Кант философиясының сыни кезеңдегі қойған мәселелері

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1. Кант философиясының сыни кезеңдегі қойған мәселелері
2. «Өзіндік зат» және «біздік зат»
3. «Практикалық ақылды сынау» еңбегіндегі мәселелердің мәні
4. «Пайымдау қабілетін сынау» еңбегіндегі мәселелердің мәні
5. Кант философиясының дүниежүзілік философиядағы орны
III. Қорытынды
IV. Пайдаланған әдебиеттер тізімі
        
        мазмұны:
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1. Кант философиясының сыни кезеңдегі қойған мәселелері
2. «Өзіндік зат» және ... ... ... ... ... ... ... мәні
4. «Пайымдау қабілетін сынау» еңбегіндегі мәселелердің мәні
5. Кант философиясының дүниежүзілік философиядағы орны
III. Қорытынды
IV. ... ... ... дәуірден бастап дамыған қоғамның өндірістік қатынастары XVIII
ғасырдың аяғы, XIX ғасырдың басында ... ... ... көптеген
өзгерістер мен жаңалықтар ала келді. Ғылымы, өндірісі мен ... ... ... ... сол ... ... ... алдыңғы
қатарына шықты.
Капиталистік даму процесі біртіндеп ... ... ... ... ... ... ... көптеген саяси
ілімдер мен көзқарастар туды. Соның негізінде революциялық ... ... ... ... саяси төңкерістерге алып келді. Ал осы ... үшін ... ... ... ... ... ісі
сияқты еді. Өйткені неміс жерінде бытыраңқы, ұсақ ... ... ... ... ... ... ... жатқандықтан, жалпы
елдің экономикасы мен саяси дамуы артта қалды.
Алайда, Германияда осы кезде ғылым мен ... ... пен ... ... осы ... дүние жүзін таң қалдырған ұлы жаңалықтар
ашылды. Классикалық неміс философиясы бүкіл философия тарихындағы ... ... ... ... пен ғылымға сүйеніп, сол кездегі
қоғамдық дамуда терең талдай отырып, жаңа диалектикалық ... ... ... шығуына түрткі болды. Классикалық неміс
философиясы ойлау мен ... ... ... аша ... ... ... ... Сондай-ақ, ойлаудың болмысқа
қатынасы арқылы таным теориясындағы объекті мен ... ... ... ... ... ... ... жаңа сатыға көтеріп,
философиялық категориялардың атқаратын рөлін ... ... ... философиясындағы, әсіресе, оның таным теориясындағы пайым
мен зерденің бір-бірінен ... ... ... ... ... ... ... көріп, соларға ерекше назар аударған классикалық ... ... ... әрі оның ... - И. Кант болды. Ол өзінің
философиясының ең ... ... ... ... ... алшақ кеткен
логика, таным теориясы және диалектика туралы ... ... ... Кант 1724 жылы ... ... ... келген және
өзінің өмірінің барлығын дерлік сонда өткізген. Оның әкесі орта ... ... ал ... ... шыққан. Иммануил гимназияны үздік аяқтап,
16-жасында университетке түсті. Оны тәмамдаған соң 9 жыл үйде ... ... ... ... 4 диссетацияны қорғағаннан кейін Кант 1770 ж.
философия ғылымының профессоры атағын алды.
Университетте Кант логикадан, метафизикадан, математика, ... ... ... ... ... ... философиялық
ғылымдардың энциклопедиясынан, педагогика, механика, минералогия,
теологиядан дәріс ... ... ... екі ... сынға дейінгі кезең және ... деп ... ... ... ... ... ... еңбегі
«Аспанның жаппай табиғи тарихы мен ... Бұл ... ... тұйық шеңберін бірінші болып бұзып, планеталардың алғаш
газға ұқсас тұмандардың қоюланып, қатаюынан, өздігінен, ешқандай сыртқы
күштердің ... ... ... ... Бұл Н.Коперниктен кейінгі
ғылымға қосқан үлкен үлес ... ... ... ... ... зор ... ... мен
ағылшын сенсуалистерінің ықпалымен «Көркем мен асқақ сезімді бақылау»
еңбегін жазады.
Кант үшін 1781 жыл үлкен өзгерістерге толы ... ... дәл ... оның ең ... еңбегі «Таза ақылға сын» кітабы жарық ... ... ... ... тарауларындағы ұлы ... ... жаңа ... ... ... ... Бұл
кезеңдегі Канттың пікірінше, философияның болмыс, әдептілік және дін
туралы ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігінің шекарасын белгілеп алуымыз керек. Ал, болмыс,
материя, объекті осы ойлауға, ... ... ... ... ... ... шығады деп білді.
Кант дүниені өздігінен, біздің санамыздан тыс өмір сүретін «өзіндік
зат» (вещь в себе) және ... зат» ... для нас) деп ... ... ... күнделікті тәжірибеден, сезімдік түйсінуден басталады,
бірақ олар бізге «өзіндік заттар» туралы емес, тек ... ... ... ... ... Мысалы, қазір қар жауып тұр. Осы
секілді деректерде ылғи да кездейсоқтық басым болады да, ... ... ... яғни ... қар жауып тұр, шамалы уақыттан кейін тоқтауы
мүмкін. Мұндай ... ... ... ... ... ... Ал ... әмбебаптық білімдер осындай фактілерге
негізделе алмайды. Олай болса, шынайы білім тәжірибеге ... жоқ, ... адам ... априорлы (тәжірибеге дейінгі) қалыптасқан сезім
мен ақыл-ойдың түрлеріне байланысты ... ... ... ... ... ... ... үш сатыдан өтеді.
Олар: сезімдік түйсіну, сараптаушы парасат және таза ақыл-ой.
Сезімдік түйсіну сатысында біздің ... ... ... ... әсер ... де, осы деректер негізінде түйсіктердің
бей-берекет жиынтығы пайда болады. Олар ... ... ... - ... пен ... арқасында белгілі бір жүйеге ... ... ... ... ... формасы ретінде
анықталып, математиканың геометрия деп аталатын саласына негізделеді.
Шынында да, белгілі бір кеңістікті, оның матеметикалық ... ... ... ... ... ... ролі зор. Бұл ... Кант
сезімділіктің бұл сыртқы формасы математикалық сандар мен тұжырымдардан
туындайтынын айта отырып, оны объективті дүниеден бөліп алып ... ... оның ... жалаң жаратылыстануға ғана тән ұғым ... ... ... бірі деп қарауы осы ... ... ... ... жол ашып ... Шынында да
геометриялық өрнектер - үшбұрыш, квадрат және тағы басқалары табиғатта
кездеспейді. Оларды көзбен көріп, ... ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты. Ендеше, бұл жерде қайшылық
бар сияқты. Ал шындығына келгенде, бұл ... ... ... ... бойы адамзаттың практикалық, өндірістік қызметімен, өндірістік
қызметімен тығыз ... ... Олар ... тарихи кезеңдер мен
дәуірлерде бір жағынан адамдардың қызметімен, ... ... ... ... келіп, үнемі өзгеріп отырады. Өзгерістің негізі
кеңістіктің табиғатта бар, не жоқ ... ... ... ... ... ең ... ... ішкі мазмұны түсінуден келіп шығады.
Сезімділіктің ішкі формасы - ... ... ... ... тек ... ... ғана ... ол сезімділік арқылы адамның
ішкі рухани дүниесімен қабаттасып жататын процесс. ... ... ... ... өлшемі, адамның практикалық қызметінің өлшемі. Бұл жөнінде
Кант уақыт дегеніміз ... ... ... жағдайы. Ол
субъектіден тыс ештеме де емес деп ... ... ... ішкі ... оған тән ... біз тек осы уақыт арқылы анықтай аламыз. Уақыт
адамзаттың даму тарихымен де ... ... ... ... ... ... ... мүшелерімізге әсер ете
отырып, көптеген түйсіктер жинақтаған материалдар мен фактілердің пайда
болуына жол ашады. ... олар тек ... ... бейнелейді.
Олар әлі де білімге әкелмейді. Ал бұл ... білу ... ... ... ... ... ... ғылым, ол ең алдымен ойлау туралы
ғылым - логика.
Танымның келесі - сараптаушы парасат ... - ... ... ... сан, ... т.б. ... жаңа ... түйсіктер жиынтығы қорытындыланып, тұжырымдалып, өзіне тиесілі
заңдылыққа бағынып, жаңа ... ... ... ... ... сын» ... негізгі бөлігі
«трансцендентальдық логика» осы білім категорияларының пайда ... ... ... - ... ... өту» деген мағынадан шығады) философияда білім ұғым, сана, идея,
тәжірибе арқылы пайда болмайды, оны аттап ... Ал ... ... ... болады. Сезімділік формалары жинақтаған материалдар мен
фактілер белгілі бір ұғымдар арқылы анықталуға тиісті. Осы ... ... ... категорияларын тудырады. Категориялар, Канттың
айтуынша, тәжірибе ... ... ... және ... ... ... формалары. Пайым, жалпы ... ... ... ... Ал білім болса белгілі бір жағдайдағы
объектіге деген қатынас болып табылады. Ендеше - объект дегеніміздің өзі
сезімділік ... ... ... бірлігі. Сондықтан
көпжақтылықтың басын қосып жинақтау олардың синтезі арқылы біріктірілуін
талап етеді. ... ... ... ... ... ... пайым білім емес, оған деген қабілет. Екінші жағынан
ол ұғымдарды ... ... ... Кант пайым, ең алдымен,
категорияларды анықтайды, оларды жүйеге келтіреді деп философия тарихында
үлкен жаңалық ... ... ... ... ... ... Оның ... мынада:
біріншіден, ол - логика, яғни ойлау туралы ілім және соны ... ... ол - ... ... ... саласы арқылы
зерттей отрырып, ондағы ұғымдарға философиялық мән береді. ... ... ... ... ... ... ұмтылады.
Төртіншіден, пайым адамның таным қабілетінің ... ... ... да болсын қалыптасуының қажет екендігін айқындайды.
Канттың ... ... ... ... адам - ақымақ. Мұның өзі
үлкен бір ауру. Ондай аурудан ешқашан да ... ... ... ... ... ... ерекше көрініп қалатын тар
өрістілігі де бар. Пайым, яғни заттар мен процесстердің ұғымын беретін
қабілет, өзі талдаған ... ... бір ... ... оларды
шектеп, ойдың кең өріс алуына бөгет жасауы мүмкін. Екіншіден, пайым күні
өткен, ескірген әдет-ғұрыптармен тығыз ... ... ... ... ... алып келеді. Үшіншіден, пайым, бір
дағдыға, әдетке үйренген, одан жаза баспайтын пайымдауды тудырады. ... ... ... ескі ... ... болып, жаңаға
түсінбей, оған ашық қарсы болуы мүмкін.
Дегенмен, пайым да өмірдің ағымына байланысты өз ... ... Ол ... өзін ... ... ... бүкіл әлемді тануға
ұмтылады. Танымның үшінші сатысы - трансценденттік танымда - таза ақыл-ой
заттардың ... ... ... қалмай, олардың ар жағында не бар
екендігін білуге, басқаша айтқанда «өзіндік заттардың» табиғатын, ... ... ... ... әлемді, «өзіндік затты» тануға ұмтылған
пайым зердеге айналады.
Канттың зерде ... ... ... ... бұрын-соңды
болмаған терең ойлар мен тың пікірлерді дүниеге ала келді. Оның айтуынша
зерде дегеніміз ол да пайым, бірақ ол - ... ... ... Зерде
таным процесінде категориялармен айналыспайды. Ол принциптер ... Бұл ... Кант ... ... теориясының жоғары сатысы -
теориялық ойлаумен тығыз байланыстырып отыр.
Кант өз ... ... ... тудыратын ерекшелігін
айқындап берді. Зерденің негізгі идеялары адам, әлем және құдай туралы.
Бірақ бұл идеяларды тану ... ... ... олар бір ... ... әрі ... ... жағынан - ешқандай мазмұны, мәні жоқ.
Сондықтан зерде әлемді, бүкіл дүниені және олар туралы идеялардың негізін
ашамын деп шешілмейтін қайшылықтарға тап ... Бұл ... ... ... ... антиномиялары» деп атады. Оның ... ... білу және оны ... тану мүмкін емес. Адам тек қана өзін-
өзі білуге ұмтылып, өзінің рухани қызметінен шыққан білімдерге ғана ... ... ... ... бұл әрекеті қайшылықтан басқа ештеңе
тудырмайды.
Кант зерде тудырған қайшылықтарға ... ... ... ... ... да ... талдады. Айталық, рух өле ме, өлмей ме, әлем
қалай пайда болды, құдай бар ма, жоқ па т.б. осы ... ... ... Осы ... ... оған ... беріп жүрген
схоластикалық, онталогиялық, рационалистік, діни, т,б, ... ... ... Себебі бұл аталған заттардың не дұрыс, не ... ... ... ... ... емес.
Айталық, Кант ерекше мән ... ... ... ... бар: ... ... пен ... жағынан шексіз және шетсіз.
Дүние уақыт пен кеңістік жағынан шекті де шетті». Кант осы ... ... ... оны ... ... кіріседі. Әуелі дүниенің
уақыт пен кеңістік жағынан шексіз және ... ... ... ... ... шекті және шетті ұғымдарын негізге алдады. Бірақ, сайып
келгенде бұлар ... ... ... яғни Кант шешілмейтін айналымға
тап болады. Олай болса, «өзіндік заттарға» тән оның ішкі ... біз ... біле ... сондықтан оған талпыну - бос әурешілік.
Міне осындай қайшылықтан өз заманының саяси-әлеуметтілік тар ... ... шыға ... Кант ... ... ... ... көшті.
Канттың ойынша зерденің даму тарихының үш кезеңі бар. Алғашқы
кезеңде зерде бүкіл әлемге, ... ... ... ... тигізіп тұрған
құдіретті күшке ие болады. Оның қағидалары ... ... ... ... ... ол ... ... ғылымына айналды.
Екінші кезең зерденің ... мен ... ... күмәннің бірте-бірте пайда болуымен сипатталады. Бұл
кезеңде зерденің қағидалары әрі жалпы, әрі ... рөл ... ... ... оның негізгі идеялары мен принциптері жаңа заман
ағымына ... ... ... ... ... Ендігі жерде
философияның маңызы бірте-бірте төмендегендіктен, ол жалпы дүние туралы
ілім болудан бас тартты.
Зерденің дамуының үшінші кезеңі, ... ... ... дәуір деп
аталады. Бұл кезең Канттың философиясынан басталады. Ұлы философ зердені
барлық жағынан сынай отырып, оны жоққа ... ... өзі ... ... тануға ұмтылған әрекетінің бос қиял екендігін көрсетеді.
Сондықтан Кант зердені жалпы алғанда шектеп, сенімге жол ашпақшы ... осы ... ол ... «Дін зерденің шектелуінде» атты атақты шығармасын
жазған болатын. Ұлы философ онда зерденің дінге шек ... оның ... ... ... ... зерденің кемшілігін таным теориясынан ғана аңғарып қана қоймай,
оның практикалық өмірдегі мәнін анықтауға ... Бұл ... ... ... ... ілімі екінші жағынан көрінеді. Айталық, «Мен нені
білуім мүмкін?» деп сұрақ ... Кант оған ... ... сын» ... ... ... Сайып келгенде Кант таным ... ... ... ... ... ... ... логикасы оларды шешуге дәрменсіз еді.
Ендігі мәселе «Мен не істеуім ... ... ... ... ... ол «Практикалық ақылға сын» деген шығармасында жауап беруге
талпынды. Бұл ... ... ... мәселелерін, яғни адамгершілік,
мораль, парасат мәселелерін және ... ... ... ... ... ... оның ... шым-шытырық қайшылықтарынан
практикалық зердеге ... ... ... ... ең ... парасаттың заңдарына сүйенеді.
Кант осы шығармасында сөз болатын адамның ... ... ... ... ... француз ағартушылығының, әсіресе, оның
көрнекті өкілі ... ... ... ... Кант ... ... ең саналысы - адам деп ... Ал оның ... ... моральдық қасиеттермен өлшенеді.
Жалпы алғанда, адам бір-бірімен тығыз байланысты және бір-бірінен
айырмашылығы бар екі ... ... Ол ... ... ... ... ... бағынады. Табиғат заңдары адамнан тыс, өз алдына бөлек.
Адам тек оларды ... ... ... ... ... бір ... ... ол заңдар кейде тіпті қатал, озбыр, адам баласына қарсы
бағытталуы ... ... ... арқылы түрлі апаттар мен зардаптардың
пайда болуы мүмкін.
Адам сонымен бірге қоғамға қатысы бар тірі жан. ... ... ... ... мен ... ... бар. Олар барлық
адамдар үшін бірдей және жалпы болып есептеледі. Міне, осы ... ... ... пен айырмашылық бар. Олардың өзара
байланыстылығы адам өміріне ... Ал ... ... ... ... үстемдік етуінде. Сондықтан
табиғатта адамгершілік, парасаттылық жоқ. Ал қоғамның ... ... ... ... ... Егер табиғат пен оның заңдары
қажеттілікке ғана бағынышты болса, ... ... мен ... ... пен ... негізделген. Ал адам әйтеуір тірі
жан болса, онда ... ... ... ... сөз болмас та
еді. Өйткені ... ... ... ... Сол себепті де адам
өз еркімен адамгершілікке, парасатқа, оның ... бас иіп, ... осы ... Кант өзінің «Практикалық ақылға сын» деген
шығармасында жан-жақты талдады.
Таза ... ... ... ... ... ... ... Адам өзінің даму процесінде қажеттілік пен
еркіндіктің бірлігі екендігін айқындап отыр. Бір ... ол ... ... ... ... ал екінші жағынан оның ақыл-ойы,
зердесі, парасаты бар. Адам жеке тұлға ретінде ... ... ... ... ... ... шыға ... сол себепті ол
ерікті де емес, ал ... ... ... ... ... ... ... қарасақ, ол - өзінің практикалық ақыл-
ойына сүйеніп, ерікті іс-әрекет ... ... адам ... өзі еркіндікке жатады. Оның
адамдығын айқындайтын ... - ... пен ... ... өзі ... ... ... көрсетеді. Ал құлда
ешқандай еркіндік, бостандық жоқ. ... ол ... ... ... мораль, адамгершілік, парасат принциптерін өз алдына
жеке, оқшау деп қарауға ұмтылды. Мұның өзі тым ... ... ... ... ... осы ... ... принциптері үстемдік
етіп келеді. Бұрын мораль мен парасат мәселелеріне тек қана дін үстемдік
етіп келген еді. Өйткені ... ... ... мен ... көзі - ... ... мен адамгершілікті беретін де тек сол ғана.
Бірақ Кант ... ... ... ... болмайтын трансцендентті ұғым деп
есептейді. Сондықтан ол мораль мен адамгершіліктің қайнар көзі ... ... ... ... адам ... ... ұмтылуымен тығыз байланысты. Бірақ бақыт деген ұғымның өзі
эмпирикалық, оның ... мен ... ... ... ... ... ... деген не? Біз адамгершілікке ие болған
адамды қалай ... ... ... ... үшін материя
керек. Ендеше, бұл мүмкіндіктің жүзеге асуы үшін, ол ... ... ... ... ... ... форма, Канттың ойынша, парыз деп
аталады. Егер адам белгілі бір іс-әрекетте ... ... іс ... ... ... бар, ол ... Алайда, адамның іс-қимылында
әлі де адамгершілік, ... жоқ. ... ... не ... бола ... ... ... міндетті
түрде белгілі бір парызға сәйкес келуі керек. Ал «мен мұның адамгершілік,
әлде ... емес ... ... ... деген сұраққа жауап
ретінде Кант барлық адам баласына ... ... ... категориялы
императивті ұсынады. Бұл адамгершіліктің заңы. Әдептілік императиві
бойынша игіліктерге, бақытқа жетуге ... ... ... ... ... ... адамның іс-әрекетін әдепті қылмайды, керісінше
қоғамда қалыптасқан әдептілік заңдарын сыйлап, өз міндетіңді ... ... іс ... саналады. Мұндай этикалық міндеттілік адамдарға теория
жүзінде емес, практика жүзінде әдептілік бостандығы тұрғысынан іс-әрекет
жасауға ... ... ... ... ... ... ең жоғары қағидасы - әдептілік императивінің талаптарына
сай келеді.
Адамгершілікті адамгершілік сақталмайтын ... ... ... өзін ... деп білу міндет. Сен өзіңнің іс-әрекетіңде басқаға,
барлық адамға мақсат ... ... ... Сондықтан Кант мақсат қандай
болмасын құралдар арқылы ... ... ... ... ... шықты.
Кант дүниедегі ең жоғары тұрған және қасиетті деп адамды атады.
Ендеше, оны құрал ... ... ... ... бір құрал ретінде
тек табиғат құбылыстарын пайдаланған жөн. Сөйтіп, ол философия тарихында
алғашқылардың бірі болып гуманистік, адамгершілік ... ... ... Адам - ... ең жоғарғы мақсат.
Канттың ойынша, адамгершілік заңын жай ғана қағазға жазып, іліп
қоюға болмайды. Адамға ең ... ... ... және ... ... ... беру ... Бұл адамгершіліктің мақсатына жатады.
Сондықтан ұлы ... бұл ... ... ... ... ... қарай
жол ашады. Оның айтуынша, құдайдың болмысын ғылыми түрде дәлелдеу ... ... ... сену ... ... діни ... ... емес, себебі ол - өз заңына
сүйеніп, өзінше өмір сүреді. Ал, дін - ... ең ... ... немесе
құдай алдындағы парыз ретінде түсінетін біздің барлық ... ... ... ... ... жағамыз деп сақтап жүрген діни
институттардың тіпті де қажеті жоқ, тек ... ... ... өмір сүрсең болғаны деген тұжырым жасайды.
Канттың «Пайымдау қабілетіне сын» кітабы негізінен алғнда «Неге
сенемін?» деген сұраққа ... ... де, ... ... ... және ... бөлімдерінің ортасында байланыстырушы болып
табылады. И.Кант өз теориясында қамтылған барлық қайшылықтарды «Пайымдау
қабілетіне сынында» шешуге тырысты. Құбылыстар мен ... ... ... ... және практикалық ақыл-ес дуализмін біз мұраттарға
бостандық жағына байланысты қол жеткізу ... ... ... ... ... ... өзі пайымдаудың ерекше рефлекстік қабілеті
болып табылады. Кант табиғат заңдылықтарын мақсатқа сай ... ... ... жеке ... Өнер ... ... организмдер құрылымының мақсатқа сәйкес ерекшеліктері пайымдау
қабілетінің өзекті ... ... ... Өнер ... ... суреткерге сырттан берілмейді. Әсемдік практикалық
мүддеден тыс тұрып та ләззат әкелуі тиіс. Сондықтан ... ... де ... ... ... ... табылады. Пайымдау
қабілеті табиғи организмдерге де тән. Олар бір ... ... бой ... ... ... ... механикалық тұрғыдан
қаралады. Екінші жағынан парасат тұрғысынан олар мақсат ... Бір ... ... және мақсат сәйкестігі тұрғысынан
қарау бірлігі адамның ұғымына түсініксіздеу болып келеді, ол ең жоғарғы
интеллектердің ғана үлесіндегі нәрсе ... ... - ... классикалық философиясының негізін қалаушы, әрі оның
атасы. Ол өзіне дейінгі ойшылдардың эмпиризм мен рационализм саласындағы
сыңаржақ кеткен ... ... ... ... ... үлкен жаңалық ашты. Ол бұл жаңалықты философиядағы коперниктік
төңкеріс деп атады. Бұл төңкеріс ... егер ... ... ... зерттей отырып, болмысты, материяны философияның негізгі
нысанасына айналдырса, ... ұлы ... ... ... ... ... идеяға, ақыл-зердеге, субъектіге
бағытталуға тиіс деді. Ал ... ... ... осы ойлауға, идеяға,
ақыл-зердеге, субъектіге бағынады және солардан келіп ... деп ... өзі ... сол уақытқа дейін кеңінен орын алып келген таным
теориясындағы және философиядағы көзқарасты ... ... ... ... ... іргетасын қалағанын көрсетеді.
Кант пайым, ең алдымен, категорияларды анықтайды, оларды жүйеге
келтіреді деп философия тарихында үлкен бір ... ... ... көне ... ұлы ойшыл Аристотельден кейін категорияларға ерекше назар
аударып, оны талдауға кіріскен осы Кант болды.
Канттың ... ... ... ... тарихында бұрын-соңды
болмаған терең ойлар мен тың ... ... ала ... ... ... ... тудыратын ерекшелігін айқындап берді. Ұлы философтың
зерде мен философияның өзара даму ... ... ... ... ... ең жоғары тұрған және қасиетті деп ... ... ол ... ... ... бірі болып гуманистік,
адамгершілік рухтағы этиканың негізін ... ... ... негізін қалаушысы, ұлы философ
Иммануил Кант ... ... ... ... ... зор ... ... деңгейдегі философтар қатарына шығарады. Оның маңызды
философиялық ... ... ... ... ... И.Фихтенің және көптеген өзге де ... ... өз ... тауып жатты.
Қорытынды
Кант өзінің зерделі философиясы арқылы өткен заман ойшылдары тап
болған ... ... ... Ең ... ол XVIII - ... ... өріс алып, кейін келе өзара сыйыспай, бір-
бірінен алшақ кеткен эмпиризм мен ... ... ... Бұл ... ... Кант ... жетістіктерге жетті. Ол таным
теориясында адам танымының қабілеттілігін сезімділік пен пайым деп бөле
отырып, олардың бірлігін ... ... ... ... пен ... ... бірі - ... екіншісі - формасы болғандығында.
«Сезімділіксіз бірде бір зат бізге ... еді, ал ... ... ... ойдан өткізу мүмкін емес. Ойда мазмұн болмаса, ол бос нәрсе,
ал аңдаушылық ұғымдарсыз соқыр...». Бұл екі қабілеттіліксіз таным ... ... ... ішкі ілімі арқылы Кант ұзақ жылдар бойы айтыс-
тартыстың қайнар көзі болған ... мен ... ... ... ... ... ... мен зерденің өзара байланысын айқындау процесінде Канттың
пайымға ерекше бет бұрғанына бірден-бір ... - оның ... ... жаратылыстану саласында өткендігінде болатын. Ол ... ... ... ... сондай-ақ тағы басқа да ғылымдар
саласының маманы болды. Алайда, шығармашылық өмірінің ... ... оның ... бет бұру ... ерекше мән беруіне, ... ... ... бойы ... ... ... ... ұруына жол ашты.
Алайда, оның зерде туралы ілімі таным теориясы, логика, диалектика
мәселелерінің, сондай-ақ адамгершілік, мораль және ... ... ... ... ... Дегенмен, оның зерделі
философиясы шешілмейтін қайшылықтарға тап болып, адам баласының алдында
тұрған көптеген сұрақтарға ... бере ... Оның ... ... аса бір үлкен мәселе «өзіндік зат» идеясы десе болады. Өйткені
Кант «өзіндік зат» біздің санамыздан, бізден тыс өмір ... деп ... ... оны тану ... ... ... оған біздің зердеміздің
шамасы келмейді» деген қайшылыққа ұрынады. Оның зерделі философиясынан
туған осындай қайшылықтарды шешу және ... зат» ... ... ... етіп ... философия тарихында жаңа бағытқа жол бастаған
философтардың үлесіне тиді.
Канттың «өзіндік зат бар, ол тек ... ... ... ... ал оны ... ... алмайды, біз тек қана құбылыстарды біле
аламыз» деуі ойлау ... ... ... ... мен ... ... ... Мұндай қайшылық зерденің өзін бір-
біріне қарама-қарсы екі ... ... оның бірі ... сезімділік
аңдаушылығымыздан туса, екіншісі - ойлаудан ... ... ... екі ... аңдаушылық пен ойлау тәжірибеде, нақты өмірде ... ... Дәл осы ... ... зерде үлкен қиыншылыққа душар
болады. Канттың логикалық идеясы өз мазмұнынан ... ... ... ... ... ... «өзіндік затқа» , оны ойлауға ешбір
қатысы болмады.
И.Канттың адамгершілік, әдептілік, мораль ... ... сену ... бастайды деген зерделі ойы кейінгі ойшылдар
мен ақын-жазушыларға ерекше әсер ... ... ... Т.Ғабитов «Философия» Алматы, «Раритет», 2004ж.
2. Ә.Нысанбаев, Т.Әбжанов «Қысқаша философия тарихы» Алматы, «Қазақ
энциклопедиясы», 1999ж.
3. Ж.Алтай, Ә.Қасабек, ... ... ... Алматы,
«Жеті Жарғы», 1999ж.
4. «Философиялық сөздік», Алматы, «Қазақ энциклопедиясы», 1996ж.
5. Д.Кішібеков, ... ... ... «Эверо», 2004ж.
6. Ә.Тұрғынбаев «Философия», Алматы, «Білім», 2004ж.
7. Ғ.Ақмамбетов, Т.Ғабитов, А.Қасабеков, «Философия және
мәдениеттану», Алматы, ... ... ... ... ... ... ... Москва, 1978ж.
9. И.Кант «Критика способности суждения», СПб, 1982ж.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Прокуратура органдарының жүйесі, құрылымы және оларды ұйымдастыру."75 бет
Ағылшын тіліндегі эпитеттердің стилистикада алатын орны12 бет
Батыс Қазақстан экономикалық ауданындағы отын-энергетика кешенінің даму мәселелері58 бет
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Германияның Орталық Азиядағы саясаты (92-2009 жж.)137 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Мұрагерлік құқық туралы ақпарат84 бет
Нығмет Сауранбаев18 бет
Судың экологиялық проблемалары5 бет
ТМД шеңберіндегі қазақ диаспорасының мәселелері мен Қазақстанның көзқарасы (1991-2006жж)74 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь