Дем алу және дем шығару механизмі

1. Дем алу механизмі
2. Дем шығырудың механизмі
3. Өкпенің серпімділігі мен серпін күші
4. Өкпенің жалпы сыйымдылығы
5. Тыныстың минуттық көлемі
6. Өлі кеңістік
7. Өкпе мен тканьдегі газ алмасу
8. Оттегінің қан арқылы тасымалдануы
        
        ЖОСПАР:
1. Дем алу механизмі
2. Дем шығырудың механизмі
3. Өкпенің серпімділігі мен серпін күші
4. Өкпенің жалпы сыйымдылығы
5. Тыныстың минуттық көлемі
6. Өлі кеңістік
7. Өкпе мен ... газ ... ... қан ... ... алу және дем ... ... Дем алған кезде көкірек қуысы арттан алға қарай, екі бүйірге және
жоғарыдан төмен қарай үлкейеді. Арттан алға ... және екі ... ... ... сыртқы қабырғааралық еттердің жиырылуынан қабырғалармен
төс сүйегінің көтерілуі ... ... Ал ... ... ... дем алу ... ... жиырылып, оның іш қуысына қарай 3-4 см.
төмен ... ...    ... 1 ... төмен түсуі көкірек қуысынан 250-300 мл-ге
үлкейтеді, олай болса дем алу кезіндегі оның 3-4 см-ге төмен түсуі оны ... ... ... ... ... ... түскенде ол іш қуысындағы органдарды қысатын
болғандықтан, дем алу кезінде іште үлкейеді. Көкірек клеткасының кеңеюі
нәтижесінде, оны іле- шала ... ... ... өкпе ... Созылған өкпедегі альвеолдық қысым атмосфералық қысымнан гөрі
төмен түседі. Ал көкірек қуысы герметикалық жабық және сыртқы ортамен тек
ауа ... ... ... ... түседі. Осы айтып отырған жағдайды
Дондерстің моделі арқылы түсінуге болады. Бұл модель аузы кең, түбінде
резина пленкасы бар шыны ... ... аузы ... ... ... те ... ... өтеді. Ал шыны түтіктің төменгі жағына қоянның не
мысықтың өкпесін кеңірдігімен қосып байлап қойған. Сөтіп шөлмек
герметикалық жабық, сыртқы ортамен қатынаспайды.Тек ондағы өкпе ғана ... ... ... ... ... резина жарғағын тартсақ,
оның көлемі үлкейеді де, ішіндегі қысым атмосфералық қысымнан төмен ...    ... ... ... ... ... айырмашылық
арқасында ауа шөлмекке түсуге ұмтылады. Бірақ ауамен тек шөлмек ішіндегі
өкпе ғана қатынаса алғандықтан, ауа өкпеге ... оны ... Егер ... ... қоя ... ол ... бұрынғы қалпына келеді де,
шөомектің аумағы кішірейеді, ондағы қысым артады, өкпе қысылып, ... ... ... ... ... бұл модель арқылы ауаның өкпеге
түсуі көкірек қуысының ұлғаюының нәтижесі болып табылатын пассивті акт
деген ойға ... ... ... ... Кәдімгі дем шығару кезінде дем алуды қамтамассыз еткен еттер босайды.
Көкірек клеткасы өзінің ауырлығының нәтижесінде бұрынғықалпына келеді.
Диафрагма көкірек ... ... ... ... Көкірек клеткасының,
олай болса, өкпенің көлемі кішірейеді, альвеолдардағы қысым көбейеді,
нәтижесінде дем алу кезінде өкпеге түскен ауа сыртқа шығарылыды.
      ... дем ... ... іш ... де қатысады. Бұл кезде іш
қабырғалары жиырылып іш органдарын қысады, ал іш ... ... ... ... ... де , ... ... ауа көлемін
көбейтеді. Жалпы алғанда, диафрагма қозғалысы өкпе ... 70-80 ... ... ...   ... ... алуда көкірек клеткасының кеңуі негізінен қабырғалар
көтерілуінің есебінен жүрсе, мұны тыныс алудың қабырғалық типі деп ... ... ... ... ... ... пассивті түрде, көкірек
қуысындағы қысым өзгерісіне байланысты жүреді. Тыныс алудың келесі типін
құрсақтық деп ... Бұл ... ... күшті жиырылады да, құрсақ
қуысындағы органдар қысылып, орындарынан жылжиды. Осыдан дем алу кезінде іш
қампиып кетеді.
     Плевралық кеңістіктегі ... ... және оның ...   ... ... ... ... көкірек қуысында жататыны мәлім.
Осы өкпенің сыртқы қабатың висцеральдық плевра қабаты деп атайды. Ал
көкірек клеткасының ... ... ішкі ... диафрагманың көкірек
клеткасына қараған бетін жауып жататын қабатты плевраның париетальдық
қабаты деп атайды. Плевраның бұл екі ... ... өте тар ... да, оны ұйыма сұйықтығы толтырып жатады.Бұл кеңістікте ауа ... ол ... ... еш ...    ... ... қысым, өкпе қабырғаларының серпімділік қасиетінің
арқасында атмосфералық қысымнан төмен болады. Себебі, егер ондағы қысым
атмосфералық қысымға тең болса, онда ... ауа ... ... ... еді. ... қысымның атмосфералық қысымнан кем болатындығынан оны
теріс қысым деп атайды. Оның ... ... ауа ... оны ... ... қысымнан өкпенің эластикалық (серпімді) тканьдарының келтіретін кедергі
күшіне, не болмаса ... ... тең ... ... ауа ... ... көп ... соғұрлым оның ауа қысымына келтіретін кері күші
де көп болады. Олай болса, сол кері күшпен өлшенетін теріс ... ... көп ...    Егер де ... қысым 752 мм Hg болып, өкпенің плевралық
кеңістіктегі ... ... Hg –ге тең ... ...   ... ... ... абсолюттік мәнінің физиологиялық
мағынасы жоқ болғандықтан, теріс қысым деп тек атмосфералық қысымен
плевралық кеңістіктегі қысымның арасындағы айырманы ғана айтады. Біздің
мысалымызда теріс қысым 8-ге тең ... ... ... шамасын сынап
монометрге жалғанған қуыс инені көкірек клеткасына сұғу ... ... ... ... плевралық қысымның атмосфералық қысымнан төмен
болатындығынан көкірек клеткасымен жалғасқан жағындағысынап бағанасы
көтеріледі. Клиникалық тәжірбиеде ... ... ... анықтау үшін
адамның өңешінің төменгі бөліміндегі қысымды өлшейді. Осы ... ... ... ... ұшында серпімді баллоны бар арнайы катетер тығады.
Өңештегі қысым шамамен плевралық ... ... ... ... ... ... ... ондағы қысым өзгерісі өңеш қабырғасы
арқылы беріліп, өңеш ішіндегі қысымды өзгертеді.
     Осы әдіспен зерттеу көрсеткеніндей, барынша терең дем ... ... ... ... ... қысымнан 4-5 см-ге бағ.
төмен, ал жай кездегі қалыпта дем шығару кезінде бұл көрсеткіш ... ... ... дем алуда бұл көрсеткіш 4-5 см су бағ. , ал ... ... 8-10 см. су бағ. ... ... ...    ... ... көптеген органдар жатады. Онда өңештің бір бөлігі,
жүрек, кіші қан айналу жолының барлық ... ... шыға ... ... қуыс вена және ... қуыс ... ... бөлігі т.б бар.
     Өкпенің созылу кезіндегі эластикалық күші париеталдық плевра арқылы
көкірек ... ... ... органдарға беріліп, олрда да теріс қысым
тудырады. Бұл қысым жүрек жұмысына, артериа мен аортадағы қысымға әсер ете
алмайды. Себебі, олардағы қан ... өте ... ... ... ... туған теріс қысымның жүрекке құятын қуыс веналардың жұмысы үшін өте
үлкен манызы бар. Себебі, бұл теріс қысым үлкен веналардың ... ... ... ... ... ... онан ... көбеюіне
себепкер болады. Мұндай қуыс веналардағы теріс қысымның көбеюі оң жүрекке
қанның түсуін жақсартады. Себебі, кіші веналар мен қуыс веналардың
арасындағы қысым ... ... қуыс ... ... ... ... ... Есте болатын нәрсе, плевралық қысым тек өкпенің серпімділік күшіне ғана
байланысты емес. бұл күш әр ... ... ... көлемін азайтуға
бағытталған. Оның ақырғы мәнің анықтауға тыныс алу ... ... алу ... ... ... ... күште қатысады. Плевралық
қысым деңгейіне белгілі дәрежеде висцеральдық және париетальдық плевра
қабаттарының сұйықтықты сүзу және ... ... де әсер ...   Альвеолдық қысымен плевра ішіндегі қысым айырмасын ... ... деп ... ... диафрагмамен жанасатын жеріндегі
пранспульмональдық қысымды трансдиафрагмалық дейді. Р=Ра - Рpl ... ... ... Рpl – ... ... қысым, Рт – транспульмонольдық
қысым. Тыныс алу еттері тудыратын күштер сыртқы тыныс алудың мыныдай сандық
көрсеткіштері арқылы сипатталады: көлем (V), өкпе ... (Ve) ... (Р) .
     ... ... өкпе дем алу ... плевралық кеңістіктегі
қысымның төмендеуі нәтижесінде ғана созылып, ауаға тола алады. Ал плевралық
кеңістіктегі қысым ол сыртқы ауамен қатынаспаған жағдайда ғана төмендейді.
Егер көкірек ... ... т.б ... ... ауа ... ... ... қысым атмосфералық қысымға теңеседі де,
өкпеге екі жақтан бірдей қысым әсер еткендікткен ол созылмайды, өзіне ауа
толтыра алмайды, адам демалуын тоқтатады. Пневмотаркстың ... ... ... ... бар. Туберкулез кезінде өкпе қозғалысын
баяулату үшін плевралық кеңістікке ... ... ... алу кезінде өкпедегі ауаның жаңарып отырун өкпе вентиляциясы дейді.
Өкпенің серпімділігі мен ... ... ... ... тканьдер көп. Сондықтан да ол созылып қайта тартылып
алғашқы қалпына келе алады. Өкпе ... мен ... ... ... өкпе тканің бұрынғы қалпына келтіретін күш серпін күші деп
аталады. Өкпе неғұрлым созылғыш келсе, оның ... ... ... ... күші өкпенің аумағын тарылта отырып, висцеральдық плевраны
париетальдық плеврадан тартып ... ... Бұл – ... ... азайтып негізгі себептің бірі. Созылған өкпенің қайта тарылуы бронх
еттерінің тонусынада байланысты. Плевра қуысында теріс қысымның тағы бір
себебі альвеолалардың ішкі ... ... атты ... ... күші ... ... болуы. Әрбір альвеоланың ішкі беті осы сурфактантпен
майланған. Бұл белок аралас липидтен тұрады. Ол 2 пневмоциттерден бөлініп
шығады. Сурфактанттың қалындығы 20-100 нм. ... ... ... оның ... ... күші төмендей түседі. Сондықтан сурфактантпен
көмкерілген альвеола өкпенің трансмуральдық ... ... ... әрқашан кернеліп тұрады. Сурфактантты бар өкпеде ателектаз
болмайды. Сонымен альвеоланың серпімділігі сурфактант әсеріне де
байланысты.
Өкпенің жалпы сыйымдылығы
    Тыныс алу ... ауа ... жолы ... ... ... оттегін берген
соң сыртқа шығып отырады. Өкпеге дейін кіріп шығатын ауаның мөшері дем
алумен дем ... ... ... ... ... ... ішке жай ... сыртқа шығарса өкпеге дейін кіріп-шығатын ауаның
мөшері 500 мл-дей болады. Осы жай дем алғанда тыныс ағзаларына еніп қайта
шығатын ауаның мөлшерін (көлемін) ... ... ... деп ... ... ... тұтасынан өкпе көпіршігіне барып жетпейді, оның 150мл тыныс
жолын толтырады да, газ алмасу процесіне қатыспайды. Сондықтан тыныс ... ... өлі ... ... деп ... Сөйтіп сырттан келіп түскен
ауаның 350 мл ғана өкпеге барып газ алмасу процесіне қатысады.
     Демді әдеттегідей жай ғана ішке ... ... одан әрі ... ... ... адам ... тыныс ауасына қосымша 1500-2000 мл ауаны жұта
алады. Осылайша қатты дем алғанда қалыпты тыныс ауасына қосымша жұтылатын
ауа ... ... дем алу ... ... ... ... қатты ішке тартса
тыныс жолдарын толтырып өкпеге жететін ауа мөлшері ҚТА (500мл) мен РДАА-
нан (1500-2000мл) тұрады. Мұнда дем алу ... ... ... ...    ... ... алу кезінде әдеттегідей дем шығарып, дем алмастан күшпен
дем шығарса, тағыда сыртқа 1000-1500 мл ауа шығаруға болады. Мұны ... ... ... ... дейді. Бұл ауа қалыпты жағдайда өкпеде сақталады,
тек демді қатты шығарған сыртқа шығады, сондықтан бұл қор ауа деп ... ... үш ... ауа – қалыпиы тыныс ауасы, резервтік дем алу аусы
және ... дем ... ... ... ... тіршілік сыйымдылығын (ӨТС)
құрады.ӨТС=ҚТА+РДАА+РДША ӨТС=500мл + 2000мл +1500мл=4000мл.
     ... ... ӨТС- ... ... дем ... ... ... дем
шығарған кезде сыртқа шығатын ауаның көлемі. ӨТС ересек адамда 3500-5500мл-
дей . ӨТС адамның жасына, жынысына, бойына, дене ... ... ... еттерінің) күшіне (ширақтылығына) байланысты болады. ӨТС қарт адмда
аз, оның қабырға шеміршектері қатайып, ... ... ... ... ... ішке ... ... қуысы онша кеңімейді,
өкпесі керегінше жазылмайды. Ер адамға қарағанда әйелдің ... ... ... ... ... ... Сондықтанда әйелдеде ӨТС төменірек
болады.Спортшы адамның тыныс еттері ширақ, күштірек келеді де, дем ... ... ... ... ... ... болады.
      ӨТС-ті, оның құрамындағы ауа түрлерінің көлемін спирометрмен өлшеп
немесе спирографпен жазып, олардың мөлшерін спирограмма арқылы табуға
болады.
     Күш салып терең дем ... ... ... мл ауа ... шықпай
өкпеде қалып қояды. Мұндай ауа қалдық деп аталады. Қалдық ауамен резевтік
дем шығару ауасы қалыпты дем алып, дем шығарытын ... ... ... ... Мұндай екі түрлі ауаның қосындысы функциялық қалдық ауа (ФҚА) деп
атал
ФҚА=ҚА + ...     Ал, ... дем ... ... функциялық қалдық ауа (ФҚА) қалыпты тыныс
ауасымен (ҚТА) арласып, әрдайым ... ... ... ... ... ... ... өкпені толтырған ауаның жалпы мөлшері өкпенің жалпы
сыйымдылығы (ӨЖС) мен ... ... (ҚА) ...     Өкпедегі қалдық ауаның мөлшшшері жанама әдіспен (азот немесе гелий
көлемін ... ... ... Әдетте қалыпты ауа өкпенің жалпы
сыймдылығының ( ӨЖС) 20-30% -іне тең. Қарт адам ... ... ... ... ... өкпенің тіршілік сыйымдылығы азайып
кетеді, ал қалдық ауаның көлемі керісінше, ... ... ... көлемі.
     Бір минут ішінде өкпе арқылы өтетін ауаның көлемі тыныстың ... (ТМҚ) деп ... ... ... көлемі бір минут ішінде өкпеге
келіп түсетің оттегімен сыртқа ... ... ... ... ара
қатынасына яғни зат алмасу қарқынына байланысты. ТМҚ әдетте орта есппен 6-9
л болса, ал ауыр қара ... ... ... 100-120 л-ге ... ... ... асады. ТМҚ қалыпты жағдайда шығарылған ауаны Дуглас қабына жинап, ... ... ... ... ... ... тыныс ауасының (ҚТА)
көлемін бір минуттық тыныс жиелігіне (МТЖ) көбейту арқылы анықталады. МТЖ
ересек адамда 14-20 ТМҚ осы аталған екі ... ... ... ... ТМҚ ... желдену мөлшерін, өкпе вентиляциясын көсетеді. Бірақ
өкпенің жалпы желдену мөлшеріне альвеолалық ... ... тең ... келеді), өйткені өкпе көпіршігіне сырттан келген ауаның тек 70%-і ғана
енеді, қалғаны өлі кеңістіктің желденуін көрсетеді. Альвеолалық желдену
өкпедегі ауаның минут ... ... ... мөлшерінің, өкпедегі газ алмасу
қарқының көрсеткіші. Қалыпты тыныс алу ... ... ... ... ... өлі кеңістік ауасы 150 мл, ал минуттық тыныс16 болса, өлі
кеңістіктің желденуі (ӨКЖ) ... тең. Ал ӨЖЖ ... ... 8000 мл ... онда ... желденуі бұдан өлі кеңістіктің
желденуі мөлшеріндей кем болады, яғни 8000мл-2400мл=5600мл тең. Егер тыныс
жиілігі екі есе ... онда ... ... ... ... өлі
кеңістіктің желденуі 150·32=4800мл болса, альвеолалық желдену-8000-
4800=3200 мл болады, яғни ол көп ... ... өлі ... мөлшерінің өкпеде өтетін газ алмасуына әсері зор.
Өлі кеңістік
     Ауа ... ... ауа, газ ... процесіне қатыспайды, сондықтан бұл
жол өлі кеңістік деп , ал ондағы ауа өлі кеңістік ауасы деп аталады. Өлі
кеңістік көлемін ... үшін ... ... ауа ... ... ... да гипс қатқан соң оны басқа ыдыстағы суға ... ... ... ... өлі ... ... Ол орта ... 140-150мл . Өлі
кеңістік көлемі ауа жолы құрлысының ерекшеліктеріне байланысты және тыныс
ағзаларының қызмет ету қабілетіне қарай ұдайы өзгеріп отырады. Сондықтан
өлі ... ... және ... ... екіге бөлінеді.
    Автомиялық өлі кеңістіктің аумағы қан тамырларымен қамтамасызданбаған
немесе желденбейтін альвеолалардың санына байланысты.
      ... өлі ... ... ... ... және өкпедегі
қанның көлемдік жылдамдығына байланысты.
     Альвеолалық желдену (VA) ... қан ... кіші ... ... қан көлемінің (Q) ұдайы өзгеріп отыруына байланысты
физиологиялық өлі кеңістік бірде кеңейіп, бірде тарылып отырады. Бұл
тәуелділікті альвеолалық желдену көрсеткішін қан айналу ... бөлу ... ... ...   Желдену мен қан ағысы ( перфузия) өкпенің әр жерінде әртүрлі, кейбір
альвеолаларда қан ағысы ... не ... жоқ. ... қан ... әдеттегідей
болса да желденбейтін альвеолалар болады. Сонымен өлі кеңістік аумағының
ұлғаюы газ алмасуының төмендегенің көрсетеді. Оның кеңеюі альвеолалық
желденумен альвеола ... ... қан ... ... ... ... әсер ететін әртүрлі факторлар өлі кеңістік
көлемін өзгерте алады. Мысалы, бронх еттері жиырылса, альвеолалар қабынса
ауаның өкпеге өтуіне кедергі туады, ... өлі ... ...  
Анатомиялық өлі кеңістіктің мынадай биологиялық маңызы бар:
1. Ауа жолының ішкі жағын астарлаған ... ... ... ... болғандықтан өкпеге өтіп бара жатқан ауа да дымқыл болады және
тыныс жолы ... ... ... ... ... ... Өлі ... ауаға ілесіп келген шан-тозанды, ондағы микроптарды одан
әрі ... ... ... , демек бүкіл адам денесін іңдеттен қорғайды.
Ауадағы ұсақ заттар шырышты қабықтын бетіне қонады да, осы арадағы кірпікше
эпителийдің қимылымен сыртқа қарай ... Егер ... ... ... ... , рефлекстері туады да сыртқа шығарылады.
3. Өлі кеңістік альвеоланы ыстық суықтан сақтайды, ауа жолындағы шырышты
қабықтың қан тамырлары кеңейсе суық ауа ... ал ... ... ... ... өкпеге кіретін ауаның қызуы ұдайы бірқалыпты ұсталады.
  Өкпе мен тканьдегі газ алмасу.
     Дем алғанда өкпеге ... ... ауа мен ... ... ... альвеолалық ауаның құрамындағы әр газдың мөшерін жеке салыстырып
өкпе альвеоласындағы газдармен қан құрамындағы газдардың өту бағытын
байқауға болады.
Негізгі газдар атмосферада, оның жеке ... ... бір ... Адам дем алғанда осы атмосфералық ауа өкпеге ... ал ... ауа мен дем ... ... ... ... ... қышқыл газ
мөлшері ұдайы өзгеріп отырады: оттегі азайып, көмір қышқылгаз көбейеді.
     ... ... ... ... альвеолалық ауадағы оттегімен көмір қышқыл
газ мөлшерін салыстырсақ деммен шыққан ауада оттегі көбірек, көмір қышқыл
газ азырақ: альвеолалық ауа ... ... ... ... ... ... кетеді.
     Өпеде газ алмасуының негізгі көрсеткіші- альвеолалық ауадағы газдардың
құрамы мен мөлшері. Атмосфералық ауамен альвеолалық ауа құрамындағы
газдардың мөлшерін ... ... ... ... ал
көмірқышқыл газдың қаннан альвеолаға өтетінің байқауға болады.
  Белгілі тканьмен құрамындағы газдармен алмасу тәртібін білу үшін ... ... ... ... ... ... ... алу қажет.
     Әрбір газ қанда еріген не химиялық жолмен байланысқан күйінде
кездеседі. ... ... ... тек ... ... ...    Газдар қан айналысының үлкен және кіші шеңберлеріндегі капилярлардан
бір тәртіппен өтеді, сондықтан өкпеде немесе белгілі тканьде ... ... ... ... болады.
     Әрбір газ бір және бірнеше қабатты мембранадан өте алады. Оның өтуі
мембрананың екі жағындағы меншікті қысымға, ондағы айырмашылыққа
байланысты. ... ... газ бір ... ... жерге қысымның жоғарғы
жағынан төмен жағына қарай диффузия жолымен көшеді.
      Ауадағы газдың меншікті қысымын білу үшін ... оның ... ... ... жалпы қысымын анықтап алу қажет.
     Қандағы жалпы газ қысымын 1858 ж. И.М. ... ... Әр ... ... ... ... ... тең болса, сұйықтықта және ерітінді
үстінде газ тепе-теңділігі пайда болады. Ал газдың меншікті қысымы кернеу
күшінен жоғары ... ол ери ... ... күші ... ... газ
сұйықтықтың құрамынан бөлініп шығады.
     Кернеу күші деп бір молекула газдың ерітіңдіден сыртқа шығаруға
жұмсайтын күшін айтады.
     Газдың еруі ... ... ... үстіндегі газ қалпында
сақталған газдардың көлемі мен мөлшеріне, ерітіңдінің температурасына және
газдың табиғатына байланысты болады. Газдың ерітіндіге көшуі мен ерітінді
үстіңдегі газдар ... ... ... ... ... ... Газ
молекуласының ерітіңдіден бос газдар арасына шығарытын күшін газдың
сұйықтықтағы кернеуі деп атайды.
    Бір жағынан газдың ... ... ... ... ... жағынан
сол газдың артериясымен венадағы, сондай-ақ тканьдегі кернеу күшін өзара
салыстыра отарып, газ диффузиясының бағытын анақтайды.
     Қан айналысындағы кіші шеңберіндегі ... ... ... ... ... күшінен 60 мм жоғары, сондықтанда оттегі альвеоладан
венаға ауысады, сөтіп вена қаны артерия қанына айналады. Вена қаныңдағы
көмір қышқыл ... ... ... ... меншікті қысымнан 6мм жоғары.
Айырмашылықтын аздығына қарамастан көмір қышқыл газ венадан альвеолаға
өтеді. Бұл газдың физикалық қасиетіне байланысты-СО2 қанда тез еритін газ,
оның ... ... де ... әлдеқандай жоғары.
     Қан айналысының үлкен шеңберіндегі капиллярлардағы оттегі артериядан
тканьге ауысады, өйткені оттегінің қандағы кернеу күші ... ... ... ... ... 80 мм жоғары.
     Көмір қышқыл газдың тканьдегі ... күші ... 20мм ... көмірқышқыл газ тканьнен қанға ауысады.
     Сонымен қандағы газдардың диффузия арқылы бір жерден ... ... ... ... ... мембрананың екі бетіндегі меншікті қысымына
мұндағы айырмашылыққа байланысты. Оттегі т.б газдар, сөзсіз қысымы ... ... ... ... қарай ойысады. Мұнымен бірге газ диффузиясына
басқа да факторлар әсер етеді. Оларды газ ... ... және ... ... ... деп екі топқа бөлуге болады.
Жалпы әсер ететін факторлар:
1. Газ атаулының диффузиялық қасиеті. Мәселен, көмір ... ... ... ... 24 есе ... ... ... қышқыл газдың меншікті
қысымы аз болса да мембрана арқылы өте алады.
2. Мембрананың өткізгіштік ... Бұл ... ... ... ... газ
диффузиясы да шапшан болады.
3. Минут сайын қанға өтетін газ мөлшері қан айналысының жылдамдығына
байланысты.
4. Артериямен вена арасындағы көпіршелер қан ... ... ... ... ... оның шапшандығын өзгертеді, демек бұл да газ
диффузиясына әсер етеді.
Өкпедегі газ алмасуына арнайы әсер ететін ... ... ... ... Бір ... ... ... кіріп шығатын ауаның
көлемі өсіп қан ағысына сәйкес келсе, өкпемен қан арасындағы газ алмасуы
шапшандайды.
2. Өкпе капиллярындағы қан мен ... ... ... бөгет
эндотелий мен альвеола эпителиінің жұқалығы (4мкм), қандағы газдармен
альвеоладағы ауаның өзара жанасу дәрежесі. Егер адамның екі өкпесіндегі
альвеолаларды жазып жіберсе, олар 100м2 орын алар еді. ... ... ... ... ... ... диффузия да жеңілмейді. Ал
ауру адамда өкпенің газдармен беттесу көлемі азайып кетеді, бұл ... ... ... Оксигемоглобиннің ткань капиллярында ыдырау дәрежесі мен қанда еріген
қан көлемінің өсуі бұлар жоғары болса, тканьде газ ... ... ... ... бір ... оттегіне мұқтаждығы – мембрана арқылы тек еріген
агз ғанаөте лады, оксигемоглобинтез ыдырап, оттегі неғұрлым көп бөлінсе,
оттегі тканьге соғұрлым тез ... Осы ... ... ... ... ... ол оттегін соғұрлым тез сіңіреді.
      Денеде газ алмасуы негізінен физикалық ... ... ... ... ... процестерді өзгерте отырып физикалық процестерді де
реттейді.
Оттегінің қан арқылы тасымалдануы
     Оттегі көбінесе гемоглобинмен қосылып оксигемоглобин түрінде
тасымалданады.
     Қандағы газдардың, ... ... ... ... көлемі олардың
атмосферадағы меншікті қысымына байланысты. Оттегінің меншікті ... ... ол ... көбейе түседі. Ал капиляр эндотелиінен тек
еріген газ өтетіні белгілі, ... орай ... ... де ... ... бұл ... медицинада емдеу мақсатымен кеңінен қолданылыды. Адам
оттегіне толы қысым камерасына кіргізіледі де оттегінің қандағы меншікті
қысымы ... ... ... қанда гемоглобин оттегімен
әрекеттесіп, түгелдей оксигемоглобинге айналады, еріген оттегінің көлемі де
арта түседі, сөтіп қан әбден оттегіне ... ... ... ... яғни 100мл ... ... ... көбеюі
қанның оттегіне қанығу сыйымдылығы деп санслсды. Әдетте бір литр қанның
оттегіне деген сыйымдылығы 180-200мл. Мұны қандағы гамоглобин мөлшеріне
қарап ... ... ... Бір ... гемоглобин 1,34мл оттегімен
әрекеттесетіні белгілі. Демек, бір литр қанда 140г ... ... ... 1,34-ке көбейтіп, қанда қанша оттнгі бар екенін анықтауға болады.
      Оттегі ... ... ... ... ... оның ... ... да қалып қояды.
     Оттегінің артерия қанынан тканьге келіп сіңген бөлігін оттегін сіңіру
коэффициенті деп атайды. Мұны білу үшін артерия қаныңдағы ... ... да, бұл ... ... ... ... ... көбейтіледі. Осылай шығару арқылы оттегінің сыйымдылығы артерия
қаныңда 200мл\л-ге, венада 120мл\л-ге тең екені анықталды. Демек, оттегін
сіңіру коэффициенті (200-120): 200• 100= 40%. ... ... ... ... 30-40%; қара ... ... көп күш жұмсаған адамда 50-60%-ке жетеді. Зор
қарқынмен қызмет атқарған ағзаның оттегін халықты жаппай зақымдаушы
қаруларға ... ... ... және ... ... Ядролық қару – ең қуатты зақымдаушы құрал, ол жарылу арқылы әсер
ететін және ядролық ... ... ... ... ... Хиросима мен Нагасаки қалаларына Америка құрама Штаттарының
ядролық бомба тастауы бүкіл әлемді дүр сілкіндірді. Бұл тұрғындардың
ядролық ... ... оның ... ... және одан ... қасиеттерінен бейхабар болуы, зақымданған территорияларда жүріп
– тұру тәртібін білмеуі, қандай да болмасын қорғану құралдарының мүлдем
жоқтығы ... ... ... ... әкеп ... ... сәулелермен зақымдануының әсері қазіргі кезге дейінгі білініп
келеді. Екінші дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... державаларды билеуші топтары өздерінің сыртқы саясатын
Совет Одағына және басқа да ... ... ... ... соғыс
тұрғысынан құрды, мұның өзі жанталаса қарулану, өз армияларын ядролық,
химиялық және биологиялық қарулармен жарақтандыру күш к

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тыныс алу мүшесі3 бет
Тыныс алу патофизиологиясы18 бет
Delphi бағдарламалық ортасында «Pascal бағдарламалау тілінде файлдармен жұмыс істеу» электрондық оқу құралынжасап шығару19 бет
Mathcad-та қолданбалы математикалық есептерді шығару жолдары8 бет
Turbo Pascal - дағы енгізу және шығару операторлары26 бет
Word редакторында құжатты басып шығару13 бет
«Казпочта» АҚ акцияларды шығару проспектісі21 бет
Айнымалылар, файлдар атауларын таңдау және оларға берілетін түсініктеме. Программалау стилі, деректерді енгізу және шығару18 бет
Архивтеу программалары. Файлдарды архивтен шығару7 бет
Ас қорыту жүйесі мен зәр шығару жүйесінің патологиясы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь