Емдік дене шынықтыру жалпы негіздері

1. Кіріспе. Емдік денешынықтырудың жалпы негіздері. (ЕДШ)
ЕДШ орындарын ұйымдастыру
2. ЕДШ. Кіріспе жаттығулары
3. Ішкі ағзалар ауруларында емдік денешынықтыруды қолдану
4. Буын аурулары мен тірек. қимыл аппаратының деформациясы кезіндегі ЕДШ
5. Ас қорыту ағзалары ауруларындағы ЕДШ.ды қолдану
6. Жүйке жүйесі ауруларындағы ЕДШ
7. Шеткері (перифериялық) нерв жүйесі ауруларындағы ЕДШ
8. Бел радикулитіндегі Е.Г. (емдік гимнастика)
9. Хирургиялық ауруларда ЕДШ.ды қолдану
10. Жүрекке және өкпеге ота жасағаннан кейінгі ЕДШ
11. Жүрек қан тамыры жүйесінде аурулары бар науқастарға ЕДШ
12. Тыныс жолдары ауруларындағы ЕДШ
13. Зат алмасудың бұзылуы кезіндегі ЕДШ
14. Медициналық бақылау негіздері
15. Акушерлік пен гинекологияда ЕДШ қолдану
16. Босанғаннан кейінгі кезеңдегі жаттығулар
17. Балалар тәрбиесіндегі емдік дене шынықтыру
18. Рахит ауруындағы ЕДШ қолдану
        
        Жоспар:
1. Кіріспе. Емдік денешынықтырудың жалпы негіздері. (ЕДШ)
ЕДШ орындарын ұйымдастыру
2. ЕДШ. ... ... Ішкі ... ауруларында емдік денешынықтыруды қолдану
4. Буын аурулары мен тірек- қимыл аппаратының деформациясы кезіндегі ЕДШ
5. Ас қорыту ағзалары ... ... ... ... ... ... ... Шеткері (перифериялық) нерв жүйесі ауруларындағы ЕДШ
8. Бел радикулитіндегі Е.Г. (емдік гимнастика)
9. Хирургиялық ауруларда ЕДШ-ды ... ... және ... ота жасағаннан кейінгі ЕДШ
11. Жүрек қан тамыры жүйесінде аурулары бар науқастарға ЕДШ
12. Тыныс жолдары ауруларындағы ЕДШ
13. Зат ... ... ... ЕДШ
14. Медициналық бақылау негіздері
15. Акушерлік пен гинекологияда ЕДШ қолдану
16. Босанғаннан кейінгі кезеңдегі жаттығулар
17. Балалар тәрбиесіндегі емдік дене шынықтыру
18. Рахит ауруындағы ЕДШ ... ... ... ... ... (ЕДШ)
ЕДШ орындарын ұйымдастыру.
Емдік денешынықтыру және медициналық бақылау пәнінің оқыту мақсаты
дені сау және ауру адамдарға денешынықтыру шараларының ... ... ... ... ... ... ... және емдеудің барлық
кезеңдерінде қолдану. Сонымен қатар ... және ... ... ... қалпына дәрігерлік бақылау жасау.
Емдік гимнастика- қазіргі кезде көп тараған емдеу ... ... Ерте ... ... ... ... ... адам табиғиттың
сыйы- суды, жарық ... ... ... ... пайдаланған.
Денешынықтыру ХVІ-ХVІІ ғасырларда емдік бағытта қолдана бастады. Бұл
кездерде Ресейде қозғалыс пен ... ... беру ... ... ... ... ... көптеген ғалымдар аурудың алдын алу
бағытында дамыту ... ... ... ( М.В. ... ... 1923-
1924 жылы емдік ... ... ... ( ... ... курорт)-ға енгізілді. 1926 жылы ... ... ... ... Осы ... ... дайындықтан өткен алғашқы
докторлармен кандидаттар (В.Н.Машков,Д.А. Винокуров) болды. Сол ... ... ... ... ... Н .А.Семашконың бағыт бағдар
беруімен ... ... ... ЕДШ бөлімдерімен бөлмелері ашылды.
ЕДШ-дың медицина саласында денсаулықты ... ... ... ... ... азайтдға үлкен маңызы бар. ЕДШ - бұл ... ... ... ... ... Қозғалыс негізінен
ағзалардың қалыптасуын, жетілуін реттейді. Денешынықтырудың биологиялық
маңызы адамның іс- қимылын және ... ... ... Дене жаттығулары-
емдік гимнастиканың басты құралы. Ішкі ... мен ... ... ... ... ... жоғары нерв жүйесі (ми қыртысы) қадағалып
жобаға салып отырады. Сондықтан қимыл- қозғалыстың тапшылығы (гиподинамия)
әр ... ... әкеп ... гимнастиканың 4 механизімі бар.
1) денені әлдендіру (сергіту)
2) қоректендіру
3) орнын толтыру
4) біріңғайлау немесе қалпына келтіру
1. Әлдендіру ... нерв ... ... мен ... ... орталық күштің жұмысын реттейді. Басшылық қызметі ... ... ... жақсартады, зат алмасуды үдетеді. Бұлшық ет пен ағза
арасындағы байланыс туады. ... ... ет көп ... ... ... ... механизмі: буын қимылдарынан денедегі зат алмасу ,
қышқылдану- тотығу, ... ... ... келу ... ... ... ... лимфа айналымы жақсарады да ... ... ... жер тез жазыла бастайды.
3. Орнын толтыру механизмі: жаттығулар арқылы аурудың салдарынан ... ... ... ... ... ... ... еттерді
шынықтыру арқылы науқастың әр түрлі қимылдар жасауына көмектеседі.
4. ... ... ... ... механизмі: ағзаның анатомиялық
құрылысы қалпына келгенмен , мүшелердің қызметі ... ... ... ... ... келтіру үшін аурудан кейін
жаттығулармен айналысу қажет. Сонда ғана жоғарғы нерв жүйесінің басқару
қызметі басқа ағзалармен байланысқа ... ... ... айығады.
Емдік гимнастиканың тәсілдері: бұл тәсілдерге жаттығулар жиынтығы
және табиғат факторлары (ауа ,су, күн ... ... ... ... ... ... ... ойын
түрлері. 1)гимнастикалық жаттығулар- аяқ, қол, дене бұлшық еттеріне
арнап ( ... және ... ... ) ... ... спорттық жаттығулар: жүгіру, ... ... ... ... ... ... тебу, туризм, коньки тебу,
қайықта ескек есу, тұрмыстық еңбек т.б. жатады.
Табиғат факторлары: ауа, күн ... су адам ... ... арттырып , төзімділігін үдетеді. Ол науқасқа да, ... ... де, ... де ... Тек мөлшермен қолданған жөн.
Қоршаған ортадағы төменгі және жоғарғы ... ауа және ... ... ... ... шынығу деп аталады.
Күн қызуымен шынығу: күнге дұрыс қыздырына ... ... ... артып, зат алмасуын жақсартады. Күнді ... ... ... ... Қан аздыққа, зат алмасудың бұзылуы,
лейкемияға ұшыратады. Шынығуды жазда (сағ ... ... ... (11ºº-14ºº-ге дейін) жел соқпайтын жерде жасайды. Дені сау адам 10-
20 минутттан бастап 5-10 минут қосып 2-3 сағатқа жеткізуге болады. ... ... ... ... 15 ... дем алады.
Ауамен шынығу: ағзаның суыққа ... ... , ... аурулардан қорғайды (сақтайды). Тыныс алу, зат алмасу. Жүрек ... ... ... ... жылы күндері желден қорғалған жерде
қозғалу жаттығулары ... ... ... адам ... және температура мен ауа ылғалдығына да
байланысты.
Сумен шынығу: суға шомылу немесе үстіне су құю жаттығу ... ... суда ... жасалады. Бірақ салқын суда ұзақ уақыт тұру
терідегі қан айналысын нашарлатады, тарылтады, ... ... ... ... сондықтан ағзалардың қызметі бұзылады. ... ... ... түрі. Әуелі бөлме ... ... ... түсіріп 2-3 аптада 10-12 С-ге жеткізеді. Қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... тынығу орындарында
,(санатория, курорт) және үй жағдайларында қолданылады. ... ... ... ... жеке ағзаларына арнап жасалады., және
арнайы жаттығу ... ... ... ... мен ... жатығу
әсерлері бірдей болады. ЕДШ бөлмесін ұйымдастыру үшін үлкен бөлме (зал)
қажет. Арнайы жаттығу ... және ... ... ... ( ... ДШ ... Ф(061у) болулары керек .
Көрсетілімдері: ағзаның жұмыс қабілеті әлсірегенде немесе жоғалғанда,
асқынулар кезінде, ... ... ... ... ауыр жағдайдағы науқастарға, жүйке ... ... ... ... қан айналысының жетіспеушілігі, тахикардия
100у. Брадикардия (50-ден төмен) жүрек түйнемесі. ЭКТ ... ... ... қан ... ... ... 2,5-3 ... дейін, СОЭ(ЕТЖ)-20-25 мм/г асса, лейкоцит
өте көп жағдайда.
ЕДШ. Кіріспе жаттығулары;
1. Тұрған қалыпта, аяқты қосып , ... ... ... ... ... ... ... артқа жіберіп , басты шалқайтып- тыныс алу. Қалыпқа келгенде тыныс
шығару. Келесіде сол ... ... ... 6-8 ... Т.Қ. ... ... ... екі жанға созамыз. Отырғанда қолды төмен түсіріп
тізеге қойып – тыныс ... ... ...... ... Баяу ... ... жасалады. Қайталау 6-8 рет.
3. Шалқалап жатқан қалыпта, қолды бүйірге қойып аяқты тізе және ... ... ... ... жанына қарай созу , түсіргенде аяқты түзу ұстап
қосу. Тыныс алу бір ... ... ... ... 6-8/ ... ... ... аяқты қосып, оң аяқты алға қарай бүгіп, қолды ... ... ... сол ... ... Қозғалыс орташа. Тыныс алу бір
қалыпты. Әр аяққа 6-8 рет қайталау.
5. Тұрған қалыпта, ... ... ... ... бүгіп, жұдырықты жұмып ұстау.
Қолды жазбай кезекпен бір қолды алға ... ... ... ... ... және ... ... Қозғалыспен бірге аздап ирелеңдеп отырып тұру.
Қозғалыс орташа. Тыныс алу қалыпты. ... 6-8 ... ... ... аяқ иық ... Екі қолды төбеге қойып, оңға иілгенде
тыныс алып, солға иілгенде тыныс шығару. Аяқты бүгуге ... . ... ... баяу ... тоқтаусыз жасалады . Қайталау 6-8 рет .
7. Тұрған қалыпта ... ... оң ... аздап бүгіп , сол аяқты артқа
көтеріп екі қолды жанға созамыз. Қалыпқа келіп оң ... ... ... ... ... ... алу қалыпты. Әр аяққа 6-8 рет қайталау.
8. Аяқты ... ... ... ... қойып, секіріп аяқтың арасын ашу,
секіріп аяқты қосу . Орташа ... ... ... ... ... ... ... алу. Қайталау 6-8 рет.
9. Бөлме ішінде жүру , тыныс алу . ... ... ... ... Т.Қ. қол ... ... ... түзу ұстап , екі қолды айқастырып алға
қарай созып аяқтың ұшына, көтеріліп керіліп тыныс алу. ... ... ... ... 4-5 ... Т.Қ. бір ... ... көтеріп, бір қолды төмен жібереміз. Әрсанағанда
қолды кезекпен баяу ... . ... алу бір ... . ... 4-5 ... ... қалыпта орындықтың арқасынан ұстап немесе қолды бүйірге қойып ,
әр санағанда аяқты кезекпен алға, артқа сермеу. ... алу ... Әр ... рет ... Т.Қ . ... ... қойып ,Аяқты иық деңгейінде ұстап, алға еңкейгенде
тыныс ... ... ... ... алу. ... 4-5 рет.
14. Т.Қ. қол кеуде тұсында, аяқ иық деңгейінде. Денемен оңға солға бұрылу.
Тыныс алу ... 8-10 рет ... Т.Қ. қол ... ... , аяқ ... ... ... тұру кезінде бір
қолды желкеге, бір қолды бүйірге қойып кезектестіре отырып ... 6-8 ... Т.Қ. ... ... қойып, аяқты түзу ұстап, ... алу ... ... ... жіберіп, аяқтың ұшына көтеріліп терең тыныс алу.
Қалыпқа келгенде толық тыныс шығару. ... 8-10 ... ... ... емдік денешынықтыруды
қолдану.
Басқа індеттерге қарағанда ішкі ағзалардың ауруы жиі кездеседі.
Оларды жүрек қан тамырлары, өкпе тыныс жолдары, ішек ... ... зат ... ... ... Ауру ... жәй, ... түрде
өтеді.
Адам организмі біртұтас дүние екенін ежелден білеміз, сондықтан бір мүше
сырқатқа шалдықса , басқа ... да кері ... ... ықтимал. Бір
жер ауырса, адамның тұла бойын зіл басып, әлсіздік, селқостық, жұмысқа
деген ... ... ... ... ... байланысты тек бір ауруды ғана емес, бүкіл организмді, адамды
толық емдейді. Сол үшін ... ... ... ... ... Оған ... дәрмек, тоқпен емдеу, балшықпен емдеу, ине, массаж, хирургиялық
операциялар және ... ... ... гимнастика өзінің әлдендіретін (сергітетін) механизмі арқылы адамға
күш жігер беріп, көңіл – күйін көтереді. Бұл адам ауыр ... ... ... ... ... ... ... кезде өте
пайдалы.
Ішкі ағзалар ауруында емдік ... ... ... де
маңызды роль атқарады. Қимыл – қозғалыс ауру ... ... ... қан ... жақсартып, зат алмасуын күшейтеді.Соның
нәтижесінде организм қалпына ... ... ... ... ... ... болады.
ЕДШ жаттығулары әр аурудың немесе ағзалардың ... ... ... алу ... ... жолдарының ауа
айналысын жақсартуға, қан ... зат ... ... ... ... ... ... плевра қуысына жиналған сұйықтықтарды
тарқатуға бағытталады. Ас қорыту ағзаларында емдік жаттығулар іш ... ... ... ... , маторлық секреторлық функциясын
қалыпқа түсіруге арналады. ЕДШ науқастардың ауырсынулары басылып дене
қызуы және қан ... ... ... ... ... Жүрек қан
тамыры жүйелерінде ЕДШ науқастардың қан айналысын жақсартып , қалыпқа
түсіруге , өмір сүру ... ... ... ... қан қысымы артып, тамыр соққысы жиілеп, қан ... ... АД, РS ... , қадағалап отыру қажет. Е.Г. баяу үзіліс
жасап, тыныс алу жаттығуларымен алмастырып отырады. Зат алмасу жүйелері
араларында ... ... ЕДШ –ң ... зор. ... ... ... Қант диабетінде жаттығуды науқастың жағдайына қарап, бақылап отырып
тағайындалады. Қандағы қанттың құрамын, зәрдегі құрамын қадағалап отырып
жасайды. ЕДШ-ң әсері зат ... ... , қан ... ... ... тамыр жүйесі, тыныс алу , ас қорыту жүйелері ағзаларының жұмысын
арттыруға арналады.
Ішкі ағзалар ауруларындағы ... ... ... алып ... ... шығару арқылы 3-4 минут бөлмеде жүру.
2. Аяқты иық деңгейіне қойып тұрып екі қолды жоғары көтергенде тыныс ... ... ... ... ... ... 4-6 ... Аяқты иық деңгейіне қойып,екі қолды шынтақтан бүгіп кеуде тұсында ұстап
жаннына қарай жазғанда тыныс алып, ... ... ... шығару. Қайталау
4-8 рет.
4. Екі аяқты алшақ ұстап бір қолды белге, бір қолды жоғары көтеріп,оңға,
солға кезекпен йілу. Қайталау 4-8 рет.
5. Аяқтың ... ... ... екі ... ... ... белді
айналдыру (оңға, солға). Қайталау 4-6 рет.
6. Екі қолды жоғары көтеріп тұрып оң ... ... ... ... сол ... 4-6 ... ... иық көлемінде қойып екі қолды алға созып ұстап, жартылай отырып
тұру. ... 4-6 ... Екі ... ... алшақ ұстап екі қолды жоғары көтеріп қосып ... ... ... ... ... Екі қолды жоғары көтеріп тізені кезек-кезек бүгу.
10.Жүріп терең тыныс алып шығару. Бөлме ішінде айналып жүру.
11.Аяқтың ұшымен жүру, ... ... 2-3 ... ... түзу ... оңға ... оң ... денеден ажыратпай төмен
қарай,сол қолды жоғары қарай қолтыққа дейін апару. Қайталау 4-8 рет.
Гимнастикалық таяқшамен жаттығу жасау.
1.Аяқты иық деңгейіне қойып, таяқшаны екі ... ... ... ... алып , түсіргенде демді шығару. Қайталау 6-8 рет.
2.Аяқты иық ... ... , ... кеуде тұсында ұстап, екі қолды алға
созғанда тыныс алып, қалпына келгенде ... ... ... 6-8 ... ұстап жоғары көтергенде тыныс алып, ал алға еңкейгенде тыныс
шығару. Қайталау 6-8 рет.
4.Таяқшаны ... ... оңға және ... ... ... ... ... иілгенде тыныс шығару. Иілгенде бір аяқты алға созу. Қайталау 6-8 рет
5.Таяқшаны жоғары ұстап тұрып , бір аяқты ... ... екі ... ... ... Қайталау 6-8 рет.
6. Таяқшаны алға ұстап тұрып, қолды оңға, солға , айналдыру. Қайталау 6-8
рет.
7.Таяқшаны алға ұстап, алға және ... ... ... айналдыру. 6-8
рет.
8.Таяқшаны алға ұстап тұрып, оң тізені бүгу сосын сол ... ... ... алға созып тұрып,жартылай отырып тұру. Қайталау 6-8 рет.
10.Еңкейіп тұрып таяқты ... ... дем алу, ... ... ... ... Қайталау 4-6 рет.
11.Аяқты иық деңгейіне ұстап, қолды алға созып денемен бірге оңға, солға
бұру. Қайталау 4-6 рет.
12.Таяқшаны ... ... ... ... ... оңға және ... көтеру.
Жоғары көтергенде тыныс алып, түсіргенде тыныс шығару. Қайталау 6-8 рет.
13.Таяқшаны ... ... ... ... төмен түсіргенде тыныс шығару.
Қайталау 4-6 рет.
Буын аурулары мен тірек- қимыл аппаратының
деформациясы кезіндегі ЕДШ.
Тірек – қозғалыс аппараттарының өзгерістеріне: Омыртқа ... ... ... ... ... ... жатады. Адам денесін
тік ұстауы қаңқа сүйектегі бұлшық еттердің бітіміне ... ... ... бұлшық еттерді, жүрек бұлшық ... өкпе ... ... ауа айналыстарын үлкейтуге, нығайтуға бағытталады.
Ағзалардағы зат ... ... ... жақсартады. Бір қалыпты және
мөлшерлі дене шынықтырумен айналысу дене бітімінің өзгеріске ... ... ... ... арқа және жауырын бұлшық еттерін
шынықтыру керек.
Сколиоз- омырқа жотасының оңға ... ... ... ... Ауру іштен
туа бітеді немесе жүре пайда болады. Қисаюдың С және S түрлері болады. С
– омыртқаның бір бағытқа қыйсаюы (оңға ... ... S ... ... ... ... ... мектеп бағдарламасында жаттығады, өте
қатты қисайған ... ЕДШ ... ... ... ... ... және салқын душ қабылдау, азанда
және ... ... -өзі су ... ... ... тек ... ... бүлдіріп қоймай , ол ішкі
ағзаларға да әсіресе, өкпе мен жүрек ... кері ... ... ... ... ... ... өкпенің толық жазылуына , көк
еттің ... ... ... ... ... қан айналысы кеміп
оттегі жетпей іштегі қысым өзгереді.
Қазтабан. Табанның жалпаюы, аз ... ... ... ... ,
жетілмеген әлжуаз және семіз адамдарда кездеседі. Ең көп ... ... ... ... Бұл ... аяқ тез талып , шаршап
табан, өкше, жіліншік, сан ... ... ... ... Азанда 5-6
минут жалаң аяқ жүру , алдымен табанмен сосын ... ... ... ... ... ... табанның сыртымен жүру, аяқтың ... ... ... аяқты созып, ұшын бүгіп бір нарсеге қатты ... ... ... ... ұсақ ... көтереді, осылай
сіңірді , бұлшық еттерді нығайтады. 30-40 минут жасалады. Қазтабанды
анықтау түрі- плантография.
Полиартрит- ... ... ... - көп ... ... ... ... ауру белгілері сырт көзге білініп
тұрады. Бұл ауру адамдарды еңбекке жарамсыздыққа және ... ... ЕДШ ... ... ... мен қызметін қалпына келтіріп
Т.Қ.А. қызметі және жалпы ағзаларды нығайтады.
ЕДШ бағыттары:
1) бұлшық еттердегі және ... қан ... ... буын қозғалысын арттыру, қызметінің бұзылуының алдын алу, зақымданған
жерге әсер ... буын ... ... әсер ету
4)төсекте жатқан ауруларға ( қан айналысы, тыныс алу, зат алмасуды)
қалпына ... әсер ... ... ... ауырсыну сезімін азайту.
6) шынықтыру жаттығуларын және жұмыс қабілетін көтеру.
ЕДШ-ды аурудың айқын белгілері және қатты ... бар ... ... Ауырсынуды азайту үшін зақымданған буынға лангета
қолданып гипстеп жылу процедураларын береді. Ауырсыну қатты болса абайлап
қолдану керек.
Остехандроз. ... ... ... және ... ... ... клиникаық формасына байланысты емдеудің түрлі әдістері
қолданылады,. Дәрілер, физиотерапия және ЕДШ.
Мойын омыртқа остехандрозы. Омыртқалар бір жағына шығып кетпес ... ... ... ... ... жаға ... Мойынға киілген
қамыт бүкіл бір емдеу курсы біткенше шешілмейді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Жаттығулар: иық, жауырын,
бұлшық еттерін босатып мойын бұлшық еттерін жетілдіруге ықпал жасайды.
Қарсыласу ... ... ... ... ... алға итеріпқарсыласу
керек. Мойын бұлшық етін жетілдіру үшін жатқан бойда басты көтеріп 2-5
секунд ұстап тұру үлкен әсер ... ... ... бір ... ... ... алу ... қоса суда жүзу пайдалы, мойын
бұлшық етін ... үшін ... ... ... ... ... Қатты
тіреп босаңсып тағы қайталайды.( 3-5 секунд). Жон етке массаж жасайды.
Кеуде остеохандрозы. Омыртқа аралық ... ... ... өзгереді. Кеуде омыртқалары сыртқа теуіп дөңестік пайда болады да,
өкпенің қызметін және дем алуды нашарлатып қабырға еттерін ... ... ... ... газ ... бұзылып оттегі тапшы болады.
Е.Г.-ның міндеті: дененің сымбатын сақтау, арқа бұлшық етін ... ирек ( ... , ... ... ... арқа, іш, кеуде бұлшық еттерін нығайтуға арналып (жатып,
тұрып , отырып) жасалады.
Бел ... ... ... аралық шеміршектің жаншылып
ыдырауынан неврологиялық белгілер айқындалып , бел ... ... ... ... емдері: дәрі –дәрмек, хирургиялық және
балшықпен емдеу, токпен емдеу, массаж, және Е.Г. Мақсаты: бел ... ... ... ... ... қан ... , нерв ... жандандыру.
Жаттығулары; Шалқасынан, ішпен, қырымен жатқызып, тұрғызып, ... ... және ... ... ... ... ... 15º-
20º –дан артық еңкейтін жаттығулар болмайды. Омыртқаны өз осьінде ... ... ... ... арнайы жаттығулар.
1. Тұрған қалыпта қабырғаға жауырынды, жанбасты, балтырды және ... тік ... Осы ... сақтай отырып қабырғадан 1-2 қадам
алға жүру.
2.Шалқадан жатып, қолды денемен бірге ... ... ... және ... ... ... қойып, бас пен иықты жоғары көтеріп, қайта қалыпқа
келу.
3. Шалқадан жатқан қалыпта, қолды денемен түзу ұстап, бел омыртқаны
еденге тигізу. Тұрып түзу ... ... ... еттерін нығайтуға арналған жаттығулар;
Ішпен жатқанда, алақанды төмен қаратып, қолды бірінің үстіне бірін салып,
иектің ... ... ... ... ... ішті ... көтермей, басты иықты, жауырынды
қосып көтеріп ұстап тұру.
2.Баспен иықты көтеріп, қолды баяу ... ... ... ... ... ... иықты көтеріп, қолды жанға созып қолдың саусақтарын ... ... ... ... ... түзу ... кезекпен жоғары көтеру.
5.Екі аяқты түзу жоғары көтеріп 10-15 сек. ұстап тұру.
Іш бұлшық еттеріне ... ... ... ... ... ... тізе және жанбас буындарынан кезекпен бүгіп, жазу.
2.Екі аяқты бүгіп жоғары қарай жазып, баяу түсіру.
3.Кезкпенен екі ... ... ... ... ... ... ... Кезекпен аяқты түзу жоғары көтеріп түсіру.
Омыртқа жотасын нығайтуға және дұрыс қалыптастыру үшін
жасалатын жаттығулар.
1.Тұрған қалыпта гимнастикалық қабырғаға ... үй ... ... ... етін және өкшені тигізіп тұрып осы қалыпты сақтай
отырып қабырғадан алға қарай 1-2 қадам жасау . Қайталау 5-6 рет.
2.Шалқадан ... екі ... түзу ... ... кеудені, аяқты, бір
сызықтың бойына қойып , басты және иықты ... ... ... ... ... тыныс алу. Қайталау 4-5 реттен.
Қаз табанға арналған жаттығулар
1. ... ... ... ұшын ... екі ... ... көтеріп табанның
сыртқы қырымен түсіру. Қайталау 5-6 рет.
2. Екі ... ... ... табанды еденге тигізіп өкшені жоғары
көтергенде
жанына қарай ... ... 5-6 ... ... оңға ... ... .Отырған қалыпта. Қайталау 5-6
рет.
4. Тізеден бүгілген қалыпта өкшені жоғары көтеру, кезекпен және ... ... түзу ... ... ... жазу. Қайталау 5-6 рет.
6. Аяқтың башайларымен майда ұсақ заттарды ұстау және әр жерге
тасымалдап қою. Қайталау 5-6 рет.
Тұрған қалыпта жасайтын жаттығулар.
1. ... ... түзу ... екі ... ... ... аяқтың ұшына
көтерілу кезекпен және екеуін бірге . Қайталау 5-6 рет.
2. Аяқтың ұшын кедергімен көтеру кезекпен және ... ... ... ... ... зат ... ... Қайталау 8-10 рет.
4. Жартылай отырып тұру және ... ... ... ... ... және
өкшемен. Қайталау 5-6 рет.
5. Аяқтың сыртқы қырына тұру, табанға тұру. Қайталау 5-6 ... ... ... башпаймен тұру. 1-2 минут.
7. Тығыздалған доптың үстінде тұрып жартылай және толық отырып
тұру.
Жүріп жасайтын жаттығулар .
1. ... ... ... ... ... айналып жүру.
2. Өкшені сыртқа, аяқтың ұшын ішке бұрып жүру.
3. Аяқтың ұшымен ... ... ... ... емес ... ... жүру.
Кеуде және бел омыртқа остеохондрозына арналған жаттығулар ;
1. Жатқан қалыпта екі ... ... ... терең дем алады, қолды
төмен түсіргенде демді шығарады. Демді дұрыс алу керек. ... ... Екі ... ... ... Еркін дем алу керек.Қайталау 6-10 реттен.
3.Жатқан қалыпта ... ... ... ... ... төсекке басып
батырғандай болады, содан кейін босатады (5-7 сек). Мүмкіндігінше қаттырақ
қысу керек. ... 3-4 ... көк етін дем ... ... 3-4 ... ... аяқты бүгеді. Табан мен шынтаққа тіреліп, жамбасты жоғары
көтереді. Көтерілген кезде бұлшық ет жиырылуы тиіс.Қайталау 4-5 ... ... ... ... екі ... жүзудің әдісін жасайды. Асықпай
бірқалыпты ырғақпен. Қайталау 6-8 реттен.
7.Екі аяақты алма-кезек екі ... ... ... ... ... ... Еркін дем алады. Қайталау 4-6 реттен.
8.Екі қолды алға созып, одан соң ... ... ... ... Қайта
қалпына келеді. Баяу ырғақпен. Дем алу ... ... 4-5 ... ... ... ... ... пен тізеге тіреліп). Екі қолды
алға созып, өкшеге басылып отырады. Орташа қарқынмен. Қайталау 4-6 реттен.
10.Сол қалпында, оң жақ ... сол ... ... ... ... Дем ... ... 6-8 реттен.
11.Оң жағынан жатып; үстінгі аяқты жоғары көтеріп 5-7 сек. ауада ұстап
тұру. Кейін екі ... ... ... ... ... Сол ... ... қайталау. Дем алу еркін. Қайталау 3-4 реттен.
12.Бір ... ... ... ... ... көтереді, ол кезде ... ... ... ... Екінші қолменде соны жасайды. Денені ... ... ... еркін алады. Қайталлау 4-6 реттен.
Ас қорыту ... ... ... ... ... нерв жүйелері қызметінің бұзылуы
мен ағзаға сыртқы жағдайлардың тікелей әсер етуінен және ішкі ... қан ... ... ... ... Ас қорыту
ағзаларының ауруларын ... ... ... ... және ЕДШ-лар қолданылады.
Клиникалық физиологиялық негіздері: шынықтыру ... зат ... ... ... ... ... ... жалпы жұмыс қабілетін арттырады.
Механизмі: ЕДШ жаттығулары іш кеңістігіндегі қысымды ... ... ... өт ... қалыпқа келтіреді. Ас қорыту жүйесіне
ауыр жаттығулар маторлық-сектреторлық ... ... ал ... ... ... Ем ... болуы үшін жаттығу қалпын таңдай
білу керек. Ауру ... ... ... ... ... Шынықтыруларды
суда ( бассейнде, минералды суда) жатқызып, отырып, ... ... 20-40 ... ... /*-24-26 С. ... 12-15 рет. Жеке дара және
топпен.
Гастрит: ЕДШ аурудың ... ... дене ... ... ... соң
жасалады. Асқазан ауруында сөл бөлінген жағдайда минералды суды ... ... ал ... ... ... 15-20 ... кейін ішеді.
Асқазан сөлінің аз бөлінуінде минералды суды жаттығудан кейін тамақтануға
15-20 минут қалғанда ішеді. Сөл аз ... ... ... ал ... ... ... беруге болады. Е.Г.мақсаты:
Орталық нерв жүйесін жақсарту және ... ас ... ... ... ... қан тамыры, зат алмасуды нығайту, іштің
бұлшық еттерін қатайтуға арналған жаттығуларды отырып тұрып жатып жасатып
біртіндеп ... ... ... ... ... ... жаттығуды
жалғастырады. Суда жүзу коньки тебу, шаңғымен жүру.т.б.
Асқазан жарасы мен 12 елі ішек ойық ... ... ... ... жасайды. Қан анализдері (ЕТЖ,
лейкоцид) қалыпты жағдайға жеткенде. Бұндай жағдай аурудың 5-7 ... ЕДШ ... ... ... 2-3 рет 10-12 ... баяу жасалады.
Е.Г.-ны палата жағдайында жасап бірте-бірте күшейтіп барлық ... ... ... іш ... оқыс ... ... ... (0,5-2кг) және 2кг дейінгі тығыздалғын доппен, орындықта
немесе гимнастикалық қабырға ағаштарында жаттығулар ... Таза ... ... 20-25 ... ... ... Асқазан үйқы бездері ауырғанда
қосымша ... ... ЕДШ ... ... ... ... ... Бауыр, өт жолдары зақымданғанда ең алдымен тамақтану тәртібі
жолға қойылады. Адам оң жақ бүйірімен жатқанда өт ... ... ... ... ... ... қолданған жаттығулар дәрісіз де өт жолын
ашып, оның ағып ішекке түсуіне көмектеседі. Е.Г. ... алу және ... ... ... ... ... ... алумен ұштасып отыру керек, өйткені ішке терең дем ... ... көк еті ... ... ... сияқты соққылап әсер етеді,
оның өзі бауыр ішіндегі қан – ... ... ... да өттің жүру
жолынашады Мұндай жаттығу жасаған адамдар оң қырымен жатса, өттің ... ... ... Сол ... төрт ... шынтақпен тіреп, тізерлеп
тұрса, ал жаттығулар жасағандашалқадан жатса, өте ... ... ... бір ... ... ... ... көтеріп қимыл жасау өте
пайдалы.Жаттығулар байыппен, асықпай, ... ... 20-30 ... ... Өт ... қабынуы жоғары температура , ... ... ... ... Ішкі ... ... бұлшық еттер мен байланыс
аппараттарының әлсіреуінен төмен түсуі. Ол кенет ... ... ... көп ... ... ауыр жұмыстан қажыған, әлсіреген
адамдарда кездеседі. Бұған ең тиімді ем гимнастика. Жаттығу ... ... аяқ жағы ... ... ... 1 ... ... 1аяқ, 1 қолды
көтеру, «Қайшы», велосипед, алма кезек ... ... ... тартылуға күш жұмсайтын жаттығулар жасауға болмайды. Мөлшерлі
жүзу, ескек есу, шаңғы тебу, ... ... ... өте ... ... етті ... ... қысымды қалпына келтіреді. Есте ұстайтын
бір жай- ... ... ... құрсау киіп алған жөн. Жаттығулар
басында баяу, ақырын жасалып, біртіндеп күрделенеді. Қанша қайталанатынын
адам өз ... ... ... ... ... ... ... қалыпта, жанбастың астына жастықша қойып ішпен тыныс
алу. Ішті тыныс алғанда көтеріп , тыныс шығарғанда босату. 6-8 ... ... ... ... ... астына жастықша қойып, қолды денемен
бірге ұстап, оң аяқты бүгіп қолмен тартып кеудеге тигізгенде ... ... ... ... келгенде тыныс алу. Осы жаттығуды сол
аяқпен қайталау. Әр аяққа 5-6 ... ... ... аяқты тізеден бүгіп табанды еденге қойып, 1
аяқты түзу жоғары көтеріп «4» санағанша ұстап тұру. ... ... ... ... Тыныс алу қалыпты, әр аяққа 5-6 реттен қайталау.
4. Шалқадан жатқан ... екі ... ... ... ... ... ... бұру. Тыныс алу бір қалыпты. Әр бағытқа 5-6 реттен қайталау.
5. Шалқадан жатқан ... қол ... ... ... ... дөңгеленте
айналдыру.(велосипед). Тыныс алу қалыпты. Қайталау 6-8 рет.
6.Оң қырымен , екі аяқты қосып жатқанда сол ... ... ... ... тартып тыныс шығару. Қалыпқа келгенде тыныс алу. Әр аяққа 5-6 рет.
7. Ішпен жатқан қалыпта сол аяқты түзу жоғары ... осы ... ... ... ... ... ... Осылай оң аяққа қайталау. Тыныс алу
қалыпты. Әр аяққа 5-6 рет қайталау.
8. Төрт тағандап ... ... ... ... белді қайқайтып, басты сол
ға бұрып 5-6 секунд тұру. Қалыпқа ... соң ... ... ... ... ... Әр ... 3-4 рет қайталау.
9. Төрт тағандап тұрған қалыпта , оң аяқты түзу ... ... ... ... ... ... ... Жаттығуды сол аяққа қайталау. Әр бағытқа
5-6 реттен қайталау.
10. Тұрған қалыпта, аяқ иық ... қол ... ... «1-2» ... ... қолды жанына қарай созып, тыныс шығару. «3-4» қалыпқа
келгенде тыныс алу. Жаттығуды сол жағына қайталау. 3-4 рет әр ... ... ... ... ... қойып түзу ұстап, қолды төмен жібереміз.
«1-2-3» санағанда өкшені еденнен көтермей денені ... ... ... екі ... алға ... тыныс шығару. «4» қалыпқа келіп
тыныс алу. Қайталау 6-8 рет.
12. Тұрған қалыпта орындықтың арқасынан ұстап, ... ... ... ... ... тұрғанда тыныс алу. Қайталау 6-8 рет.
13. Отырған қалыпта, екі қолды ... ... ... ... ... түзу ұстап
кезекпен жоғары көтеру. Тыныс алу қалыпты. Әр ... 5-6 ... ... ... екі ... ... қарай еденге тіреп, аяқты кезекпен
дөңгеленте айналдыру. Қайталау 5-6 рет.
15. Шалқадан жатып денені бос ұстап, ішпен тыныс алу. ... ... ... ... ... ішті ... Қайталау 8-10 рет. Жаттығудан кейін
ішке сипалап массаж жасау.
Төсек ... ... және ... ... ... ... ішке ... шалқадан жатқан қалыпта екі қолды жоғары көтеріп
бастан асырғанда тыныс алу, бастапқы қалыпқа ... ... ... баяу бірқалыпты орындалады 4-6 рет қайталау.
2) Шалқадан жатқан қалыпта ішпен дем алу. Тыныс ... ... рет ішті ... ... алғанда іштің бұлшық еттерін
босаңсыту 2-3 рет қайталау.
3) Шалқадан ... ... екі ... ... табанды жерден
көтермей бүгу. Бүгу кезінде тыныс шығарып, аяқты жазғанда тыныс
алу 5-6 рет ... ... ... қалыпта қолды денемен түзу ұстап аяқ пен ... бір ... ... ... баяу әрі ... Тыныс
алу еркін 8-10 рет қайталау.
5) Шалқадан жатқан қалыпта қолды екі ... ... баяу ... ... ... ... келгенде тыныс шығару. 4-6 рет қайталау.
6) Шалқадан жатқан қалыпта оң қырына және сол қырына қарай бұрылу.
сол ... ... ... ... ... ... оң қырына қарай
бұрылу, бастапқы қалыпқа оралу. Тыныс алу бір қалыпты. ... ... ... 2-3 рет ... ... ... қалыпта екі аяқты жайлап бүгіп, табанды жанбасқа
тіреу сосын екі шынтақты және табанды тіреп ... ... ... алу бірқалыпты 3-4 рет қайталау.
8) Шалқадан жатқан қалыпта барлық бұлшық еттерді ... 1 ... жату .
9) ... ... ... ... және ... баяу және біркелкі
саусақтарды бір мезгілде бүгу, жазу. Тыныс алу бірқалыпты.
Қайталау 5-6 рет.
10) Жайлап қолдың ... ... ... тілімен басты айналдыру және
қарсы бетіне жайлап басты оңға, солға айналдыру. ... ... 4-5 рет әр ... ... ... ... төсектен аяқты төмен түсіріп қолды белге қойып
кеудені оңға ... қолы ... ... ... шығару, қалыпты
жағдайға келгенде тыныс алу. ... сол ... ... 3-4 рет.
12) Шалқадан жатқан қалыпта қолды ішке қойып ішпен тыныс алу. ... ... ... ... ... бірнеше рет тарту, тыныс
шығарғанда босаңсыту, 3-4 рет қайталау .
Жүйке жүйесі ... ... ... ... ... және шеткері нерв жүйелерінің зақымдануы
болып 2-ге бөлінеді. Орталық нерв жүйке нерв ... ... ... өзгерістер байқалады. Ал жоғарғы реттеуші орталықта,
анатомиялық ққұрылысында өзгеріс ... онда ... нерв ... ... табылады. Айрықша көзге түсетіні- невроздар. Ми қабының
жұмысына бүкіл организмдердің өзгерістері әсер етеді. ... ... ... жұқппалы аурулар, ағзалардың улануы, зат алмасудың
бұзылуы, шаршап шалдығу, т.б. Нерв ... ... ең ... ... сезімталдық, трофикалық әсерлер кемиді. ... ... ... мүлде қоззғалмай немесе жартылай қимылсыз қалуына
әкеп соқтырады. Оны паралич, парез ... ... сал ... ... ... ... бөлінеді: спастикалық немесе сіресіп қалу және солып қалу.
Бірінші түрі ми қабы ... ... ... ... ... ... ... тырысып қалады. Солғын паралич жұлын мен шеткері ... ... ... ... ... ... ... Тарамыс
рефлекстері төмендеп кейде жоқ болып кетеді, ... ... ... ... Ал ... ... адам ауруды,
ыстық-суықты, теріге тигенді, сипағанды сезбейді немесе қатты сезінеді.
Трофикалық өзгеріс жұлын мен шеткері нерв жүйесі ... жиі ... ... айналысы кеміп, оттегі жетіспейді. Осыдан терінің ойылуы, жара
пайда болып тканьдердің өлуіне, ісінуіне ықпал жасайды. Нерв ... ... ... ұзақ ... Соның әсерінен жүрек –қан тамыр,
тыныс алу, ас ... , зат ... ... ... ... ... әкеп ... Жаттығулар көңіл- күйді көтеріп, ... ... ... ... нерв ... ... ... денеде жаңадан шартты рефлекс қалыптасады. ... ... ... қан мен лимфа айналымын арттырып, тканьдердің
қоректенуін өсіріп, жара ... ... тез ... нерв ... ... тез ... ... жасайды.
Орталық жүйке жүйесіндегі ЕДШ.
Ми қан айналымының бұзылуы, ми шайқалу, жарақаттану, ми ... ... бәрі ... нерв ... ауруларына жатады. Мұндай
қауіпті сырқаттардың кесірінен спастикалық паралич, ... ... ... кему, ақыл естің өзгеруі т.б. көптеген ... ... ... қан ... ... ... миға ... немесе тамырдың мүлде тығындалып қалуына әкеліп соғады. Мұндай
кезде ... ... әр ... ... Бұған душар ететін
факторлар гипертония, адамның дене және ой еңбегімен зорлануы, жұқпалы
ауруы, улану. Ауру ... ... Аяқ ... ... ... ... тыныс алу мүшелерінде өзгерістер байқалып, бір жағы жансызданып
қалады. Кейде тілден де айырылады. Жансызданған ... ... ... сіресіп, жазылмай, бүгіліп қалады. Аяқта керісінше, жазылған еттер
икемге келмей сіресіп қалады. Осының бәрін жеңу үшін 1-ші күннен ... ... ... әр ... ... ... ... 2-ші
аптадан бастайды. Массажбен бірге жасау өте ... ... ... ... ... күйін еңсесін көтеру.
2. жансызданған жағында қан-лимфа және зат алмасуын жақсарту.
3. жүрек қан ... ... алу, ас ... ... қызметін
қалыптастыру.
4. терінің ойылуын, буынның бүгілуін, контрактура болмауын ... ... ... ... ... ... жоғалған қыймыл қозғалысты қалпына келтіру.
6. жүруін қадағалап, өз бетімен кіріп шығып, тамағын алып ішуге
дағдыландыру.
Е.Г. алғашқыда сау ... ... Аяқ ... бүгу ... шыр айналдыру,
дұрыс тыныс алу ... ... сау ... ... осы ... біреудің көмегімен ауырған қолға жасайды. Бүгіліп қалған саусақ,
қол шынтақты ... ... ... ... ... ... жазады, аяқ ұшын
жан жаққа қозғайды. Қыймыл ... ... ... ... әр буында 6-10
рет қайталанады.
Науқасты біртіндеп төсегінде өздігінен аунауға үйретеді. Кейін ешкімнің
көмегінсіз ... ... ... қабырға не төсекке сүйеніп орындыққа
отыруға дағдыланады. Ақырында журуге ... ... ... ... сүйеніп тұрып кемтар аяққа салмақ салып, бұлшық еттерін шыңдайды.
Одан соң буындарды бүгіп –жазып, отырып көреді. ... ... екі ... ... де әрі қарай балдақ таяқпен үйретеді. Инсульт (миға қан
құйылу) ... ... аяқ ... ... . ... ... қалмауы үшін аяқтарын орап басады. Осылай үйренген соң, жаттығулар
жасай бастайды. Баспалдақпен көтерілу, ... ... ... ... қарай еңбекке баули бастайды.
Ми жарақаты. Жарақаттану ашық және жабық болып 2-ге ... ... бас ... мен ... ... Ал ... түрінде ми шайқалуы,
қысылуы байқалады. Қайсысы болса да ... ... ... ... ... лоқсып құсады. Зақымданған ми бөлігінде
қимыл тежелуі, тіл байлануы, есту ... ... ... ... қан ... , сол аурулары білініп, бір жағы жансызданып қалуы
ықтимал. Науқас ауыр ... ... ... соң Е.Г. ... 10-15
күннен кейін. Төсекте шалқадан жатып, орта ... баяу ... ... Е.Г. ұзақтығы 15-17 минут. Аяққа тұрған соң 30-35
минуттан, ... 2-3 рет. ... ... ... оңға, солға бұрып, алға
иіп жан-жағына қисайтып, денемен ... ... ... ... доп лақтыру, көзді жұмып қолды созып ... бір ... ... ... ... жүру ... ... Мұны меңгерген соң өз
бетінше жүру, серуендеу кейбір жеңіл ... ... ... ән-
күй тыңдайды. Гимнастика кезінде әуен ойнату. ... бәрі ... ... ... ... ... ... жарақаты. Омыртқа жотасының жарақаттануы. Егер омыртқаның мойын және
кеуде тұсы ... 2 ... ... ... ал ... және бел омыртқа
зақымданса аяқ запа шегеді. Жұлын ... ... ... ... ... ... алу жаттығулары одан соң аяқ-қол буындарына жасалады.
Қыздыру процедуралары пайдаланады. Өйткені бұлшық еттің тартылуын босатады.
Біртіндеп отруға үйретеді. Екі ... ... ... ... ... ... жаттықтырады. Үй жағдайына шаруашлыққа жеткізіп, өз
тамағын өзі алып ... ... ... ... ... ... Сау қолға жаттығу. Тамыр соққысын санай отырып науқастың жағдайына қарай
жасалады. Қайталау 4 – 5 ... ... ... ... ... ... жазу. Сау қолдың көмегімен жазу.
Қайталау 4 – 5 ... ... алу ... ... 4 – 5 реттен.
4. Сау аяққа жаттығу жасау. ... ... қоса ... ... 4 – 5 ... Иықты жоғары көтеру, төмен түсіру жаттығулары. Қайталау 4 – 5 реттен.
6, Тобық және білезік буындарға баяу жаттығулар ... ... ... ... ... ... 4 – 5 рет.
7. Білекті тік ұстап қолдың басын және саусақтарды қарқынды қозғалысқа
келтіру. Сау қолдың ... ... 3 –4 ... ... ... ... ... қозғалысқа келтіру. Біртіндеп
қозғалысты күшейту. Қайталау. 3 – 4 ... ... ... ... қарай қисайтып, қалыпқа келтіру.Жаттығу жасауға
көмектесу. Қайталау 3 – 4 рет.
10.Тыныс алу жаттығулары. Қайталау 3 – 4 ... ... ... ... 3-4 ... ... ... белді қайқайту. Күшенбей орындау. 3 – 4 реттен.
13. Тыныс алу жаттығулары. Қайталау 3 – 4 реттен.
14. Қолдың саусақтарын ... ... ... ... 8-10 ... Аяқтың саусақтарын жайлап қозғау бүгу, жазу. 8-10 рет.
16. ... ... ... буыннан шыр айналдыру. 6-8 рет.
17. Жайлап қолды білезік буыннан шыр айналдыру. 6-8 рет.
Аяққа тұрғаннан ... ... ... ... ... балдақпен жүріп жаттығу.
2. Екі аяқтың басын бір-біріне жабыстырып ұстап,
өкшені жоғары көтеріп түсіру .
3. Бір ... ... ... ... ... ... түсіру.
4. Бір сызықтың үстінде тұру.
5. Жалғыз аяқпен тұрып, екіншісін жоғары көтеру.
6. Еденнің ... ... ... түзу ... ... Бір сызықтың бойымен жүру.
8. Басты оңға, солға бұру. Қайталау 5-6 реттен.
9. Иықты кезекпен ... ... ... ... 4-5 ... ... білезік буыннан айналдыру. Әр бағытқа 8-10 реттен.
11. Екі қолды жоғары ұстап, қайшылап төмен қарай түсіру. Қайталау 4-5 ... Екі ... ... түзу ұстап жанымен жоғары көтергенде тыныс алып,
төмен ... ... ... 2-3 ... ... ... ... 1 қолды ішке қойып екінші қолмен шеңбер жасай
айналдыру. Тыныс алу бір ... 4-5 ... ... ... ... тізе ... ... солға айналдыру. 4-5 реттен.
Шеткері (перифериялық) нерв жүйесі ауруларындағы ЕДШ
Шеткері нерв жүйесі ... ... ... ... ... қабынуы, ал невралгия – нерв ... ... ... Нерв талшықтарының жарақаттанған бөлігіне байланысты нерв түбінің
қабынуы – радикулит, нерв ... ...... бір ... ...... ... талшықтың қабынуы – поленеврит деп
аталады. Нерв талшықтарының қалпына келуі өте жай болғандықтан ... ұзақ ... ... ... кезде адамның өзі орындай
алатынқарапайым жаттығулар ... Әр ... ... қалыпта
баяу, асықпай жасалуы керек. Жүйке жүйелері ... ... ... ... болады. Шеткі нерв ... Е.Г. ... ... ... ... ... әсер ... Қан айналысын жақсарту және трофикалық әсерін жақсарту.
3. Нерв жүйесі жарақатын қалпына келтіру.
4. ... ... мен ... ... ... буындардың қозғалысын,
бұлшық еттің контрактурасын қалпына келтіру.
Бел радикулитіндегі ЕДШ
Бұл ауру әр түрлі жастағы ... ... ... ... бел аумағындағы омыртқа аралық буындардың өзгеріске ұшырауы. Нерв
жүйелерінің жарақатында трофикалық ... және ... ... ... беті қайтып, асқынуы басылғаннан кейін Е.Г. тағайындалады.
Сондықтан ЕДШ-дың пайдасы мол. Е.Г негізінен саусақ қолдарға барлық ... ... ... ... емдік гимнастиканы омыртқа аралық қалташаларда (грыжа)
жұлынның қысылуы белгісінде жоғары температура, ЭТЖ ... ... қан ... ... қолдануға болмайды.
Жаттығу жасағанда радикулиттегі және омыртқадағы ауырсыну белгілерін
ескере ... ... ... Төсекте жатқан кезде емдік гимнастика белге,
бөксеге, балтырға массаж жасауды үйлестіре өткізіледі. ... ... ... ... ... ... ... көтеру сияқты жаттығулар орындалады.
Жаттығу 10-15 минут, ... 20-25 ... ... ... ... ... ... жаттығулар жасалады; науқас етпеттеп жатып, еңбектеп
тұрады. Сонан соң түрегеліп тұрып алға-артқа, екі жаққа кезек иіліп, ... ... ... ... денені тік ұстап жүреді. Қимыл-қозғалыс
жәй ... баяу ... ... Аяққа әр түрлі жаттығулар жасау. Науқасты
шалқасынан жатқызып 2 тізесінің астына жастықша қояды. Ал ішпен жатқызғанда
іш ... ... ... және ... ... басының астына жастық
қойып 15-40градусқа қояды. 3-5 мин бастап 30мин дейін созып қоюға болады.
Мойын ... ... ... ... жасалады. Иық буындарына жаттығулар гимнастикалық
таяқшалармен және жеңіл жаттығу ... ... ... ... ... отырады.
Бет аумағындағы нерв жүйелерінің зақымданғандағы ЕДШ.
Бұл аурудағы клиникалық белгілері ... бір ... ... ... ... ... ... көз жабылмай қалады, ауыздың бұрышы түсіп кету,
маңдай терісін жиыра алмайды, ұртына жел толтыра ... ... ... Ауру салқын тиуден, жұқпалы аурудан, құлақ ауруларының қабынуы және
т.б. болады. Бұндай жағдайларда мимикалық ... ... ... ... ... қарай тартылуы болады. Бұл ауруда қарқынды және белсенді
түрде комплексті жаттығулар физиотерапия және ... ... ... ... ... ... ... алға қарай бүгу, жазу. Қайталау 5-6 рет.
• Аяқты бүгіп, жоғары қарай созу. ... 5-6 ... ... ... ... айналдыра қозғай отырып жоғары созу.
Қырынан жатқан қалыпта:
• Аяқты жамбас буынынан бүгіп, аяқты созып артқа ... ... ... ... ... 5-6 ... Түзу ... алға және артқа қарай сілку. Қайталау 5-6 рет.
Орындықта отырып екі аяқты түзу алға ... ... ... ... ... жасау.
● Осы отырған қалыпта кеудемен иіліп саусақты аяқтың ұшына тигізу.
●Осы отырған қалыпта тізені бүгіп ұстап, аяқты көтеріп алға ... ... ... ... созу.
●Осы қалыпта аяқты түзу ұстап айналдыру.
●Отырған қалыпта қолды қозғалтпай денені оңға, солға бұру.
●Тұрған қалыпта екі аяқты алшақ ұстап ... ... әр ... ... еңкейіп қолды тигізу.
●Толық және жартылай отырып тұру, осы жаттығуларды ... ... ... 6-8 ... қатты бүгіп жүру . Қайталау 5-6 ... ... ... ... ... еттеріне арналған жаттығулар.
1. Айнаның алдына отырып,маңдайды жиырып жазу. 6-8 рет ... ... ... қозғалса,сау жағын уастап қарсылықпен жасау.
2.Айна алдында тістеніп отырып,ауыз бұрышын ... ... жақ ... ... ... ... алдында отырып,көзді жұму немесе қысу.Қабақты түсіріп,көзді қатты
жұму.Орындау барысында ... ... ... бәсең,егер өздігінен
қозғай алмаса,қолмен жайлап көмектесу керек.
4.Айна алдында отырып. Ерінді трубаға ұқсатып ... ... ... ... ... ... ... терісін сипау.
6.Айна алдында отырып,ерінді қатты жұмып,ұртты жоғары керу.Жаттығу мұрын
арқылы тыныс алғанда ... ... ... ... жанына қарай және төмен қарай керу.6-8
рет қайтталау.
8.Тыныс ... ... ... ... қатты жұму.Егер дұрыс ауа
толтыра алмаса ауру ... ... жақ ... алға және ... ... қозғау.8-10 рет.
Хирургиялық ауруларда ЕДШ-ды қолдану.
Ота жасау ағзалардың тіндерін ... адам ... ... ... Ұзақ ... ... жату науқастың
көңіл- күйі мен белсенділігін нашарлатып, ота ... ... ... ... ... ... ... Науқсты тексеруден өткізіп болғаннан
кейін Е.Г. тағайындалады.
1) көңіл – күйін көтеруге;
2) ... ... ... ... жүрек қан тамыры және қолқа, өкпе жүйелерінің қызметін нығайтуға;
4) ота ... ... ... ... бұлшық еттерді әсіресе тыныс алуға қатысты ... ... ... ... ота ... дейінгі кезеңде жаттығуларды жеке дара
және топпен ... ... ... отырғызып, орындыққа сүйентіп)
жасатуға болады.
Қарсы көрсетілімі: көп қан қақыру. Жүрек қан тамыры жетіспеушілігі ... ... ... дене ... (38º-39º) жаттығу кезінде қан қысымы, жүрек
қағысы, тыныс алуды қадағалайды.
Өкпеге ота ... ... ... ЕДШ. ... ота ... кейбір уақытта қабырғанынң бір немесе бірнешеуін алып ... ... ... тыныс алу қозғалысы қиындайды
Ота жасағаннан кейінгі кезең 2-ге ... Ерте және кеш. ... ... алу ... ... ... жеңілдетуге, өкпенің
ауа айналысын арттыруға арналады. Алғашқы күндері (динамикалық, статикалық)
тыныс алу ... ... ... ... қолданылады. Кеш кезеңінде
жаттығулар асқынуларды болдырмауға , жүрек қан ... және ... ... ... ... ... , иық, ... қол бұлшық еттерінің
нығайтуына бағытталады. Егер асқынулар болса хирургтың қатысуымен ... ... ... ... тұрып, жатып жасайтын жаттығулар жасалады.
Күн өткен сайын жаттығуларды ... ... ... 3 ... ... жүріп, арқа , бел, іш бұлшық еттеріне ... ... ... ... де Е.Г. ... ... ... алу
жаттығуларын жасайды.
Өкпеге зиянсыз ... ... ЕДШ. ... ... плевра
кеңістігіндегі артық нәрселерді ( қан, ... ... ... тазартуға
бағытталған. Жаттығулар өкпені қалыпқа келтіріп, өкпе ішіндегі ... Жара ... соң 2-ші ... бастап терең тыныс алу 3-4 күннен
соң ... алу ... ... ... ... ... ... күре тамырларды қысып тастайды, қоректік ... ... да, ... ... іш ... ... ... тұнып қалуына әкеліп соқтырады.
Ота жасағаннан кейінгі ишемия ауруындағы Е.Г.
Жүрекке ота жасағаннан кейін ... 10-14 күн ... ... Одан ... ... ... ... 3-4 апта ем алады. Осы
аралықта ... ... ... Одан тағы 2-3 апта ... -15-20 ... ... ... 20-30 минут.
Ота жасағаннан кейінгі асқынуларды болдырмау үшін жасалады. ... ... ... ... ... ... ... еттерін
босаңқытуға арналған ... ... ... ... жасалады.
Шеткі қан тамырлары ауруларының
хирургалық емдеріндегі ЕДШ.
Артериялық қан айналысының ауруы физикалық күш түскенде қан айналысының
нашарлауынан ... зат ... ... ... ... әкеп
соқтырады, қыймыл қозғалысы шектеледі. Осы кезде жасалған ... ... қан ... мен зат ... ... кеңеюіндегі (варикоз) хирургиалық емдеріндегі ЕДШ.
Ота жасамас бұрын науқасқа тыныс алу жаттығуларын ... Е.Г. ... ... Қан тамырларының бітеліп қалуының алдын алу және ағзаның
қызметін қалпына келтіру ... ... ... ... ауыр ... жоғарғы дене қызуында, қан тамыры бітелуінің
асқынуы, қан кетуде. Отадан кейінгі жаттығулар ... ... ... жоқ ... жасалып, біртіндеп қыймыл - қозғалысты күшейтеді
кейін, ... сау ... ... 10-15 ... ... 3 рет ал ... ... 2-5-ші күндерден бастап жасайды.
Жүрекке және өкпеге ота жасағаннан кейінгі Е.Г.
Жүрекке ота жасағаннан кейінгі 4-5 күндері жасалатын жаттығулар.
1. ... ...... дене ... ... дем алу , тыныс алу мұрын
арқылы. Қайталау 3-4 рет .
2. Б.Қ- ... ... ... иық ... ... 3-4 рет.
Асықпай жасалады. Тыныс алу тоқтап қалмау керек.
3. Б.Қ - кроваттың екі жанынан ұстап, жайлап ... ... ... сол ... көтермей, өкшені жанбасқа тигізу. Қайтадан аяқты созу.Жаттығу
баяу, тыныс алу бірқалыпты. Қайталау 3-4 рет.
4. Б.Қ - қолдар дене ... ... ... ... соза ... 2-3 рет.
5. Б.Қ - Қолдарды шынтақтан бүгіп, Қолдың саусақтарын бүгіп, жазу. 10-15
рет.
6. Б.Қ - ... дене ... ... ... ... артқа бүгу. Асықпай жәй
қимылмен. Тыныс алу еркін. Қайталау 8-10 реттен.
7. Б.Қ - оң қол кеудеде, сол қол ... кең ... алу. ... ... ... шығару.
8. Б.Қ- қолдар дене бойында. Оң қолмен кереует ернеуінен ұстап оң қапталға
бұрылу. Сол аяқты кереуетке тіреу – ... ... ... тыныс
алу. Б.Қ- келгенде тыныс шығару. Қайталау 2-3 реттен.
9. Б.Қ - оң қол кеудеде, сол қол іште. Терең толық ... алу. ... ... ота ... ... 4-5 күндері жасалатын жаттығулар.
Барлық жаттығулар шалқадан жатқан қалыпта жасалады.
1. Б.Қ - қолдар дене ... ... ... ... ... ... ауыз
арқылы тынысты созып шығару.Жаттығу баяу. Қайталау 2-3 рет.
2. Б.Қ – қолдар дене бойында. Алақанды жоғары төмен айналдыра ... ... ... ... 5-6 ... ... Б.Қ – жоғарыдағыдай. Басты арқа сәл қайырып тыныс алу, басты ... ... ... ... 2-3 реттен қайталау.
4. Б.Қ – жоғарыдағыдай. Кезекпен аяқтың басын бүгіп, жазу. Жайлап ... ... алу бір ... Қайталау 10-12 реттен.
5. Б.Қ – қолдар дене бойымен алақанды ... ... ... және бірге
шынтақ буыннан бүгіп, жазу. Жайлап асықпай жасалады. Тыныс алу бір қалыпты.
Қайталау 10-12 реттен.
6 Б.Қ – ... ... оң қол ... ... ішпен тыныс алу. Тыныс
шығарғанда жәйлап оң қолмен ішті ... ... 3-4 ... ... ... Б.Қ – ... ... жиегінен ұстап, кезекпен аяқтарды 45º-60º - ... ... ... әр ... 3-4 ... Б.Қ – ... дене бойында. Қолды алға және жоғары көтеріп тыныс ... ... ... ... ... ... 3-4 рет ... Б.Қ – кереуеттің екі жиегінен ұстап, шалқадан жатып жүру. Жаттығу баяу.
Тыныс алу бір ... 10-12 рет ... ... қан тамыры жүйесінде аурулары бар науқастарға ЕДШ.
Адам тіршілігінде жүрек – қантамырларының ... ролі ... ... тек сол ... ... арқасында қажетті қоректік
заттармен, оттегімен қамтамасыз етіліп, өндірілген, денеге керексіз заттар
шығарылып отырады. Жүрек ... ... ... бүкіл денеде айтарлықтай
өзгеріс байқалады. Адамның бойында әлсіздік, көңілсіздік, құлықсыздық,
керенаулық пайда ... ... ... тез қартайтады, кейбір түрлері ажалға
душар етеді.
Аурудың пайда ... ... ... көп ... әсер ... Ол ішкі
және сыртқы ортадағы факторлар, мешкейлік, арақ-шарапқа құмарлық, шылым
шегіп никотинмен улану, қимыл-қозғалыстың тапшылығы, ... ... ... ... ... ... жұқпалы ауруларға жиі
шалдығу, тұқым қуалаушылық т.б.
Сондықтан дені сау адамдар да науқастарда күнделікті ... ... ... жаттығуларымен айналысуы қажет. Жүрек ... ... ... ... ... ... ... жүктемелер
Клиникалық физиологиялық негіздері. Дене шынықтыру жаттығуларының ... ... ... оның ішінде жүрек-қан тамырлары мен тыныс ... өмір сүру ... ... ... ... ... адамның
тамыр соққысы жиілеп, қан қысымы жоғарылайды, қан ... ... ... ... да майда қан тамырларда және қаңқа бұлшық еттерімен
жүрек ... ... ... ... ... зат ... ... көрсетілімі; Ревматизмнің жедел қабынуында, ... ... ... ... ... ... ... жүрек аневризмасы, өте жоғары қан қысымында (200/110 жоғары),
қан айналымының жетіспеушілігінде, ЭТЖ ... және дене ... ... ... ... ... ... жеткіліксіздігі пайда болуына қарай 3 сатыға бөлінеді.
1 сатысында ... ... ем ... ЕДШ, ... және ... ... ... тәртібі болып табылады. ЕДШ кезінде ... ... және ... ауру ... ... ... ... болып
табылады. Емдеу курсының 1-ші жартысында жүректен тыс қан ... ... ... ... 2-ші ... жүрек бұлшық еттеріне
арналған жаттығуларға арналады. Жаттығу кезінде науқас жатқан кезіндегі,
тұрғанда, ... ... ... бұлшық еттерді қамтитын ... ... ... Гимнастикалық стенкадағы, орындықтағы,
тренажерлардағы, шарлармен, ... және т.б. ... ... кезектестіріліп жасалады. Жаттығу уақыты 25-30 мин. Емдеу
курсы ортасынан ... күш ... ... ... ... аз қозғалысты ойындарды қосуға болады. Емдеу курсы кезінде
мөлшерлі жүріс кең қолданылуы керек. ... ... ... және ... ... ... табылады.
2 сатысында Е.Г. кең төсек тәртібі методикасы бойынша жасалады. Барлық
бұлшық ет топтарына арналған ... қол, аяқ, ... ... ... алу жаттығуларымен қатар жасалады. Жаттығу ұзақтығы
10-15 мин. ... ... ... ... ... тұру ... ... қосуға болады және жеке жаттығулардың қайталануын
жоғарылату керек, ал ... алу ... ... ... Науқас палатаға
шыққан кезінде мөлшерлі жүруді де қосуға болады..
3 сатысында ЕДШ қолданылмайды.
Жүрек инфаркті (миокард)
Бұл жүрек қан тамырларының бір ... ... ... ... не кенет
түйілу салдарынан жүрек бұлшық етінің, не ... ... ... ... кенет тарылуы, не склероз болып өзгерген тамырдың тығындалуы,
оны қоршаған кішкене ... ... ... ... ... 5-6 ... кейін басталады.
Ауруды ауруханада жатқызып, қажетті көмек көрсетіп, қиын кезеңнен алып
шыққан соң емдік гимнастика тағайындалады. Егер микроинфаркт ... ... соң, ... ... 4-5, ал ... ... ... 6-7
тәуліктен соң дене шынықтыру басталады. Е.Г. неғұрлым ерте ... ... ... мүмкіндік туады. Ол адамның ... ... ... қан тамырларын жақсартып, жүрек (миокард) ... ... күш ... ... ... ауруы, жүрек талмасы. Кенет жүрек
тұсынан инемен піскендей ... ... ... ол ... ... ... ... Мұның себебі жүрек қан тамырлары бірден қысылып, білгілі
бір жерде ... қан ... ... ... ... ұстамасы басылған
соң, электрокардиограммалық көрсету жөнді ... ... ... ... ... 2-3 күннен, ауыр түрінде 7-8 күннен кейін
беріледі.
Е.Г. мақсаты нерв жүйесін қалыпқа келтіріп, ... ... ... ... ... ... ... Жаттығулар шалқая жатқан бойда оң жағына
аударылып отырған кезде жасалады. Барлығы еппен, науқастың жағдайына ... ... ... мөлшері 15-20мин.
Атеросклероз бұл созылмалы індет қан тамырларының ... ... май ... жабысуынан, дәнекер тканьдердің өсуінен ... бәрі ... ... ... содан денеде қан ағымы тоқырап
тоқтап қалады да, ... мен ... ... ... ... болып әр түрлі
өзгерістерге душар болады. Ең көп зақымданатын қолқа, жүректің ... ми, ... ... ірі ... ... асқынса тамыр
жарылып кетуі немесе тығындалып қалуы ықтимал. ... ... ... ... ... ... науқаспен ауыратындарға қимыл қозғалысты көбейтіп, дене ... ... ... ... ішімдік ішпеу. Мұндай науқастарға
көбінесе 2-3 км жаяу жүру өте ... ... ... ... ... арнайы
топтарға барып денсаулығын шыңдау қажет.
Асқынған түрінде қатты ырғықпен, серпінді, жылдам орындалатын жаттығулар
қолданылмайды. ... ... ... қан ... ... дене ... тұрақтандырып, май қабыршықтарының қан тамырларына
жабысуын кемітіп, қант диабетіне қарсы тұрады.жаттығу кезінде әрдайым ... ... ... ... ... жаттығулар иық, мойын, қол бұлшықеттеріне ... 3-5 рет ... ... ... алу ... ... ... ауырған жас адамдар ... ... 4-5 рет ,20-30 мин ... болады. Үлкен жастағыларға жүгіру,
велотренеровкалар (АД) қан қысымы, ... ... ... қадағалай отырып
жасалады. Қарсы көрсетілімі: 1) КРИЗ ... ... 2) ... ... жетіспеушілігінде .
Жүрек қан тамыры жүйесіндегі жаттығулар;
1. Бір орында немесе бөлме ... ... 1-2 ... ... ... Тұрған қалыпта екі аяқ иық деңгейіне, екі қол мықынға қойылады. «1-2»
санағанда аяқтың ұшына көтеріліп, екі иықты артқа керіп тыныс алу, ... ... ... шығару. 8-10 рет қайталау.
3. Тұрған қалыпта, иықты аяқ ... ... ... ... ... ұстап,
қолдың саусақтарын жұмып «1-2» қолды екі жанымен жоғары көтеріп,тыныс алу,
«3-4» бастапқы қалыпқа келіп тыныс шығару. 8-10 рет қайталау.
4. Тұрған ... ... иық ... ... екі ... ... ... «1-2»
қолды жоғары көтеріп тыныс алу. «1-2» қалыпқа келгенде тыныс ... ... ... ... аяқты қосып «1» санағанда оң аяқты жанына қарай созып,
басты оңға бұрып тыныс алу. «2» ... ... ... ... ... қайталау. Әр бағытқа 6-8 реттен.
6. Тұрған қалыпта аяқты иық деңгейіне қойып, екі қолды кеуде тұсында бүгіп
ұстап, «1» ... ... оңға ... қолды жазып тыныс алу. «2» қалыпқа
келіп тыныс шығару. «3-4» сол жаққа қайталау. 6-8 рет әр ... ... ... екі аяқ иық ... ... қолдарды жанға қарай
созып, жұдырықты жұму. Қолдарды алға және артқа қарай айналдыру. Тыныс ... ... 5-6 рет әр ... ... ... ... , екінші емдеу кезеңінде қолданылатын
жаттығулар жиыны;
Кіріспе: 1)шалқадан жатып асықпай, байыппен тыныс алудем ... ... ... ... қосу ... ... қол саусақтарын бүгіп, жазу.
3) тыныс алу 4-5 рет
4) екі аяқтың ұшын алға ... ... Баяу ... ... қолдың басын оңға солға айналдыру. Екі қолмен алма кезек 4-5 ... ... 2-3 ... ... ұшың оңға солға қисайту 3-4 рет.
8) қолды екі қапталда ұстаған бойда алға иіп саусақтарды созу және бүгу.
9) аяқ және ... ... бір ... алға ... ... тыныс алу 1-2 мин
Негізгі: 1)шалқаадан екі қолды қапталда ұстап ... ... ... алу 3-4
рет
2)қолды шынтақтан бүгіп, басын айналдыру 3-4 ... ... ұшын екі ... бір ... ... 4-5 ... қолдың ұшын иыққа қою. Құлашты жайып терең дем алып, алғашқы ... ... 3-4 ... аяқ ... ұшын шыр ... 3-5 ... ... терең дем алу 4-5рет
7) иықты қозғау. Жоғары көтергенде демді ішке тарту, түсіргенде– сыртқа
шығару 3-4 ... ... оң жақ ... одан соң сол ... жату 3-4 ... ... ... тізеден бүгіп, екі жаққа алшақтатып қайта қосу 4-5 рет
11) қолдың ұшын иыққа, екі жаққа төмен түсіру 3-4 рет
12) аяқты ... ... ... ... ... ... ... жасау
13) терең дем алу 3-5 рет
14) ... ... ... ... ... байыппен дем алу
Тыныс жолдары ауруларындағы ЕДШ
Дене шынықтыру жаттығулары тыныс жолдары ауруларында науқастың дем ... ... алу ... ... ... ... созып шығару өкпедегі
ауа айналысын ... ... ... және динамикалық тыныс алу
жаттығулары арқылы реттеп қалыпқа келтіреді. Емдік ... ... ... қан ... ... ... ... жиналған
суларды толық тарқатып, ... ... ... Сонымен қатар
аурудың еңбек қабілетін сақтауына, емнің әсерлі болуына көмектеседі.
ЕДШ механизмі; Сыртқы ... алу ... ... ... кеуде
қозғалысын үлкейтіп , тыныс жолдарының бұлшық еттерін нығайтып, зат алмасу
процесін жақсартады.
Қарсы көрсетілімі; Ауыр ... ... ... ... (50 ... ЭКГ ... дұрыс болмаған жағдайда, тыныс алу
жетіспеушілігінің 3 ... қан ... және қан кету ... алу ... ... ... ... 1.Жалпы сергітетін жаттығулар
(бүкіл ағзалардың жұмысын жақсартуға, тыныс алуды күшейтуге арналған).
2.Арнайы тыныс алу жаттығулары (тыныс жолы ... ... ... мен ... ... ... қолданылады. Бұл
жаттығуларға;
Статикалық - диафрагмалды тыныс алу ... дем алу) аяқ, қол, ... әр ... ... ... береді. Осы жаттығудың әсерінен тыныс
алу жиіленіп реттеледі. Бұл кезде ... ... ... ... ... ... қатаяды.
Динамикалық - тыныс алу жаттығулары қимыл-қозғалыс арқылы жасалады,
тыныс алғанда- қолдарды ... ... сәл ... ... ... ... ... төмен түсіріп, кеудемен еңкейіп, аяқтарды
бүгіп отырып тұру. Бұл жаттығу өкпеде ауа айналымын жақсартады.
Арнайы - ... ауа ... және оның ... ... ... ... Науқасты бір қырымен жатқызып, өкпенің ... ... ... ... ... ... ... ауа
айналысын жақсартуға арналған немесе ... жағы ... басу ... жаттығулар жасалады.
Тыныс жолдары аурулары
Пневмония- өкпенің қабынуы. Білінетін белгілер: ... ... ... ... қызметі нашарлайды, аурудың ыстығы ... соң ... ... Е.Г. ... өкпенің дем алуын жеңілдетіп өкпеге ткань ... ... ... ... алу жаттығулары науқас ... ... ... 10-12 мин ... Ауру ... ... кезде жаттығудың
ұзақтығы 25мин созылады. ... ... ... ... ... созылып,
иіліп әр түрлі қимылдар жасайды. Дұрыс терең дем алуды қадағалайды. Жүру
әдістерінде ... ... ... ... жасайды.
Плеврит - көкіректің ішкі бетін, өкпенің сыртын астарлап тұратын
қабықтың ... ... ... ... қадалып, ентігіп, жөтеліп,
әлсірейді. Екі қабықтың арасы жабысып, бітіп қалмас үшін Е.Г. ... қан, ... ... ... дәнекерлі ткань қалыптасып
қалмауын қамтамассыз етеді. Жаттығулар 8-10 мин, ... ... ... ... ... ... түргеп тұрып жан жаққа иіліп, бұрылып ... ... ... - ... ... Қолқаның қабынуы кезінде Е.Г. басқа жедел
респираторлы аурулар сияқты ... ... ... тағайындалады.
Орташа және үлкен бұлшық ет топтарын ... ... ... ... әр ... ... ... - ауруларда дренажды гимнастика қолданылады. Жаттығулар
(шалқадан, қырыннан, ішпен) жатқан қалыпта қақырықты шығаруға ... ... ... ... әр ... ... келтіріп міндетті түрде жөтелу
арқылы ... ... ... ... үшін ... ... жиналған
жерін алақанмен ұру арқылы жөтелдіреді.
Демікпе- инфекциялы аллергиялы ауру. Адамды тұншықтырып дем жеткізбей
қысады, ... ... ... ... болады. Е.г.-ның негізгі
мақсаты қолқаларды босаңсыту, тыныс алуын қадағалап, кеуде қимылын арттыру.
Демікпеге арнайы жаттығулар ... ... ... ... ... ... ... , ұзартады. Ұстама болмаған ... ... ... ... ... қолданылады. дауыссыз С,З,Ш,Щ,Ж, Р және
дауысты У,Е,И,А дыбыстарын демді ішке тартып, сыртқа шығарған кезде ... ... ... 5-7 сек ... ... 15-20 сек ... 15 сек
жеткізген соң келесі жаттығуға көшеді, ол 2-3 ... ... ... ... БРУУУУ, ШРОООО, ТРОООО.
Бір дыбысқа екінші дыбысты жалғап әндетіп айтады: БР,ВР, ГР, ... Бұл ... кілт не тез ... ... ... ... ... ішке
алғанда, сыртқа шығарған кезде де мұрын арқылы дем алу ... ... ... кеудені көтеріп, басты тік ұстап сыртқа шығарған кезде ... ішті ... ... ... ... кең ... немесе далада
жасалады.
Арнаулы тыныс алу жаттығулары.
1. Тұрған қалыпта айнаның алдында барып қолды іш аумағына бос қойып,
денені босатып ... ... ... (бұл ... іш ... Ішті ... ... алу.(бұл кезде іш керіледі) Иық және кеуде қозғалмауы керек.
Тек ішпен тыныс алынады. Қайталау 2 – 3 ... ... ... ... аяқ, қол, ... ... тек ... тынысалу,
тыныс шығару. Қайталау 4 – 5 реттен.
3. Шалқадан жатқан қалыпта аяқ, қол, денені қозғамай тек ішпен тыныс алу.
Қайталау 4 – 5 ... ... ... отырған қалыпта, екі қолды бүйірге таяп шынтақты жанына
қарай ... алға ... ... ... ... ... ... толық тыныс
шығару. Қалыпқа келгенде терең тыныс алу. Орындау тәсілі өздігінен .
Қайталау 15-20 ... ... ... ... екі ... бастың астына қойып , екі аяқты түзу
тік бірге жоғары көтергенде- терең ... ... ... ... ... және екі аяқты кезекпен жасауға болады. Орындау тәсілі өздігінен. 15-20
рет ... ... ... ... ... сәл көтеріп тізе буынынан бүгіп, іш бұлшық
еттерін босату. Тыныс алу бірқалыпты.
7. Тегіс жерде ... ... ... бастың астына кішкене жастықша
салып, кеуденің астыңғы жағына шиыршықтап оралған тіреуіш қойылады.
Алақанды бастың астына салып үстінгі ... ... ішке ... ... ... ... ... Қалыпқа келгенде- тыныс шығару.
Қайталау 4-5 реттен.
Көкірек қимылына арналған жаттығулар ( созылмалы бронхит, эмфизема, өкпе
қабынуы):
1) Ішпен жатып, екі қолды айқастыра ... ... ... ... ... жоғары көтеріп демді ішке тартады, төмен түсіргенде – дем шығарады
2) Шалқадан жатып, өкше мен желкеге тіреліп кеудені көтеру
3) Етпеттеп ... екі ... ... ... қалыпта кеудені көтеру
4) Орындыққа отырып екі жаққа алма-кезек қисайғанда ... ұшын ... ... ... ... ... ... созу
6) Отырған қалыпта демді ішке тартып, одан соң екі қолды төмен түсіріп иілу
7) Түрігеліп тұрып екі қолды желкеге ұстап, екі ... ... ... екі ... ұшын қарама-қарсы тұрған аяқтың ұшына жеткізу
9) Екі қолды жоғары ұстап ... ... ... ... ... ... Орындықта отырып, екі қолды жоғары көтеріп керіледі.
2) Екі қолмен құшақ жая ... дем ... ... ... дем шығарады.
3) Бір қолды мықынға тіреп екінші ... ... Бір ... ... ... ұшын жерге тигізеді.
5) Орындықтың арқасынан ұстап тұрып еңкейіп қайта тұру.
6) Екі қолды арқада ұстап кеудені кере ... ... ... ұстап,аяқты алшақ қойып екі жаққа кезекпен иілу.
8) Бір қолды мықында ұстап, екінші қолын ... ... ... оңға не
солға кезек бұрады.
9) орындық арқасынан ұстап тұрып аяқты артқа сермейді.
10. Екі ... ... ... ... жоғары көтеріп бір орында жүру.
11. Қолдарды мықынға ұстап, аяқты кезекпен алға ... ... ... ... бір ... ... артқа қояды.
Бұл жаттығуларды орындағанда тыныс алуды тыңғылықты қадағалайды.
Бронхоэктазия ... ... ... үшін ... Шалқадан жатып екі қолды жоғары көтеріп демді ішке алады .
2. Іштің көк етін басып демді сыртқа ... ... ... ... ... ... ... кеудені қысады.
5. Оң жақ қапталдан жатып сол қолды жоғары көтеріп дем алады.
6. ... ... ... демді шығарады, ақырын жөтеліп қақырықтың
түсуіне ықпал жасайды.
7. Еңбектеп тұрып алақанға тіреліп көкіректі көтереді.
8. Басын жерге тигізе еңкейіп көкіректі төмен ... ... ... ... дем алып ... ... ... бүгіп жазады(дем
шығарады).
10.Екі аяқты бірдей бүгіп ішке тигізеді.
Бұл жаттығуларды ... ... , ... тыныс алып қақырықтың көп
түсуін қадағалайды.
Зат алмасудың бұзылуы кезіндегі ЕДШ.
Зат ... тек ... ... салдарынан бұзылып қана қоймай, өзінше
жеке дара ретінде де кездеседі. Оның ... ішкі ... ... ... ... қуалаушылық, организм функциясының орталыққа
лайық өзгеруі, әр түрлі ауруға шалдығу болып табылады.
Денедегі май, углевод, белок сияқты ... ... ... ... ... ... сан ... кемшілік байқалады. Май алмасуы
бұзылса, денеде семіздік пайда болады, углеводтар бұзылса –қант диабеті, ал
белок ... ... ... ... ... етеді.Бұл аталған заттар бір
–бірімен тығыз байланыста. Оның біреуі нашарласа екіншісін қоса зақымдайды.
Осы аурулардың жиі ... түрі ... - бұл ауру 50 ... ... ... көп ... ... өзгерістер жүрек қан тамырларында, тыныс алу жүйесінде, ас
қорыту жүйесінде, остеортроз, аяқ, қол буындары артрозында (қисаюында). ЕДШ
– ға азанғы ... ... ... ... ... ... жаттығу, жүгіру шаңғымен жүру, би, шынығу, суда жүзу, шаңғы
тебу .
Адам қажетті дене салмағын білу үшін Кетле формуласы бойынша есептеп
шығаруға болады. (ИМТ) ... ... ... ... бойы 170см, ... 70кг
ДСИ =24,2кг/м2.Дене салмағы осы көрсеткіштен артық болмауы керек.
|Семіздік ... ... |ДСИ ... ... | |
|0 ... ... |20,0 -24,9 |
|I ... ... ... ... | ... |
| |Өте ... ... | ... | ... ... ... 20,0 кг/м2 ... болған жағдайда тыныс жүйелері (бронхит, туберкулез,
рак) аурулары көбейіп өлімге әкеліп соқтырады. Ал ДСИ 25,0 кг/м2 ... ... ... ... қолға алу керек. ДСИ 30,0 кг/м2 асқанда
өлім көрсеткіштері өте жоғары болады.
Е.Г. негізгі мақсаты; денеде қышқылдану- тотығу процестерін үдету, жүрек -,
өкпе ... ... ішек ... ас ... ... ... көп ... шығуына ықпал жасау.
Семіздікке Е.Г. екі кезеңде қолданылады. Алғашқыда науқас ертемен ... ... таза ... ... ... ... ... Дене
тәрбиесіне үйренген соң екінші кезеңге көшеді. Мұнда бұрынғы жаттығуларға
қоса 100 -200 метр жайлап жүгіреді, 10 км –ге ... ... ... ... шаңғы теуіп әр –түрлі ойындарға ... ... ... құтылуға ынталану керек. Жаттығулардың нәтижесі
тек оның қарқынында емес, ... мен ... ... ... ... 40 -60 минутқа дейін созуға болады. Дене
жаттығулары бірінші күндері жәй жылдамдықпен басталып, кейін орташа
жылдамдыққа ауысады.
Ескерте ... бір жәй, ... ... ... одан организм әлсіреп
витаминнің жетіспеуіне әкеліп соғады.
Қант диабеті – бұл ұйқы бездерінде инсулиннің жетіспеуінен ... ... ... Бұл ... ... көп кездесетін ауру.
Қант диабетінің 2 түрі бар.
1.Инсулинге тәуелді диабет. Ағзада инсулин мүлде бөлінбейді немесе өте аз
мөлшерде бөлінеді. ... ... ... ... ... ... Инсулинге тәуелсіз диабет. Бұл өте жиі кездесетін түрі. Қан құрамында
инсулин көп мөлшерде болғанмен, оған сезімталдық ... ... ... жүдеу, әлсіздік, қышыма, (жазылмайтын жаралар)
жұмыс қабілетінің төмендеуі.
Қарсы көрсетілімі; Қант диабетінің ауыр түрі, гипертония ауруы III ... ... ... ... ишемия ауруында, жұқпалы
ауруларда, қан айналысының жетіспеушілігінде, дене ... ... ... ... ... ... жұмыс жасаумен
басталады. Жаттығуды жүргізгенде дәрігердің қадағалауында болып,
науқастың қан құрамындағы қант ... кіші ... ... ... ... ... Е.Г. - мен шұғылдану кезінде инсулиннің мөлшері
төмендейтіндіктен ... ... бір ... ... ... инсулинді ектіріп
және жеңіл тамақтанып алу керек. Науқас 1-2 түйір қантты өзімен бірге алып
жүру керек. Өзін жайсыз сезінгенде қолданады. Ал ... ... ... ... және ... суға ... болады. Жаттығуларды аз қозғалыстан
бастап бірте-бірте жүктемелерді көтеруге болады. Дене тәрбиесін орындағанда
адамның төзімділігі мен жұмысқа қабілетін арттыру қажет, ол үшін организмге
барынша көп ... ... ... керек. Бұл жаттығулардың ең үлкен
мақсаты. Бұл көрсеткіш өсу үшін адам ... ... бір ... ... Мәселен жүгіру, шаңғы тебу, суда жүзу, велоспорт, ... ... т. ... қарсы жаттығулар.
1. Шалқадан жатып «1-2» дегенде екі қолды жоғары көтеріп, созылып ... алу, «3-4» ... ... төмен түсіріп, демді сыртқа шығару.
Қайталау 5 – 6 рет. Орташа ырғақта.
2.Жатқан қалыпта терең тыныс алу, ... ... ішке ... ... ... Қайталау 6 – 7 рет. Екі ... ... ... ... қалыпта қолды шынтақтан бүгу, жұдырықты қатты түйіп, аяқтың басын
иіп, терең дем алу. Бастапқы ... ... ... ... шығару. Қайталау
6 – 7 рет. Жылдам қарқынмен.
4.Жатқан қалыпта қолды екі ... ... ... ... ... дем алу,
тізені бүгіп, кеудені жинап, демді шығару. Екі ... ... ... 5 – 6 реттен.
5. Екі қол қапталда ұстаған бойда отыруға тырысу. «1-2» дегенде отыру, «3-
... ... ... ... ... бірқалыпты, ырғақпен.
Қайталау 4 – 5 рет.
6.Отырған қалыпта, қолды ... ... иық ... алға ... ... Екі ... бірдей орташа жылдамдықпен.
Қайталау 5 – 6 реттен.
7. Түрегеліп тұрып, орындықтың арқасынан ұстап жүреден отырып ... ... ... ырғақпен. Қайталау 5 – 6 реттен.
8. Оң жанбасты орындыққа ... ... ... тұрып, сол аяқты алға,
артқа сермеу. Екі аяқпен кезек мейлінше жоғары сермеу ... 6 – 7 ... ... ... ... ... ... басты алға тастап, қолды төмен
түсіріп ... ... Баяу ... ... дем ... қадағалайды.
Қайталау 5 – 6 реттен.
10.Тізені жоғары көтеріп бөлме ішінде жәй жүру. ... ...... ... көтеріп, қалыпты қадаммен асықпай және шапшаң жүру.
Сабырлы ырғақпен дем алуды қадағалайды. 30 – ... ... ... ... ... дем алып ... ... түсірген кезде
демді сыртқа шығару. Асықпай ырғақты түрде ... 25 – 30 ... ... ... ... ... тіреу, алма кезек оңға, солға қисаю. Баяу
қарқынмен. Қайталау 4 – 5 реттен.
14. Сәл ... ... ... қабырға сағаттың маятнигіндей тербелту. Екі
қолмен ... ... ... ... тербету. Денені босаңсыту
керек.
Қайталау 2 – 3 ... ... ... ... жүру. Еркін дем алу керек. 1 – 1,5 минут
Зат алмасудың ... ... ... ... қол ... ... аяқ иық деңгейінде. Қолдың саусақтарын
айқастырып алға ... ... ... көтергенде, аяқтың ұшына тұрып артқа
керіліп тыныс алу. Қалыпқа ... ... ... ... 4-5 ... ... ... бір қол жоғары, бір қол төменде жайлап қолды жоғары,
төмен ауыстыру. Тыныс алу бір ... ... 8-10 ... ... ... бір ... ... ұстап, аяқты, артқа ... ... ... ... ... Тыныс алу қалыпты. Қайталау 4-5 рет.
4. Тұрған қалыпта ... ... ... аяқ иық ... ... ... тыныс шығару. Қалыпқа келгенде тыныс алу.
5. Екі қолды төбеге ұстап, аяқты қосып оңға қисайғанда оң ... ... ... ... ... тыныс шығару. Қалыпқа келгенде тыныс алу.
Жаттығуды сол ... ... Әр ... 4-5 реттен.
6. Екі қолды мықынға қойып, аяқ иық деңгейінде. Кеудені оңға бұрғанда екі
қолды жанына ... ... ... алу. ... ... тыныс шығару. Осы
жаттығуды сол жанына қайталау. Әр бағытқа 3-4 реттен.
7. Жайлап бір қалыпты жүру 2-3 минут.
Қабырға ағашында ... ... ... ... Оң ... ... ... ұстап, сол қолды мықынға қойып, сол аяқты
түзу ... ... ... ... 5-6 ... Оң ... қабырға ағашынан ұстап, сол қолды жоғары көтеріп, аяқты түзу
қойып, жанбасты солға жіберіп оңға иілу. ... ... ... 6-8 ... Қабырға ағашынан ұстап отырып, тұру. Қайталау 5-6 реттен.
4. Қабырға ағашына артымен тұрып, ағаштан ұстап отырып, тұру. 6-8 ... ... ... ... ... ағашқа қарай жіберіп, артқа иілу. 5-6
рет.
6. Қабырға ағашына оң жағымен ... оң ... ... ... алға ... ... екінші жағына қайталау. 5-6 реттен.
7. Жай жүру, жеңіл жүгіру – 60 метр.
Медициналық бақылау негіздері.
Дене тәрбиесі ... мен ... ... ... ... ... ... сақтау саласының ажырамас бір бөлігі.
Дене шынықтыру және спортпен ... ... ... ... ... ... тексеру. Спортпен шұғылдануға, дене шынықтырумен айналысуға
берілетін алғашқы рұқсат. ... ... ... дене ... қарайды.
2) Қайталап тексеру. Әрдайым спортпен шұғылданудың адам ағзасына әсерін
айқындау.
3) Қосымша тексеру. ... ... ... ... және ... ұзақ ... ... науқастанғаннан кейін дәрігерлік
тексеруден өткізу.
Денсаулықтарына байланысты оқушылар мен ... ... және ... ... 3 ... бөліп жаттықтырады.
1) Негізгі топ – денсаулықтары қалыпты ағзаларында өзгерістері жоқ ... ... ... топ – ... ... бар оқушылар.
Дене шынықтыру мен спорт сабақтарына қатысады, ... ... ... ... Спорттық жарыстарға қатыстырылмайды.
3) Арнайы дәрігерлік топ - денсаулықтарында физикалық ... ... бар ... дене ... ... ... да ... айналысады. Жарақаттанған және ауырып ем алғаннан кейін уақытша
немесе ... дене ... ... ... ЕДШ ... тәжірибеде спортпен шұғылданатындардың физикалық жұмыс
қабілеттерін бағалау үшін ... ... ... Ең көп
тараған түрлері – велоэргометрия және степэргометрия . Тексеруді жүргүзу
алдында және жүктеме ... ... ... ... соғысын тексеріп,
жүрек соққысын кардиограммаға түсіріп, қан қысымын ... Осы ... ... ... және ... ... ... анықтайды. Медициналық бақылау және ЕДШ арқылы өкпедегі ауа
айналысын, сыйымдылығын, сыртқы ... алу ... мен ... ... ... мен тыныс алу тереңдіктерін зерттейді. Дені сау
адамдардың тыныс алу ... 14 ... 18-ге ... 1 ... Спортшылардың
тыныс алу жиілігі аздау болады 8-ден – 16-ға дейін 1 минутта және тыныс алу
тереңдігі үлкен болады.
Спирометрия - ... ауа ... ... ...... ... ... өлшеу.
Миотанометрия – бұлшық еттердің қуаттылығы мен ... ... ... ... бір ... дене ... ... жерлерді,
дене шынықтыру сабақтарына дәрігерлік педагогикалық бақылау жасау, спорттық
жарыстарды қамтамассыз ету болып табылады. Дәрігер ... ... ... ... ... ... тазалық жағдайларын тексереді.
Ауасын, жарықтандырылуын, желдеткіштерін, ойын ... ... ... ... ... ... ... киім, аяқ киім, ішкі
тәртіп, аптечкаларды,тазалық журналдарын тексереді.
Спорттық жарақаттану.
Спорттық жарақаттанудың алдын алу ... ... ең ... ... Спорттық жарақаттар дене тәрбиесі сабақтарында, ... ... ... ... жарыстар және саяхатқа шыққан
кездерде кездеседі .
Жарақаттану – ... және ауыр түрі ... 2- ге ... ... – жырып кету, көгеріп қалу, жеңіл сіңірлердің
созылуы, байланыс аппараттарының зақымдануы ... ... ... ... ауыр ... – қатты ісініп кету, бұлшық еттердің талшықтарының
үзіліп кетуі, саусақтардың ... ... ... ... ... еңбек
қабілеттерін жоғалтқандықтан жарыстан шеттетіледі.
Спорттық ауыр жарақат – буындардың шығып кетуі, ... ... ... ... Ауыр ... АКТ жасалып 3 адам қол қойып, 2
дана толтырып емдеу орындарына жіберіледі. Әрі ... ем ... ... ... ... толтырылады.
Жарақат алушыларға дер кезінде алғашқы дәрігерлік ... ... ... қысқартады және асқынулардың алдын алады.
Акушерлік пен гинекологияда ЕДШ қолдану.
Жүкті әйелдерді ЕДШ-дың көмегімен босандыруға дайындаудың ұзақ ... бар. ... және ... ... ... дене ... зор. ... емдік гимнастика гигиеналық фактор ретінде және
денесінде үлкен қайшылықтар болмау үшін беріледі.
ЕГ-ның ... ... ... ... зат ... ... жанбас, аяқ, іш бұлшық еттерін нығайту. Буындардың қозғалысын ... ... ... ... ... ... дағдыландыру. Босанғаннан
кейінгі асқынуларға жол бермеу. Кіші жанбастың қан ... ... жеке дара ... топпен жасауға болады. Алғашқы 2-3 айда ... ... ... ... бұл ... бала толық орнықпаған, сондықтан
түсіп қаупі бар. ... ... қан ... ... ... бөлу ... ... немесе шалқадан жатып жасалады. Аяқты тізеден бүгу-жазу,
жоғары көтеріп төмен түсіру, 2 ... ... ... 2 аяқты алма кезек
екі жақа сермеу. Күніне 2 ... ... ... ... ... ... ... хирургиялық немесе акушерлік көмек қажет ететін
жағдайда, ... ... ... ... ... пен ... қабынуы, қан қысымы жоғары болғанда, токсикоздың ... ... ... ... ... ... және қан тамырлары
ауруларында қояншықта ... ... ... үш ... тұрады: 1) 1-16 апта; 2) 17-32 апта, 3)
33-40 аптаға дейін. Жүктіліктің бірінші ... ... ... айнуы,
құсу, тәбеттің нашарлауы, ащы тамаққа құмарту, дәм сезудің ... ... ... ... болады. Сондықтан ЕГ мақсаты: жүрек- қан тамыр,
тыныс алу жолдарын ... ... ... ... арқа ... еттерін
нығайту.
Жүктіліктің екінші кезеңінде: Бұл кезде іштегі шарана жетіліп, әйелдің
көңілі көтеріліп, асқа ... ... ... ... Бұл ... ... тыныс алу, бұлшық еттерді босаңсытуға, жүрек - қан тамыр,
қан айналыстарын жақсартуға ... Ал ... ... ... ... кезеңі: Бұл кезеңде әйелдердің қадымы
қысқарып, жанбас ... ... ... ... ... ... ... отырып жасалады. Жеңіл жетілдіру жаттығулары жасалады. Жүру,
қыдыру, тыныс алу жаттығулары қолданылады. Жаттығулар:
1) Аяқтың ұшымен және қырымен ... ... 2-3 ... ... алу ... 2) Жүру ... екі ... бүйірге қойып, иықты алға, артқа
айналдыру. 10-15 рет. 3) Басты оңға ... бұру және алға ... иу. ... рет.
4) Қолды екі жақа созып, кеудемен алға еңкейгенде тыныс шығару. Бастапқы
қалыпқа ... ... ... алу. 5) ... қосып тізерлеп отырғанда, қолды
санның үстіне қойып, өкшеге отырып тұру. ... 6) Иық ... ... ... оң ... ... сол ... жайлап көтеру. 5- рет.
Босанғаннан кейінгі кезең. Жүкті болған әйел организімінде ... ... ... ... ... ЕГ ... Денедегі барлық
мүшені қалпына келтіріп бір жүйеге келтіру, жатырдың тез ... ... ... ... етпен сіңірдің орнына келуі, ауырғаны басылып, жүйке
жүйесінің тынышталуына әсер ету. ... ... тек ... ... орындалады. Кеудені, ішті қозғап, терең дем алуға және ... зер ... 2-3 ... аяқ - ... құрсаққа, жанбасқа,
жасалады. Өте жай байыппен орындалады. 4-ші күні түрегеліп күніне 2 рет
емдік ... ... ... орындайды. Жаттығу алдында қуықпен
ішекті ... ... ... соң сулы ... денені сүртеді.
Перзентханадан шыққан кейін де ... ... 2 ай ... ЕГ ... ... ... ... бұлшық еттің қатаюына қажет.
Жаттығулары: Қол және аяқ саусақтарын ... 1 – 2 ... ... жазу 5 – 6 ... ... ... ... қолды жоғары көтеріп,
аяқты созып дем алу. Қалпына келгенде дем шығару. Терең дем ... ... және ... ... жаттығулар: 1)Шалқадан жатып, аяқты созып,
қолды ... түзу ... 2 ... ... ... көтеріп керуетке тигізіп
тыныс алу, ... ... ... ... 3-4 рет ... Шалқадан жатып, аяқты созып, қолды денемен түзу қойып, оң аяқты ... ... ... оң ... ... сол ... ұстап тыныс шығару.
Бастапқы қалыпқа ... ... алу. ... ... ... ... Әр
бағытқа 3-5 реттен. Асықпай баяу жасалады. 3) ... ... ... ... екі қолды кеудеге қойып, қолды жанына қарай жазғанда, алақанды ашып
тыныс алу, ... ... ... шығару. 4-6 рет қайталау.
4) Шалқадан жатып, денеңі және аяқ қол ... ... ... ... минут жату. Тыныс алу бір қалыпты.
Гинекологиялық аурулардағы ЕДШ.
Көптеген ... ... ... ЕГ ... ... ... жатырдың қабынуы кезінде, қан қысымы жоғары болғанда
және ауырсыну ... қан ... ... ісіктер.
ЕГ мақсаты: жатырдағы қабынуды азайту, жанбас және іштің ... ... ... ... қабілетін нығайту. Жаттығуларды жай қозғалыста
тізерлеп отырып, тұрып, шалқадан және ішпен жатып жасайды.
Жаттығулары: ... ... ... ... және жанбастан бүгіп, табанды
жерден көтермей жасайды. ... түзу ... ... ... ... екі ... ... қайшылау. Өкшені жоғары көтеріп аяқтың ұшымен жүру. статикалық
жаттығулар. Жаттығу күнделікті 10-15 минут жеке, ... ... 20-25 ... ... ... ... Шалқадан жатқан қалыпта аяқты, қолды денемен түзу ұстап, қолды бастан
асыра жоғары көтеріп кереуеттен ... ... алу. ... ... ... Қайталау 3 – 4 реттен.
2. Шалқадан жатқан қалыпта ... түзу ... ... ... ... ... ... түйіп, бірмезетте аяқтың бастарын сыртқа қарай
қайыру. Қолдардың басын жазып , аяқты табанға ... ... ... ... ... орташа. Қайталау 5 - 8 рет.
3. Шалқадан жатқан қалыпта, ... ... ... түзу ... Оң
аяқты сол аяқтың үстіне қойып, бір мезетте оң қолмен ... ... ... ...... шығару. Бастапқы қалыпқа келгенде –
тыныс алу. Сол ... ... Әр жақа 3 – 5 рет ... ... ... жатып, аяқтарды түзу ұстап, сол ... ... оң қол ішке ... 1,2,3,4 ... ауыз ... ... ішті ішке ... тартып және қолмен басу.5,6,7 дегенде мұрын арқылы
тыныс алып іштің еттерін босату керек. Қайталау 3 – 4 рет. ... ... 2 – 3- тен ... тұру ... ... ... ... алуды
қалыптастырады.
5. Шалқадан жатып аяқ, қолды денемен түзу ... ... ... ... ... алу ... Дем алу 1 ... Шалқадан жатып аяқты түзу ұстап, қолдарды бастан асыра ұстаймыз. Аяқты
төсектен көтермей , тізе және ... ... бүгу – ... шығару. Бастапқы
қалыпқа келгенде – тыныс алу. Оң ... дәл ... ... 3 – ... Шалқадан жатып аяқтарды тізеден және жанбастан бүгіп ... ... ... Аяқ басы мен ... тіреліп, жанбасты төсектен 10 –
15 см –ге ...... алу. ... ... ... – тыныс шығару.
Қайталау 3 – 4 рет. ... ... ... ... аяқ , ... ... түзу ұстап. Сол аяқты, оң аяқтың
үстіне қойып сол ... ... оң ... ...... алу. Сол ... созылып, оңға бұрылу – тыныс шығару. Шалқамен ... ... келу ... алу. Бастапқы қалыпқа келу – тыныс шығару. Сол жағымен дәл ... Әр жақа 3 – 4 ... ... ... жату. Толықтай барлық бұлшық еттерді босаңсыту. Дем алу 1
минут.
10. Оң ... ... оң ... ... ... ... Сол ... тізеден және
жанбастан бүгіп ішке тигізу – тыныс шығару. Бастапқы қалыпқа келу – ... Әр ... 3 – 5 ... қайталау.
11. Шалқадан жатып аяқтарды түзу ... ... ... ... ... ... отырып, қолдарды екі жанымызға созып – тыныс алу.
Бастапқы қалыпқа келгенде – тыныс шығару. Қайталау 4 – 6 ... ... ... Жанбас бұлшық еттерін жиыру – ... ... ... – тыныс алу. Қайталау 3 – 4 реттен , бұлшық ... ... ... жасау керек.
13. 4- ші жаттығуды 3 – 4 рет ... ... ... ... ... Шалқалай жатып жасалады.
1. Кезекпен әр санды ішке қарай тарту.
2. Аяқтарды түзу ұстап, барынша тікейтіп ... ... ... ... ... алып ... ... теуіп бара жатқандай қозғалу.
5. Аяқтарды көлденең қайшылау, қөтермей және сәл ... ... ... ... ... ... көмегімен отыру қалпына келу.
8. Сол және оң жанына бұрылу аяқтардың көмегімен, ... ... ... ... ... шынтақ пен аяқ басының көмегімен.
10. Ішпен дем алу.
Жаттығулар: Оң қырымен жатып жасалады.
1. Үстіндегі аяқты жоғары ... алға ... ... ... ... ішке қарай бүгу.
3. Үстіңгі аяқпен жасбас буынында ... ... ... ... Кезекпен әр аяқты жоғары көтеру.
2. Еңбекту қимылын жасау.
3. Тіземен ,шынтақпен бүгілу, тіземен қол басымен бүгілу.
4. Аяқтарды кезекпен көтеріп, ... ... ... ... түзу ... ... жоғары көтеру.
6. Аяқты және кеудені бір мезетте көтеру.
7. Аяқ ... жан ... ... Екі ... алға ... ... ... тұрып жасалады.
1. Арқамен жоғары қарай барынша бүгілу.
2. Кезекпен аяқтарды жоғарыға және жанына қарай көтеру.
3. Кезекпен оң қол мен сол ... ... және сол қол мен оң ... ... Оң ... ,сол жақ шынтаққа және сол тіземен , оң жақ ... ... ... дене ... жас ... ... ... үлкейгендегі
функционалдық мүмкіншіліктері мен денсаулық денгейлерін айқындайды. Жас
нәрестелердің ... ... туа ... ... ... да, өсе келе ... ... шартты қозғалыс рефлексі
болып біртіндеп жойылады. Мектепке дейінгі және мектеп жасында ... ... ... бастайды. Дене тәрбиесі жас балалардың
денсаулықтарын ... ... ... ... әсерлерге әсіресе
жұқпалы ауруларға қарсылығын оятуға, қозғалыс мүмкіндіктерін жетілдіруге
бағытталады. Балаларға дене жаттығулары 3(үш) ... ... ... ... ... Баяу жаттығулар.
3. Қарқынды жаттығулар.
Дене жаттығуларын жасау үшін қозғалыс аппараттары мен ... ... ... ... 4 ... жіктейміз.
1,5 айдандан - 4 айға дейін,
4 айдан - 6 айға,
6 айдан - 9 ... ... - 12 айға ... жаттығулар жас нәрестелерге массажбен бірге температурасы 20º-
22ºС болатын ... ... стол ... ... Оған 4 ... төсеніш төселіп бетіне таза жаялық жайылады. Жаттығу кезінде ... ... ... ... ... ... балаларға
күніне 2-3 реттен, ұзақтығы 6-8 минут. Анасының немесе жаттығу ... ... ... әрі ... тырнақтары алынған болуы керек.
Балаларға жаттығу кезінде жылы сөз ... ... ... 1,5 – дан 4 айға ... ... ... ... сипау және
тітіркендіру әдістерін қолданады.
Еңбектеу рефлексі – баланы ... ... ... аяқ ... ... ... ал ... алақанды тіресең аяғымен итереді.
Ұстау рефлексі – алақанына саусағыңды тигізсең бірден ... ... ... ... 3- 4 айға ... ... жазу рефлексі – омыртқа жанындағы қырыннан жатқызып жанбас тұсынан
мойынға қарай жеңіл басып сызса кеудесін жазады. Бұл рефлекс 3-4 айға ... :
1. ... ... Арқасын аяғын сылап сипау.
3. Рефлекторлы еңбектеу.
4. Оң қырымен жатқызып тітіркендіру арқылы кеудесін жазу.
5. ... ... ... ... ... Сол ... ... тітіркендіру арқылы кеудесін жазу.
7. Ішті сылап сипау.
2- топ 4 ... – 6 айға ... ... аяқ қол ... ... ... жаттығуларын баяу жасауға болады. Бұл кездерде түрлі қимылдар жасатып,
аунатып ішпен, шалқадан жатқызып, ... ... ... 5 ... қолы ... заттан ұстау арқылы өздігінен отыра
алады. Бірақ бұлшық еттерінің әлсіздігінен ... тез ... ... пайда
болады. Қолтығынан демеу арқылы аяғынан тік тұра алады. 6- айлығында бұлшық
еттері жетіліп өздігінен еңбектейді.
Жаттығулары:
1. Ішпен жатқызу.
2. ... ... Екі ... жазып кеуде тұсында айқастыру.
4. Шалқадан жатқызып аяқ, тізе, жанбас буындарын бүгіп – жазу.
Әр жаттығу 3-5 рет қайталанады.
3 – топ: 6 ... – 9 айға ... ... ... ... ... Өздігінен отырып тұрады. Столға сүйеніп айналып жүреді.
Жаттығулары:
1. 2 қолын алға созып жоғары көтеру 4 – 6 рет
2. 2 аяғын бір ... ... жазу 4 – 6 ... 2 ... ... ... ... кеуде тұсында айқастыру 6 – 8 рет
4. Жайлап ... ... 4 – 6 ... топ: 9 ... – 12 айға дейін ақылмен жасай бастайды. 11 – 12 ... ... ... аяқ ... киуге талпынады. Қолынан жетелесе
жүре де ... ... ... ... ... ... айтады.
Кейбір заттардың атын біледі. Бұл кездерде ойыншықтармен және әр ... ... ... ... ... ... балалардың
денсаулығын нығайту және қозғалыс дағдыларын қалыптастыру.
Балабақшадан бастап, мектепке дейінгі жастағы ... ... ... ... ... жотасын дұрыс қалыптастыру, ... ... ... ... қаз ... ... жүгіру ұзындыққа, қашықтыққа секіруді үйрету, допты лақтыру, қағып
алу, гимнастикалық жаттығуларды орындау. Мамандардың есептеуінше қозғалысты
қанағаттандыру үшін 3 – 4 ... бала ... ... – 10500 ... ... бала ...... дейін, 7 жастағы бала 14000-нан –
15000-ға, 8-10 жастағылар 15000-20000-ға, 11-14 жастағылар 20000-25000 – ға
дейін ... ... ... денсаулығын жақсартуға дене бітімінің жақсы жетілуіне ... дене ... ... емдік әсерлері мол. Емдік дене шынықтыру
Рахит, Гипотрофия, босану кезіндегі ми ... ... ... ... кеңінен қолданылады.
Рахит ауруындағы ЕДШ қолдану:
Рахит – зат ... ... ... ... ... дерт. Бұл ауруды
емдеуде ... ... ... тағамдар, дәрумендер ( вит. Д ... және ЕДШ ... ... балалардың сүйектері
қатаймағандықтан ... ... ... ... тұрады. Е.Г. тек
шалқадан жатқызып жасайды. Жаттығу массажбен алмасып отырады, ... ... 12 ... ... екі ... ... ... Қолды жайлап жанына созып кеуде ... ... 3 – 4 ... Аяқты кезекпен дөңгеленте айналдыру 3 – 4 рет әр ... ... ... ... ... ... 2 аяқты бүгу жазу 3 – 4 рет.
6. Шалқадан жатып аяқты 90º-қа ... 2 – 3 ... ... ... 30 ... ... ... қолдану.
Гипотрофия тамақтанудың бұзылуына байланысты қатты арықтаудан болатын
созылмалы дерт, 1- ші ... ... ... ... тек ... ... Жалпы жағдайын жақсарту үшін, салмақ қостыру, ... ... үшін ... мен ... массж қолданылады.
Жаттығулары:
1. Сипалау массажы кеудеге 30 – 40 сек.
2. Қолға 30 – 40 ... Ішке ... ... ... ... Аяққа, жанбасқа массаж жасау 1 минут.
6. Шалқадан жатқызу.
7. Аяқты бүгу - жазу 3 – 4 рет.
8. Қолды ... жазу 3 – 4 ... Ішке ... ... түзу ... ... 2 – 3 рет.
11. Кеудеге массаж 40 сек.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 46 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Емдік дене шынықтыру12 бет
Дене шынықтыру сабағында дәрігерлік-педагогикалық бақылау10 бет
1) Суық және ыстық басып емдеу әдістері 2)Емдік балшықтар және емдеу әдістері12 бет
Ағзаны шынықтыру жүйесі8 бет
Балалар бақшасындағы дене шынықтыру10 бет
Балдың емдік қасиеті.19 бет
Дене шынықтыру7 бет
Дене шынықтыру жайлы8 бет
Дене шынықтыру жүйесі7 бет
Дене шынықтыру және спорт педагогикасы – педаогикалық білімдер саласы және жалпы мәселелері24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь