұйым
өзіне, қоршаған орта, осы аяда мәні бар проблемаларды қосты.
Заң жобаларын дайындауды қоса, ол мүше ... ... ... ... дамытумен методикалық басшылар дайындаумен айналысты. Құқық
қолдану механизімін ... ... ... ... ... ... ... шешу, құқық бұзушылықты ... ... ... ... қорғауға ерекше мән бере отырып, қоршаған ортаны
қорғаудың кұқықтық реттелу ... ... ... ... ... ... ... құқықты қолдануда және құқық —
шығармашылықта елдерге тікелей ... ... беру ... ... - ақ ол өз ... ... ... іс жүзіне
асырылуына және оның дайындалуына көмектеседі.
Үкімет ... ... ... ... ... тағы бір жолы қоршаған ортаны қорғау аясында құқықтық
реттеу қатынасын ... 2. 3. ... емес ... ұйымдар
Мемлекеттердің өкілдіктерінің сұрау ... орай ... ... кеңесінің 4 - ші сессиясына табиғатты корғау
қызметін және БҰҰ - ның ... орта ... ... байланысты
болатын үкіметтік емес ұйымдардың тізімін дайындады. Тізімге 532 ... ... ... ... ... одақ ... қоршаған
орта және ресурс ... ... ... ... жөніндегі
дүниежүзілік федерация, халықаралық туристік одақ, ... ... және т. б. ... ... ... ... табиғатымызды сақтауға
үлес қосады.
Табиғат және табиғат ресурстарын қорғау халықаралық ... ... жылы ... ... ... ... ... шешімімен
құрылған. МСОП уставының 1 - ші бабына сәйкес Үкіметтер, ұлттык халықаралық
ұйымдар, содай - ақ ... ... және ... ... сақтаумен
ұлттық және халықаралық шаралар өткізу жолдарына сәйкес ... жеке ... ... ... әсер ... ... және ... қаупі бар өсімдіктер мен жануарлар түрін,
табиғат ескерткіштерін сақтау;
• өсімдіктер және ... ... ... эко
жүйесінің сақталуы;
• қорықтар, табиғат байлығы, ұлттық табиғи саябақтарды
ұйымдастыру;
• экологиялық жаңару.
ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҚ ... ... ... Қазақстан Республикасы территориясындағы ... - оның ... ... ... ... ... табиғи контрасты ел.
Оның кең территориясы Каспийден Алтайға дейін ... ... дала ... Тянь - Шянның батпақты бөлігіне дейін
таусылмас ресурстарға, өзінде соны жоқ табиғи ... ... - әр ... ... ... ... ... шөлді
далалы, тау бөктерлері, таулы ел. Қазақстан климаты, ... ... ... және ... ... ... сипатталады. Еуразиялық материктің ортасында ішкі континенталды
жағдайын, гидрографиялық топырақтың өсімдік қабаты және ... ... ... ... Осы ... әр ... ... осындай кең
территорияда елдің жиілігі ... ... және ... ... егін ... және ... ... ұдай жүйелі
түрде болмауынан жылдар бойы ... ... ... Бірақ XIX ғасырдың
ортасында секірмелі түрде ірі пайдалы қазыналар кен ... ... ... және ... Орталық, Оңтүстік Қазақстанда өнеркәсіп кешенінің
қүрылуымен, ... ... ... ... ... жерлерді игерумен
байланысты өзгерістер болды. Бұл үрдіс Еуропалық ... ... ... ... және ... да ... кеңес үкіметі
Республикаларына жаппай ... ... ... ... Елді ... ... өсуі және су электр станциясының құрылысынан негізгі
өзендердің ағысын реттеуден және т. б. көрінісін тапқан, алып ... ... ... ... қарқынды өсуі қажет етті27.
Қазақстан территориясындағы экологиялық ... ең ... ... су ресурстарының, атмосфераның ластануы, ... ... ... ... ... территорияның үлкен
көлемінің бұлінуі, радиоактивті ластану, ... ... ... ... ... және ... ... проблемалар мәніндегі аудандарына:
Қызылорда обылысындағы, Арал маңындағы экологиялық мүшкіл аймағы. ... ... ... ... ... ... теңізі бассейнінің құрғап кетуі. Арал теңізі бассейнінің көлемі
Өзбекстан, Түркменстан, Қырғызстан және Оңтүстік Қазақстанның ... ... 700 ... жуық ... ... ... алып ... Азия табиғаты континенталды климатының күрт өзгеруінен ғана емес,
ландшафттардың біркелкілігімен ... ... ... ... алыс және тау ... ... Жазы 40 ... с- ге дейін
жететін ыстық температурасы және аз мөлшерде жауатын жауын - шашын, ... -20 ... ... аз қарлы, суық қысқа ұласады. Су құрғақ
климатты әрқашан құнсыз және ол ылғи да ... ... ... ... ... мен ... құрғап қалады, ал тасқын су кезінде олардың
арнасы тұрақсыз. ... көлі де ... ... және ... Арал ... ... себебі: орталық Азияның құрғақ жазық орталығындағы бұрынғы
КСРО — ның мақта өндірісі, ең ... ... ... ... үшін ... суды екі ... өзен Амударья және Сырдарьядан бөліп алды. 70
жылдардың соңында Арал ... ... ... Кеңес Одағының 90
пайыз мақтасы өсірілді. Шамамен сол кездің өзінде теңіздің құрғап кетуі
туралы айтылган. ... ... ... ... қауіпті зардап
және қоршаған ортаны қорқынышты жағдайға алып ... ... ... ... ... жағынан 4 - ші орынды алатын
Арал теңізі - үш онжылдыққа жуық ... ... 1995 жылы ... өзінің
су көлемінің 3/4 бөлігіне жуығын дерлік жоғалтты, ал аумағы - 64500 - ден,
30 мың ... ... ... су ... 19 ... ... теңізді жылына 50 - 60 км куб толтырып тұратын Амудария және
Сырдария ... ... ... ... жағалауына мүлдем жақындамайды,
Амудария суы бұрынғы Атырау аймағынан жоғалып барады, ал Сырдария - ... ... ... ... ... ... құрғақ жазығынан 120 км
арақашықтықта жатыр. Теңіз тартыла теңіз ... 33 мың ... ... ... ... ол су ... опат болуының соңғы куәгері,
сонымен қатар қоршаған ортаға қауіп тудырып тұр: құрғаған ... ... ... тұздар ауаға көтеріліп, осы аумақтағы қатты жел күшімен
жүздеген км ... ... Тұз ... ... ... ... ... таралуда. Арал теңізінің тұзы, Орталық
Азиядан мыңдаған км қашықтықта жатқан ... ... ... ... ... алдында, оның территориясында бұрынғы
КСРО ВПК кәсіпорындарының әрекетімен байланысты жаңа ... ... тұр. 19 млн га ... алып ... ядролық полигон территориясы 40
жылға шаруашылық айналымынан шығарылды. 1949 жылдан 1989 ... ... ... жер ... 87 ... және 354 ... сынақтарын қоса бәрі 490 ядролык
жарылыс өткізілді. Нәтижесінде, 26 жердегі ... ... ... белсенділігімен 45 млн. кюри радионуклеин тасталған. Әрекет ... 16 ... ... үш ... Семей, Шыгыс Қазакстан және
Қарағандыны қамтиды. Он аудан ... ... ... ... ... 50 - ге дейін БЭР және одан ... ... 253 ... 190 ... ... яғни 70 пайызы ядролық сәулеге тартылған.
Радиациялық қоры жер асты ... ... соң, ... ... ... ... ... және 80 - ші жылдардың
басында рұқсат ... ... ... ... Бірақ жерге кеткен сондай -
ақ тұрғындардың денсаулығына келген нақты шығында анықтау мүмкін ... ... ... ... түрде зерттеу жүргізу қажет. Белгілі болғандай,
ядролық сынақты жүргізу кезінде елді ... тең, ... ... ... ... ... та ... территорияны зарарсыздандырудағы әлі
күнге дейін ешқандай шара қолданылмады.
Радиоактивті ластанудың бөлек жергілікті ... ... ... ... және ... ... бар. Оңтүстік ... ... алу жер асты ... ... ... ... ... және
сонымен қатар Атырау, Батыс Қазақстан және Маңғыстау облыстарының ... бар, газ ... және ... ... ... 1966 — 1987 жж 10,7 және үш жер асты жарылыс ... ... ... бірі - ... ... және ... 1991 жылы Қазақстан да радиоактивті қалдықтармен 109
ауытқушылық және 20 участок тіркелген.
Целинный тау химиялық комбинатының қоймасында және ... ... мың кюри ... 66 млн. ... ... ... Жамбыл облысында
54 млн. тонна, Өскемен қаласында 1,4 млн. ... ... ... ... ... ... отыр.
3.2. Қазақстан Республикасының табиғатты қорғауда ... ... ... ... соң ... ... соның ішінде
Қазақстан да өз алдына, оны дербес шешетін, экологиялық ... ... ... Бірақ кейде жекелеген мемлекеттер өздерінде
туындаған экологиялық проблемаларды шешуге қабілетсіз. ... ... ... ... ... ... мемлекеттер бірлесуі нығайтуға
қоршаған ортаны қорғау туралы халықаралық ковенцияларды дайындау ... 1992 жылы 8 ... ... Азербайжан, Армения, Белоруссия,
Қазақстан , Қырғызстан, Молдавия, Ресей Федерациясы, Тәжікстан, ... ... ... ... ... қорғау және экология
аясындағы өзара қатынас» туралы келісімге қол қойды29
Келісім ... жер, ... жер ... ... су,
атмосфералық ауаны, өсімдіктер мен жануарлар әлемін, құрлық ... ... ... ... және КСРО мен ... келісімді
есепке ала, ұлттық караудағы шекарадан тыс ... ашық ... ... ... ... ... саясат жүргізу және құру туралы келісті.
Қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... ету ... ... қажетті деп:
• олармен қабылдаған табиғатты қорғауға байланысты ... ... ... және ... ... қауіпсіз түрде жоюмен химиялық және жоғарғы
уландырғыштық ядролық кару, радиоактивті қалдықтарды
қоса, табиғатты пайдалану және қоршаған ортаны қорғау
аясында мемлекет аралық бағдарламалар мен ... ... және іске ... бір ... ... әдістері және сапасына баға беру, қоршаған
орта жағдайын бақылау, оған антропогендік әсері,
мемлекет аралық көлемде қоршаған ортаның жағдайы туралы ... ... ... ... ... ... әсерді
бағалауда қолдану;
• қоршаған ортаға антропогендік әсер етудің мөлшерін ... ... ... ... ... беру ... кұру және
қолдау, сонымен қатар басқа тарап қолдануына ақпарат ұсыну.
Аталған ... ... үшін ... ... ... ... ... жағынан келісілген мемлекет
аралық экологиялық бағдарламалардың ... ... ... ... экологиялық қор құруға шешім қабылдады.
Мемлекет аралык экологиялық Кеңес:
• келісімді іске асыруды және қоршаған ортаны қорғау аясында
бірлескен саясат жүргізуді;
• белсенділік танытатын ... ... ... ... ... және ... ... болжауды екі немесе көп тараптарды ... ... ... ... және ... да жобаларды
өткізуді;
• экологиялық дауаларды және т, б, шешуге көмек көрсетуді
қамтамасыз етеді.
Мемлекет ... ... ... - ... ... ... ... келісімнің қатысушылары кіреді. Кеңес тең ... және ... ... ... ... ... табиғатты қорғауды дамыту ынтымақтастығында маңызды
рольді ... ... ... ... ... кеңес беру қызметін жүзеге асырады. Оның бағытының
әрекетіне, табиғатты пайдалану және қоршаған ортаны ... ... ... ... жатады. Осыдан 29 желтоксан 1992ж ТМД ... ... ... ... ... ... ... экологиялық қауіпсіздіктің қағидалары» туралы кепілдеме акт
қабылданды. Бұл достық мемлекеттері алдында тұрған, глобалды ... ... ... ... ... ... кейін Қазақстанның және басқа орталық-Азия
мемлекеттері алдында үш түрлі мәселе ... 1- ... БСҐ ... ... ... суды басқаруды интегралдайтын аймақ аралық тәжірибесі бар
ешқандай мекеме болмады, 2 - ден тек ... ұйым ... ... ... ... білді, соңғысы шын мәнінде ... ... жаңа ... ... тәжірибесі болмады.
Аймақ аралаық суға бәсекелестікті және этникалық су ресурстарының
жалпы сауалына ... ... жеңу ... 1992 жылы ақпан
айында Орталық Азиядағы 5 ел «Қазакстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Өзбекстан,
Түркменстан» суды пайдалануды ... және ... ... қызметі юолган, мемлекет аралық үлестірілген су ... ... ... Бірақ, болашақ негізгі саяси орган МҮСШК шынайы
түрде суды тұтынушыларға және ... ... ... пайдалануға жету
әрекеті шектеулі болды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Халықаралық қатынаста экологиялық проблема жиі - жиі алдыңғы орынға
шығады. Сондықтан, ... орта ... ... құқыктық қорғау,
халықаралық құқық ғылымында алдыңғы орынды алып отыр.
Объективті қажеттілікті жете түсіну ... ... ... ... барлық дүниежүзілік бірлестіктер күшін біріктіру, планетадағы
экологиялық апат қауібінің біртіндеп өсуімен байланысты болды. Халықаралық
ынтымақтастықтың кең ... ... ... ... - ... қоршаған
ортаны халықаралық құқықтық қорғау алды.
Қоршаған ортаны халықаралық ... ... - ... бір ... Ол жер ... ... оның ресурстарын
тиімді пайдалану, адамды қоршаған ортаның жақсаруы жөніндегі дүниежүзілік
бірлестіктер мүшелерімен қолданылатын ұйымдасқан - құқықтық щара ... ... ... қорғау әрекеті халықаралық деңгейде белгілі бір
дәрежеде ... бері іске асса және ... ... ... корғау
аясындағы халықаралық ынтымақтастықтық, тек XVII ғасырдың ... ... еді. Оның ... 1897 жылы ... ... корғау жөніндегі
келісім болды. Ең алғаш үлкен көп жақты түрде табиғатты қорғау шарасы болып
1913 жыл ... да ... ... ... ... ... халықаралық
қорғау жөніндегі конференция болып саналады.
Қоршаған ортаны ... ... ... БҰҰ ... үлес ... қорғау әрекетіне БҰҰ - ның ... ... ... мен ... - Бас ... экономикалық және әлеуметтік кеңес, аймақтық
экономикалық ... ... ... ... ... сату ... ... БҰҰ конференциясы (ЮНКТАД), азық - ... және ... ... ... БҰҰ ... ... еңбек ұйымы (МОТ),
білім, ғылым және ... ... ... БҰҰ (ЮНЕСКО), дүниежүзілік
денсаулык сақтау ұйымы (ВОЗ), дүниежүзілік ... ұйым ... ... құру және даму банкі (МБРР), атом энергисы жөніндегі
халықаралық агенттік (МАГАТЭ) және т. б. ... ... ... ... ... ... БҰҰ қамқорлығымен өткізілген конференциялар алады.
Қоршаған ортаны корғау жөніндегі ең маңызды 1972 жылы ... ... ... ... конференциясы, 1975 жылы Еуропадағы ... ... ... ... 1986 жылы СБСЕ ... мемлекеттер
өкілдерінің Вендегі кездесуі және қоршаған орта және дамыту жөніндегі 1992
жылғы БҰҰ-ның конференциясы.
БҰҰ- ның ... екі ... ... күні глобалды стратегиялық
мақсатты және даму приоритеті мен адамзат өркениетінің тіршілігін -Адам
құқықтары ... ... ... мен ... орта және ... Рио - де - ... Декларациясы анықтайды.
КСРО құлағаннан кейін Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына тиген,
ауырырақ экологиялық дағдарыстар шығу ... ... ... ... ... ... етті. Қазіргі уақытта күллі адамзатты
осындай, жердегі климаттың жылынуы (парниктік эсер), озон ... ... ... ... ... және ... атом өндірістік
қалдықтарымен ластануы, ауа, суаттардың және басқа көптеген проблемалар
сынды глобалды экологиялық ... ... ... ... алып жатқандықтан, елдегі қоршаған орта
жағдайы планетадағы экологиялық жағдайларға үлкен әсерін тигізеді. Қазақ
халқына ірі ... ... ... ... ... алып ... ядролық қаруды соның ішінде жер бетінде сынақты жүргізе ... өз ... ... ... ... ... жан
түршігерлік қылмыстардың бірі жасалды. Тенк біздің Республикамыздың өзінде
радиациядан жарты млн-нан астам адам қасырет шекті. ... ... ... (1991 жылы ... айы) ... ... жаолығы, ішкі
проблемаларды шешудегі дербестікті қатаң түрде білдірген. Жас ... ... бірі ... ... ... келесі апат - планета
бетінен ... бара ... Араб ... Бұл қайғы үлкен Орталық Азия
аймағындағы халықтарды саны жоқ азап ... ... ... ... - ақ тек
оларға ғана емес: планетаның кең территориясына Аралдың ... ... ... бұлдіретін әсері туралы ... ... ... ... экологиялық проблемаларды шешуге, барлық дүниежүзі
мемлекеттерінің қоршаған ортаны қорғау жөнінде халықаралық конференцияларды
дайындауға ... түде ... ... ... ... ... атап айтқанда Қазақстан Республикасы әлемдік ... ... ... барынша көп пайда алу ... ... ... ... ... ... Республиканың елеулі
қиындықтарды шегіп отырғандығын есепке ала, ұсыныстарды ғана ... ... ... ... ... ... ... -
Республика территориясында экологиялық жағдайды қайта қалпына келтіру үшін
басқа ... ... ... күш алу қажет. Бұл Республиканың
қоршаған ортасының нақты табиғи объектісін ... ... ... ... ... шарт ... ... іске асырылуы мүмкін «Біздің
экологиялық дипломатиямыз аймақтың эко жүйесін басқаруын реттейтін,
мемлекеттік ... және екі ... ... ... бағытталады.
Жоғарыда айтылғандардан шығатын нәтиже, Қазақстан экологиялық
дағдарыстан шығудың жолын белгілеп, дүниежүзілік ... ... ... ... Ғылыми әдебиеттер:
1. Арал вчера и ... ... ... ... Арала. Алматы, 1997г.
2. Архив Министерства ... и ... ... за ... Байтелесова Б. Саммит в Алматы. Деловая неделя от ... ... С. Б. ... и ... ... ... АН КазССР. №2,1977г.
5. Байгельдинов Д.Л. Экологическое законодательство Республики
Казахстан. Алматы, 1995г.
6. Бринчук М.М. ... ... ... ... ... ... ... Бутрос - Гали. Доклад о работе ООН за период с 40 по ... ... ... ООН. Нью - ... ... Бекяшев К.А. ФАО и правовые вопросы охраны живых ресурсов
открытого моря. М., 1996г.
9. ... А.Н. ... ... ... ... М.,
1988г.
10. Василевская Э.Г. Вопросы ... ... ... права. М., 1989г.
11. Виноградов С.В. Международного право и охрана атмосферы. М.,
1987г.
12. Говоруха Л.С. ... ... ... и ... в ... ... природы. Киев, 1991 г.
13. Ерофеев Б.В. Экологическое право ... ... М., ... ... мир. №12.
15. Колосов Ю.М. Кривчикова Э.С. Действующее международное
право. Том 3. М, 1997г.
16. Колосов Ю. М. ... В. И. ... ... М 1996 ... ... О. С международно - правовая охрана окружающей
среды. М. 1982 г.
18. Кириленко С. Н. ... - ... ... ... ... среды. Львов 1988 г.
19. Казахстан: отчет по человеческому развитию. Алматы 1992 г.
20. ... В. В. ... ... ... и ... М. 1994 г.
21. Муравецкий В. Функции международной организации М. 1976 г.
22. Нескромный В. От ... ... к ... зеленый мир. №20 1995г.
23. Назарбаев Н. А. пять лет независимости. Алматы Казахстан, ... ... Н. А. ... становления и развития Казахстана как
суверенного государства Алматы 1992 г.
25. На пути решения ... ... ... Казахстана. 1-15
марта 1996 г.
26. Охрана окружающей природной среды. Постатейный коментарий к
закону ... М. 1993 ... ... В. В. ... ... ... ... М. 1995 г.
28. Реймерс Н. Ф. Природопользование. Словарь - справочник М. 1993
29. Сарсенбаев М. А. ... ... ... ... ... ... Сперанская Л. В. Международно - правовая охрана морской среды.
М. 1978 г.
31. Тимашенко А. С. Формирование и ... ... ... ... М. 1986 г.
32. Тимашенко А. С. Международное сотрудничество по охране
окружающей среды в системе ООН. Наука М. 1981 ... ... А. С. ... - ... ... ... в ... М. 1977 г.
34. Трофимов В. И. ... и ... ... ... и сила М. 1991 ... Чичварин В. А. охрана природы и международного отношения. М.
1970 г.
2) Нормативтік – құқықтық актілер:
36. Алматинская ... ... 1997 г.) ... документов по
международному праву под редакцией К. К. Токаева. Алматы 1998
г. том 1, стр. ... ... ... об ... озонового слоя. 22 марта 1985г.
Действующее международное право под. ред. Колосова Ю.М.,
Кривчикова Э.С., М. 1997г. том 3, стр ... ... ... по ... ... и развитию
1997г., 14 июня. Указ. Работа, стр ... о ... ... ... ... в ... в
космическом пространстве и под водой (1963г)
40. Договор об Антарктике (1959г).
41. Закон Республики Казахстан « Об ... ... ... ... июля 1997г. Алматы, « Жеті Жарғы». 2005г
42. Закон Республики Казахстан « Об ... ... от ... 1997г. ... правда. 21.03.1997г.
43. Итоговый документ Венской встречи представителей госудаств —
участников ... по ... и ... в
Европе. М., 1989г.
44. Конституция Республики Казахстан от 30.08.1995г. Алматы: Жеті
Жарғы.1996г.
45. Конвенция о ... ... ( 5 июня 1992г., ... ... ... по международному праву под
редакцией К. К. Токаева. Алматы 1998 г. том - 1. стр. 458 - 462.
46. Конвенция о ... ... ... на ... (12 ... 1979 г. Женева). Сарсенбаев М.
Международное право Алматы: Жеті жарғы, 1996 г. стр. 371
47. ... ... ... ... Азии ... организации по проблемам устойчивого развития
бассейна Аральского моря 1995 г.
48. Программа по Аральскому морю — 1 этап, Всемирный банк,
ЮНДП, ... ... ... для ... встречи доноров.
Июнь 1994 г.
49. Стокгольмская Декларация 16 июня 1972 г. действующее
международное право под ред. Колосова Ю. М. Кривчикова Э. ... том 3, стр. 682 - ... ... между государствами СНГ о взаимодействии во
области экологи и охраны окружающей природной среды. ( ... ... ... ... ... Республики Казахстан и
Правительством Соединенных Штатов Америки о сотрудничестве
в области защиты окружающей среды и природных ресурсов (27
марта 1995 г.) ... ... под ред. К. К. ... том 1, стр. 471 ... Соглашание о совместных действиях по решению проблемы
Аральского моря и Приаралия, Экологическому оздаравлению и
обеспечению социально - ... ... ... ( март 1993г). там же, стр. ... ... ... доклад по проблемам Капийского моря.
7.09.94г. ЮНЕП, ЮНДП.
54. Экологическая Программа по Каспийскому морю ... ... ... ... 1995 г.
1 Конституция РКот 30.08.1995 г. См. Ст. Ст.24, 31.
2 Байсалов С.Б. Понятие и ... ... ... ... ... 1977г, с.78; Байгельдинов Д.Л. Экологическое законодательство
РК. Алматы, 1995г.
3 Цит. по: В. Нескромный. От ... ... к ... ... ... ... под ред. Колосова Ю.М., Кузнецова В.И.,
1996г. с.576. " ... В.В. ... ... ... ... М., 1995г.
с.98.
5 Международное право: учебник под ред. Колосова Ю.М., Кузнецова В.И.,
1996г. с.576. " Петров В.В. Экологическое право России. Учебник
6 ... М. А. ... ... ... ... Алматы 1996 г. с.
359; Ерофеев Б. В. Экологическое право России: учебник М. 1996 г. с. ... В. В. Указ ... с. ... Общая теория права и государства: учебник - под ред. ... В. В. ... г. с. ... ... Л. С. ... ... ... и международное сотрудничество в
области охраны природы. Киев, 1991 ... 13
9 ... ... ... ... не ... быть за счет
или в отрыве от ... или ... ... См. ... Стокгольмской конференции ООН 1972 г., глава 2, ... ... В. И. ... и ... безопасность. Международное право
и сила. М. 1991 г. с. 76-78.
12 Например, авария на Чернобыльской АЭС
13 См. Приложение № 1.
14 Бринчук М. М. ... ... ( ... ... ... / ... М. 1998 г. с. ... Das Umwelfschatz protocol zum Atlantis – Vertag / Kammerer jorn – Axeb
// Eur – Arch. 1991. 46. №21
16 см. САП и П РФ. 1993 г. № 9 ст. ... ... С. Н. ... - ... ... ... ... среды Львов, 1988 г.
18 Бутрос-Бутрос Гали. Доклад о ... ООН за ... с 40 по 50 ... ... ООН, Нью-Йорк, 1995 г.
19 Колосов Ю. Н., Кривчикова Э. С. ... ... ... (том ... 1997 г. стр. ... ... ... Венской встречи представителей государств - участников
совещаний по безопасности и сотрудничеству в Европе М 1989 ... ... В. ... ... ... М. 1976 г. ст. 23
22 Международное право. Уч. / Отыв. Ред. Колосов Ю.М. Кузнецов В. И. ... г. ... См. ... ... ... А. С. Международное сотрудничество по охране окружающей среды
в системе ООН. ... 1981 г: ст. 5
23 ... К. А. ФАО и ... ... ... ... ресурсов открытого
моря М. 1976 г. стр. 15
24 Сперанская Л. В. ... - ... ... морской среды. М
1972 г. стр. 35
25 Бутрос бутрос - ... ... о ... ООН за ... с 49 по 50 ... ... ООН, Нью - Йорк, 1995 г. стр. ... ... А. С. ... - ... охрана окружающей среды в
Европе. М. 1977 г. стр. 56
27 Казакстан: отчет почеловеческому развитию. Алматы 1996 г. стр. ... Арал ... и ... ... ... фонд спасение Арала,
Алматы 1997 г
29 см: охрана окружающей природной среды. Постатейный коментерий к
закону Россий. М. 1993 г. стр. 202 - ... ... мир. №12.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Каспий аймағының экологиялық құқықтық мәртебесі179 бет
Қоршаған ортаны құқықтық қорғау»23 бет
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы және Аймақтық қауіпсіздік мәселелері20 бет
Азиядағы өзара іс-қимыл мен ынтымақтастық төңірегіндегі мәселелер8 бет
Банктік қызмет аясындағы банктік құқықтық қатынастардың кейбр теориялық мәселелері7 бет
Екіжақты және аймақтық деңгейдегі ынтымақтастыққа негізделген АҚШ-тың сыртқы саясатындағы Жапонияның ролі161 бет
Еуропадағы Қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымы12 бет
Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы8 бет
Кеден ісі аясындағы құқық бұзушылықтар36 бет
Кәсіпкерлік аясындағы қылмыстар98 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь