ЕҚазақстан Республикасындағы еңбек нарығының дамуы

Жоспар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І. Еңбек нарығы: қасиеттері мен оның тепе.теңдігі
1.1. Еңбек нарығы: оған сұраныс пен ұсыныс қасиеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. Еңбек нарығының түрлері мен жалақы тағайындау әдісі ... ... ... ... ... ... ..10

ІІ. Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығының дамуы
2.1. Қазақстан Республикасының еңбек күшінің қажеттілігін жоспарлау ... ..17
2.2. Қазақстан Республикасында жұмыс күшіне сұраныс пен ұсынысқа әсер етуші факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
2.3. Қазақстан Республикасының еңбек нарығындағы проблемалар мен оны шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .41
        
        Жоспар 
Кіріспе.......................................................................................................................3
І. Еңбек нарығы: қасиеттері мен оның тепе-теңдігі
1.1. ... ... оған ... пен ... ... ... нарығының түрлері мен жалақы тағайындау әдісі..........................10
ІІ. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... күшінің қажеттілігін жоспарлау......17
2.2. Қазақстан Республикасында жұмыс күшіне сұраныс пен ұсынысқа әсер етуші факторлар.....................................................................................................21
2.3. Қазақстан Республикасының еңбек ... ... мен оны шешу ... ... тізімі.............................................................................41
КІРІСПЕ
Бүгінгі таңдағы ауқымды өзгерістер кезеңі қоғам өмірінің барлық саласын жан-жақты қамтуда. Сол ... ... ... мүлдем жаңартып, экономикалық әлеуметтік және рухани дамуға жол ашатын демократиялық қоғам ... сай ... ... ... ... Осы ... әлеуметтік, күрделі мәселелерді шешу - бүгінгі күннің ... ... бірі ... ... Әсіресе, соңғы жылдары экономика елімізде түбірлі өзгерістер орын алуда. Мұның өзі қоғамдық және өндірістік қатынастарда болып ... жаңа ... мен ... ... ... қатар, еңбекақы және еңбек қатынастарын реттеудің бұрын қолданып келген әкімшілік ... ... ... сай ... ... ... да бұл саланы түбегейлі реформалау, яғни еңбек қатынастарын реттеудің нарықтық әдістеріне көшу күн тәртібіне қойылады. Еңбекақы ... ... - тек ... ғана ... сонымен бірге әлеуметтік мәселе. Бүгінде Қазақстандық жұмысшылардың жиынтық табысының көп бөлігін осы жалақы құрайды, ал жалақыдан тыс түрлері соңғы жылдары ... ... келе ... ... ... ... көлеміндегі алатын үлесі аз. Республикамыздағы еңбек қатынастарын 2000 жылға дейін 1972 жылы қабылданған ... ... ... заң ... келді. Тек 2000 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстан Республикасының "Еңбек туралы" жаңа заңы ... ... Бұл заң ... ... ... еңбек бостандығына конституциялық куәлігін іске асыру процесінде туындайтын еңбек қатынастарын реттейді. Бұл заңның негізінде "әлеуметтік серіктестік туралы", ... ... ... ... келісімдер туралы" заңдарды қабылдау жоспарланған.
Қандай шаруашылық субъектісі болмасын, бухгалтерлік есепті ... ең ... бірі ... еңбекаы болып саналады, яғни барлық субъектілерде міндетті түрде еңбекақы есептелінеді. Менің курстық жұмысқа "Кәсіпорынның еңбекақы төлемінің саясаты " ... ... алу ... ... бүгінгі таңда еңбекақы мәселесі тек эконо-микалық және әлеуметтік емес, сонымен қатар, жеке адамдардың да күрделі мәселелерінің бірі. Жалпы еңбекақы ... ... тек ... ... ғана қанағаттандырып қоймай, сонымен бірге оның кәсіптік білім алуына, жанұясын асырауына, адамның басқа да көптеген жалақының ең ... ... ... ... жай ұдайы өндіруін қамтамасыз етуі, яғни жұмыс ... ... ... ... ... ... керек.
Еңбекақы төлеуді әркімнің қоғамдық өндіріске сіңірген еңбектерінің санына және сапасына сәйкес ... ... үшін ... ... ... ... ... білген жөн. Өндіріс процессінде атқаруға тиісті жұмыстардың өзі ... ... ... ... оларды атқаруға тиісті еңбектерді жай жұмыс және күрделі жұмыс деп бөлінеді. Сондықтан еңбекақы ... ... ... ... және оның ... ерекшеліктерін толық ескеру негізінде қолданған жөн.
Осы курстық жұмысты жазудағы мақсатым - Еңбек нарығының ... ... ашу. Яғни ... ... қасиеттерін, жалақыны тағайындау мәселесін қарастырдым.
Курстық жұмысының құрылымы: кіріспеден, екі бөлімінен, қорытындыдан және қолданылған әдебиеттерден тұрады.
Бұл жұмыс келесі ұйымдық-құқықтық негіздерге ... ... ... ... ... ... және ... төленетін басқадай міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының Кодексі (Салықтық Кодекс), ... ... ... ... ... ... еңбек туралы" заңымен сәйкес жүргізілуі тиіс.
І. Еңбек нарығы: қасиеттері мен оның ... ... ... оған сұраныс пен ұсыныс қасиеттері
Еңбек нарығында бірнеше ерекшеліктер болады. Осыны құратын элементтерге ... ... ... ... ... ... психофизиологиялық, әлеуметтік, мәдени, діни, саяси және т.б. адамдық қасиеттер тән болады. Осы ерекшеліктер адамдардың мүдделеріне, мотивацияларына, еңбекке ... ... ... әсер ... және ... ... оның ... ықпал етеді. Өндірістік ресурстардың басқа барлық түрлерінен еңбектің басты айырмашылығы - еңбек адамның ... ... ... оның ... ... мен ... жүзеге асыру формасы. Еңбектің бағасы - ресурс бағасының жабайы бір түрі ғана ... ол ... ... ... ... ... және оның ... аман-есендігінің бағасы, құны болып табылады. Сондықтан, еңбек нарығы категориясын зерттеп талдағанда элементтер ... ... ... ... жаны бар ... бар ... ... шығармау қажет.
Еңбек нарығы - бұл тауар болып ... ... ... ... ... ... ... саны, оларға сұраныс пен ұсыныстың бір-біріне әсер етеуімен белгіленеді. Кәсіпкерлер мен еңбекке қабілетті адамдар нарықтың агенттері, - еңбек ... ... ... ... Сондықтан еңбек нарығы сұраныс пен ұсыныс механизмі экономикалық агенттердің арасындағы бәсекелестіктің нәтижесінде жұмыспен қамтудың белгілі көлемі және еңбек төлемі дәрежесі ... ... ... орта ... ... ... ...
Еңбек нарығының қызметтері қоғам өміріндегі еңбектің рөлімен белгіленеді, еңбек табыстың және жақсы ... өте ... көзі ... ... ... дегеніміз өте маңызды өндірістік ресурс (фактор) болып табылады. Осыған сәйкес еңбек нарығы басты екі ... ... ... ... ... ... ... тұрмыс халынның әдеттегідей дәрежесінің қамтамасыз етілу және жұмыскерлердің өндірістік қабілетінің тиісті дәрежеде ұдайы өндіруінің қамтамасыз етілу жатады. Еңбек нарығының ... ... ... ... ... оны бөлу, әдетте реттеу және пайдалану жатады. Еңбек арығы бірсыпыра ынталандыу функцияларын атқарады, олар бәсекелестік қабілетін күшеюіне, тиімділігі ... ... ... өсуіне, квалификацияның жоғарылуына, мамандықты ауыстыруға т.б. мүмкіндік тудырады.
Бәсекелік еңбек нарығының классикалық үлгісінің негізін мынадай принциптер құрайды: фирмалардың ынталарын бейнелейтін және ... ... ... ... ... көп болуы; жұмысшы күшіне иелік ететін және оның ұсынысын жасайтын жұмыскерлердің көп болуы. Еңбек нарығындағы субъектердің ... ... ... ... ... ... және пайда табуды көздегендігімен белгіленеді. Олар үшін еңбек нарығында еркін әрекет жасауына елеулі кетергілер болмайды. Жұмыс берушілер ұсынатын ... ... және ... ... ... күші біркелкі болады. Жұмыспен қамтудың саны мен ... ... ... ... ... ... баға ... жүзеге асырылатын еңбек нарығы, жетілген бәсекелік нарығы болып сипатталады. Осындай нарықта жекелеген жұмыс берушілер, жекелеген жұмыскерлер жалпы ... ... әсер ете ... ... ... сипатталары жекелеген фирмалардың немесе жұмыскерлер топтарының әрекеттеріне тәуелді болмайды, олар жалпы конъюктурамен, яғни нарықтық процестің барлық мүшелерінің жалпы өзара әсерлерімен ... ... ... ... ... ... сызығының еңкеюі теріс бұрышты болады: жалақының жалпы дәрежесі өскен сайын еңбекке сұраныс төмендей түседі. Көлденен білік - ... саны (Q), тік ... (P) - ... ставкасы (1.сур.).
P
P
S
Q Q
Q ... ... ... ... ... оң ... ... болады, жалақының жалпы дәрежесінің өсуімен бірге еңбек ... өсіп ... ... жұмысшы күшіне сұраныс, жиынтық сұраныспен есептесе отырып, тауарлар мен қызметтер өндіру үшін, тиісті квалификациясы бар жұмыскерлердің белгілі санымен, ... ... ... ... ... Жүмысшы күшінің ұсынысы еңбекке қабілетті жастағы адамдардың өздерінің қабілеттірін әдеттегідей ұдайы өндіру керек ... ... ... ... ... отырып, жақсы хал-жағдайды қолдап тұруға жеткілікті қажеттіктермен белгіленеді. Сұраныс та, ... та әр ... ... ... ... баға дәрежесімен, шығындармен, жалақымен, енбек өнімділігімен, адамдардың санымен, жүмыскерлердің квалификациалық - мамандық қүрылымымен, ... - ... ... заң ... ... мәдени, діни және басқа ұйымдардың қызметтерімен қалыптасады. Сұраныс (DD) пен ұсыныстың (SS) ... ... ... жалақының тепе-теңдік дәрежесін (РЕ) көрсетеді де, жалақының осы дәрежесінде экономикада толық жұмыспен қамту байқалады: Qe - еңбекке ... ... тең (3. ...
D ...
0 Qf ... ... ... ... тепе-теңдік дәрежеден ұзақ мерзім бойы ауытқуы мүмкін емес. ... ... ... ... артық өсуі фирма жағынан еңбек ұсынысын өсіреді. Мұның салдарынан еңбек ұсынысының ... ... ... Осы ... ... ... ... жалақы мен оның тепе-теңдік дәрежесінің жылжуына ықпал етеді. Жалақы осы ... ... ... ... ... ... жүреді. Түбінде еңбектің бәсекелік нарығы еңбекке сұраныс пен еңбек ... ... тепе - ... және ... тепе - ... дәрежесімен сипатталады.
Еңбек нарығы монопсониямен ( олигопсониямен) сипатталауы мүмкін. Бұл жағдайында ұсыныс жағында тек жалғыз (немесе бірнеше) фирма жұмыс беруші болады. ... ... ... осы фирма - монопсонистің шешіміне өте ... ... ... ... ... ... ... байланысты, еңбек нарығының юнионизациялану дәрежесі жоғары болуы мүмкін. Осы жағдайда кәсіподақтар болып ... ... ... ... ... ... көлемін оның жағдайда еңбек нарығында негативтік өзгерістер тудырады. Бұған жатпайтын - монопсониялық нарық. Бұл ... ... ... ... ... бірге жұмыспен қамту дәрежесін де өсіре алады.
Дамыған елдердің көбінде заң жүзінде жалақының минимумы белгіленген. Бұның ... - ... ... төмендету және төмен квалификаицялы жұмыскерлердің хал-жағдайын қолдау.
Номиналдық және ... ... ... ... білу ... ... ... жұмыскерге төленген ақша сомасы жатады, ал нақты жалақы - бұл тауарлардың болып ... баға ... ... ... ... ... ... сатып алатын тауарларының саны. Жұмыскерге теңге түрінде ... ... ... баға ... ... ... ... шығады.
Нақты өмірінде фирмалармен жұмыскерлердің барлығы қатысатын біртұтас абстракті еңбек нарығы болмайды. Еңбек ... ... ... ... көптеген локалдық еңбек нарықтарынан, сегменттерден, секторлардан тұрады. Бұлар аймақтық, салалық ерекшеліктермен, ... ... ... ... ... жыныс-жастық, ұлттық және т.б. айырмашылықтармен сипатталады. Сұраныс пен ұсыныстың ауытқу әсері арқасында пайда болатын еңбек ақысының дәрежесінің өзгерістері ... ... ... орын ... және ... ... ... болады.
Еңбек нарығында жұмысшы күші жаппай жылжып, оның сандық және сапалық құрылымы ылғи өзгеріп отырады. ... ... ... ... ... өзгеріп тұрады, өйткені өндірістің кеңеюі, оның модернизациясы, құрылымдық өзгерістері жұмыскерлердің ерекше жоғары дәрежеде ... ... ... олардың жаңа, осы замандық мамандықты жете игеруін тілейді. Әрбір белгіленген мерзімге сұраныс пен квалификациясы жоғары жұмысшы күшінің арасында ... ... ... ... ... мен жалақы тағайындау әдісі
Жалпылама түрде еңбек нарығының негізгі екі ... ... ... бен ... ... орындарының біріншілік нарығы және екіншілік жұмыс орындарының нарығы. Біріншілік жұмыс орындарының бірінші сегменттінде жоғары дәрежелі және арнаулы орта білімі бар ... ... - ... ... ... ... бар ... әкімшілдік - көмекші персонал, инженерлік - техникалық жұмыскерлер еңбек етеді. Осы топтың жалақысы салыстырмалы түрде жоғары ... және ... ... ... белгілі кепілдігі беріледі. Екіншілік жұмыс орындарынан тұратын екінші сегмент арнаулы дайындықты және ... ... ... ... жоқ ... қызмет көрсететін жұмыскерлер, қызметшілердің төменгі категориясы жатады.
Жекелеген аймақтардағы жұмысшы күшінің құрамымен есептесетін ... ... ... ... ... Осы ерекшеліктердің негізінде халықтың әлеуметтік-демографиялық құрылымы, жұмысшы күшінің профессионалдық-квалификациялық құрылымы, ұлттық құрам жатады.
Жұмысшы күшінің құрылымы болмағанда бес ... ... ... ... көп ... да, көп ... ... басқарушы жұмыскердің (менеджерлер) тұрақта тобы. Екіншіден, кадрлық жоғары квалификациясы бар жұмысшылар мен ... ... ... ... ... және қысқартылуға жататын, өндіріс өнеркәсіп салаларының жұмысшылары. Төртіншіден, қызметтер ... ... ... есеп сіңіргіш салалардың жұмыскерлері. Бесіншіден, еңбекшілердің әсіресе осал әлсіз категориясы - жастар, қарт адамдар, дене және ой-сана ... бар ... ... ... ... үзгендер және т.б.
Еңбек нарығы - бұл бәсекелік нарық. Оның құрылымдық-функционалдық ұйымдастырылуының өте күрделі болғандығынан, қашан ... ... ... мен ... ... ... ... сәйкес келмеушілік болады. Өзін алмастыруға жоғары квалификация талап ететін, жұмыс орындарының бір бөлшегі бос болып қала береді, ал ... ... ... жоқ ... бір ... ... таба алмайды. Осындай жағдайда, жұмыстың қандайын болмасын табу үшін жұмыссыздар арасында бәсекелестік пайда болады. Осымен бірге, өз ... ... ... ... көздеп ұнамды орналасу үшін, жоғары квалификациялы жұмыскерлер мен мамандар да бір-бірімен бәсекелік сайыста болады.
Кәсіпкерлер ... ... бай ... және ... квалификациялы мамандарды тарту үшін бәсекелік күрес жүріп отырады. ... ... ... ақы, баға ... ... ... сегмент шеңберінде жұмысшы күшіне сұраныс пен ұсынысты қалыптастыратын, экономикалық агенттердің қимылдарын үйлестіруге қызмет ететін бәсекелік орын алады.
Еңбек ... - бұл өте ... ... ... бар ... ... ... еңбек нарығында белгілі ағымдар қалыптасады: жұмысшы күші құрамынан шығушылар, ... күші ... ... ... ... бас ... ... іздеуді бітіргендер; жұмыс тапқандар және т.б. Осы адамдардың бейімділігі қоғамдағы жұмысшы күшінің нарықтық динамикасын сипаттайды.
Жалақы жөніндегі саясат кәсіпорында ... ... ... болып табылады және оның қызметінің тиімділігі оған ... ... ... ... ... жұмыс күшін тиімді пайдаланудағы ынталандырудың маңыздысының бірі. Міне, сондықтан да, мұны еш уақытта естен шығаруға болмайды.
Жалақы бұл - ... оның ... үшін ... ... және ... қажетті өнім көлеміне сәйкес берілетін төлем. Қалыпты жағдайда еңбекақы қажетті өнімнің құнына тең және оның ... түрі ... ... ... ... болады - жалақы кәсіпорын қызметкерлерінің жалақысына баратын өнім өндіруге және сатуға кеткен шығындардың бір бөлігі. ... ... ... ... еңбек міндетін орындағаны үшін берілетін сыйақы деп түсінеміз.
Жалақы төлеудің негізінде еңбекақы ... ... ... ... ... факторы ретіндегі еңбектің құны жатыр. Шекті өнімділік теориясына сәйкес қызметкер еңбекақының орнын толтыратын өнім өндіруге міндетті, олай болса еңбекақы қызметкердің ... ... ... ... ... ... жалақының маңызын қызметкерлер мен жұмыс берушілер үшін ... ... үшін ... оның жеке ... ... және ... бөлігі болып табылады, сонымен қатар еңбекақы қызметкерді және оны жанұя ... ... ... ... ... ... ... саналады. Осыдан еңбекақының ынталандырушы рөлі алынатын сыйақының көлемін көбейту үшін еңбек нәтижесін жақсартудан тұрады.
Жұмыс ... үшін ... ... ... ... ... Жұмыс беруші әсіресе бұйымның бірлігіне кететін шығындарды барынша азайтуға тырысады.
Жалақы кәсіпорын қызметкерлері үшін маңызды ынта және ... ... ... ... ... ұдайы өндірістік және уәждемелік қызмет атқарады.
Жалақы төлеудің ақшалай және заттай нышандары бар. Қызметкерлерге ақшаны өзінің ... ... үшін ... ... ... ... ... ақшалай форма жалақы төлеудегі ең басты нышандардың бірі болып саналады. Қазіргі кезде жалақы төлеудің заттай нышаны сирек пайдаланылады. ... ... ... нышанын ақша айналымының бұзылуы кезінде, экономиканың тұрақсыз, ... және ... ... кең қолданамыз.
Кәсіпорында жалақыны ұйымдастырудың механизмі жұмыс күшінің еңбекақыға ... ... ... ... ... ... қазіргі нарықтық жағдайларға қаншалықты сәйкес келетіндігі, еңбекақының негізгі қызметі орындауына байланысты. Жалақыны ... ... ... ... екі ... ... арасында әлеуметтік әріптестік қатынастардың дамуына мүмкіндік беретін, жұмыс беруші мен қызметкердің мүдделері арасында келісімдер ... ... ... ... ... мөлшері ғана емес, сонымен қатар оның ол ... нені ... ала ... да ... болады. Сонда ақшаның сатып алу қабілеттілігі нақты жалақы мен ... ... ... ... анықталады. Кәсіпорын қызметкерге жалақыны мемлекеттің бекіткен ең төменгі деңгейінен жоғары төлеуге міндетті.
Жалақыны төлеу негізгі және қосымша түрлерге бөлінеді. ... ... ... ... ...
* мерзімдік, үдемелі және кесімді еңбекақы төлеу кезінде орындалған жұмыстың сапасы және мөлшері үшін, пайдаланылған уақыт үшін төлемдер;
* ... ... ... ... ... ... яғни ... тыс жұмыстар үшін, түнгі уақыттарға, мереке күндерде және т.б. күндерде жұмыс жасағаны үшін ... ...
* ... кесірінсіз тоқтап қалулар үшін төлемдер;
* сыйлықтар, сыйлықақылы үстемелер және т.б.
Қосымша жалақыға ұжымдық келісім-шарттарда және еңбек туралы заңдарда ... ... ... ... үшін ... ...
* демалыс уақыттарына ақы төлеу;
* мемлекеттік және қоғамдық ... ... ... үшін ақы ...
* кішкентай балалары бар аналарға жұмыстағы үзілістері үшін ақы төлеу;
* жасөспірімдерге белгіленген жеңілдік сағаттарға ақы төлеу.
Өнеркәсіп кәсіпорындарында ... ... ... ... ... ... ... сипаттамасынан тұратын және өнеркәсіптің әрбір саласын құрастырылған тарифтік-біліктілік анықтамасының негізінде жүргізіледі. Анықтаманы және оның қолданылу тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі ... ... ... ... жұмыс уақытының бірлігі үшін, (сағат, күн, ай) біліктіліктің айқын күрделілігінде еңбек нормасын (еңбек міндеттерін) ... ... ... белгіленген мөлшері. Жалақы атаулы және нақты жалақы болып ... ... ... ... ... белгілі кезеңдегі істеген еңбегі үшін есептелген және берілген жалақысы.
Нақты жалақы-бұл тауарлар мен ... ... ие ... ... ... табыс жалақсы; нақты жалақы-бұл атаулы табыс жалақының .
Кәсіпорында жалақы саясатын әзірлеуде және оны ұйымдастыруда жалақының мына ... ... еске алу ...
* ... яғни тек ... тең жалақы;
* істелмеген жұмыс есебінің қиындылығы және еңбек біліктілігінің деңгейі;
* ... ... ... және ауыр дене ... ... еңбек сапасына және еңбекке қатыстылығының адалдығы үшін ...
* ... ... және өзінің міндетіне жауапсыздықпен қарағандығынан жағымсыз жағдайлар болғаны үшін материалдық жазалау;
* еңбек өнімділігінің өрлеу қарқыны орта ... ... ... ... озық жүруі;
* инфляцияның деңгейіне сай жалақыны индекстеу;
* өндірістің қажеттілігіне ең үлкен деңгейде ... ету үшін ... ... және жалақы жүйесін қолдану.
Мемлекеттік және мемлекеттік емес кәсіпорындарындағы жалақылардың айырмашылықтары мынадай тұрады:
* мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ал жеке кәсіпорындарында кәсіпорын әкімшілігі шешімімен (бірақ, ең аз жалақы ... ... ... кем ... керек);
* мемлекеттік кәсіпорындарда жалақы тіркеледі, яғни ... ... ... индекстеу есебінен тұрады);
* мемлекеттік кәсіпорындарда жұмыс орны мен жалақы кепілді, ал мемлекеттік емес ... олар оның ... ... ... ...
Тарифтік тор-бұл разрядтардың және оған меншіктелінген тарифтік коэффициенттердің арақатынас мәкілі. Тарифтік тордағы ... саны және ... ... арасындағы алшақтықтар әртүрлі және олар өнеркәсіптің әр түрлі саласында орын иемденген нақты ерекшеліктермен және бөлінісінің дәрежесімен анықталған.
Өнеркәсіптің көпшілік салаларында ... ... ... ... алты ... ... ... қолдану ұсынылған.
Мамандарға қызметшілерге және басшыларға еңбекақы төлеу кезінде лауазымды жалақының жүйесі қолданылады. Лауазымды жалақы қызметкерлердің ... ... ұйым ... ... еңбекақысының пропорциясындағы) атқаратын қызметтеріне байланысты бекітілген еңбекақының абсолюттік мөлшері.
* қызметкерді босату кезінде жұмыстан шығарғандағы жәрдемақыны ... ... ... ... 3 өзара байланысты және өзара тәуелді элементтермен ...
* ... ... ... ...
* ... ... нышаны.
Тарифтік жүйе әр түрлі топтағы және категориядағы қызметкерлердің еңбектерінің сапалық сипаттамасына тәуелді, олардың еңбекақыларын саралауды және ... ... ... алу ... ... ... ... жиынтығын көрсетеді.
Тарифтік жүйеге:
* сағатына немесе күніне еңбекақы мөлшерін анықтайтын тарифтік ...
* ... ... ... және жұмысшылардың (біліктілік) әр түрлі разряд арасындағы ... ... ... тор;
* тарифтік тормен сәйкес жұмысшылардың және жұмыстың разрядтарын анықтауға болатын тарифтік-біліктілік анықтамалар кіреді.
Жұмысты тарифтеу-бұл еңбек түрлерінің ... ... ... ... ... категориясына немесе тарифтік разрядқа жатқызу.
Тарифтік разряд-қызметкердің біліктілігін және еңбек күрделілігін қамтып көрсететін шама және ... ... әр ... ... әр ... ... біліктіліқ разряд-қызметкердің кәсіптілігін дайындаудағы деңгейін қамтып көрсететін шама. Еңбекті тарифтеу және тарифтелу разрядының қызметкерлерге иемденіп кетуі ... ... ... ... көрсетілген.
ІІ. ҚР-дағы Еңбек нарығының дамуы
2.1. ҚР еңбек күшінің қажеттілігін жоспарлау
Өтпелі экономика жағдайында ... әр ... ... ... ... ... көбісі жұмысшылардың саны мен құрамы бойынша жоспарлық көрсеткіштері жүзеге асырмайды. Кәсіпорындар өндірісінің тиімділігін жоғарлатуға бағыт ... ... ... адам ... ... ... шешуі қажет.
Еңбек күшінде қажеттілікті жоспарлау жұмысшыларды жалдау, орналастыру, оларды оқыту мен қайта даярлаумен қоса, кәсіпорын жұмысшыларын ... ... ... ... ... ... мен ... санын анықтау-фирманың ішкі жоспарлауының ең маңызды және ... ... ... ... ... ... белгіленген көлемін орындауға қабілетті еңбек ұжымын қалыптастыру. Кәсіпорын жұмысшыларының жалпы санын, олардың мамандық және біліктілік құрамын анықтайды, штаттарды бекітеді.
Жоспарларды ... ... ... мен ... ... жұмысшылардың ортатізімдік және нақты құрамын анықтайды.
Қызметкерлердің құрамы мен саны бойынша барлық жоспарлық-экономикалық есеп-қисаптар орташа жылдық көрсеткіштерде ... ... ... ... ... қарастырады:
* ағымдағы кезеңде еңбек бойынша жоспар талдауымен байланысты жұмыстардың реттігі;
* бір ... ... ... ... ... ...
* қызмет көрсету шегінде, немесе жұмыс орны ... ... ... ... ... немесе еңбек шығындарының көрсеткіштерінде айқындалған өткізілетін жұмыстардың көлемі мен құрылымы туралы мәліметтерді қалыптастыру;
* ... ... ... алынған мәліметтер мен өндірістік бағдарлама негізінде қажеттілікті жоспарлау;
Қызметкерлерде қажеттілікті талдау мен жоспарлауда келесі ұғымдар қолданылады:
Жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... науқасы бойынша жұмысқа келмегендер, мемлекеттік міндеттерін орындап жатқандар, демалыс және ... және т.б. ... ... ... ... ... ... барлық тұрақты және уақытша жұмыс істеушілер саны. Әдетте бұл сандық көрсеткіш еңбек келісімшарттарында тұжырымдалуымен сәйкес мезгілдік және уақытша, тұрақты ... ... ... ... жұмысшыларын ескеретін белгілі күн немесе мерзімге (мысалға, 1 шілде) жұмысшыларының сандық ... ... ... ... ... қоса ... ... жұмысқа келген тізімдік құрамдағы жұмысшылардың санын сипаттайды және өнім ... ... ... ... ... ... қажетті жұмысшылар санын құрайды. Жалпы, бұл бекітілген мерзімде тапсырмаларды орындау үшін күнделікті ... ... ... ... минималды саны.
Жұмысшылардың орташатізімдік саны-демалыс және мейрам күндерін қосқанда айдың әр күнтізбелік күніне ... ... ... ... қосу және ... ... айдың күнтізбелік күн санына бөлу жолымен анықталатын белгілі кезеңдегі (ай, квартал, жыл басынан, 1 жыл ішінде) жұмысшылардың орташа саны. ... ... ... ... ... ... Бұл кестенің мәліметтері бойынша кәсіпорында жұмыс күшінің артықшылық немесе ... ... ... болады. 1-кестеден көріп отырғандай, жұмысшылардың нақты саны базистік кезеңмен салыстырғанда 530 адамға немесе 6%-ға, ал жоспармен салыстырғанда-360 ... ... 4%-ға ...
Егер де өндіріс көлемі бойынша жоспар 104% және жұмысшылардың қосымша өсімі жоспардан асыра орындалғанын ескерсек те, қалыптасқан жағдайды ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылардың жартысында санының өндірілген өнім көлемімен тікелей байланысы жоқ, ... тек 187 адам сан ... ... (360*0,5*1,04=187 адам), ал 173 адам абсолютті артықшылықты ... ... күші ... санын тереңдеп талдау еңбектің функционалды бөлінісін қолдануға іске асады, ... ... ... ... ... ... ... болғаны анықталады.
Алайда 1-кесте мәліметтері бойынша өткізілген талдаудан кәсіпорында жұмысшылар және бар резервтер артықшылығы туралы ... ... ... ... ... жұмысшылар тартуынсыз жұмыс көлемін жоғарлату мүмкіндігі және ... ... ... қолдану сұрақтарына, қызметкерлердің біліктілік құрамына ерекше көңіл аудару керек.
Кәсіпорын жұмысшылар санын жоспарлау адам/күн бойынша өлшенетін 1 жыл ... ... ... ... ... ...
Жұмыс уақытының балансы 3 сатыда құралады:
* жұмыс күндерінің орташа нақты ... ...
* ... ... ... ұзақтығын бекіту;
* жұмыс уақытының сағатта тиімді қорын анықтау;
Өндірістік бағдарламаның көп еңбектілігі негізінде өндірілген жұмыстардың жоспарлық көлемін орындауға қажетті ... ... ... ... ... ... ... жағдайда келесі формуламен анықталады:
Сн=Кж/(Фн*Кшо)
Бұнда:Кж-өндірістік бағдарламаның жоспарлық көп ... ... ... ... 1 ... ... уақытының нормативтік балансы, сағ;
Кшо-жұмысшылармен уақыт шамасын ... ... ... бұл ... ең нақты және дұрыс болып табылады, себебі еңбек шамасын қолдануда талап етеді. Жұмысшылар санын өндіру шамасы ... ... ... ... қызметке) баға белгілеумен байланысты ең қарапайым болып табылады.
Жұмысшылар санын ... ... ... ... мына ... ... ...
Шс=ӨКж/(Өш*Кшо)
Бұнда: ӨКж- белгілі уақыт кезінде өлшеудің белгіленген бірлігінде өнімнің жоспарлық көлемі (орындалған жұмыстардың);
Өш- сол уақыт кезеңінде сол өлшем ... ... ... шамасы;
Аппарат үрдісінде негізгі жұмысшылар санын және қызмет көрсету ... бар ... ... ... ... жоспарлау жұмыстың кезектілік есебімен қызмет көрсету объектілерінің жалпы ... ... мына ... ... ... ...
Бұнда: Қк-белгіленген құрал бірлігінің көлемі;
Қш-қызмет көрсету шамасы (1 ... ... ... құрал бірлігінің көлемі);
С-жұмыс кезектілігінің көлемі;
Кт-нақты жұмысшылар санын тізімділікке аудару коэффициенті;
Үзілісті өндірістерде Кт ... ... ... ... ... ретіңде анықталады, ал үзіліссізде-уақыттың күнтізбелік қорының тиімдіге қатынасы ретінде. ... ... ... ... шамасы белгіленбейтін қосымша жұмысшылар саны мына формуламен сәйкес жұмыс орындары ... ... ... ... ... орындарының саны;
Кәсіпорындарда қызметкерлер, мамандар, басшылар санын жоспарлау нормативтік әдіс негізінде іске асырылады. Бұнда олардың сандық нормативтері қызметкерлердің жеке ... мен ... саны және ... ... ... ... ... тәуелділік негізінде анықталады.
2.2. ҚР-да жұмыс күшіне сұраныс пен ұсынысқа әсер етуші факторлар
Әлеуметтік бағытталған нарықтық ... ... ... ... ... ұжымдары және жұмысшылар мүдделерінің толык есебінен өндіріс тиімділігін жоғарлатуды қамтамасыз ететін еңбекақыны қалыптастырудың ... ... ... қажет етеді. Экономикалық қатынастар жүйесінде өзгерістер еңбекақы саласындағы өзгерістерді көздейді.
Халықаралық тәжірибе ... ... ... еңбекақы жүйесін қалыптастыру еңбектің қоғамдық өнімділігі, жұмыссыздық деңгейі, ұсыныс және сұраныс, жұмыс күші есебімен іске ... ... ... ... көрсеткіш болып еңбектің қоғамдық өнімділігі табылады. Көптеген елдерде еңбек өнімділігі және төлем өсу ... ... ... ... ... индекс динамикасы есептеледі.
Бұндай ұйғарымды тарифтік келісім және ұжымды келісімшарттарға отырғанда қолдану, бір жағынан жалақымен салыстырғанда еңбек ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін жоғарлатуда ақының ынталандырушы рөлін күшейтеді. Бұдан басқа, берілген ұйғарым шаруашылықтың әр түрлі деңгейлерінде еңбек өнімділігінің өсуіне ... ... ... ... ... жоғарлауын негіздеу үшін қолданылуы мүмкін.
Шетелдік экономикалық үлгілердің көптілігіне қарамастан, еңбекақыны реттеудің әмбебап механизмі жоқ. Ұлттық экономика ... ... және ... байланысты еңбек қатынастары салаларын реформалау концепциясын жасауды анықтайды.
Нарықтық қатынастар жағдайында еңбекақыны реформалау басты және салалық ... ... ... қатысу, салық салымының икемді саясаты, кәсіпорын пайдасын еңбекақы және жинақтауға бөлу нормативтері, инфляция өсуіне байланысты индексация, еңбекақының тарифтік ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік әсер ету шараларын қарастырады. Бұнда микродеңгейде (кәсіпорын) және макродеңгейде (сала) реттеу мүмкіншілігі шектелмейді.
Минималды жалақы көлемін анықтау үшін жұмыс күші ... ... ... ... ... Ол денсаулықтың қалыпты жағдайларында орындалған ең төменгі күрделікті жұмыс мадақтауын қамтамасыз ету қажет. ... ... ұйым ... ... ... ... ... жалақы деңгейінің 66,7%-н құрауы керек, ал күнделікті минимум-50%.
Бірінші разрядты тарифтік ставканың ресми деңгейінен жоғары ... ... ... ... әр түрлі деңгейлерінде тарифтік келісімдер және ұжымдық келісімшарттар ... ... ... ...
* ... ынталандырушы функциясы (немесе орташа жалақы қатынасы). Бірінші разрядты тарифтік ставканы жоғарлатуға неғұрлым көп ... ... ... ... ... ... ... аз бағыттауға болады;
* жұмысшылардың еңбек өнімділігінің динамикасы. ... ... ... ... көлемін жоғарлату жалпы халық шаруашылығының және саланың, кәсіпорынның экстенсивті ... ... және тек ... процестерді күшейтуді ынталандырады;
* жұмысшылардың қамтылу жағдайы. Еңбек нарығында сұраныстың өсуінсіз және кәсіпорын қызметін кеңейтуді инвестицияламауда бірінші разрядты тарифтік ... ... ... ... ... әкеледі;
* жұмысшылар жанұясында жалпы табыстарда еңбекақының үлестік салмағы. Табыстарда жалақы үлесінің табыстың ... ... ... деңгейі және еңбек мотивациясының болашақ төмендеуіне әкеледі;
Нарықтық қатынастар қалыптасуында ... ... бір ... ... ... ... ... және әлеуметтік мәселелердің алдын-алуға бағытталған тұрақтандырушы шара ретінде, екінші жағынан, антиинфляциялық шаралар шегінде қолданылуы мүмкін.
Индексацияның тәжірибелік ... ... ... ... оның ... ... болып табылады: тұтынушы бағалардың индексі, периодтылық, индексация жүйесі және масштабы.
Индексация механизмін жасауда ескеру қажет:
* индексация периодтылығы және ... ... , ... интервалдар немесе құбылмалы шкаланы қолданумен күтілген және ретроспективті).
* индексацияланған шамалар (тарифтер және еңбекақы: жалақы-минималды, жеке, негізгі; еңбекақы қоры);
* баға ... өтеу ... ... және ... ... тұтынушы бағалардың өсуі және табыстар жоғарлауы қатынастарының нормативтік коэффициенттер немесе регрессивті шкаласын қолдану);
Еңбекақы индексация механизмінің көпнұсқалылығын ... мен ... ... ... ... және экономикалық реформаның әр сатысының ерекшеліктерімен байланысты қарастыру керек.
Қазіргі кезеңде регрессивті шкаланы қолданумен ... ... ... ... ... Бұнда белгілі кедейшілік шегінің (күнкөріс минимумының) заңдық шегіндегі немесе минималды тұтынушы ... ... ... ... индексикациялау керек.
Жалақы қорын қалыптастыру нормативтерін бекіту механизмі өндірісті инвестициялауды, ... ... ... ... қызмет көлемін ұлғайтуға көмектесетін, реттеуші және ынталандырушы функцияны орындайды. Еңбектің жоғары өнімділік мотивациясы пайда және акцияларға ... ... ... ... ұжымдық мүдделікті дамытуда ұйым қызметінің көлемдік және сапалық көрсеткіштерінің (табыс, пайда) өсуін ынталандыратын сыйақының қолданыстағы жүйесін ... ... ... түріне негізделген өндірістік шешімдерді қабылдауда жұмысшыларды кең тартуда, жеке жалақы негізінде ... ... ... ... және ... ... жүйесінің барлық құрылымының тиімділігі, бір жағынан еңбекақы жанұяны ... ету және ... ... қайта өндіруді қаншалықты қамтамасыз ететінін, басқа жағынан-жалақы еңбек өнімділігінің өсуіне және ресурстардың барлық түрлерін ... ... ... ... және өнім ... қызмет тиімділігін жоғарлатуды қаншалықты ынталандыратынын анықтайды.
2.3.ҚР еңбек нарығындағы проблемалар мен оны шешу ... ... 2005 жылы ... ... ... ... ... санының тұрақты өсуімен және жұмыссыздық деңгейінің төмендеуі есебінен халықтың экономикалық белсенділігінің артуымен сипатталады.
Қазақстан Республикасының Статистика ... ... ... ала мәліметтері бойынша 2005 жылғы төртінші тоқсанда экономикалық белсенді халық саны 7,9 млн. адамға жеткен (2004 ... ... ... - 7,8 ... ... ... 7,2 млн. адам ... істесе, оның ішінде жалдамалы қызметкерлер 64,4 %, өзін өзі жұмыспен қамтығандар - 35,6 % болды (2004 ... ... ... тиісінше - 7,1 млн., 63 %, 37 % болған).
Жұмыссыз халықтың саны 641,3 мың адам болды және 2004 ... ... ... ... 14,5 мың адамға азайды. Жұмыссыздық деңгейі 8,1 % болып отыр (2004 жылғы төртінші ... - 8,4 ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтудың белсенді шаралары: жұмысқа орналастыру, қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру, жұмыссыздарды кәсіптік ... ... ... жылы жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі органдарға 262,5 мың адам өтінішпен барған. Осы өтінішпен барғандардың үшінші бөлігі немесе 91,2 мың адам ... ... ... ... ... ... 1 қаңтарда жұмыспен қамту органдарында есепте тұрған жұмыссыздардың саны 94,0 мың адам болса, ... 2004 жылы - 117,7 мың адам ... ... ... ... ... ... өтініш бергендердің ішінде 184,7 мың адам немесе 70,3 %, ал ауылдық жерлерде - 61,8 мың адам (67,8 %) ... ... ... ... ... 128,8 мың адам (47,2 %), оның ... ... жерлерде - 58,4 мың адам (64,0 %) адам қоғамдық жұмыстарға қатысты.
25,3 мың адам кәсіптік оқуға жіберілді, олардың ... 24,6 мың адам ... ... ... 19,7 мың адам ... ... 79,8 %) ... орналастырылды, ал 1,1 мың адам өз кәсібін ашты.
Облыс әкімдерінің деректері бойынша 2005 жылы елімізде 242,8 мың жұмыс орны, оның ... 172,7 мың - ... ал 70,2 мың - ... және ... ... орны ... ... салалары бойынша тұрақты жұмыс орындарының басым үлесі шағын бизнес саласында - 95,1 мың, оның ... ... - 40,3 мың, ... - 29,3 мың, ауыл ... - 25,7 мың және ... - 25,4 мың ... ... қатар, еңбек рыногындағы:
* жұмыспен тиімсіз қамтудың басым болуы;
* жұмыс күшіне ... пен ... ... ... ... ... даярдаудың экономика қажеттіліктеріне сәйкес болмауы;
* халықтың жекелеген топтарының (әйелдер, жастар, зейнеткерлік жас алдындағы адамдар, ... ... ... ... өңірлік еңбек рыноктарындағы сараланым өзгешеліктері;
* тоқырау, ауылдық аудандардағы және шағын қалалардағы жұмыссыздықтың жоғары деңгейі;
* іргелес мемлекеттерден ... ... ... ... ... өзекті проблемалар әлі де сақталуда.
Жұмыспен қамту саласындағы проблемаларды шешу үшін Үкімет бірқатар бағдарламаларды, оның ішінде оның ... ... ... одан әрі дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған бағдарламасын қабылдады. Осы бағдарламада көзделген жұмыспен қамту мәселелерін шешу жөніндегі ... ДСҰ ... ... экономиканы қайта құрылымдау нәтижесінде босайтын қызметкерлерді қорғауға;
- ДСҰ кіру ... ... ... ... ... неғұрлым кедей буындарының табысына қолдау көрсетуге;
- азаматтардың заңды сектордағы жұмысқа деген уәждемесін арттыруға және ... ... ... ... үшін ... ... мүмкіндік береді.
Бекітілген 2005-2007 жылдарға арналған халықты жұмыспен қамту Бағдарламасының ... 900 ... ... жаңа ... орнын құру, 403,1 мың адамның жұмысқа орналасуына жәрдемдесу, 333,5 мың адамға арналған қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру, ... 70,8 мың ... ... ... және ... даярлауға жіберу, 2007 жылдың аяғына дейін жұмыссыздық деңгейін 7,2 % төмендету көзделеді.
Қазақстан ... ... ... мен ... енгізу туралы>> Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 22 ... ... ... әлеуметтік жұмыс орны институтын енгізу алдағы уақытта халықтың жұмыспен қамтылуын, нысаналы ... ... ... ... ... ... болады.
Облыстардың, Астана және Алматы қалалары әкімдерінің деректері бойынша 2005 жылы 5161 әлеуметтік жұмыс орны ұйымдастырылып, оларға нысаналы ... 5356 ... оның ... - 650 адам ... ... ... Жергілікті бюджеттен 123,9 млн. теңге қаржыландыру қамтамасыз етілді.
Өткен жылы Қазақстан ... ... 1999 ... 25 ... № 862 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы>> Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 22 ... № 612 ... ... арқылы Қазақстан азаматтарына шетелге шығу кезінде делдалдық көмек көрсетуге бақылауды күшейту жөнінде шаралар қабылданды. Бұл өзгерістермен лицензия алу үшін ... ... ... ұлғайтылды, сондай-ақ шетелдік жұмыс күшін тартумен және Қазақстан Республикасынан шетелге жұмыс күшін шығарумен байланысты қызметке ... ... ... ... және жеке ... қойылатын біліктілік талаптары күшейтілді.
Ішкі еңбек рыногын қорғау үшін жыл ... ... ... ... ... ... белгіленеді, ол 2005 жылы экономикалық белсенді халықтың 0,32 % құрады.
2005 жылғы 1 ... ... ... ... Қазақстан Республикасының аумағында 18,7 мың шетелдік маман еңбек қызметін жүзеге асыруда. ... ... ... ... ... ... 251,4 мың ... азамат жұмыс істеген. Қазақстандық азаматтардың басым бөлігі Қарағанды облысында - 58,5 мың ... ... ... - 40 мың ... Шығыс Қазақстан облысында - 24,2 мың адам, Атырау облысында - 23,8 мың адам ... ... ... ... ... үшін 32,8 мың ... орны құрылды, 13,5 мың қазақстандық жаңа кәсіптерге оқытылды. Мемлекеттік еңбек инспекторлары 2005 жылы кәсіпорындар мен ұйымдардағы қауіпсіз еңбек ... және ... ... ... сақталуын қамтамасыз ету үшін республика ұйымдарында 20845 тексеру мен зерттеулер жүргізді, бұл 2004 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 14,3 % ... ... ... 137971 заңнама бұзушылық, оның ішінде еңбек қауіпсіздігі және ... ... ... заңнама мәселелері бойынша - 75737, бұл жалпы заңнама бұзушылықтардың 55 % ... ... ... ... - 59196 (43 %), ... ... ... туралы заңнаманы - 3238 (2 %) бұзушылық орын алды.
Анықталған бұзушылықтардың қорытындысы бойынша заңды және ... ... ... ... ... ... бұзушылықтарды жою туралы 25083 ұйғарым, оның ішінде еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау туралы ... ... ... - 12103, ... ... - 11448, ... жұмыспен қамту туралы - 1532 ... ... ... жалпы сомасы 106,4 млн. теңгеге 6600 айыппұл салынды, бұл орайда өндірілген айыппұл сомасы 55,7 млн. ... ... ... ... ... әсер ету ... ... жұмыс берушілер 12786 бұзушылықты жойды, бұл еңбек заңнамасын бұзушылықтардың жалпы санының 93 % құрайды.
Еңбекақы төлеу және ... ... ... ... ... халық табысының одан әрі өсуін қамтамасыз ету жөнінде шаралар қабылдануда.
2005 жылғы 1 ... ең ... ... ... 7000 ... 2005 жылғы 1 шілдеде 9200 теңгеге дейін көбейту ең төмен күнкөріс ... ... ... ... ... Бюджеттік сала қызметкерлерінің базалық лауазымдық жалақысының мөлшері 8712 теңгені құрады.
Президенттің Қазақстан халқына 2005 ... 18 ... ... іске асыру үшін 2005 жылғы 1 шілдеден бастап бюджеттік сала қызметкерлерінің жалақысы орта есеппен 32 % арттырылды.
2005 жылғы ... ... ... ... орташа айлық жалақы 32957 теңгені құрады және өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 19,2 %, ... ... 10,8 % ... ... ... ... бір қызметкердің атаулы жалақысы ең төмен күнкөріс деңгейі шамасынан 5,4 есе, ал ең төмен жалақы мөлшерінен - 3,6 есе ... ...
... ... Үкіметінің 2005 жылғы 2 ақпандағы № 88 қаулысы ... Осы ... ... 1 және ... ... жұмысшылардың лауазымдық қызметақыларын (ставкаларды) есептеу үшін алынатын коэффициенттердің мөлшері тиісінше 1,07 және 1,09 (базалық қызметақы ... 6600 ... ... ... ... көбейді.
Мемлекеттік мекемелердің мемлекеттік қызметші болып табылмайтын қызметкерлеріне және қазыналық кәсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу ... одан әрі ... ... Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2005 жылғы 28 қазандағы № 305 Өкімімен құрылған жұмыс тобы ... ... ... ... (қызметтерінің, жұмыстарының) бағаларына (тарифтеріне) мемлекеттік реттеу енгізілетін субъектілердің еңбегі жөніндегі нормативтерді және ... ... ... келісу бойынша сараптамалық бағалау жүргізілді.
Өнімінің (қызметтерінің, жұмыстарының) бағаларына ... ... ... ... ... ... еңбегін нормалау мәселелері бойынша ұсыныстар енгізу үшін жұмыс тобы құрылды, оның ұсыныстары Қазақстан Республикасының ... ...
... Республикасының Заңын іске асыру мақсатында әзірленді.
Еңбек нарығы. ... ... ... - ... қамтылғандардың өсуі мен жұмыссыздық деңгейінің төмендеуімен сипатталады.
2005 жылдың IV-тоқсанында облыста экономикалық тұрғыдан белсенді халық саны 1017 мың адамды ... оның ... 92,6% - ... ... ... 7,2% - ... орны жоқ, ... белсенді түрде оны іздеп жүрген және табылған жағдайда оған кірісуге дайын жүргендер. Халықтың экономикалық тұрғыдан белсенділік деңгейі 69,5% ... ... ... ... ... үлесі 47,6%, өз бетінше жұмыспен қамтылғандар - 52,4% құрайды. Еңбек нарығында халықты жұмыспен қамтылу деңгейі көтерілуде және ... өз ... ... қамтамасыз етілуі, әсіресе ауылды жерлерде қосалқы, немесе жеке шаруашылық жүргізушілер есебінен орын ... ... жылы ... ірі, орта және ... ... ... мен ұйымдарында (заңды тұлғаларда) жалдамалы негізде жұмыс ... саны 318,4 мың ... ... оның ішінде ірі және орта кәсіпорындарда - 227,2 мың адам (71,4%), ал ... ... ... мен ұйымдарда - 91,2 мың адам (28,6%).
Халықаралық еңбек жөніндегі ұйымның әдістемесі бойынша анықталған жалпы ... ... оның ... өз ... ... іздегендерді қоса алғанда (жұмыспен қамту органына өтініш білдірмегендерді қоса) 2005 жылдың ІV-тоқсанында 75 мың адамды құрады, оның ішінде 43,9% - ауыл ... ... ... ... ... жұмыссыздар саны 8,7 мың адамды, немесе 2005 ... ... ... 90,7% ... ... жұмыссыздық деңгейі - 0,86% (2005 жылдың 1-қаңтарында - 0,95%).
Облыста кедейлікті төмендету бойынша 2003-2005 ... ... ... орындау барысында, 2005 жылы 14514 жаңа жұмыс орындары, оның ішінде өнеркәсіпте - 1657, ауыл ... - 1584, ... және ... ... - 2343, ... және ... сақтауда - 3616 жұмыс орындары құрылды.
Жұмыссыз халықты еңбекпен қамту деңгейі өсуде. 2005 жылы жұмысқа орналастыруға өтініш ... 24150 ... - 17959, ... 74,4% ... қамту органдары арқылы жұмысқа орналастырылды. 2004 жылы бұл көрсеткіш 50,1% ... ... ... 9634 ... тіркелген жұмыссыз, кәсіби оқытуға - 1550 адам тартылды..
2005 жылдың қаңтар-қарашасында облыс ... орта ... жан ... ... ... ... табысы 82391 теңгені құрады, бұл 2004 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 17,5% ... ... ... ... осы ... ... өсті.
2005 жылдың желтоқсанында жан басына шаққандағы күнкөрістің ең төменгі деңгейі 5581 теңгені құрап, ... ... ... ... ... 14,4% артты.
2005 жылы облыс бойынша қызметкерлердің (шағын кәсіпорындар, мекемелер мен ұйымдарды қоса есептегенде) атаулы ... ... ... 22429 ... ... ... ең төменгі деңгейінің шамасынан - 3,2 есе, еңбекке ақы төлеудің ең ... ... - 2,4 ... ... ... ... шағын кәсіпорындарды қоспағанда, бір қызметкердің орташа айлық жалақысы 22833теңгені құрап, 2004 жылмен салыстырғанда 17,9% ... жылы ... ... ... есепке алғанда, облыс бойынша орта есеппен нақты орташа айлық жалақы 2004 жылмен салыстырғанда 10,5% артты.
Халықты әлеуметтік қорғау. Кедейлікті төмендету бойынша ... іске ... ... ... бюджет қаржысынан 92355 аз қамтылған азаматтарға 642,8 млн. теңгеге әлеуметтік көмек көрсетілді.
Кедейлікті төмендету іс-шараларының тиімділігін арттыру және ... өз ... ... ... ... мақсатында, 278 аз қамтылған отбасыға - 1332,3 гектар жер үлесі, 623 отбасыға - 2378 бас ұсақ және ... ірі қара мал, 1165 - үй ... 561 ... 27,4 млн. ... ... шағын несие бөлініп берілді.
2005 жылы 76896 адамға 580,5 млн. ... ... ... ... ... көрсетілді, 2264 отбасыға 22,2 млн. теңге көлемінде тұрғын үй ... ... 1269 ... ... 10,0 млн. ... ... ... көрсетілді. 11602 мұқтаж жандарға 102,5 млн. теңге көлемінде демеушілік көмек көрсетілді.
Қабылданған іс-шаралардың нәтижесінде кедейшілік шегінен ... ... ... ... саны 2004 ... ... 25,3%-ға кеміп, 53552 адамды, немесе облыс халқының 2,4% құрады.
Қартайған және жалғыз ... ... ... ... көрсету бойынша жұмыстар жалғасуда. 2,3 мың жалғыз басты қарияға әлеуметтікөмек көрсететін 26 бөлімше, сонымен қатар, төмендетілген бағамен тауарлар өткізетін дүкендер, ... және ... ... ... беретін пункттер жұмыс істейді.
Кейінгі жылдары еңбек рыногындағы жұмыссыздықтың жалпы деңгейінің төмендегені, жұмыс күшінің секторлар мен экономика салаларында ... емес ... ... қайта бөлужалғасын тауып келе жатқаны, өз бетімен жұмыспен қамтылған халық санының өсуі, сонымен қатар жалданып жұмыс істейтіндер санының азаюы ... ... ... ... өткізген халықты ішінара тексеру деректері бойынша 2001 жылы ... ... ... 15-39 ... ... (57,1%), ... (16-24 жас) арасындағы жұмыссыздықтың деңгейі 22,8 %.
Экономикалы тұрғыдан іскер ... ... ... ... ... жылдың басында 10,4 % құрады, бірінші жартыжылдықтың аяғына 9,1%-ға азайды. Сонымен қатар, Еңбекшіқазақ ауданында 6,4 %-дан, Ақсу ауданында 15,4 %-ға ... ... ... ... басқармасының деректері бойынша 2001 жылдың 1-ші шілдесіне қарағандағы ... ... саны 71124 ... ... бұл, ... ... ... орташа алғанда 3858 адамға, немесе 5,1 %-ға аз деген сөз.
Қазақстан Республикасы Заңының қабылдануына ... ... ... қарағанда, 2002 жылы жұмыспен қамту жөніндегі уәкілетті органдарда тіркелген жұмыссыз азаматтардың саны әжептеуір көбейді. Уәкілетті органдарға қатынасқандардың саны ... ... ... ... ол ... ... қамту қызметіне 45 %, яғни 41 мың жұмыссыз азамат қатынасқан.
2002 жылдың 1-ші жартыжылдығында 31020 адам жұмыссыздар ... ... бұл ... ... ... мерзімімен салыстырғанда 2,5 есеге көбейгенін көрсетеді.
2002 жылдың 1-ші қыркүйегіне жұмыссыздық деңгейі ... 2,8 %-ға ... ... ... ... ... пен ... квалификациялық-кәсіби құрылымдарының сәйкессіздігі орын алған Жоғары кәсіби ... ... ... ... ... мамандар, білікті жұмысшы кадрлар кеткендіктен лайықты дайындығы жоқ ... саны ... ... ... инженерлік кадрларға, көпшілік кәсібінің жоғары білікті жұмысшыларына тұрақты сұраныс ... ... ақ, ... ... ... ... ... дейінгі балалар тәрбиешісі сияқты жекелеген мамандықтар бойынша жоғары және орта ... ... ... ... ... ... қажет болмай қалуда.
2002 жылдың 1-ші шілдесінен есепте тұрған жұмыссыздардың ішінде 1170 адам (4,7%) - жоғары білімді, 14619 (59,2%) - орта ... 4016 адам (16,3%) - орта ... ... әлі де ... ... елді ... жұмыспен қамту проблемасын шешу қалаға қарағанда қиындық келтіреді. 2002 жылдың 1-ші тоқсанында, орта ... ... ... ... ... бесінші жұмыссыз азамат жұмыспен қамтылса, ауыл тұрғандарының арасынан әрбір жетіншісі қамтылады.
Біліктілік талаптарының жоғарылауына байланысты, кәсібі және мамандығы бойынша ... ... жоқ ... ... ... мүмкіншілігі төмендейді. 2001 жылы жастардың арасынан әрбір төртінші жұмысқа орналасса, 2002 жылы әрбір алтыншы ғана орналасатын болады.
Жұмыс ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеті төмен мүгедектердің проблемасы қиындай түседі. Жұмыспен қамту жөніндегі уәкілетті ... ... ... саны аз ... 2001 ... 15 ... 2002 жылдың алты айында 43 адамға дейін көбею тенденциясы байқалады.
Әдеттегідей, біліксіз жұмыс күші ... ... ... ... ... ... ... 2001 жылы 4,6% - ғана, 2002 жылы - 12% ... ... және ... ... ... әйелдерді жұмыспен қамту проблемасы күн тәртібінен түспей тұр. 2002 жылдың алты айы аралығында жұмыспен қамту ... ... ... органдарға өтініш жасаған әйелдердің жалпы санының -56,3% ауылдық жерлердің тұрғындары. Жұмыссыз әйел, ... ... ... ... ... ... көздерін іздеуге мәжбүр болады.
Зейнеткерлік жасқа таяп қалған адамдарды, әсіресе әйелдерді, ... ... ... жасы және жынысына байланысты кемсіту мәселенің шешілуін қиындата түседі. Зейнеткерлік жасқа таяп қалғандар, еңбек рыногында мүмкіншіліктері ... ... ... қамтуға уәкілетті органдарда тіркелуден бас тартады. Мәселен, халықтың осы санатынан, 2002 ... 1-ші ... ... ... ... жөнінде 152-ғана адам, оның ішінде 88 әйел өтініш жасады.
Жұмысқа тұру, ... ... табу ... ... ер ... ... асыраушы ретіндегі статусы төмендейді. Дұрыс жұмыс табысы жоқ және бұрынғы әлеуметтік статусқа сай ... ... ер ... көбісі бас тартады. Нәтижесінде жұмыссыздар құрамында маргинализация жүреді, ... ... ... ... ... ... жөнінде тек мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алу үшін тіркелетін бәсекеге жарамсыз азаматтардың үлесі көбейе түседі.
Облыстың еңбек рыногына әсер ететін ... бірі ТМД ... ... ... ... көші-қоны. Қазақстандық кәсіпкерлердің көбісі, шетелдік жұмыс күшінің арзандығына байланысты, біліктілігі төмен, жасырын еңбек босқындарын жалдайды. Бұл бейресми секторлардың және ... ... ... ... ... ... ... жергілікті халықтың жұмыспен қамтылуына әсер етеді.
Соңғы проблема жұмыс ... ... ... айналуы мен өңiраралық ауысуы, оны жұмылдыруды арттыру есебiнен жеңiлдейтiн болады. Бұл кадрларды, оның iшiнде жұмысшы мамандарын кәсiби ... және ... ... ... арқылы да, өңiрлердегi еңбек рыногы мен тұрғын үй, әлеуметтiк-тұрмыстық блок, өндiрiстiк ... және т.б. ... ... ... ... да жүзеге асыруды талап етедi.
Бүгiнде Қазақстанның еңбек және жұмыспен қамту рыногына Қазақстанда жұмыс iстейтiн шетел ... ... ... мен ... ... ... ... салмақ түсiрiп отыр.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жалпы алғанда, Қазақстан Республикасы алдындағы міндеттер, алдына қойған мақсат бұл - әлеуметтік бағыттағы жоғары тиімді экономиканы қалыптастыру, ... ... өз ... ... ... ... қамтамасыз ету, халық шаруашылығы құрылымында жоғарғы технологияны пайдалану болып табылады. Міне осыған жетуіміз үшін, ... ... ... ... ... түрлі меншік иелеріне жол ашып, нарық орталықтарында тиімді ... ... ... қол ... ... ... жоғары дәрежелі еңбек өнімділігіне жетуіміз қажет.
Нарықтық экономика жағдайында шаруашылық субъектінің жұмысын жетілдіру және бақылау үшін ... ... және ... белсенді пайдалану қажеттілігі артып отырғаны белгілі. Демек бухгалтерлік есеп және аудит ... ... ... қана ... оның ... ... тигізеді. Сондай-ақ қазіргі нарықтық экономика кезеңінде бухгалтерлік есепке жүктелетін міндеттер қай кезеңдегіден ... ... ... отыр. Өйткені қазір де қоғамдық дамудың жаңа кезеңінде өндіріс ... ... ... ... ... орын ... және олардың дамуына Қазақстан Республикасының меншік туралы заңдары арқылы кең өріс ашылуда. Осыған орай қазіргі нарықтық экономика кезеңіндегі ... ... ... ... және ... қатынастар саясаты жаңа сипат алып отыр. Кейбір субъектілер өндірген өнімге норма бойынша қажетті еңбек шығындарын көп жұмсап, еңбек ... ... ... жүр. ... шаруашылықтың табысын азайтып мемлекеттік төленуге тиіс салықтардың мөлшерін азайтып көрсетеді. Мұндай жағдайда еңбектің есебін жетілдіруге кері әсерін тигізуде. Сондықтан еңбек ... ... және оған ақы ... ... ... ... шаруашылықтың барлық түрлеріне еңбек күнге көшірудің маңызы үлкен. Себебі оның ... ... аса ... емес және шаруашылық үшін тиімді.
Осыдан іс тәжірибе еңбекақы пәнінің жаңа түсінігін іске асыру мақсатында, еңбек ... ... ... жетіспеушіліктерді жоюда және жұмысшылардың жағдайын жақсартуда және экономиканы ... оны ... ... ұсынылады - Халықаралық негізде талқылауды және еңбекақы бойынша экономикасы дамыған елдердің тұжырымдамасында іс тәжірибесі есебі мен, осы сұрақтағы ... ... ... ... рөлі мен бірқалыпты орнын белгілеуді анықтау.
- Еңбекақы бойынша белгіленген тәртіптегі заңды құжаттарды қабылдау, онда есеп айырысудың қолдану тәртібі және ... ... ... күн ... ... мөлшері, тарифтік ставка көрсетілуі қажет.
Өнеркәсіпте және экономиканың басқадай саласында еңбек өнімділігінің өсуі бойынша үкімет ... ... ... өңдеу және орындау.
Жоғарыда айтылған мәселелерді қорыта келе кез келген кәсінорында, мекемелерде, ұйымдарда яғни кез ... ... ... ... ақы ... дұрыс жүргізу, кәсіпорынның қаржылық жағдайын тұрақтандырып, сол кәсіпорынның қызметін алға жүргізу үшін олар келесі міндеттерді орындау ... ... ... ... жұмысқа кеткен еңбек пен оған төленетін еңбек ақы мөлшерін дұрыс анықтау.
* Еңбек өнімділігінің өсімін бақылау.
* Жұмсалынған еңбектің саны мен ... ... ... ... ... ақы ... үшін ... ақы қорынан қоғамдық тұтыну қорынан және тағы басқа қорлардан бөлінетін қаржыларды бақылау.
* Жұмысшы ... мен ... ... есеп ... ... ... ... жасау үшін тиісті мәліметтер алу.
Еңбек және еңбек жайлы белгілер статистика және бухгалтерлік қорытынды есепті ... ... ... пен еңбек ақы есебін ұйымдастыру одан әрі жетілдіру үшін мынадай ... ... ... өнімділігі мен орындалатын жұмыстың көлемін ұлғайтуға ынталандыратын еңбек ақы тиімді түрлерін ... ... ... пен ... ... ғылыми жолмен басқарудың типтелген прогрестің құрылымын қолдау.
* Еңбек ақы төлеудің ... беру ... ... да ... ... ... ... байланыстыра отырып дұрыс қадағалау.
* Еңбекақы еңбек ақы есептеуде осы күнгі талаптарға сай есептеу мен ұйымдастыру техникаларын қолдану: ... есеп ... ... мен жеңілдету.
Курстық жұмысты қорытындылай келіп, біздің міндетіміз - еңбек есебін ... ... ... және осы ... ... ... ... күшейту, осы арқылы, халық әл-ауқатын арттыру. Сөйтіп осы күнгі экономикалық тығырықтан шығу. Ол үшін ... ... ... ұйымдастырып, есеп жұмыстарының ең алдындағы озық тәжірибелерін ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі.Алматы. Жеті Жарғы, 1998;
* "Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... 1999, 28 қазан;
* Волков В.И., Девяткин О.В.-"Экономика предприятия".М.: ... ... В.П., ... А.Н., ... ... ... знание, 2003;
* Горфинкель В.Я., Швандар В.А.-"Экономика предприятия".М.: ЮНИТИ-ДАНА, ... ... А.Қ., ... Қ.Ә.-"Кәсіпорын экономикасы": Оқу құралы- Алматы: Экономика, 2003;
* К.Ш. Дүйсенбаев (Алматы 2001ж.)
* Шеремет А.Д. ... ... ... ... ... А.И. ... ... Радионова В.М. Федотова М.А. (Москва 1995г.)
* №1 / 2004 ... А.В. .
* ... А.В. ... 2004)
* Ефимова О.В. 1994г.
* А. Агайдаров
РЦБ №8 2005г.
16) МейірбековА.Қ.,Әлімбетов Қ.Ә.Кәсіпорын ... Оқу ... - ... ...
17) ... К.Б. Менеджмент теориясы мен тәжірибесі - Алматы,2002.-274бет.
18) ... Қ.Қ., ... С. ... ... ... Сәбден О.,ТоқсановаА. ,-Алматы: Білім, 2002.-304б.
20)МейірбековА.Қ.,Әлімбетов Қ.Ә.Кәсіпорын экономикасы: Оқу құралы - Алматы: Экономика,2003.-252б.
21) ... болу оңай ма? Пол ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек нарығының қалыптасуы мен қызмет етуінің теориялық негізі73 бет
Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығы қызметін талдау30 бет
Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығы туралы32 бет
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығы71 бет
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығының қалыптасуы мен дамуы77 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Зейнетақы жүйесі қалыптасуының теориялық сұрақтары28 бет
Зейнетақы реформасы туралы20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь