«Казагрофинанс» акционерлік қоғамының қаржы лизингін талдау

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1.АГРАРЛЫҚ СЕКТОРДА ҚАРЖЫЛЫҚ ЛИЗИНГТІҢ
ТЕОРИЯСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.1 Лизингтің пайда болу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2 Лизингтің жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
1.3 Қазақстан Республикасында лизингтің дамуы мен лизингтік қатынастың теориялық және әдістемелік негіздері ... ... 21

2.«КАЗАГРОФИНАНС» АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ ҚАРЖЫ ЛИЗИНГІН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
2.1 «КазАгроФинанс» акционерлік қоғамының бөлімшелер қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
2.2 «КазАгроФинанс» акционерлік қоғамының қаржылық қызметінің жетістіктері ... ... ... ... .39

3. ҚАРЖЫЛЫҚ ЛИЗИНГТІҢ ДАМУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43
3.1 Аграрлық сектордығы қаржылық лизингтің шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... .43
3.2 Қазақстан Республикасында қаржылық лизингті дамыту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... .48

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .55
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...61
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
..........................................3
1.АГРАРЛЫҚ СЕКТОРДА ҚАРЖЫЛЫҚ ЛИЗИНГТІҢ
ТЕОРИЯСЫ
............................................................................
....................................7
1.1 Лизингтің ... болу ... ... ... ... ... ... дамуы мен лизингтік
қатынастың теориялық және ... ... ... ... ... ... «КазАгроФинанс» акционерлік қоғамының бөлімшелер
қызметін
талдау......................................................................
.............................35
2.2 «КазАгроФинанс» акционерлік қоғамының қаржылық
қызметінің ... ... ... ... ... ... ... лизингтің шетелдік
тәжірибесі
............................................................................
...............................43
3.2 Қазақстан Республикасында қаржылық лизингті дамыту
жолдары
............................................................................
..................................48
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
.............................55
ҚОЛДАНЫЛҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР..................................................................
.........61
ҚОСЫМША.....................................................................
........................................
КІРІСПЕ
Қазақстандағы лизингті дамыту туралы USAID жобасының жетекшісі ... ... ... ауылда енді дамыпкеле жатқанда, шаруашылық адамдарында
қаржы ресурстары болмайды. Олар банк иелеріне ... ... ... ... бұл да әлі дәлелденбеген. Кейбір лизингтік өнеркәсіптержалпы
өнеркәсіптерде ақша ... ... ... ... ... ... мырза
лизингтің несиеден бірқатар артықшылықтарын атап көрсетті. Бірақ ... ... ... түсе ... бұл ... оның ... байланысты.Сондықтан салыстырмалы артықшылық жай ғана сөз жүзінде
қалады. Ал әлсіздіктер қатарына ... ... ... ... ... ... ... салуға жеңілдіктер беріледі.Сонымен
қатар лизинг беруші және ... Банк ... ... да ... ... ... – Қазақстанның жаңа нарықтық экономикалық өмірінде кейінгі кезінде
пайда болған ұғымдардың бірі. Бұл сонымен қатар алып – ... ... ... ... ... ... ... Әртүрлі экономикалық
қатынастарға қатысты болғандықтан лизингтің бүгінгі күні ... ... ... ... Үкіметінің 2006 – 2008 ... ... ... баяндамасында: «Озық шетелдік технологиялар трансфертін
ынталандырудың мемлекет тарапынан тікелей қаржылық (гранттар, жеңілдікті
қаржыландыру, лизинг және т.б.) және ... ... ... ... ... қолдауды қамтитын кешенді жүйесі мемлекеттік
саясатты іске асырудағы негізгі құралдардың біріне айналуға тиіс. Бұл ... ... ... ... ... ... және ... ресурстарға негізделуге, технологиялық
шектеулерді ескеруге, сондай-ақ құрылған және ... ... әрі ... ... ... ... ... – қазіргі кездегі екінші деңгейлі банктердің ең ... ... ... ... ... ... экономикасымен қатар
әлемдік экономикаға да маңызды. Шетел ғалымдарының пайымдауынша 50-ші
жылдары ... ... зор ... етті. Сондай-ақ елдің экономикасын
тұрақтандыру үшін лизинг шарты секілді ... ... ... ... өте ... жолы ... ... Бұл дипломдық жұмыстың
өзектілігін көрсетеді.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – осы тақырып бойынша көптеген ... ... ... лизингінің қызметіне талдау жасау.
Дипломдық жұмыстың міндеттері:
- лизингтің теориялық негізін зерттеу
- ... ... даму ... ... ... қатынастардың шетелдік тәжірибесін қарастыру;
- Қазақстандағы лизингті дамытуың шетел тәжірибесін қолдану.
Қазақстан Республикасында лизингтік қатынастарды ... үшін ... ... ... ... Бұл шаралар негізінен лизингтік
қатынастарды оңтайландыруға бағытталады. Қазіргі кезде халықтың көп бөлігі
лизинг, лизингтік қатынастар ... ... әлі ... жоқ, яғни
жаңа істі ... ... ... ... ... түсінбеген.
Сонымен қатар екінші деңгейлі банктерде ... ... ... жолдары қарастырылмаған. Сондықтан жоғарыда аталған мәселелер
бойынша шаралар жүргізілуі міндетті.
Лизингтің маңызы - ... ... әр ... ... ... қосу. Сонымен
қатар мемлекет үшін лизинг жаңа техниканы ... көп ... ... ... ... ... ... итермелейді. Ал,
фирма қолданушыларға өндірістік қорлардың тұрақты жаңарып тұруына мүмкіндік
береді. Қазіргі заманда лизинг – ұлттық экономиканың ... ... оның ... ... ... ... ... факторы болды.
Өндіріс орындарындағы жабдықтың тозуы және моральдік ... ... ... ... ресурстардың болмауы Қазақстандағы лизинг
бизнесінің дамуының перспективті алаңына айналдырып отыр.
Әрбір ... ... ұғым ... ... де ... ... Ең алдымен лизинг сөзі «to lease» ағылшын етістігінен аударғанда
«жалға беру» ... ... ... жалға беруден айырмашылығы –
жалға беруде екі тарап қатысса, жалғы ... және ... ... болса, ал
лизингте үш қатысушы лищинг беруші, лизинг алушы және жабдықтаушы ... – бұл ... ... ... ... ... жабдықтарды,
машиналарды, ЭЕМ, ұйымдастыру техникаларды, өндіріске, сауда ... ... ... құрылғаларды лизинг алушыға лизингтік төлем ... ... ... ... ... қарастыратын жалға беру
шарты.
Лизинг - кәсiпорындарға қажеттi негiзгi құралдарды сыртқы ұзақ ... ... ... ... беретiн бiрегей инвестиция
сайманы. Кәсiпорындардың дәл қазiр толық бағасының аз ғана бiр ... және ... ... кейiнгi бiрнеше жылда бөлiп төлеу арқылы, жаңа
құрал-жабдық пен ... алу ... бар. ... ... ... ... ... лизингке берiлген құрал-жабдықтың
меншiктiк құқығының өзi ... ... ... Лизинг мерзiмiнiң соңында,
бүкiл лизинг төлемдерi төленген жағдайда, ... ... ... ... ... ... ... лизинг алушыға өтедi.
Экономикалық қатынстарда лизинг қаржылық операциялардың жаңа нысаны
ретінде күрделі салымдарды ... ... ... ... ... ... ... қайтымдылық және төлемділік шартымен мүліктерді
уақытша пайдалануға жалдау ретінде түсінсек, онда оны ... ... ... ... ретінде қарастыруға болады. Сондықтан, кейде
лизингті «несиежал» (фр. “credit - pail”) деп ... ... ... ... жер ... ... ... көлік және кәсіпкерлік мақсатта пайдаланылатын
басқа да негізгі ... ... мен ... ... ... заты бола ... мәмілеге үш жақ қатысады:
- Лизингберуші – меншігіне лизинг затын алушы және оны ... ... ... ... ... Лизингалушы –  кәсіпкерлік мақсаттар үшін ... ... ... затын қабылдаушы жақ.
- Сатушы – Лизингберуші лизинг затын алатын жақ.   Сурет 1
Сурет ... ... ... ... ... ... берушіге хабарласады;
2.Лизинг беруші лизинг затын сатушымен келіссөз  ... және ... ... ... Комитетінде шешім қабылдайды; Лизинг алушы, Лизинг
беруші және Сатушы  үшжақты ... ... ... ...... беруші
мен Сатушы  үшжақты Сатып алу-сату шартына отырады, осылармен қатар ... ... ... мен Лизинг беруші  екіжақты лизинг шартына отырады;
4.Лизинг алушы Лизинг берушінің арнайы ... ... 30,0 %-ға ... ... жарна салады.
5.Лизингберуші сатып алу-сату шартының талаптарына сай лизинг затының ... ... ... ... ... лизинг затын Лизинг алушыға ... ... ... ... ... ... ... кедендік ресімдеу,
сатушыдан лизинг затын алу, оны ресімдеу және Лизинг алушыға беру кіреді
1. АГРАРЛЫҚ СЕКТОРДА ҚАРЖЫЛЫҚ ЛИЗИНГТІҢ ... ... ... жалпы пайда болу тарихы, Қазақстан
Республикасында лизингтің дамуы мен лизингтік қатынастың теориялық ... ... ... ... ... ... Лизингтің пайда болу тарихы
Лизингтік мәмілелердің бірнеше түрлері бар. Барлық ... ... ... ... ... және ... лизингтер.
1. Шұғыл лизинг – бұл мүліктің қызмет ету ... ... ... ... қысқалығын және мүліктің құнын толық өтемеуін
сипаттайды.
2.Қаржы лизингі – бұл ... ... ... ... ... мерзімі
ішінде өзінің толық амортизациялық құнын төлеп ... ... ... ... сипатталады.
Осы лизингтердің отандық және халықаралық ... ... ... ... ... – бұл, оның қатысушыларының бір елден болып ... ... ... – бір тарап немесе барлық тараптардың әр елден болып
келуін сипаттайды.
Сыртқы лизингтің экспорттық және ... ... ... ... ... ... ... болса, импорттық лизингте шетел лизинг беруші
болып табылады.
Салық және амортизациялық ... ... ... ... ... ... лизинг – қызмет алыпсатарлық сипатта болады және ... ... табу ... жүргізіледі;
- Нағыз лизинг – жалға берушінің ... ... және ... ... ... ... құқы бар, ал жалға алушы салық
төлеу үшін жарияланған кірістер есебінен жалдық ... алып ... ... ... ... ... бөледі:
- Ақша төлемімен жүргізілетін лизинг – барлық төлемдер ақша ... ... ... жүргізілетін лизинг – төлем аталған жабдықта
өндірілген тауарларды жеткізу немесе қарсы қызмет көрсету нысанында ... ... ... ... ... ... ... бөлуге болады:
- Жылжымалы мүлік лизингі;
- Жылжымайтын мүлік лизингі;
- Бұрын пайдаланылған мүлік лизингі;
Өтеу деңгейіне қарай:
- Бір келісімнің ... ету ... ... құны ... ... ... Толық өтелмейтін лизинг;
Амортизация шарты бойынша:
- Толық ... және ... ... лизинг объектісінің құны толық
төленетін лизинг;
- Толық емес амортизациялы лизинг;
Қызмет объектісіне қарай:
- Егер ... ... ... ... ... ... ... өз
мойнына алса, таза лизинг;
- Толық қызмет жиынтығы бар лизинг – ... ... ... ... лизинг
берушіге жүктеледі;
- Жартылай қызмет жиынтығы бар лизинг;
Лизингтің кеңінен таралуының басты себебі – оның ... ... ... ... байланысты:
- Лизинг көмегімен кепілге беретін мүлкі жоқ ұсақ ... ... Бұл ... ... ... ... ... бойынша лизинг
объектісі лизингке берушінің меншігінде қалады, лизинг ... ... ... ... ... ... болмайды;
- Лизинг 100 пайызға дейін несиелеуді ұсынады, яғни кәсіпорынға қысқа
мерзім ... ... ... капиталын жұмсалмай-ақ, жаңа құрал-жабдықты
пайдалана отырып, өнеркәсіптік өнім ... және ... ... ... ... ... несиеге сатып алғаннан, лизинг бойынша алған қолайлы,
себебі, бұл жерде ол мүлік кепіл ретінде ... ... ... ... ... ... ... құнына лизингтік төлемдер ғана қосылып, мүлікке ... ... ... өзі ... ... ... алушы салықтық жеңілдіктер
алады.
- Несие берушінің көзқарасымен қарағанда, несиенің мақсатты пайдалануына
ешқандай да қадағалау ... ... тән ... ... ... ... қалдық құнының жоғарлауынан ештеңе ұтпайды;
- ұйымдастырудың күрделілігі;
- лизинг құны несиеген қарағанда жоғары, бірақ та ескірген ... ... ... ... ... ... ұмытпау қажет,
сондықтан да ол осындай шығынның орнын толтыру үшін ... ... ... ... ... келе лизинг дегеніміз – лизингтік компаниядан
қарызға алу есебінен өндіріске қажетті құрал – жабдыққы ... қол ... ... ... ... лизингтік операциялар екіге бөлінеді:
шұғыл және қаржылық.
Шетелдік зерттеушілер лизинг операциясының жасалғандығы ... ... ... 1877 жылы ... ... ... ... американдық
компанияның телефондарды сатудың орнына жалға бергендігін тілге тиек ... ... ... ... атты ... лизингтік компания
1952 жылы Сан-Францискода (АҚШ) құрылған.
Еуропада 1962 жылы ... ... ... ... бірінші лизингтік компания
Дюссельдофта (Германия) пайда ... 1972 ... бері ... ... ... ... алғашқы лизинг туралы заңдардың бірі 1284 ... ... Заңы ... Республикасындағы лизингтің құрылымдардың қалыптасуы 1989 ж.
екінші жартысынан бастау алады. Республика ... ... ... ... ... және ... ... қатысуымен
құрылады. Олар кең көлемі қызметтегі акционерлік ... және де ... қана ... алу- сатумен емес, сонымен қатар техникалық құралдарды жалға
және лизингке берумен айналысып отырды. ... 1989 жылы ... ... асыру үшін республикадағы алғашқы коммерциялық
банктердің бірі ... ... ... ... ... құрылып, өз жұмысын кіріс етті.
1992 жылдың ... ... ... ... емес
секторында 120-дай коммерциялық банктер мен 20 ... ... ... ... ... ... ... «Алма-ата Техлизинг»,
«ТехникаЛизинг», «ТуранЛизинг» және тағы басқа,
Қазақстан ауыл шаруашылығында лизингтің дамуын зерттеуші ғалымдардың ... ... ... ... аз ғана даму ... 3 кезеңге бөліп
көрсетті:
Бірінші кезең (1989-1992 ж.ж.) – республикамызда лизингтік бизнестің
басталу кезеңі. Бұл ... ... ... ... ... фирмалар мен кейбір коммерциялық банктер бір реттік тәртіпте және
аз мөлшерде лизингтік ... ... ... ... ... (1992-1994 ж.ж.) – ішкі нарықтағы ... ... ... ... ... дамуының басылу кезеңі.
Үшінші кезең (1995-1997 ж.ж.) – қайта жандану кезеңі, лизингтік бизнеске
мемлекет тарапынан ... ... ... ... ... ... бизнестің дамуына ең қолайсыз
кезең болды. Бұл аралықта ішкі ... ... ... ... ... мен ... ... ұзақ мерзімді операцияларды жүзеге
асыруына жағдай жасай алмады. Бірақ та ... ... ... бір ... ... операцияларды жүзеге асыруды
тоқтатпады.
1995 жылдың 29 сәуірінде Қазақстан ... ... ... ... жөніндегі мемлекеттік комитет жанынан ... ... құру ... ... қабылдады. Ол өндіріске ірі мөлшердегі
инвестициялар тарту құралы ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін атқарушы биліктің орталық органы
болды.
Қазір Қазақстан аумағында түрлі бағыттағы 16 ... ... ... ... 11-і  ... 4-уі – Астанада және ... ... 2004 ... ... таман республикда лизинг көлемі 250 миллион
долларға жуықтады. Ал ... ... ... қаржы корпорациясының
мамандарының бағалауы бойынша, үш есе ... ... 80 – ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді жлдау ретінде ғана емес, жалгерлік ... ... ... ... ... қарыз міндеттемелері бойынша
есеп айырысулар және басқа да қаржылық механизмдер қатыстырылған ... ... ... ... ... ... ... операция бүгінгі күні Қазақстандық ... өте ... ... ... қаржыландыру бойынша іскерлік ортамен бірлесе
қызмет етуіне әсер ететін операция.
Бүкіл әлемде көптеген кәсіпкерлер бизнес үшін қажетті мүліктерді меншікке
емес, ... ... жөн ... Жалгерлік, бірінші кезекте кепіл есебімен
(кепілдік, тапсырыс) несиелеу элементтері, дамыған нарық қатынасына тән ... ... ... және ... ... бойынша есеп
айырысулар кездесетін келешекті қаржыландырудың арнайы ... көзі ... жылы ... ... ... ... ... конвенциясында
былай деп айтылған: «Халықаралық тәжірибиеде лизинг үш жақты қатынастар
кешенін білдіреді, ... ... ... ... ... ... мен нұсқауы бойынша оған өндірістік жабдықты ... ... ал ... ... ... соң алынған жабдықтың сатып алушы
меншігінде қалдырылуы мүмкін.»
Қатысушылар құрамына қарай ... ... ... ... Тура ... – бұл ... мүлік иесі өз еркімен объектіні лизингке
өткізеді (екі ... ... ... ... (үш ... ... ... лизинг), бұл кезде мүлікті
беру делдал арқылы ... ... ... жиі ... түрі – ... лизинг, лизинг фирмасы
иесінен мүлікті сатып алып, оны оған қайта жалға ... ... ... үш жақ ... ... 2
- ... – меншігіне лизинг затын алушы және оны лизинг шарты
талаптарында Лизингалушыға беруші жақ.
- ... –  ... ... үшін лизинг шарты талаптарында
лизинг затын қабылдаушы жақ.
- ...... ... ... алатын жақ.
Лизингтік нарықта арнайы субъектілерді атап көрсетуге болады, олар:
- Банк (немесе ... ... ... келісім – шарттағы затты алуға қаражат
беруші жақ.
 - Сақтандыру компаниялары – лизингтік келісім шартта ... ... ... 2
Лизинг алушы ... 2 1 4 2 ... ... ... ... ... ... мүлкін сақтандыру,
лизинберушіге несиелік ұйым берген несиелерді, төлемқабілетсіз жағдайлардан
және тағы басқа.
«Қаржылық лизинг» ... ... ... ... ... ... инвестициялық қызмет түрі ретінде анықталады, бұл кезде:
- Лизинг беруші – лизинг шартымен лизинг затын сатушыдан алуға және ... ... ... ... ... ... және анықталған
шартпен уақытша пайдалануға және кәсіпкерлік мақсаттар үшін ... ... заты ... ... ... ... ... жағынан
лизинг заты құнының түгелдей немесе белгілі бөлігінің (80 пайыздан кем
емес) амортизациясымен ... ... ... ... ... сәйкес, келісім жасау кезіндегі баға
бойынша лизинг заты құнының түгелдей немесе белгілі бөлігінің (80 ... ... ... қалпына келтірілуімен (амортизация) есептелетін қылыпты
кезеңдік төлемдерді төлейге міндеттенеді. Бұл кезде ... ету ... ... лизинг заты толықтай лизинг алушының меншігіне көшеді немесе
ол аяқталғанға дейін лизинг келісімінде ... ... ... ... егер ... ... ... көрсетілген жағдайда ғана.
Лизинг келісімінің барлық әрекет ету мерзімінде лизинг затына ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуден
өткізгеннен бастап, лизинг алушыға лизингтік затты уақытша иемденуге және
қолдануға құқы ... ... ... ... құрайды:
- Мәміле объектісі;
- Мәміле субъектілері ... ... ... ... ... ... (лизинг кезеңі);
- Лизингтік төлемдер;
- Лизинг бойынша ұсынылатын ... ... ... ... құндылықтардың кез-келген түрі
лизингтік қызмет объектісі болып табылады. Жалға берілетін ... ... ... және жылжымайтын мүлік лизингі қарастырылады.
Мәміле объектісіне тікелей қатысы бар тараптар лизинг субъектісі ... ... ... ... ... ... ... біріншіден
лизинг – бизнестің капитал сыймды түрі ... ал ...... негізгі ұстаушысы болуымен байланысты. Екіншіден, лизингтік
қызмет өзінің экономикалық табиғаты бойынша ... ... ... және ... ... балама ретінде шығуы жатады.
1.2 Лизингтің жіктелуі
80-жылдардың басында көптеген ... ... ауыр ... ... ... реттеуді қайта құруды, нарықтық қатынасты
дамытуға көшуді талап ... ... ... ... бағыттары жекешелендіру (мемлекеттік мүліктің жеке қолдарға өтеу),
бағаны ырықтандыру, қаржылық турақтылық ... ... ... ... ... ... негізінде өндіруші мен өнімді тұтынушы ... ... ... ... өз кезегінде, оларды ... мен ... ... жаңа ... ... және ... Осындай жаңа
көздердің бірі лизинг болды.
«Қаржы лизингі ... ... ... 2000 ... шілдедегі № 78-ІІ Заңы бар. Осы Заң қаржылық лизинг процесінде туындайтын
қарым-қатынастарды реттейді және лизингтік қызмет негізінде ... ... ... ... ... ... ... - инвестициялық қызметтiң түрi, онда:
1. Лизинг беруші сатушыдан өз меншiгіне сатып алған және лизинг шартымен
келiсiлген лизинг ... ... ... ... бiр ... ... бiр талаптармен уақытша иеленуге және кәсiпкерлiк мақсаттар үшiн
кемiнде үш жыл мерзiмге пайдалануға беруге мiндеттенеді. Бұл ... ... ... ... ... ... затының бүкіл немесе елеулі бөлігі
құнының (80%-дан кем емес) амортизациясы мерзімінің ұзақтығымен тепе-тең
өлшенеді ... одан асып ... ... ... - ... ... талаптарына орай кәсiпкерлiк мақсаттар
үшiн лизинг нысанасын қабылдайтын лизинг мәмiлесiне қатысушы. ... - ... ... ... ... мен ... ... немесе тоқтатуға бағытталған келiсiлген iс-қимылының
жиынтығы; Бұл орайда лизинг ... ... ... ... ... кезiнде лизинг шартының мерзiмiнен бұрын бұзылуы лизинг мерзiмiн
өзгертуге әкеп ... ... ... ... лизинг объектісі болып табылатын құнды
заттарды өндіруші кәсіпорын (алайда ... ... ... осы ... ... ... ... тек лизингті жүзеге асыру үшін кредит
ресурстарына мұқтаж лизинг ... үшін ... ... ... банк ... ... - лизингке қатысушылардың азаматтық құқықтар мен
мiндеттердi белгiлеуге, ... ... ... ... келiсiлген
iс-қимылының жиынтығы;
лизинг қызметi - лизинг берушiнiң ... ... ... ... ... заттар - пайдаланылған кезде тозатын, ... ... ... ... ... ... және жылжымайтын
мүлiк;
сатушы - лизинг берушi ... ... ... алу - сату ... ... ... негiзiнде лизинг нысанасын алатын лизинг мәмiлесiне қатысушы.
Сатушы бiр мезгiлде лизинг нысанасының лизинг алушысы ... ... ... ... алады;
сублизинг - лизинг алушы (сублизинг берушi) осы Заңның 2-бабына ... ... ... ... ... ... алынған және лизинг нысанасын
құрайтын мүлiктi төлемақысына және сублизинг шартының талаптарына ... ... ... және ... мақсаттар үшiн үшiншi тұлғаларға
(сублизинг берушiлерге) пайдалануға беретiн лизингтiң бiр түрi;
лизинг мәмiлесiне қатысушылар - жеке ... ... ... ... мен ... ... және ... алушы ретiнде iс-әрекет жасайтын
заңды тұлғалар, сондай-ақ лизинг нысанасын сатушы ретiнде iс-қимыл жасайтын
жеке және заңды ... ... ... ... ... ... мен ... реттеледi.
Лизингтiң нысандары:
1. Ішкi лизинг. Iшкi лизингтi жүзеге асырған ... ... ... ... алушы Қазақстан Республикасының резиденттерi болып табылады.
2. Халықаралық лизинг. Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... алушы Қазақстан Республикасының резидентi болып
табылмайды.
Лизингтiң түрлерi:
1. Қайтару лизингi - ... бiр түрi, ол ... ... ... ... ... осы ... нысанасын лизинг алушы ретiнде
лизингке алу талабымен сатады;
қайталама лизинг - лизинг ... өз ... ... ... нысанасы,
лизинг шарты тоқтатылған немесе бұзылған ... осы ... ... басқа лизинг алушыға лизингке берiлетiн лизингтiң бiр түрi;
2. Банк лизингi - лизингтiң бiр түрi, мұнда лизинг ... банк ... ... ... - ... бiр түрi, ол ... ... нысанасына
техникалық қызмет көрсетудi және оның ағымдағы жөндеуiн лизинг ... ... Таза ... - ... бiр түрi, ол ... ... ... қызмет көрсетудi және оның ағымдағы жөндеуiн лизинг алушы ... ... ... ... ... құрылыс, ауыл
шаруашылығы техникасын, теле және ... ... ... ... ... ... ... құралдарын, сондай-ақ жеке меншік
құқығын – лицензияларды, компьютерлік бағдарламаларды, ноу-хау және т.б.
орта және ұзақ ... ... ... білдіреді.
Үйлер, ғимараттар, машиналар, жабдықтар, құрал-саймандар, көлiк
құралдары, жер учаскелерi және кез келген басқа да ... ... ... ... бола ... қағаздар мен табиғи ресурстар лизинг нысанасы бола алмайды.
Заң актiлерiнде заттар мен жер учаскелерiнiң жекелеген санаттарын лизинг
нысанасы ретiнде пайдалануға өзге де ... ... ... ... - лизинг шартын жасаған кездегi баға бойынша лизинг
нысанасы құнының барлық немесе елеулi ... ... ... ... тиiс және ... ... қолданылу мерзiмi бойына жүзеге
асырылатын, лизинг шарты қолданылуының бүкiл мерзiмi ... ... ... ... ... ... бiлдiретiн мерзiмдiк төлемдер, оған
мыналар енедi:
1) лизинг шартына сәйкес лизинг берушiге лизинг ... ... ... ... және ... ... сатып алуға, жеткiзiп беруге
және нысаналы түрде пайдаланылуы үшiн оны жұмыс iстейтiн күйге ... ... кез ... ... ... өтеу;
2) лизинг бойынша сыйақы.
Лизинг есебi бухгалтерлiк есеп жөнiндегi заңдардың талаптарына сәйкес
жүргiзiледi.
Лизингтің ... ... ... та, ... ... да ... ... және жедел лизинг деп санайды.
Жедел лизинг – бұл ... және орта ... ... ие ... онда ... ... ... жабдықтар құнының бөлігі ғана амортизацияланады. Жедел
лизинг бойынша жеткізілетін жабдық жалға алушының балансына ... ... ... лизинг беруші, әдетте, техникалық қызмет көрсету,
сақтандыру, салық төлеу және ... алу ... ... ... ... ... ... лизингі санатына сәйкес келмейтін мәмілелер жатпайды.
Жедел лизинг үшін мынадай белгілер ... ... ... ... ... егер ... ... лизинг алушының
лизинг нысанасын өз меншiгiне сатып алу қўқықтары мен ... ... ол ... ... ... ... көзделген қўқығын пайдаланбаса не
лизинг шарты сот тәртiбiмен мерзiмiнен бўрын тоқтатылса, сондай-ақ лизинг
шартында және ... ... заң ... ... өзге ... ... ... шарт мерзімін тиімді талаптарда ұзарту;
б) жабдықты лизинг берушіге қайтару;
в) лизингті берушіден сатып алуға келісім болған жағдайда ғана сатып алу.
Шарт ... ... ... ... қалдық құнын алдын ала дәл анықтау
мүмкін болмағандықтан, бұл ереже лизинг фирмаларынан ұсталған нарық бағамын
жақсы ... ... ... ... ... ... ... мүлікті иелену тәуекелінен қашып
құтылуға тырысады, мысалы, ... ... ... ... ... жөндеуді талап ететін тура және жаңама ... ... ... және ... ... ... және т.б. ... лизинг алушы мынадай жағдайларда жедел лизингті таңдайды:
1. Жалға алынған жабдықтарды пайдаланудан түсетін болжамды кіріс ... ... ... Жабдық ұзақ емес мерзімге (маусымдық жұмыстар немесе бір реттік
пайдалану) талап етіледі;
3. Жабдықтау үшін ... ... ... ... ... Мәміле объектісі болып тексерілмеген жабдық әрекет етеді.
Жедел лизингтің санамаланған ерекшеліктері ауыл шаруашылығы, көлік, ... ... ... құрылыс, ақпаратты электрондық өңдеу сияқты
салаларда оның ... ... ала ... ... ... мәні ... қаржы лизингі мүліктің өмір сүру
циклының толық мерзімі немесе көп бөлігінің ішінде жабдықты ... ... ... ... лизинг берушіге аударылады (мысалы, қарыз
берушіге емес), жалға ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру жауапкершілігі жатыр; лизингке беруші жабдықтың
бүкіл өмірлік циклінде алатын ... ... алу ... ... ... ... және инвестицияланған капиталға кірісті ... ... ... ... ... сипатталады:
1. Үшінші тараптың қатысуы (мәміле объектісінің өндірушісі немесе
берушісі);
2. Шартты жалға алудың ... ... яғни ... ... ... үшін ... ... ішінде шартты бұзудың мүмкін еместігі. Алайда іс
жүзінде лизинг туралы келісімде ... ... ... бұл ... құны едәуір өседі;
3. Лизинг келісімінің неғұрлым ұзақ кезеңі (әдетте ... ... ... мәміле объектісінің);
4. Қаржы лизингі кезінде мәмілелер объектілері әдетті жоғары ... ... ... ... келісім-шарт мерзімі аяқталғаннан кейін
лизинг алушы:
а) мәміле объектісін қалдық құны ... ... ... аз мерзімге және жеңілдікті ставка бойынша жаңа шарт жасасады;
в) ... ... ... ... ... ... таңдауы туралы лизинг алушы лизинг берушіге 6 айда немесе шарт
мерзімі ... ... ... ... ... Егер ... мәміле
затын сатып алуға келісім (опцион) көзделсе, онда тараптар ... ... ... ала ... Әдетте ол бастапқы құнның 1-ден ... ... ол ... ... ... ... ... амортизация
есептеуге құқық береді.
Қаржы лизингі экономикалық сиапттары бойынша капитал салымдарының ұзақ
мерзімді банктік кредит ... ... ... ... ... ... ... компаниялары және банктермен тығыз байланыстағы
мамандандырылған ... ... ... орын ... ... елдерде
банктерге қаржы лизингімен ғана айналысуға рұқсат берілген. Жедел ... ... ... ... ... ... ... -1
Кесте -1
Жедел және қаржы лизингінің арасындағы негізгі ерекшеліктер
|Жедел лизинг ... ... ... және ұзақ мерзімді мәмілелер ... - және ұзақ ... ... ... ... ... ... мерзіміндегі |Бастапқы мерзімде жабдық құнының |
|жабдықтың жартылай амортизациясы. ... және көп ... ... мерзімі аяқталғаннан |амортизациясы. ... ... ... берілуі мүмкін. | ... ... ... ... |Лизинг келісімі басымдықпен ... ... ... қызмет |қаржыландыруға жақын келеді, әдетте ... ... мен ... ... ... ... қызмет |
|қатысуын көздейді. ... және ... ... ... |
| ... ... ... кез келген сәтте бұзу мүмкіндігі.|Шартты негізгі (базистік) мерзім |
| ... бұза ... ... |
|Жабдық өндіруші компаниялар, олардың ... және ... ... ... ... ... ... мен сауда |компаниялары ұсынады. ... ... | ... ... ... ... ұзақ мерзімді |
| ... ... ... ... беруші өзіне меншік иесінің |Лизинг алушы ... жеке ... ... құқықтарын және тәуекел |құқықтарын байланысты міндеттердің ... ... ... ... |бір бөлігін алады (аяқ асты апат ... мен ... ... ... ... ... жалға беру шартттарының |бұл көбіне сатып алу-сату шарттарының|
|негізінде болады. ... ... ... ... ... пікірінше, жедел және қаржы ... ғана ... ... екі ... ғана ... ал ... ... осы
екі түрдің түрлілігі болып табылады. БЕС 17 – ... ... ... ... ... жүзеге асыратын жалдаудың есепке алу
тәртібін анықтау болып табылады. Стандарт жалға алудың ... ... ... ... ... газ, ... ... металдар және басқа да минералдық ресурстар
сияқты табиғи ресурстарды әзірлеуге және пайдалануға ... ... ... ... ... ... қолжазбалар, патенттер және авторлық
құқықтар сияқты мақалалар бойынша лицензиялық шарттар.
Мысалы. Жалға берушіде ұзақ ... ... ... ... ... құн бойынша жабдық берілді. Жабдықтың қалдық (баланстық) құны ... ... ... тозу ...... теңге. Есепті кезеңде
ұзақ мерзімді жалға алу бойынша есептелген ... – 3 0000,00 ... ... шотқа түсімдер жөніндегі жалға алу міндеттемелері бойынша
дебиторлық берешек – 50000,00 теңге және жалға алу пайызы – 30000,00 ... ... ... ... негізгі құралдары түсті және келісілген құн
бойынша 1500000,00 теңге кіріске алынды. Алынған тозу ...... ... ... ... ақысы есепке алынды (жалға алу пайызы)
– 30000,00 теңге. Жалға берушіге ... ... ... ...... ... және ... алу сыйақысы аударылады. Кесте 2
Кесте 2
Лизинг операцияларын есепке алу
| ... ... ... ... ... | ... |
| | ... |кредит |
|1 |2 |3 |4 ... ... | |334/4 |722 ... ... жалға берілді |1500000,00 | | ... ... құны |800 000,00 |842 |132 ... ... ... |400 000,00 |132 |123 ... ... ұзақ мерзімді жалға алу |30 000,00 |332 |727 ... ... ... | | | ... ... түсімдер жөніндегі жалға алу|50 000,00 |441 |334 ... ... ... берешек | | | ... |30 000,00 |441 |332 ... ... | | | ... ... ... түсті, ұзақ | | | ... ... беру және ... ... |1500000,00 |123 |683 ... ... ... |400 000,00 |123 |132 ... 2 ... |2 |3 |4 ... саласында жалдау ақысы | | | ... ... ... |30 000,00 |831 |684 ... ... ... ... жалдау | | | ... ... | | | ... алу құны |50 000,00 |683 |441 ... ... |30 000,00 |684 |441 ... 17 – Жалға алу
Осы стандарт жалға алушылар мен жалға берушілерге ... есеп ... ... алу операцияларының әр түрлеріне қолданылатын ашу ... ... ... ... ... төлемнің орнына немесе айтылған уақыт
кезеңінің ішінде активті пайдалану ... ... ... ... ... алу ... қолданылады.
Жалға алу келісімінің екі түрі бар:
1. Қаржылық жалға алу – осы активке иелік ... ... іс ... ... мен ... беретін жалдау. Осы ... ... беру ... ... жүзеге асырылуы мүмкін.
2. Операциялық жалдау – қаржыдан ... ... ... алу тәртібі. Жалдауды сыныптау жалдау мерзімінің басында болады.
Жалдау шартын сыныптау кезінде оның ... ... ... ... ... Ол ... алынатын активке иелік етумен ұштасқан тәуекелдер мен
пайдалар ... ... мен ... беруші арасында бөлінген ... ... ... ... ... ... технологиялар
нәтижесінде, сондай-ақ экономикалық жағдайдың ... ... ... ... қамтиды.
Пайдалар активтің экономикалық қызметінің мерзімі ішінде пайдалы
операцияларды ... ... ... ... ... ... ... іске
асырылуын қамтиды.
Қаржылық жалға алу мынадай төмендегілерді қамтиды:
Жалға алу мерзімінің аяғында жалға алушыға активке ... ... ... ... шарт ... ... ... алу мүмкіндігі берілген, ол
пайымды айқындылықпен пайдаланылатын болады.
Жалға алу ... ... ... қызмет мерзімінің елеулі
бөлігін құрайды.
Ең аз далға алу төлемдерінің дисконтталған құны жалға алынған ... ... ... ... ... ерекше сипаттағы және жалға ... ... ... ғана ... ... ... ... жоюға байланысты барлық шығындарды ... ... ... ... мен шығындар жалға алушыға көшеді.
Екінші кезеңге нарықты бағадан едәуір төмен баға ... ... ... ... мен ... алушы жалдау шартының қатысушылары болып
табылады. Жалға алушы тиісті төлемге мүлікті ... ... ... ... алады, ал жалға беруші бұл мүлікті жалға алушыға ... ... ... ... және ... ... ... заңды тұлғалар да, жеке тұлғалар
да (жеке ... ... ... де, ... де) ... ... салу және жалдау операцияларын бухгалтерлік есепке алу азаматтық
заңнаманың ережелерімен байланысты, өйткені жалға алу шарты ... ... ... ... ... 1 қаңтардан бастап мүлікті жалға беруден алынатын ... салу ... ... салынатын базаны, салынатын айналымды және жалға
алу қарым-қатынастарына байланысты кейбір ережелерді ... ... ... ... ... салу ережесінен белгілі бір ... ... ... ... бір ... ҚР ... ... ережелерін
қолдану ерекшелігін қарамас бұрын мүлікті жалға беруден түсетін кіріске
салық салу және ... алу ... ... ... өзгерістер бөлігінде
жаңалықты атап өтеміз:
Қазақстан Республикасының аумағында ақша ... ... тиіс (ҚР ... кодексінің 127 және 128-баптары). Бұрын
2005 жылғы 1 қаңтарға дейін ... алу ... ... ... ... ... ... жататын сома көзделуі мүмкін болатын.
Бұл жағдайда төлем сомасы ... ... ... ... ... үшін
белгіленген Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми бағаиы ... ... ... ... ... оны анықтау күні
белгіленбесе өзге бағам бойынша анықталды (Қазақстан Республикасы Азаматтық
кодексінің ... ... ... ... ... ... және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... ... ... кодексі) қабылдануына
байланысты өзгерістер мен ... ... ... ... ... мұндай тәртіп жойылды. 2005 ... 1 ... ... оның ... жалға алу шарттарында төлем сомасы теңгемен
ғана ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
аумағында міндеттемелер бойынша есептеулерді жүзеге асыру кезінде щетел
валютасында төлем ... ... ... ... ... ... жағдайларда және шарттарда немесе олар
белгілеген ... жол ... (ҚР АК ... ... ... актілер деп валюталық реттеу туралы заңнаманы түсінген жөн.
Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 80-бабының 2-тармағында ... ... ... кіріс жиынтық жылдық кіріске енгізіледі деп тікедей
көрсетіледі, бұл бұрын қолданыста болған салық ... ... құн ... ... алу ... салық салу
тәртібінде елеулі өзгерістер болды.
Салық кодексінің 211-бабында тауарды сатудан ерекшеленетін кез келген
қызмет бойынша іке ... ... ... деп мүліктік жалға алу (жалдау)
шарты бойынша уақытша пайдалануға беру де ... ... ... ... 226-бабының ережесін қарастыра отырып, тұрғын үй қорының
ғимаратын ... бір ... сату және ... мұндай ғимаратты
(ғимараттың бір бөлігін) жалға алу, оның ішінде қосалқы жалға алу ... ... ... ... үй ... ... бірінші сату,
мейрамханаға пайдаланылатын ғимаратты (ғимараттың бір бөлігін) сату ... ... ... үйде тұру ... қызметтер беру ерекшелікті құрайды.
Осылайша қойма үй-жайларына, офистерге, өндірістік цехтарға пайдаланылатын
тұрғын үй емес ... ... бір ... жалға алуға енді
қосылған құн салығы салынады.
Автомобильдерді, сондай-ақ өзге көлік құралдарын ... ... ... жер ... беру үшін ... қоспағанда, жер учаскелерін жалдау
және қосалқы жалдау ҚҚС ... ... ... ... құн ... ... жатпайтын оқиғалар анықталды (236-бап). Айталық, ҚҚС тұрғын үй
қорының жалға ... ... ... ... ... мен
қызметтерді алуға байланысты төлеуге жатпайды. Жөндеуге арналған шығыстарды
жалға беруші жалдау шартына сәйкес өтелетін және жөндеуді ... ... ... ... салынатын айналымы болып табылатын ерекшелікті
құрайды. Бұл ретте, есепке алуға ... үй ... ғана ... ... ... ... алынған тауарлар, жұмыстар, қызметтер
бойынша ҚҚС сомасы жатқызылады.
Мысалы. Кәсіпорын өндірістік үй-жайларды және тұрғын үй ... ... ... ... ... алынған материалдарды пайдалана отырып
үй-жайларды жөндеу жүргізілді. Салық кодексінің 236-бабына сәйкес тұрғын үй
қорына ... ... ... ... ... ... құн ... кәсіпорын есепке алуға құқығы жоқ.
Бұрынғыдай жалға алынған мүлікті жөндеуге арналған шығыстар бойынша
есептен шығару Салық ... ... ... ... ... ... пайдалана отырып өз
есебінен ағымдағы жөндеу жүргізген үй-жайды ... ... ... ... ... құнын кәсіпорын салық органында есептен
шығаруға ... ... ... ... ... ... ... Салық кодексінің
ережелеріне ерекше көңіл бөлген жөн. Бұл жалға алушы – заңды ... ... ... – жеке ... арасындаға жалдау қарым-қатынастары неғұрлым
үлгілік болып табылатындығына байланысты. Осыған ... ... ... не ... ... ... ... жалға берушінің
кірістеріне салық салу мәселелері туындайды. Әдетте, жеке ... ... ... және ... ... ... ... жалға алу
шарттары бойынша жеке тұлғаларға кірістер түрінде төлемдерге салық салуға
қатысты Салық кодексінде ... ... ... бар. Бұл кейбір
кәсіпорындар бұрын қолданыста ... ... ... ... ... ақысы түрінде өз қызметкерлеріне немесе бөтен тұлғаларға өзге ... ... Бұл ... ... бір ... ... зейнетақы жарналарын, ал неғұрлым «жетілдірілген» схемаларда ... ... ... табыс салығын алуды болдырмауға мүмкіндік берді.
1.3 Қазақстан Республикасында лизингтың дамуы мен лизингтік
қатынастың теориялық және әдістемелік негіздері
Лизингтің көптеген анықтамалары бар. ... ... ... to ... алу және оны ... пайдалануға беру деген ағылшын сөзінен шыққан.
Біздің ... ... ... ... ... мына ... Лизинг уақытша бос немесе тартылған қаржылық қаражаттың
инвестициалануы ... ... ... ... ... меншігіне белгілі
сатушыдан шартпен келісілген мүлікті және осы ... ... ... ... алу ... ... ... уақытша пайдалануға береді.
Лизингтік мәміле, өз кезегінде, лизинг беруші, лизинг алушы және
лизингтың затын ... ... ... ... ... ... ... жиынтығын көрсетеді.
Үйлер, ғимараттар, көліктер, ... ... ... ... жер ... және басқа да қолданылмаған заттар ... ... ... ... мен ... ... ... заты болып табылмайды.
Лизинг заты ретінде жеке деңгейдегі ... мен жер ... ... ... ... тыйымдар салынуы мүмкін.
Әдеттегі лизингтік мәміле мынандай болып көрінеді.
1.Пайдаланушы (лизингтік ... ... ... ... ... компанияға өзіне қандай жабдық керек екенін хабарлайды.
2.Лизингтік компания , жобаның өтімді екеніне көз ... ... ... дайындаушы фирмадан немесе басқа заңды тұлғадан, немесе жеке
тұлғадан лизинг объектісі болып табылатын сатылатын ... ... ... ... ... ... ... жабдықтың меншік иесі болғаннан
кейін, оны орнына лизингтік төлемдерді ала отырып, кейіннен ... ... ... нақтыланады) лизинг алушыға уақытша пайдалануға
береді.
«Риторикада» Аристотель белгілегендей , байлық тек құқық ... ... ... ... ал оны (мүлікті) пайдалану. Ағылшын авторы
Т.Кларк лизинг Аристотель өмір сүрген уақыттан қаншама ертерек мәлім ... ... ол ... ... ... 1760ж ... қабылданған
Хаммупари заңдарында лизинг туралы бірнеше ереже жиынтықтарын келтіреді.
Лизинг мәселелерінен Рим Империясы да ... ... жоқ - олар өз ... ... ... ... иемдену құқығы мен меншік құқығы
және иемденуден ... ... ... ... ... бері келе жатқан, ал
қазіргі лизингтың пайда болуы және тарауы «жаңа – ... ... ... тағы да ... американың жаңа ой табысы деп дәстүрлі есептеледі, «Белл телефон
Компани» америка компаниясы телефондарды сату ... ... ... ... қабылдаған бастап, шетел зерттеушілері лизинг операцияларын есептеу
нүктесі 1877 жыл.деп есептейді. Лизингтың дамуына қуатты ... ... ... компаниясының құрылуы, олар үшін ... тек қана ... ... ғана ... ... қызмет құралына айналды. Бірінші
лизинг компаниясы «Юнайтед Стейтс лизингкорп» Сан-Францискода 1952 ... ... ... ... ... лизингты Еуропаға мұхит
арқылы «өткізді», осында бірінші лизинг компаниясы «Дойче лизинг ... 1962 жылы ... ... 1972 ... бері ... еуропалық
лизинг нарығы қолданыста.
Англияда жалға беру заңының алғашқыларына Уэльс Заңы жатады (Statute ... 1284 ж., ол ... ... ... ... қоса жылжымайтын мүлікті де
жалға беруді қосты. Осы ... ... беру аса адал емес ... ... ... пайдаланды, мысалы, заттың шын мәнін
жасыруда: кім меншік иесі, кім қожа екені-кредиторларды ... ... ... ... тек қана жер мен ... ... қана емес,
сонымен қатар жылжитын мүлік пен ... да ... ... ... ... ... шын мәнін жасыру үшін аса адал емес және ... ... ... шын ... ... кім ... ... кім қожа
екенін, кредиторларды жаңылту үшін пайдаланылды. 1571ж. Лизингті алу тарихы
ХХ ғасырда да ... ... ... ... шуы ... аты ... ... үлкен кірістер алу мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... ... әкеп соқтырды. алғаш рет осы
саладығ заң актілері өзінің ... ... ... ... ... ... пайдалану жолымен «шын мәніндегі» және «алдамшы» лизингтің
ара жігін ажыратуды өздерінің ... етіп ... ... ... ... де және ТМД ... де жетіп жатыр.
Мысалы, Белорсуссияның банктері әдейі жасалған компанияларды лизнгі, кредит
берудің күрделі ... ... ... бір ... ... ... қазіргі заманға байланыс құралдарын, қымбат автомобильдер мен
инкасациялауға брондалған ... ... ... ... ... ... ... ала алмаған Беларуссияның ... ... ... елімізде қабылданған лизинг түрлерімен қатар ... ... ... ... ... ... ... лизингі және тауарлардың
басқа да көптеген түрлерінің лизингі бар, сондықтан ... ... ... бұл ... әлеуеті біздің елімізде зор.
Мәміле лизингінде әдетте бірнеше субъектілер қатысады:
Лизинг беруші – ... ... жеке ... ... ... іске ... ... меншігіне мүлік сатып алатын және білгілі
бір мерзімге және белгілі бір шарттарда уақытша ... ... және ... ... ... ... ... бере отырып немесе бермей белгілі бір
ақыға лизинг берушіге лизинг заты ретінде береді.
Лизинг алушы – лизинг ... ... ... бір ... және ... ... уақытша иелік етуге және пайдалануға белгілі бір ақыға лизинг
затын алуға міндетті жеке немесе ... ... ... ... ... ... ... берушімен сатып алу-сату шартына сәйкес лизинг заты ... өзі ... ... алатын) мүлікті лизинг берушіге сататын жеке
немесе заңды тұлға. Сатушы (өнім беруші) сатып ... ... ... ... ... лизинг алушыға лизинг затын беруге міндетті.
Шарт затын сатып алуға қаражат ... банк ... ... ... ... ... ... бойынша капитал салымдарының ұзақ
мерзімді банктік кредит беруіне ұқсас ... ... ... ... ... компаниялары және банктермен тығыз байланыстағы
мамандандырылған лизинг компаниялары ерекше орын алады. Бірқатар ... ... ... ғана ... ... ... ... және
қаржы лизингінің арасындағы негізгі ерекшеліктер көрсетілген
Лизинг субъектілерінің кез ... ... ... резиденті
де, бейрезиденті де, ... өз ... ... ... ... ... ... шетелдік инвестордың қатысумен
кәсіпкерлік қызмет субъектісі бола алады.
Үйлер, ... ... ... құрал-саймандар, көлiк
құралдары, жер учаскелерi және кез ... ... да ... ... -
лизинг нысанасы бола алады.
Дамыған елдерде қаржы лизингінің ахуалын зерделеу лизингке берілетін
жабдықтардың негізгі топтарын анықтауға ... ... ... ұшақтар, автомобильдер, теңіз кемелері, темір жол вагондары
және т.б.);
байланыс жабдықтары (радиостанциялар, спутниктер, почта жабдықтары және
т.б.);
ауыл шаруашылығы жабдықтары;
құрылыс жабдықтары ... ... ... және ... және
т.б..
Лизингтің негізгі түрлері отандық та, ... ... да ... қаржылық және жедел лизинг деп санайды.
Жедел лизинг – бұл ... және орта ... ... ие ... ... алу ... арқылы жабдықтар құнының бөлігі ғана амортизацияланады.
Жедел лизинг бойынша ... ... ... ... балансына
қойылмайды. Мұндай мәмілелер бойынша ... ... ... техникалық
қызмет көрсету, сақтандыру, салық төлеу және ... алу ... ... ... ... ... ... лизингі санатына сәйкес келмейтін
мәмілелер жатпайды.
Жедел лизинг үшін мынадай белгілер сипатқа ие:
Лизинг алушы лизинг нысанасын, егер ... ... ... ... ... өз ... сатып алу қўқықтары мен мiндеттерi көзделмесе
не ол лизинг нысанасын сатып алудың көзделген ... ... ... ... сот ... ... ... тоқтатылса, сондай-ақ лизинг
шартында және Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде ... өзге ... ... ... ... Экономикалық мәні жағынан қаржы лизингі мүліктің өмір
сүру циклының толық мерзімі ... көп ... ... ... алады; жалдау төлемдері толығымен лизинг берушіге аударылады
(мысалы, қарыз берушіге емес), жалға алушыда ... ... ... ... және жабдықтарды сақтандыру жауапкершілігі жатыр; лизингке
беруші жабдықтың бүкіл өмірлік циклінде алатын жиынтық жалға алу ... ... ... жабады және инвестицияланған капиталға кірісті
қамтамасыз етеді.
Оралымды және қаржы лизингінің екі ... ... ... ... ... ... топтастырудың негізінен 8 белгісі бөлініп
айқындалды:
-мәмілеге қатысушылардың құрамы;
- лизингке берілетін мүліктің түрі;
- оның өтелуінің дәрежесі;
- тозуына ... ... ... ... қызмет етудің көлемі;
- операциялар жүргізілетін нарық секторы;
- салықтық және ... ... ... ... төлемдердің сипаттамасы.
Лизинг пен лизинг қатынастарын жіктеу.
Сонымен, көптеген топтастыруларды салыстырмалы саралау ... ... мәні мен ... ... ... мынадай
топтастырудың белгісі бөлініп айқындалды:
- мәміле объектісі;
- мәміле мерзімі (кезеңі);
- мәміле көлемі мен ... ... және ... ... ... ... мүліктің өтелуінің дәрежесі;
- тозуына қарай жарна төлеудің шарты мен әдісі;
- қызмет етудің көлемі;
- ... ... ... ... салықтық және өзге жеңілдіктерге көзқарас;
- лизингтік төлемдердің сипаттамасы;
- лизингтік ымырада опционның болуы;
- базистік (негізгі) мерзім аралығында ... ... ... ... ... бухгалтерлік есептеудің тәсілі;
- мәмленің елдік спецификасы.
Тараптардың санына ... ... ... лизингті екі жақты, үш
жақты және көп ... деп ... ... лизинг, әдетте, үш ... ...... ......... болады.
Лизингтік мәмілеге қатысушылардың (субъектілердің) құрамында ... және ... және жеке ... түрлері бойынша былаша бөлінеді:
- мемлекеттік органдар және кәсіпорындар;
- жергілікті органдар;
- жеке меншік кәсіпкерлік фирмалары;
- коммерциялық емес ұйымдар;
- халық (азаматтар).
Лизинг ... ... ... функцияларына (рөлдеріне) байланысты
бұл субъектілер мыналар ретінде:
- мүлік сатушы;
- лизинг беруші;
- лизинг алушы;
- кредит беруші;
- кепілгер бола алады.
Кәсіпорындар- машиналар және ... ... ... ... ... ... және жабдықтау-өткізу ұйымдары тікелей ... ... ... бола ... ... ... меншік нысанына қарамастан, лизингтік қызметті
атқаратын кез-келген заңды ... бола ... Ал, ... меншік иесі
тапсырған мүлкіне байланысты мемлекеттік және жеке (коммерциялық) ... білу ... ... мынадай 4 негізгі түріне бөлінеді:
- тәуелсіз лизинг компаниялары;
- банктермен байланысқан банктер мен ... ... ... ... филиалдары;
- инвестиция жасау үшін қаржы ресурстарының жеткілікті саны бар өзге ... ... ... ... зейнетақы қорлары, сенім
берілетін компаниялар, тәуелсіз брокерлер)
Кез-келген меншік нысанындағы ... және ... ... емес ұйымдар және халық лизинг алушы бола алады.
Жұмыс күшін қоса алғанда, қайта-қайта және ұзақ пайдаланылатын ... ... ... бола ... ... объектісінің өндіріс үдерісіне
қатысу дәрежесіне қарай олар инвестициялық және ұзақ ... ... ... Мысалы, инвестициялық жеке капиталдың элементіне,
қаржы капиталының элементіне ... ... ... ... ... ... ... мүліктік құқықтарға және зияткерлік
әлеуетке, инновацияларға бөлінеді.
Мөлшері мен сомасы бойынша лизинг мәмілелері:
- аз ... ... көп ... болып бөлінеді.
Мүліктің өзін-өзі өтеу дәрежесі бойынша:
- Егер бір ... ... ... ... ... ... ... мүліктің толық құны төленсе, толық өзін-өзі өтеу лизингі;
- Егер бір ... ... ... ... жалға алынатын мүлік құнының
бір бөлігі ғана өтелсе, толық өтелмейтін лизинг болып бөлінеді.
Амортизация шарттарына қарай:
- егер лизинг объектісінің құны ... ... ... ... ... егер ... ... құны ішінара төленсе, толық емес амортизация
лизингі болып бөлінеді.
Бір-бірімен тығыз байланысты ... ... ... мен ... шарттары бойынша жедел дизингті де бөліп көрсетеді.
Біріншісі, толық өтелетін ... ... ... full ... шарт ... мүліктің экономикалық қызмет ету мерзімінен
қысқа; Басқаша айтқанда жедел лизинг ... ... ... ... ... болып табылады. Екіншісінде мүлік құнынын ... ... non full ... ... Бұл жерде лизинг беруші осы
шарттың қолданылуы кезінде ... ... бір ғана ... ... ... ... рет, әдеттегідей, әр түрлі пайдаланушыларға жалға беруге
мәжбүр.
Берілетін мүлікке ... ... ... бойынша:
- таза лизинг;
- қызметтердің толық топтамасы бар лизинг;
- қызметтердің ішінара топтамасы бар лизинг болып бөлінеді.
Егер лизинг беруші сатып алушыға ... ... ... ұсына
алса, онда «ылғал лизинг» орын алады. Күрделі техникалық сипаттамалары бар
арнайы ... ... беру ... ... міндеттемелері бар «ылғал
лизинг» орын алады.Әдеттегідей оны мұндай жабдықты өндірушілердің ... ірі ... ... ... Құны ... бұл ең қымбат
лизинг түрлерінің бірі. Техникалық қызмет көрсетумен, жөндеумен ... ... ... ... ... үшін ... ... шикізатты
жеткізу, білікті мамандарды даярлау, маркетинг және дайын өнімнің жарнамасы
кіреді.
Операциялар жүргізілетін нарық секторына ... ішкі және ... ... ... ... (бұл ... ... әрі Қазақстанның мысалында
егжей-тегжейлі карастырылатын болады).
Салық немесе ... ... ... ... ... ... сипат алып, салық және амортизациялық ... ... ең көп ... табу ... ғана ... ... ... төлемдер осы жабдықта жасалған тауарларды жеткізу нысанында немесе
үстеме ... ... ... ... асырылатын жағдайда өтелетін төлемі
бар лизинге;
- жоғарыда жазылған төлеудің екі ... ... ... ... ... лизингке бөлінеді.
Лизингтің теориялық негіздерін әзірлеушілердің бірі ... ... ... ... - ... бір күннен бастап бір жылға дейінгі
қысқа мерзімді жалға беруді және хайрингті – бір ... ... үш ... орта мерзімді жалға беруді жатқызады.
Кеңінен таралған, бұрын қаралмаған мынадай лизинг түрлері бар.
Топталған (немесе ... ... ... ... бір түрін
білдіреді, бұл жерде лизинг беруші лизингке тапсырылатын жабдықты сатып алу
үшін қарыз ... ... ... ... ... ... үлесі 60-80 пайызға жетуі мүмкін. Бұл ретте лизинг беруші болып
жиі бір топ қатысушылар (акционерлер тобы жиі ... ол ... ... ... болады. Лизингтің бұл түрі ұшақтар, темір жол жабдықтары,
бұрғылау платформалары мен ... ... ... ... т.б ... ірі ... объектілерді жалға тапсыру үшін қолданылады.
Тікелей қаржы лизингі – бұл өндіруші немесе өткізуші болып ... ... ... ... ... ... ... топталған лизингке
қарағанда) өз бетінше жүргізетін лизинг операциясы.
Дара лизинг, әдеттегідей, бірнеше миллион тұратын мәмілер жасасқан кезде
пайдаланылады, ... ... ... ... ... ... ... және лизинг алушыларды қамтиды және көбінесе тресті
немесе ... ... құру ... ... қатысушылардың мүдделерін
ескере отырып, топтамадағы мәміле ... ... ... Дара лизингтің жәй (кәдімгі» нысаны лизинг берушінің, лизинг
алушынң және қаржыландыратын ұйымның қатысуын көздейді. ... ... бес ... ... ... ... ірі ... лизиг
компаниялары): қаржыландыратын мекеме; лизинг алушы.
Шын мәніндегі лизинг. Лизингтің бұл ... ... ... ... ... мен басымдықтар лизинг берушіге бекітіледі. ... ... ... алуға опцион көзделуі мүмкін, алайда сатып алу бағасы
алдын ала келісілген ... ... ... ... осы ... ерекшеліктері лизинг беруші лизинг алушыға қосымша
қызметтер ұсыну болып табылады (жабдықты ... оны ... ... етеді). Қосымша қызметтер жалдау ақысына жатады,
сондықтан осы лизинг түрі ... ... ... ... мұндай
лизингпен жабдықтар жасаушылар (компьютерлер, ... және ... ...... Мысалы, АҚШ-та осы түрге мәміле жасасу сәтінде
мүлікті пайдаланушы оның меншігі деп саналатын мәмілелер ... ... ... ... шартқа, әдетте, федералдық салықты азайту мақсатында
енгізіледі.
Бас лизинг – бұл лизинг беруші мен лизинг алушы ... ... ... туралы шарт, ол лизинг алушының жалға алатын жабдықтар тізімін жаңа
келісім-шарт жасамастан толықтыру құқығын көздейді.
Капиталды лизинг – бұл ... ... ... ... ... ... беретін, америка нарығындағы
лизинг операциясы.
«Сату» үлгісіндегі ... - ... ... босатушы жүзеге асыратын
капиталды немесе қаржылық лизинг өлшемдеріне ... ... ... ... ... – қаржылық және жедел ... ... ... ... ... ... ... құралдарын, ауыл
шаруашылығы және жол-құрылыс техникасын, тракторларды жалға алу ... Осы ... ... ... ... мекемелер мен
босатушылар оларда техника алғысы келетін тұтынушыларға машина парктерін
жалға беру үшін қолдана ... ... ... ... ... ... пайдаланушы, әдетте, 12 айдан 36 айға дейін ... ... ... мерзімі соңында иесіне қайтарылады. Келісім-
шартпен жалдау кезінде жалдау ақысы нақты ... және ... ... қызмет көрсету және жөндеу жөніндегі шығыстарды өзіне қамтиды.
Алайда, кейбір жағдайларда бұл ... ... ... өзі ... ... ... жасасатын арнайы фирма орындайды.
Таза (нетто) лизинг – жабықты пайдаланумен ... ... ... ... ... ...... мен жеке кәсіпкерлерге өзінің ... ... ... ... және ... ... қалуларды (табысқа салынатын
салық, мүлікке салынатын салық, қосылған құн салығы) төмендетуге нақты
мүмкіндік ... ... ... ... бірі ... ... компанияның қызметтерін пайдалана отырып, Сіз мыналарға қол
жеткізесіз:
Лизингтің басымдықтары:
1.Құнының бар-жоғы 15-30%-ын ... ... ... ... 12 ... айға ... ... автомобиль сатып аласыз;
2.Кәсіпорынның таза пайдасынан автомобиль сатып ... ... ... лизингтік төлемдерді өнімнің, жұмыстың, қызметтің өзіндік
құнына жатқызу ... ие ... ... бүкіл кезеңге бөлінеді.
3.Автомобиль лизинг компаниясының балансында көрініс табады, сондықтан Сіз
мүлікке салық салудан босатыласыз.
4.Лизингтік төлемдер ... ҚҚС ... ... жеке ... кәсіпорын үшін ыңғайлы лизингтік төлемдер
төлеу ... ... ... ... ... бұл ... ... процесін жеңілдетеді.
6.Мүлікті тездетіп амортизациялау ... ... (3 ... автомобильге меншік құқығын нөлге жақын құны ... ... ... ... істеу мерзімі аяқталғаннан кейін мүлікті
нарықтық бағамы ... ... ... ... көруге мүмкіндік береді.
7.Лизинг компаниясы берілген негізгі қаражатты есептеуді жүргізеді, салық
есептейді және оны төлейді, лизинг ... ... ... ... ... оңайлатады және Сіздің қаржылық құрылымыңызға жүктемені
қысқартады.
8.Лизинг алушы жеке және ... ... ара ... ... ... ... балансындағы негізгі қаражатты ескере отырып,
кредит беретін ... ... ... қызметтер түрлері
Қаржылық лизинг – бұл классикалық сызба, ол ... ... ... ... ... жасасады және Жеткізушіден ... ... ... ... ... ... ... жалдау (лизинг) тартымды және
дамып келе жатқан қаржы құралы ... қала ... ... ... ... ... ... режимі сүйемелдейді, осыған сәйкес лизинг ... ... ... сомасын өндіріс шығындар құрамына жатқыза және
тездетілген амортизацияны лизинг мәніне есептей алады.
Қайтарымды лизинг – қаржылық лизингтің әралуандығы, тек ... ... ... ол ... ... мүлікті сатып алады және оған қайтадан
лизингке береді. Қайтарымды лизинг сызбасы ... ... сату ... ... ... және оны пайдалана беруге мүмкіндік береді. Бұл
рет те клиент қажет айналым ... және ... ... ... ... ... ... өндіруші мен өнімді тұтынушы арасында
тығыз байланыс туындады, олар, өз кезегінде, оларды қаржыландыру мен ... ... жаңа ... қалыптастырады және дамытады. Осындай
жаңа көздердің бірі ... ... ... ... ... 1998 ... бар. Осы Заң ... лизинг процесінде туындайтын қарым-қатынастарды
реттейді және лизингтік қызмет ... ... ... шарт ... ... Қайтару лизингi - лизингтiң бiр түрi, ол бойынша сатушы лизинг
нысанасын ... ... осы ... ... ... ... ... алу талабымен сатады;
қайталама лизинг - лизинг берушiнiң өз меншiгiнде қалған ... ... ... ... ... бұзылған жағдайда, осы Заңның 2-бабына
сәйкес басқа ... ... ... ... ... бiр ... Банк лизингi - лизингтiң бiр түрi, мұнда лизинг берушi банк ... ... ... - ... бiр түрi, ол ... ... ... қызмет көрсетудi және оның ағымдағы ... ... ... асырады;
4. Таза лизинг - лизингтiң бiр түрi, ол ... ... ... ... көрсетудi және оның ағымдағы жөндеуiн лизинг алушы жүзеге
асырады.
Лизингтің экономикалық басымдықтары
Лизинг машиналарды, жабдықтарды, ... ... ... ауыл
шаруашылығы техникасын, теле және радио байланыс құралдарын, еесептеуіш
техникасын, түрлі өндіріс қажеттелігі ... ... жеке ...... ... ... ... және т.б.
орта және ұзақ мерзімге жалға беруді ... ... ... жабдықтар, құрал-саймандар, көлiк
құралдары, жер учаскелерi және кез ... ... да ... ... ... ... бола ... қағаздар мен табиғи ресурстар лизинг нысанасы бола алмайды.
Заң актiлерiнде заттар мен жер ... ... ... ... ... ... өзге де шектеулер белгiленуi мүмкiн.
Лизинг төлемдерi лизинг шартын жасаған ... баға ... ... ... барлық немесе елеулi бөлiгiнiң өтелуiн ескере отырып
есептелуге тиiс және ... ... ... ... ... ... лизинг шарты қолданылуының бүкiл мерзiмi iшiнде лизинг шарты
бойынша төлемдердiң ... ... ... ... төлемдер, оған
мыналар енедi:
Лизинг шартына сәйкес лизинг берушiге лизинг нысанасын сатып ... ... және ... ... сатып алуға, жеткiзiп беруге
және нысаналы түрде пайдаланылуы үшiн оны ... ... ... ... ... кез ... басқа шығындарды өтеу;
Лизингтік компаниямен ынтымақтастық лизинг алушыға ... ... ... ... компаниямен ынтымақтастық мыналарға мүмкіндік
береді:
Лизинг есебi бухгалтерлiк есеп жөнiндегi заңдардың талаптарына сәйкес
жүргiзiледi.
Лизингтің ... ... ... та, ... ... да ... қаржылық және жедел лизинг деп санайды.
Лизинг алушы лизинг нысанасын, егер лизинг шартында ... ... ... өз меншiгiне сатып алу құқықтары мен мiндеттерi көзделмесе
не ол лизинг нысанасын сатып алудың көзделген ... ... ... ... сот ... ... бұрын тоқтатылса, сондай-ақ лизинг
шартында және заң ... ... өзге де ... ... тиiс.
Инвестициялық мәмілелер бойынша сапалы шартты және құжаттық ... ... ... ... ... дамытуға қосымша
инвестициялар ... ... ... ... жаңартуға арналған қосымша қаражат алу
және кәсіпорынның материалдық-техникалық базасын дамыту.
Негізгі ... ... ... алу ... салыстырмалы талдауы
Меншікті қаражат ... ... ... ... |- ... ... ... ... ... |
|мүліктің ең төмен |бөліктеп төлеу ... ... ... ... көлемі| | |
| | ... ... |
| | ... ... артықшылығы|
|- Сыртқы несиегер | | ... ... жоқ | | |
| | ... ... ... ... салынған|(Қарыз қаражатының |(қамтамасыз ету |
|бір жолғы ... ... ... ... өтелімдік |қамтамасыз ету | ... ... ... ... |(Сатып алынатын мүліктің|
|сондай ақ аударым қоры | |ең ... ... ... | ... ... ... ... өтелім |экономикалық |
|(Жеделдетілген өтелім |жоқ; ... ... | ... |
| |( ... салынатын | ... ... ... | ... ... ... Лизингілік төлемдер мынадай құрылымдықтан ... ... ... және орнатуға арналған шығындарды өтеу соммасы
(жабдықтың құнын өтеу);
- кейін ... ... ... ... ... жабдықтарды
сатып алуға берілген банкілік кредиы бойынша пайызды өтеу;
- кредит беретін комиссиясын өтеу;
- ... ... ... өтеу ... ... ... ... отырып);
- Лизингілік компанияның пайдасына салынатын салығын өтеу ... ... емем ... ... ... маржасы (сыйақысы);
- Лизинг мәнін ұстауға арналған қосымша шығыстардың өтеуі ... ... ... төлемнің сомасының ҚҚС.
Қаржы жалға алу (лизинг) – тікелей инвестициялардың түрi, онда ... ... өз ... ... ... және лизинг шартымен келiсiлген
лизинг нысанасын лизинг алушыға белгiлi бiр ... және ... ... белгiлi бiр талаптармен белгілі бір мерзiмге иеленуге
және пайдалануға ... ... Бұл ... ... ... алушыға
берілетін мерзім лизинг затының бүкіл немесе елеулі бөлігі құнының
амортизациясы ... ... ... ... ... одан ... Лизинг мәмiлесi Лизинг алушының меншігіне лизинг шартының мерзімі
аяқталғанан кейін немесе лизинг шартының ... ... ... ... ... ... шартымен көзделген тараптардың келісуі бойынша.
Қаржы жалға алуға (лизингке) қатысушылар.
Лизинг беруші- лизинг ... ... ... сатушыдан сырттан
тартылған қаражат ... ... өз ... өз ... ... ... және ... алушыға лизиг мәні ретінде белгiлi бiр төлемақысына және
белгiлi бiр талаптармен ... бір ... ... және ... мiндеттенетін заңды тұлға.
Лизинг алушы - лизинг шарты бойынша лизинг мәнін белгiлi бiр төлемақысына
және белгiлi бiр талаптармен белгілі бір мерзiмге ... және ... ... ... ... ... - ... берушi лизинг нысанасын сатып алу - ... ... ... ... негiзiнде лизинг нысанасын алатын лизинг
мәмiлесiне қатысушы. Сатушы бiр мезгiлде ... ... ... ... лизинг) ретiнде iс-қимыл жасай алады:
1.Лизинг алушы лизингілік компанияға жүгінудің ... ... ... ... (лизинг міні) керек екенін;
- Қандай жеткізушіден бұл жабдық сатып алынатын;
- Бұл жабдықтың ... ... ... ... біледі.
2.Кредит беруші комитет мақұлдаған кезде лизингілік ... ... ... ... ... шартын жасасады, сондай –ақ таңдап
алынған Лизинг алушы ...... ... ... ... алу ... шартын жасасады.
3.Лизинг алушының тапсырысы бойынша керек жабдықты сатып алып отыра және де
оны ... ... ... оны ... бір ... ... пайдалануға лизинг шарты бойынша тапсырады. Бұл мерзім амортизациясы
мерзімінің ұзақтығымен тепе-тең өлшенеді немесе одан асып кетеді.
4.Лизинг алушы бұл ... ... және ... лизингтік төлемін
төлейді (әншейінде, мәміле мен кестенің шартының тәуелдігіне байланысты,
төлемдер авансыланған лизингтікке және ... (сол ... ... ... ... ... ... Лизинг
беруші шығыс өтемінен, жабдық сатып ... ... ... ... ... үшін ... (сыйақы), сақтандыру
төлемнен т.б. тұратын мүліктің өтеліміне қарай шарттың аяқталуыны дейін
фактрура-шоттарымен жабылады.
5.Лизингілік ... ... ... ... ... бойынша барлық
төлемдерді төлегенше сақталады. ... ... ... басқашы
айтылмаса) барлық төлемдерді төлегеннен кейін ауыстырылады.
6.Нақты ... ... ... ... ... жатқан кезде Лизинг беруші
оның меншік құқығы бар жабдықты алып ... және сатп ... ... ... ... беруші кестеге сәйкес лизингілік төлемдер жасаса және де
шарттың толық сомасын төлесе- ... ... ... оған ... ... Кодексінің талабына сәйкес мүлік табысуы ... алу және сату ... ... 7 ... ... белгіленген қаржы шартының шеңберінде сатылатын ... ... кез ... ... алуға болады (мәміле жасасқан
Жеткізушілерге қараңдар). Сіз өзіңізге керек лизинг нысанын және ... ... ... ... ... ал ... оны
сатып аламыз да лизингке береміз.
2.тікелей кредиттеу рыногында орта ... (3 ... ... ... ... өте ұзақ ... және бір ... қайта қараусыз тіркелген
мөлшерлемемен ұсынамыз.
3.Сіз өзіңіздің бизнесіңіздің салық салуын ... ең ... ... лизигілік төлемдер толық өзіндік құнға жатады және ... ... ... ... ... база ... ... –ақ,
жеделдетілген өтелім тетегі есебінен сіз ... ... ... ... ... ... салыстырғанда және 5-7% кәсіпорыннның меншікті
қаржысын жұмсағанда Лизинг мәмілесі бойынша ... ... ... ... ... тиімділік 10-15 % ... ... ... ... ... сатып алуды қаржыландыру үшін пайдаланған
мешікті қаражаттар (ішкікорпорация лизингі) ... –ақ ... ие ... ... керек қаражатын ала отырып және негізгі қызмет
есебінен айсайынғы лизингті төлемдерді ... ... ... ... ... сақтап қаласыздар.
5.Лизинг төлеу тәсімі Сіздің бизнесіңіздің ... ... ... ... ... төлем деп ұйғарады (оның інде желілік
кестесу болуы мүмкін). Егерде керек болып жатқан ... ... ... ... құрамында берешектің негізгі сомасы бойынша біз ... ... үшін біз ... ... ақы ұсынамыз- «қысқа» операцияларды
кредиттеуге мамандандырылған банктерге өте ... ... ... керек
болмайды.
7.Біздің компаниямен жаратымды кредиттік тарих қалыптастырған кезде, біз
өндірілетін өнімнің сапасы мен ... ... ... ... үшін ... ... ... мен мерзімін көбейте
аламыз.
Лизингті пайдаланудың экономикалық ... ... ... ... ... ... тақырып болып табылады, жалпы
түрде оның нақты жобасының және ... ... ... ... ... ... ашып көрсету оңай емес.
Біздің көзқрасымыз бойынша, ААҚ «РТК -ЛИЗИНГ» тапсырысы бойынша ЖШҚ
«РУСАУДИТ ... ... және ... ААҚ «РТК ... ... ... пен кредиттеу арқылы ... ... ... ... бүгінгі күнде тақырыппен қаралатын материалынан ең
толық және көкейтесті ... ... ... негізгі қаржыны алуға арналған құрал ретінде лизингтің
шартсыз тартымдысын айтып өтуге болады. Кесте 3
Кесте 3
Қысқартылған ... ... ... ... болады:
|Банкінің кредиті ... ... ... ... ... ... |1. Лизингтің мерзімі 5-6 жылға болуы|
|кредитінің әдеттегідей ... 2-3 ... ... ... ... ... ... өтелім мерзіміне тең. Лизинг |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |2. Лизингтік компания қаржыландыру |
|мүмкіндігін қарастыру үшін ... ... ... ... ... көптеген нысандылықты |сондай –ақ банкінің кредит беруінде |
|орындау, елеулі сан уақыт және күш |ең ... ... ... керек. Әдеттегідей, |жобасын ұсыну бойынша өзіне жұмыстың|
|сондай-ақ Банкте есепті шот ашу ... ... ... ... ... ... ... Банк үшін ... және |
| ... ... бойынша. |
| 3. ... ... |3. ... төлемі салық салатын база |
|аспайтын шеңберде Қарыз алушы ... ... ... ... өзіндік |
|процентерді өзіндік құнына |құнға жатады, ал ҚҚС шегерімге ... ... |
2. ... АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ ҚАРЖЫ ЛИЗИНГІН ТАЛДАУ
Мысал ретінде «КазАгроФинанс» АҚ – ң ... ... ... қарастыруды және оның бөлімшелер қызметін талдауды жөн
көрдім.
2.1 «КазАгроФинанс» акционерлік қоғамының бөлімшелер қызметін
талдау.
Қазақстан экономикасы әлі күнге дейін өндірістік негізгі ... ... ... ... ал ол ауыл ... мен азық –
түлік өндірісін қоса есептегенде әр түрлі салалардың дамуын қуаттайды.
Негізгі ақшаны қаржыландыру ... ... ... ... дамытудың
маңызы зор.
1999 жылы «КазАгроФинанс» АҚ – ң құрылуы, әлем тәжірибесін қолдана
отырып, ауылдағы қаржылық қатынастарды әрі ... ... ... ... ... арқасында 7 жыл ішінде компания ірі қаржылық
институтқа айналды. Аталған уақытта «КазАгроФинанс» АҚ ... 35 ... ... ... ... 30,8 млрд ... құрайды. Компания жұмыс
істеп жатқан 7 жыл ішінде республикалық ... 37,4 млрд ... ... ... 100 % ... ауыл шаруашылығына 53,5 млн астам салым салды. Соңғы жылдары
инвестициялардың жалпы көлемімен алғанда бюджеттен тыс ақша ... ... 2006 жылы ... ... тыс ... инвестициялық
бюджеттік ақша сомасынан асып кеткен.
Компания әрекетінің әлеуметтік бағыты мен мадақтау ставкасы төмен
лизингтің жеңілдік ... 1500 ... ... ... ... ... ... қаржыландырған. Компания үлесіне жылма – жыл импортталған
тракторлар мен комбайндардың 35 % ... ... ... жыл ... ұлғаюда.
Компания қаржыландырған субъектілер қатары, онымен қоса займ мен ...... саны да өсіп ... ... АҚ жыл сайын
алғаш рет келетін шаруащылықтар үлесі 75 пайызды құрайды.
Біз лизинг шарттарын ... мен ... ... ... тұрақты айналысамыз. 2004 жылдан бастап төлемді бірінен соң бірі
төлеу қажеттілігі жойылып, 2005 ... ... ... ... лизинг беру қолға алынған. Компания лизингі бойынша техникаға
деген сұранысты ... ... ... аймақтарға кей жеңілдіктер, аванстық
төлем көлемі азайған және нәтижелі болды. Соңғы жылдары ... ... саны ... есе ... ... ... кезекте
кіші және орта шаруашылықтарға көмек беруге ұмтылатындықтан лизинг
алушылардың 56 пайыз кристиандық шаруашылықтар.
Компания жұмысындағы маңызды кезеңдердің бірі – мемлекеттік агротұтыну
бағдарламасын ... ... ... Оның аясында 27,2 млрд теңге игерілген.
Бұл ақшаға 5000 астам техника бірлігі мен ауыл ... ... ... 7 – желі ... ... 25 ... – технологиялық станциялары
құрылған.Егер бұдан алдыңғы жылдары бюджеттік ақшаның кеш бөлінуі әсерінен
«КазАгроФинанс» АҚ тұқым ... ... ... ... ... ... бастап тұқым себу, тұқым тазалау техникасына назар аударылды. Сөйтіп
«КазАгроФинанс» тұқым себуден бастап, астықты жинау, тазалау және
сұрыптаумен аяқталатын жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... даярлықтың жақсы болуы көп ретте техника сатып алу
құрылымының өзгертілуіне байланысты еді. Егер ауыл шаруашылығы техникасын
сатып алу, бұрыңғы жылдары қоғамға ... ... ... ... ... ... жылдан бастап техниканы ерте кезеңдерде алып алу үшін лизинг алушылар
15 пайыз аванстық төлем төлеп, оны ... ... ... ... өзге аталған шара бюджеттік ақшаны қолдану тиімділігін ... ... ... ... жоғары сұранысты қанағаттандыруға мүмкіндік
береді.
Осы ретте көктемгі егіс жұмыстары бастамастан, 3 жыл бұрын
«КазАгроФинанс» АҚ шетел мемлекеттері шығарған 302 өнімділігі жоғары тұқым
себу ... ... ... айта кету ... ... 656 000 ... ... 215 000 га ауданның культивациясы жүргізілді.
Компания бір орында тұрақтап қалмай, жаңа перспективті бағыттарды, оның
ішінде өнім өндеу ... ... ... ... ... Қайтадан
өңдеу құрал-жабдығының лизинг мақсатында 2005 жылы бюджеттік қаржының 1
миллиард теңгесі қолданылған ... оған ауыл ... ... ... 7 ағым ... 2006 жылы 1,5 млрд бюджеттік және 0,7 ... және ... ... ... ... ... Бұл ... ақшаны бөлу мәселесінде облыстар паритеттілігін, ... ... ... ... асуына, әлемдегі жетекші
өңдірістердің өнімділігі жоғары, жаңа құрал- жабдығын сатып алуға, ... сапа ... ... ... өнім ... баса назар
аударуда. Қайта ... ... ... ... ... болып келгенімен
компания өзінің әлеуметтік бағытын ... ... ... ... ... ... мен құрал- жабдық лизингіне деген сұранысты бюджеттен бөлінетін
ақша ... ... ... ... түсінген.
«КазАгроФинанс» жобаларды өзінің жеке қаржысы мен ... ... ... ақша ... ... ... ... 2004 жылдан
бастап, өзіндік уақытша бос ақшалар ... ... ... ... ... ... қымбат бағалы техниканы
сатып алу үшін ... ... ... ... ... ... ... сол секілді айналымдағы ақша
құралдарын толықтыру үшінмақсатты займдар берілді. 2005 жылы ... ... ... ... 0,6 млрд ... құрайтын 23 шетелдік комбайнды ... ... ... ... ... ... алуды
қаржыландырды. 2006 жылы 22 өнімділігі жоғары тұқым сепкіш кешен мен ... ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстан облысы, Түркісіб
селосында шығарылатын томат пастасы мен жеміс пюресі заводын ... ... ... жобалардың жалпы сомасы 4,1 млрд теңгені құрады.
Сөйтіп компания жыл ... ауыл ... ... ... ... ... ... қатарына өзіндік және тартылатын қаржылар көлемін
ұлғайту да жатады. Өзімізде бар ресурстарды түгел ... жыл ... ... ұлғайтып жатсақ та, лизингке ... ... ... ... ғана ... аламыз.Есептік мәліметтер бойынша, Қазақстандық
машина тракторлық паркті жаңарту үшін шамамен 142 млрд ... ... ... ... потенциалы жоғары.2007 жылы да ... ... ... ... ... Біз 2007 жылы АӨК ... ... ... 30 млрд теңге салмақпыз, мұндағы бюджеттік
қаржы небары 7 млрд құрайды.
Бұл кезде компания АӨК төмендегідей субъектілерін қолдауға ... ... ... пен ... себу ... жаңа технологиясын енгізушілер;
- ауылшаруашылығының ерекше құнды өнімдері-рапс пен сояны енгізушілер;
- ауылшаруашылығының және ... ... ... ... алғы ... дамытушылар (бұлар бізге әлемдік сапалы, бәсекеге қабілетті
өнімді шығаруды ... ... ... ... ... ... тереңдегі өңдеу, биоэтанол өндірісімен
айналысушылар;
Компанияның тағы бір ерекше ... ... ... ... мал ... жоғары, агроиндустриалды мал шаруашылығы кешенін құруды қаржыландыру.
Оның ішіне өзіндік жем беру базасы, малды ұстаудың жоғары технологиясы ... ... ... ... аяқталған циклы жатады.
Мұндай жобалардың жүзеге асырылуының ... ... мал ... тым азайып кетуі мен малды ұстаудың ... ... ... ... ... ... ... Министрлігі мен «КазАгроФинанс» АҚ бар
мәліметтерге сүйенсек ірі қара мал ... асыл ... ... қойлар-7 пайыз, жылқы-1,5 пайыз, шошқалар-6 пайыз құрайды.
Бүгінгі күні ... өз ... ... екі ... ... ... құрылуын қаржыландыруға дайын. Сонымен бірге ірі
автоматтандырылған сүт-тауарлы ... ... ... ... оның ішінде өнімділігі жоғары жануарларды өсіру үшін 2008-
2009 жылдары республикалық бюджетінен 9 млрд ... ... ақша ... керек.
Компания жеткен нәтижелер мемлекеттің позитивті бастамаларының бейнесі
болып табылады. Өкімет пен ... ... ... лизингті дамыту
қажеттілігін толықтүсінеді және лизингті заңнамалық деңгейде қолдайды. 2004
жылы ... ... ... Заңға енген өзгерістер, Азаматтық және салық
кодекстері лизингті азаматтық-құқықтық басқару мен оған салық салу ... ... ... бірі ... ... ... ... береді.
Сонымен бір мезетте әлі күнге шешімін таппай келе жатқан да мәселелер ... ... ... ... ... субъектілері үшін ешқандай
салықтық жеңілдіктерді қарастырмайды, ал әрекеттің бұл түрі перспективті
болып табылады. Потенциалды ... ... ... ... кіші
шаруашылықтардың техникасы мен құрал-жабдығын, ауылшаруашылығы өнімін
өндіруге қызығушылық танытқан ірі ... ... ... ... ... бір қиын ... Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... 15 пайызға дейін жететін
әртүрлі пошлиналар міндеттелген, ал Қазақстан Республикасында ... ... ... ... мен номенклатурасы тым аз.
Техниканың дөңгелекті және тісті ... ... ... ... мен өзге де ... ... ... сол себепті
тауар өндірушілерде оларды алуға деген қажеттілік туындайды. Сондықтан бір
мезетте ... ... ... ... ... ... ... және аталған жағдай кедендік пошлинасы 15 пайыз көлемдегі
тиісті тракторлар әкелуде ... ... (2007 жыл ... ... ... ... Пошлинаның мұндай көлемі кезінде елге өнімділігі жоғары
тиісті тракторларды әкелуге ауыл ... ... ... өзге ... ... ... де бірқатар қиындықтар бар.
Аталған уақытта асылтұқымды малды әкелуге нөлдік пошлина белгіленгенімен,
ҚҚС ... ... ... ... ... Асылтұқымды
жануарлардың құнының қымбатшылығы ... ... ... импортқа әкелу және ҚҚС төлемін төлеуді мал ... ... ... ... табу ... дамуын күшейтіп қана қоймай,
жалпы Қазақстанның агроөндірістік кешенін дамытуға үлес қосады. Ал біздің
компанияға келсек, қол ... ... ... ... одан әрі ... ... ... жоспарда былтырғы жылдағыдай, «Делайт и ... ... ... ... NCO ... стандартына сәйкес
менеджмент жүйесін енгізуді ... ... ... ... ... бағдарламамен қамтамасыз етуді жүзеге асыру, сонымен бірге
Президенттің ішкі қор нарығын ... ... ... ... ... шығарылымы жауапты органда тіркелген және «А» Қазақстан ... ... ... ... ... ... алғанда компания барлық аграрлық ... ... ... айналып, нақты одақтас болу міндетін біртіндеп жүзеге ... ... пен ... ... ... ... әрекеттерді
ауылды толыққанды дамытып, бәсекеге қабілетті ... ... ... ... ... ... тауарлармен алмастыруда оң
нәтижесін беру керек.
2.2 «КазАгроФинанс» акционерлік қоғамының қаржылық қызметінің
жетістіктері
«КазАгроФинанс» АҚ Қазақстан Республикасында ... ... ... бойынша 5 жылдан бері қызмет ... ... ... ... ... көнерген республика аймақтарының барлығын қамту
мақсатымен 12 облыстық бөлімшелер мен ... ... Өзі ... ете
бастаған мезеттен бастап, қоғам 2004 жылдың 1 ... ... ... 20 млрд ... ... Қазақстандағы ең ірі лизингтік
компаниялардың ... ... ... ... ... 25,2 млрд ... берген. Аталған мезетте компанияда 700 жалға
алушылар мен 1250 – ден ... ...... бар, ... бірліктерінің 5300 астамы берілген.
2003 жылдан бастап «КазАгроФинанс» АҚ 2003 – 2005 ... ... ... ... ... ... орындауға
қатысып жатыр. Ол көлік – технологиялы бекеттерді ... ету ... ... ... ақша ... Көлік – технологиялық
станциялар ауылшаруашылығы өнімдерін өндірушілерге дәнді ... ... ... ... ... ... ... қолдану, құралдар мен қосымша бөліктерді ... ... ... – 2004 ж.ж. ... АҚ Маңғыстау және Атырау облыстарынан
басқа ... 14 ...... ... құрды. Олар 1362 техника
бірлігін алды: оның ішінде 243 трактор, 137 ... және ... ... құралдар, техникалық қызмет құралдары бар
болатын. Барлық ... ... ...... ... ... 2950 млн ... астам ақша
жұмсалған.
2003 – 2004 жылы ... ... ...... ... көрінісін
диаграммадан байқасақ «КазАгроФинанстың» дәрежесі қалғандарына қарағанда
әлде қайда жоғары екенін ... ... ... 1
«КазАгроФинанс» АҚ тек ірі лизингтік компания ғана ... ... ... ... ... де болып табылады. Компания
мамандары лизингтік заңнама базасының қалыптасуына ... ... ... ... ... ... ... Заң, Азаматтық, Салық кодекстері
және өзге де заң актілері бар. Компания ... ... ...
республиканы ауылшаруашылық құрылымдарына лизингтік жобаларды алуды ... ... ... ... 50% ... мен ... ... Компанияның дамуға үлкен алғышарттары бар.
Диаграмма 1
Болашақтағы жоспарға республикалық көлік – ... ... жыл ... ... ... қаржылық қызметтер
сферасының кеңейтілуі, ауылшаруашылығы техникасының лизингінен ... ... ... ... ... үшін технологиялық және өңдеу құралдарының
қаржылық лизингін жүзеге ... ... ... АҚ ... барлық аграрлық секторының дамуын
қаржыландыратын толыққанды ... ... және ... ... ... ... бір мезетте жеке салымшылар мен ... ... ... ... де өсіп ... ... ... лизингін ұсынатын өзге де бірқатар компаниялар бар. Бірақ
қоғамның артықшылықтары мынада ... ... ... ... ... күн ... өсіп ... Республикада бар техника мен
құралдар паркі ескіріп, жөндеуді қажет етіп тұрғаны құпия ... ал ... жол ... ... алдағы жылдары оған деген сұраныс жоғары
деңгейде ... елде ... ... бар ... ... олар ... бәсекелестік туғызып, лизингтік қызметтер сапасының жақсаруы мен
пайыздық ставкалардың ... ... ... қызметтер нарығы
өндіруші үшін де, салымшы үшін де ... ... ... ... ... ... капиталдағы жалпы салымдар көлемі бойынша
есептегенде, қазақстандық ... ... ... ... ... 3 ... 4 – 5% ... жетіп, 500 – 550 млн АҚШ долларын
құрайды деп күтілуде.
Аталған уақытта республикада 15 ... ... бар, ... ... Алматы қаласында орналасқан, үшеуі Астана қаласында, оның ішінде
«КазАгроФинанс» та бар. ... ... ... бәсекелестік күн санап
артып келеді, лизингтік қызмет көрсетумен лизингтік компаниялар ғана емес
кейбір отандық ... де ... ... жаңа ... ... ... да ... Соңында бұл лизинг қызметін тұтынушыға оң әсерін
тигізеді деген ойдамын. Егер ... ... ... ... ... ... шығу олар үшін басты мақсат ... ... ... мақсат – ауылшаруашылығы өнімін өндірушіні қолдау болса,
олар сол ... ... ... дәл осы ... олар жолаушылар және
жеңіл көлік тасымал, мұнай, кен өндіру және өзге де ... ... ... Ал Қазақстандық лизингтік компаниялар ... ... ... ... ... болсақ, ол отандық
лизингтік компанияларды құру спецификасымен танылады.
Олардың көбісі 2 – ші ... ... ... ... ... ... банк ... ресурстардан және банктің,
лизингтік компания маржасынан құралады. Сондықтан банктермен еншілес
лизингтік ... (БТА ... ... ... АТФ Лизинг, Темір
Лизинг) марапаттау ставкасы 13 – 20% тең. ... ... 5 ... дейін
ұзартылады, лизинг затын лизинг алушыға бергенге дейінгі аванстық төлем
көлемі лизинг затының жалпы ... 20 – 30% ... ... өз ... ... ... үшін Қазақстан
Республикасы ұсынған қаржылық ресурстарды ... ол ... ... қызметтерін шаруашылық субъектілерінің барлығының
алуына мүмкіндік ... ... ... марапаттау ставкасы 7%, мерзімі ... және ... ... 15% ... ... ... қызметтерді
ұсынуда. Марапаттаудың бұл ставкасы негізделген және ... ... ... ... Бұл ... толыққанды дамып, әрі десе лизинг
алушылар жағдайларын есептеуге ... ... ... ставкасының
минималды өлшемі.
2000 – 2004 жылдар аралығында «КазАгроФинанс» АҚ 18,5 млрд ... ... 5321 ... әртүрлі техника сатып алып, оны лизингтік негізде
отандық ауылшаруашылығы ... ... ... ... ... аймақтарына өтініштерді жинау мақсатымен компания жыл
сайын маркетингтік зерттеулер жүргізеді. Жергілікті ... ... ... және ... ... ... ... 4
Өтініштер ешбір шектеусіз ауылшаруашылығы техникасының барлық түрлеріне
қабылданады. ... ... ... ... ... ... ... қаржылық лизинг келісім – шартына
Кесте 4
Сома көлемі, млн теңге
|Тракторлар 1635 3786 ... ... ... ... 577269 ... ... 1284878 |
|Барлығы 532118543 ... ... ... мүмкіндігі болған жағдайға арналып, ... ... ... ... ... ... ақша көлеміне қарай сатып алынатын
техниканың ... ... ... компания лизинг алушылар пайдасы мен өз атағын сақтап қалу үшін
әкелінетін техникасына кепілдемелік қызмет көрсету ... бар және ... ... ... ... ... көреді.
Соңғы жылдардағы маркетингтік зерттеулер нәтижелеріне сүйенсек,
техниканың дәстүрлі түрінен басқа шетелдік ... ... ... ... кең ... пневматикалық тқым сепкіш кешендерге деген
сұраныс жоғарлаған. Бір ғана 2004 жылы қазан – ... ... ... 91 ... ... техника түріне сұраныс берген. Тұқым себуші
кешендерге деген қызығушылықты тиімділігі тәжірибе жүзінде дәлелдеген
әлемдік ... ... мен ... ... ... ... ... бет бұрған. Ауылшаруашылығы өнімдерін өндірушілердің
талпынысы деп айтуға болады. Мысалы бір ғана ... ... К – 700 ... Т – 4 тұқым сепкіштері бар 3 – 6 траторды алмастыруы мүмкін және ... ... аса ... ... ... себу кешендерінің келесі түрлеріне сұраныс жоғары: бұл
техника Қазақстанда ... жыл ... ... келе жатқандықтан
сервистік қызмет көрсету орталықтары да салынған. ... ... ... мен ... ... тәжірибесі бар – 2004 жылы ол 7 кешенді сатып
алды. («Buhler Versatyle», «Case», «Johne Deere», ... ... ... «Flexi coil», ... «Johne ... Жыл ... «Johne Deere» секілді атақты маркалы комбайндарға деген сұраныс
жоғарлап келеді. Бұл ... аса ... ... ал олрға деген қажеттілік
ауылшаруашылығы өнімдерін өндірушілердің жоғары жағдайы мен ... ...... ... ... жоғарлығын білдіреді. Бір
сөзбен айтқанда, аталған техника өз атына сай.
Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Стандарттары компаниясының жарғысына
сәйкес сапаның шетелдік сертификатары техника ... елде ... ... ... деп танылады.
2004 жылдың 1 қарашасында жағдайға сәйкес (2003 жылы және 2004 жылы ... 2003 және 2004 ж.ж. ... ...... бекеттеріне
мемлекеттік қаржылық қолдау мен жалпы ауданы 407 414 га сәйкес қызмет
тізімі ... ... 802 053 мың ... ... ... ... ... жалпы ауданы 171 014 га және сомасы 306 013 мың теңгелік жинақ жұмыстары;
- жалпы ... 139 923 га және ... 123 815 мың ... ... ... жалпы ауданы 73 516 га және сомасы 64 090мың теңгелік жерге тұқым себу;
- жалпы ауданы 22 961 га және ... 8951 мың ... ... өсімдіктерін
химияялық өңдеуден өткізу;
- 17 055 мың теңгеге тасымал қызметтері;
- Сомасы 282 129 мың теңгелік Қазақстан Республикасы ... ... және МТС ... қарастырған өзге де әрекет түрлері
(ауылшаруашылығы және өзге де техника түрін жөндеу, қосымша бөліктерді
енгізу, ... ... ГСМ – ...... ... ... кезеңде құрылымдалған жаңа
жұмысшылар орындары 543 адамды құрайды.
3. ҚАРЖЫЛЫҚ ЛИЗИНГТІҢ ДАМУ ЖОЛДАРЫ
Үшінші бөлімде аграрлық сектордағы қаржылық лизингтің шетелдік
тәжірбиесін қарастырдым және ... ... ... жаңа ... келді.
3.1 Аграрлық сектордығы қаржылық лизингтің шетелдік
тәжірибесі
Экономиканың аграрлық секторы Ресейдің халық ... ... бірі ... ... ... ... ... ахуал көбінесе ауыл шаруашылығының жай ... ... ... ... ... экономикасының аграрлық секторы ең
терең дағдырысқа тап болды. Өнім ... әрі ... ... ... ... ... сыни ... жетті, және де ... ... ... ... ... мелторациялық жұмыстарды
жүргізуге қойды. Меншікті ауыл шаруашылық өнімінің объективті қажеттігі
экономиканың осы саласына ... ... ... мәжбүр еткізеді. Ресейдегі
ауыл шаруашылыққа ... ... іс- ... ... ... әр
сектордан қысқа мерзімді банкілік кредит ... ... ... ... ... ... кооперациядан және лизингтен маңызды
проблемалар мен кемістіктер табады.
Қазіргі уақытта ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... стратегиялық бағыт болуы
мүмкін және болуға тиіс.
Ресей Федерациясының Үкіметі лизингті нарыққа ауысу ... ... ... ... алу ... АҚ ... ... тартмен
жаңа нысан ретінде аграрлық өндірісті тұрақтандыру және отандық ауыл
шаруашылық ... ... үшін ... ... оның ... ... Ресей өңіріндегі машина құрылысы өнімінің ең қалың
номенклатурасы бойынша шаруалар ... ... қоса ... ауыл ... ... АӨК ... ... береді. Мемлекет
соған уәкілеттелген «Росагроснаб» фирмасының атынан (жалғыз және ешқандай
конкурсыз таңдап алынған) қордыөндіретін кәсіпорындарға ... ... және ... ... ... Өз кезегінде, жергілікті өкіметтер
техниканы өндірушілерге бөліктеп төлеу шартымен ... ... ... ... түр- түрі ... ... белгіленетін.
Алайда, орталықтандырылған экономикада азды- көпті ... ... ... ... ... жағдайларда бірден істен шығатын проблема туындырды.
Біріншіден, өкілетті компания бірден құқығы шектелмеген монополист болып
шықты. Сонымен 1994 жылы ... ... ... ... ... ... көтеріп жіберді (орташа үнемдеу бойынша 10-20%), сондай- ақ ... ... ... маркетингілік қызметтері үшін ақы алды.
Екіншіден, ақырғылары, қатты ... ... бола ... ... ... бар ... табып, өздерінің өнімдерінің бағасын ... ... ... ... ... ... қорды бөлу тағы
бір сыбайлас жемқорлықтың көзі болып ... ... ауыл ... жөніндегі шара ретінде ойластырған лизинг өзіне қосымша ... ... Ауыл ... ... ... лауға баламалы мүмкіндігі
болмағандықтан ауыл ... ... ... ... ... ... пайдалануға әкеп соқты.
«Росагроснаб» АҚ жүйесінде 108 лизинг компаниясы құрылды. Лизинг
алушылар Ресей ... ... ... және ... да ... ... ... квоталар бойынша өздеріне қажетті машина жасау
өнімінің номенклатурасы мен көлемін өзбетінше ... ... ... ... техниканың және жабдықтың тіркелген бағасын бір деңгейде ұстап
тұруға, машина жасау ... ... ... етуге, лизинг қорын мақсатсыз
пайдалануды болдырмауға, лизингті өткізу үшін жергілікті ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдарды іріктеу жүргізуге құқығы
бар.
Жұмыс тәжірибесі көрсеткендей, елдің ... ... ... төлеуге қабілеттілігі төмен шаруашылықтар лизингтің ... ... ... ... және ... ... жылға созып сатып
алуға және негізгі қосалқы бөлшектерді, ... ... ... ... ... негізінде сатып алуға мүмкіндік алды.
Бюджет қаражатын, банктердің кредиттерін және қайтарылатын басқа да
инвестицияларды ... ... ... ... ... мен
кәсіпорындарын лизинг бойынша материалдық-техникалық ... ... ... ... ... лизингінің нысаны қазіргі
уақытта ауыл шаруашылық тауар өндірушілері үшін ең ... ... ... ... ... ... береді. Алайда, лизинг операцияларының
тетігі едәуір жетілдіруді талап етеді, өйткені оның қазіргі түрі ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Ауыл шаруашылық техникасын лизинг бойынша негізгі жеткізуші
«Ростсельмаш» ААҚ ... ... ол ... ... ... бір ... монополист болып тұр. Мұны бүкіл лизинг қолданылатын
кезеңде ол 1735 млрд. руб. мөлшерінде бюджет ... мен ... ... алды, мұның өзі лизинг қаражаты жалпы сомасының 49,7 пайызы. ... бұл ... ... ... АӨК ... ... тікелей тежеу
болып табылады. Отандық нарықта бәсекелестер болмағандықтан, зауыт аграрлық
кәсіпорындарға толық жинақталмаған және сапасыз ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... төртінші
комбайн ақауларға байланысты оған қосымша қызмет көрсетпей іс ... ... ... бірге, «Ростсельмаш» ААҚ шарттарға және ауыл
шаруашылық техникасына ... ... ... ... ... ... АӨК лизинг қорына 3489,1 млрд. руб. немесе жоспарланған
соманың 68,2 пайызы бөлінді.
Көрсетілген кезеңде ауыл ... ... ... ... ... соза ... 14 мың ... 23 мың астық жинайтын техниканы, 3,6 мың
жүк көлігін және 25 ... ... ауыл ... техникасының, мал
шаруашылығының және қайта өңдейтін жабдықтың түрлерін сатып алды.
Жылдан жылға түсе ... ... ол ... өнім 25% ... 1999 жылы-
13,2%, 2003 жылы-тек қана 10%. Көбінесе бұл ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Одан басқа, мемлекеттің
көрсетілген мақсаттарға ... ... ... өзі ... ал кей кезде тіпті орынсыз пайдаланады. Көптеген ... ... ... ... ... ... ... схема
техника қолданушылардың тікелей мүддесіне сәйкес келмейді.
Лизинг операцияларының азаюы ауыл тауар өндірушілерінің ... ... ауыр ... де ... олар ... банктер
операцияларына қатысуын тоқтатады. Бір ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктерге уақытылы қайтару кепілдігі жоқ,ал енінші
жағынан, -олар ... ... ұзақ ... түріне байланысты
мүддесіз болып келеді. Ақыры, техниканы ... ... ... ауыл
шаруашлығы өндірушілеріне беруге мемлекеттік сатып алу кейбір ... 70-90% ... ... айта ... болмайды. Нәтижесінде, нарық
тарап кетеді баға қалыптасуының нарықтық механизмінің іс-әрекеті бұзылады.
Осының бәрі Ресей аграрлық комплексіның несие беру ... ... 1996 жылы ... ... ауыл ... ... кеңейтілген.
Осыған қарамастан лизинг өте қуатты қаржы құралы болып қана табылып
қоймайды, ... ... ... ... ... ... бірі ретінде пайдаланылады. Қазіргі уақытта лизингтың жаңа
инвестициядағы үлесіне ... әлем ... 15-20%, ал ... 30% аса,
қаржыландырудың жалпы көлемінен лизинг арқылы қаражаттандырылады: АҚШ- 20-
30%, Англия-11-20%, ... ... ... Канада
- 8-10%. Ал Ресейде лизинг операциялары тек қана инвестицияның 1% құрайды.
Алайда Ресей Федерациясында лизингты ... ... ... ... ... 2004 ... аяғына дейін оны жеткізу көзделген. 2000 - 2005
жылдарға арналған ... ... ... ... дамыту
және тұрақтандыру үшін Федералдық мақсатты бағдарлама шеңберінде, оның
ішінде: ... ... ... ... кеңейту, ол осы операция нысанын қаржыландыру көлемінің
өсуін, Ресейдің әр аумақтарында коммерциялық лизинг компания –
2А.А.Паукалев АӨК инвестициялық қызметтің дамуы // ... ... ... ... ... ... ... өнімнің номенклатурасының
кеңейтілуін көздейді;
- Федералдық бюджеттен 2000 жылдан бастап ... ... ... шаруашылық субъектілерді ... үшін ... ... ... ... ұйымдастыруға және
оның қызметіне қаржы қаражатын бөлу;
- сауда лизинг фирмаларын құру үшін ... ... ... және жеке ... ... ... іріктеуді мемлекеттік лизинг операцияларына өзінің
қаржылай қатысын қосатын, ең тиімді ... ... заң ... ... ... ... ... негізінде жүргізеді. Ең бірінші,
лизинг қарым-қатынасының механизмі жабдықтаушының монополизмін шығарып
тастауы ... ... ... ... тағы бір түрі ... ... негізінде
лизинг алушылардың нарық ресурсына әсерін тигізуге, лизинг ... , ... ... ... мен ... ... таңдауға
мүмкіндіктері бар болуы жатады. Осы ... ... ... ... ... капиталына өз үлесін енгізетін құрылтайшысы болып
табылады. Лизинг компаниялары АПК қызмет көрсету ... мен ... ... ... ... ... негізде жұмыс істеуге, ал олардың
қызметі қоданыстағы заңмен лицензияланып отырады. Мемлекеттік лизингтан
басқа ... ... ... қызмет көрсетуге дайын жеке лизинг
компаниялары туындап келеді. Ауылшаруашылық техникасы лизингы тек қана ... ... ғана ... сонымен бірге жан-жақты лизинг
компанияларына да, өйткені ... ... ... ... ... май және ... өндірістерінде, машина жасау және т.б.қолайлы, ал
оның ... ... ... ... ... компанияларының үлкен жүйелерін құру лизинг берушіні белгілі ... ... және оның ... мен ... білуге әсерін тигізеді, ... ... ... ... ... ... ресурстарын пайдаланудың тиіәмді жоларын
және қаражаттың уақытылы қайтарылуын ... ... ... ... өсуі осы ... ... болуына әкеп соғады, ал ол болса қызмет ... ... ... ... ... ... бағаны
төмендетуіне әкеп соғады.
1998 жылғы қаржы криизисіне дейін Ресейдің оңтүстігінде пайда болған
Инкомбанком және ... ... ... Дир»- ауылшаруашылық
тракторлардың ең ірі өндіріс орны болды, ... те ... ... ... ... ... ... тәжірибесі
үлкен көңіл бөлуге тұрарлық. ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық техникасы мен ілетін құралдар ( тракрорлар,
комбайндар, сепкіштер, қауыз суырғыштар және т.б). өндірісте қайта ... ... ... ... ... мен ... және 3-ші бағыттарда, капиталдың айналымы ауыл шаруашылығына
қарағанда жоғары және ... ... ... ... ... ол
компаниялардың төлем қабілеттілігін жоғалтпауына және ... ... ... ... көмектеседі. Ауыл шаруашылығы
өндірушілерімен ұйымдастырылған, қазіргі ... жеке ... ... дағдарыс жағдайдың ең тиімді жолдарының бірі болып
өнімді қайта өңдеу арқылы өткізу табылады. ... сату және ... ... ... беру ... ... ... ақысының өтелуіне және
қожалық еткен субъектіге берілуін дұрыс тұрғыда ... ... ... ... ... ... мен техниканың
лизингке берілуін тежеді.
1998 жылғы қаржы дағдарысы осы саладағы коммерциялық банктердің қызметіне
әр түрлі әсерін тигізді. Бір ... банк ... ... кетті,
инфляция тұрақтанбаусыздыққа әкеп соқты.Әсіресе, техника мен құрал-
жабдықтардың импортымен айналысатын ... мен ... ... ... Ал, ... жағынан, кейбір банктер мемлекеттік құнды қағаздар ... ... ... ... тікелей несие беруде өз болашағын
көре алмады, сондықтан олар қаражатты инвестициялаудың жаңа ... ... ... Сол ... бірі ... ... дамуы, сонымен
бірге ауылшаруашылық техникасы мен құрал-жабдықтарының лизингы ... ... ... ... бірі ... ... ... ұйін»
ашты, өздеріне өте пайдалы жағдайда лизингке диірмен, сүт өндіретін құрал-
жабдықтар және т.б алды.
Қазіргі уақытта тағы бір ... ... бірі ... ... ... ... келген техниканы алу. Импорт ауыл-шаруашылық
техникаларын лизингке алу тек ірі ... және ... ... ... ... техника өте сапалы және
өндіруші мен техниканы ... ... ... мол. Бірақ оның
қолданылуы Ресейдің кейбір аумақтарында қолайсыз болып ... ... аз ... ... бар ... екпінін және экономикалық
әсерін пайдалануға мүмкіндік туғызбайды. 1998 жылғы дағдарыстан ... ... ... айқын көріне бастады, әсіресе импорт ... ... ... мерзімінде төлеп отыру керек болды, ал
өндірістер болса оларды ... ... ... ... ведомости» газетінің сараптаушыларына 1999 жылы мынадай
сұрақ қойылды «Сіздер Ресейге ... ... ... ... ... мен өсуі ... қалай қарайсыздар?»
Мынандай жауаптар ұсынылды:
А: Ауыл шаруашылығына тиімді, отандық ауылшаруашылық көлік жасауда
және еліміздің ... ... ... ... ... ... Ауыл ... тиімсіз, отандық ауылшаруашылық көлік жасауда және
еліміздің кейбір қалаларындағы әлеуметтік күйзелістерде ... ... Жуыр ... ... ауыл шаруашылық техникалары мен жабдықтары
көбеймейді.
Пікір мынандай болып екіге бөлінді: ... 50% В ... ... 20% - А, 21% - ... ... ... аграрлық секторында ресейлік машина жасауға батыс
инвестициялары қатысатын болады деген хабар үнемі болып тұрады.
Таң ... ... ... жартысы бұл сұрақ өзекті емес - ... ... ... ... ... ... сатушы болмайды деп
есептейді. Ал жоғары сапалы техника мен ... ... ... ... ... ... деп ... берген сарапшылардың үшінші
бөлігі еліміздің ауыл ... ... орны ... ... ... ... ... оқиғалар теңеледі деген
көзқараста.
3.2 Қазақстан Республикасында қаржылық ... ... ... ... ... кіші ... пен ауылшаруашылығын қоса
есептегендегі экономика секторын ... ... ... ... ... ... ... негізгі роль өндірістің қаржылық және
материалды жағдайын ... ... ... ... көп ... Бірақ
әзірге екінші деңгейлі банктер лизингтік келісім – шарт-
тарды қаржыландыруда аса үлкен жетістіктерге жеткен жоқ.Оны ... ... ... ... Біріншіден, банктердің қаржылық лизинг мәсе-
лесін әрдайым қамтып жатпайтын өзіндік несиелік саясатын есептейтін ... ... ... ... ... ... кірісті өндірістік әрекетті
қаржыландырудан байланысты емес операциялардан алғанды жөн ... ... ... ... мен өндірістің әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... шығарып,
ондағы өз қатысымының тиімділігін ... ... ... ... келісім шарттарды жүргізу көптеген қосымша ... ... ... ... ... мүліктің қаржы лизингі келісімін ... ... ... ... ... алынатын құралды сертификаттау ... ... ... бухгалтерлік есепте лизинг нысанының
дұрыс көріну мәселесі де бар. ... мен ... ... ... орындауға аса қажетті лизингтік қатынас
қатысушыларының ... да аса ... ... ... ... ... өндірісшілер лизингтік келісім – шарттарға
қатысуға қызығушылық білдіріп отыр. Республиканың коммерциялық ... ... ... ... ... ... және ұлғайып келеді.
Банктер беретін несиелердің көп бөлігі ... ... және ... ... ... ... жалпы несиелер көлеміндегі
олардың үлес салмағы ағымдағы жылдың бірінші тамызында сәйкесінше 33,4 және
29,8% құрады. Осы ... кіші ... ... ... ... 23,5%. 2001 жылы ... ... банктер негізгі құралдар
сатып алуға 27 717,6 млн. теңге, 2002 жылы ... млн. ... ал 2003 ... ... ... ... млн. теңге берген. Осы жылдар ішінде
өндірістің айналымдағы ақша құралдарын толықтыруға кеткен несие ... 64,4% және 63,5% тең. ... ... ... ... негізгі қорларын жаңартуға 800 млрд. теңге салым ... бұл ... жылы ... ... ... ... ... екі есе көп.
Өндіріс орындағы құралдардың ескірі дәрежесі 40 – 70% және одан ... ... ... ... ... ... 0,8 – 1,2% ғана жаңартылады,
ал дамыған мемлекеттерде ол 6 – 8% тең. ... ... ... көп ... ... жеке және сырттан тартылған
ақшалары есебінен қаржыландырылады.
Ұлттық банк жүйесі жақын арада экономиканың ... ... ... ... ... ... процесіне қажетті банк жүйесінің капиталы,
әлемдік практикаға сәйкес ЖІӨ 6 – 7% ... ... ... өзге де ... ... өндірістердің қаржылық қызметінде ... ... ... төмендігі, кредиторлар құқығын қорғаудың берік
жүйесінің болмауы. Банктер үшін несиелік ... ... ... ... туралы, оның төлем қабілеттілігі ... ... ... ... ... инвестициялық белсенділігіне күтіліп
отырған барлық өндірістердің қаржылық есеп пен есеп берудің халықаралық
стандарттарына ... ... ... және ... ... ... тиімді
жүйесін құру да әсер етуі мүмкін. Кредиторлар мен жалға ... ... ... ... ... ... ... потен- циалды
жалға алушылар туралы ақпарат жинап беретін мемлекеттік несиелік бюроның
құрылуынжатқызуға болады. Осы мақсатпен ... Банк ... бюро ... жобасын жасап шығарып, оны өкіметпен сәйкес министір- ліктер ... ... ... ... жеке ... ... компаниялар
арқылы қатыса алады. 2002 жылы 1 тамызындағы мәлі-метке сәйкес ... ... ... деңгейлі банктердің балансты есепшоттарында клиенттер
қалдырған сома 9 058 540 мың теңге, ал банк ... ақша 42 149 мың ... күні ... оның ... ... ... ... экономика мен
әлеуметтік саясаттың дамуында көптеген мәселелерді шешуге мүмкіндік берсе
де, Қазақстанда сұранысқа ие бола ... ... ... ...... отандық нарығында құқықтық, институционалдық және ұйымдастыру –
техникалық бағыттағы ... ... ... бар. Осын-дай факторлар
қатарында, бірінші кезекте лизингтік ...... ... ... ... ... ... «Қаржылық лизинг туралы» ... ... және ... ... ... түсуді қажет етеді.
Сонымен қатар қажетті ақпаратты алу шарттарының шектелуін қоса есеп-тегенде
лизингтік қызметтер ... ... ... ... операцияларды ұйымдастыру мен өткізу үшін технологиялардың
жетіспеушілігі. Қазақстан 1998 ... ... ... ... халықаралық
конвенцияға әлі енген жоқ. Нарықта жоғары қауіп бар, алғашқы төлем ... ... ... ... деңгейінде қаржыландыру мерзімі шектелген.
Лизингтік ... жоба ... ... ... ... ... компаниялар әртүрлі өндіруші-лер мен Республика аймақтарындағы
құралдар мен технологияларға деген қажеттілікті толық зерттемеген. Ал ... орта ... ... ... ... мен ... туралы түсінік жоқ. Тәжі-рибе көрсеткендей, лизингтік
операциялардың жасалуы көп ... үшін зор ... ... тұрған
сапалы бизнес жоспары болған жағдайда ғана өз қатысушылары үшін тиімді бола
алады.Шетелдік ... ... ... ... ... ... дамуы
керек. Бұл жағдайда лизинг алушы мерзімі аяқталғанда құралды меншік иесіне
қайтарып береді, ал лизинг беруші негізгі ... ... ... реттік
нарыққа өткізгенде ғана алады. Лизингтік міндеттемелердің сақтандырылуы,
лизнг келісім – ... ... ... ... ... тауар
жеткізушілер тарапынан үлестік қаржыландыруды ұйымдастыру, сондай – ... ... ... керек. Қауіпті бірнеше банктер арасына бөлу
келісім – шарттары мен ... ... ... ... ... ... дұрыс деп табылады. Қазақстанның экономикалық
дамуының берілген кезеңінде несиелік және кәсіпкерлік қауіптің алдын алудың
оптималды ... бірі ... ... ... ...... кестесін жүргізу ұсынылады. Мұнда салымшылар ретінде бір
мезетте 3 субъект: өндіруші, банк және лизинг алушы ... ... ... ... әуе және ... салаларында қолдануы жоғарлатуы
мүмкін. Қазақстан Республикасындағы ... ... келе ... ... акционерлік қоғам мысалында қарастырып көрейік. «КазАгроФинанс»
АҚ Қазақстан ... ... ... қаржылық лизинг
бойынша 5 жылдан бері қызмет көрсетіп келеді. Машина – ... ... ... ... ... қамту мақсатымен 12 облыстық
бөлімшелер мен ... ... Өзі ... ете ... ... ... 2004 ... 1 қазанындағы жағдайғасәйкес активтер өлшемі 20
млрд тегелен астам Қазақстандағы ең ірі ... ... ... ... ... ... барлығы 25,2 млрд теңге
берген. ... ... ... 700 ... алушылар мен 1250 – ден астам
келісім – шарттар бар, лизингкке ауылшаруашылығы бірліктерінің 5300 астамы
берілген.
2003 жылдан бастап ... АҚ 2003 – 2005 ... ... ... мемлекеттік аграрлық бағдарламаны ... ... Ол ...... ... ... ету ... республикалық бюджеттен ақша бөлген. Көлік – технологиялық
станциялар ауылшаруашылығы ... ... ... ... жөндеу техникалық, кепілдік қызметтерін жүргізу, ... ... ... мен ... бөліктерді қолданысқа ендіруге
көмекке арналған.
2003 – 2004 ж.ж. «КазАгроФинанс» АҚ Маңғыстау және Атырау облыстарынан
басқа ... 14 ...... бекеттер құрды. Олар 1362 техника
бірлігін алды: оның ішінде 243 ... 137 ... және ... ... ... техникалық қызмет құралдары бар
болатын. Барлық ауылшаруашылығы техникасы, ...... ... ... 2950 млн теңгеден астам ... АҚ тек ірі ... ... ғана емес, ол
республикадағы лизингтік қатынастарды реттеуші де болып табылады. Компания
мамандары ... ... ... ... елеулі еңбек сіңірді,
олардың қатарында «қаржы лизингі туралы» Заң, Азаматтық, Салық кодекстері
және өзге де заң ... бар. ... ... ... ... ... ... құрылымдарына лизингтік жобаларды алуды мүмкін
ету, ... ... ... 50% ... мен ... ... Компанияның дамуға үлкен алғышарттары бар.
Болашақтағы ... ... ...... ... жыл сайын қаржыландыру, көрсетілетін ... ... ... ... ... ... ... 2005
жылдан бастап аграрлық сектор үшін технологиялық және өңдеу құралдарының
қаржылық лизингін жүзеге ... ... ... АҚ республиканың барлық аграрлық секторының
дамуын қаржыландыратын толыққанды қаржылық ... және ... ... ... ... бір ... жеке ... мен кредиторлар үшін
компанияның инвестиционды бейнесі де өсіп келеді. Бүгінде ауылшаруашылығы
техникасының ... ... өзге де ... ... бар. ... ... ... жатыр: шынында Қазақстандағы лизингтік
қызметтер нарығы күн санап өсіп ... ... бар ... ... ... ... жөндеуді қажет етіп тұрғаны құпия емес, ал жалғыз
шығар жол лизинг, сондықтан алдағы ... оған ... ... ... қалмақ.
Қазір елде лизинг дамуына бар мүмкіндіктер жасалған, олар аталған
нарықта ... ... ... қызметтер сапасының жақсаруы мен
пайыздық ... ... ... Лизингтік қызметтер нарығы
өндіруші үшін де, салымшы үшін де қызығушылық туындатып ... ... ... негізгі капиталдағы жалпы салымдар көлемі ... ... ... ... лизингтік операциялар
үлесі алдағы 3 жылда 4 – 5% деңгейге жетіп, 500 – 550 млн АҚШ ... деп ... ... ... 15 ... ... бар, олардың бас
кеңселері Алматы қаласында ... ... ... қаласында, оның ішінде
«КазАгроФинанс» та бар. Аталған қызмет нарығында бәсекелестік күн ... ... ... ... ... ... ... ғана емес
кейбір отандық банктер де айналысады, нарықта жаңа лизингтік компаниялардың
пайда ... да ... ... бұл ... қызметін тұтынушыға оң әсерін
тигізеді деген ойдамын. Егер ... ... ... ... ... жеңіп шығу олар үшін басты мақсат емес. Компанияны
құрудағы негізігі мақсат – ауылшаруашылығы өнімін өндірушіні ... ... сол ... ... Сондықтан дәл осы мезетте олар жолаушылар және
жеңіл көлік тасымал, ... кен ... және өзге де ... ... қатынаспаймыз. Ал Қазақстандық лизингтік компаниялар ұсынп
отырған марапаттау ставкалары деңгейіне келетін ... ол ... ... құру ... ... көбісі 2 – ші деңгейлес банктердің еншілес құрылымдары
болғандықтан, марапаттау ... банк ... ... және ... ... ... құралады. Сондықтан банктермен ... ... (БТА ... ... Лизинг, АТФ Лизинг, Темір
Лизинг) марапаттау ставкасы 13 – 20% тең. Лизинг мерзімі 5 ... ... ... ... лизинг алушыға бергенге дейінгі ... ... ... ... жалпы құнының 20 – 30% тең.
«КазАгроФинанс» компаниясы өз әрекеттерін жүзеге асыру үшін Қазақстан
Республикасы ұсынған ... ... ... ол ... ... ... ... субъектілерінің барлығының
алуына мүмкіндік етеді. Қазір қоғам ... ... 7%, ... ... және ... төлемі 15% өлшемді құрайтын ... ... ... бұл ... ... және ... ... жүзеге асады. Бұл компанияның толыққанды дамып, әрі десе лизинг
алушылар жағдайларын есептеуге ... ... ... ... ... – 2004 жылдар аралығында «КазАгроФинанс» АҚ 18,5 млрд теңгеден
астам салаға 5321 ... ... ... ... ... оны ... негізде
отандық ауылшаруашылығы өнімдерін өндірушілерге ... ... ... ... ... жинау мақсатымен компания жыл
сайын маркетингтік зерттеулер жүргізеді. Жергілікті атқарушы ... ... және ... ... ... ... ... шектеусіз ауылшаруашылығы техникасының барлық түрлеріне
қабылданады. Өтініштердің жалпы массасының ... ... ... ... ... лизинг келісім – шартына отыру
мүмкіндігі болған жағдайға арналып, ... ... жеке ... ... ... ақша көлеміне қарай сатып алынатын техниканың
мүмкін көлемі анықталады. Әрине ... ... ... ... мен ... ... қалу үшін ... техникасына кепілдемелік қызмет көрсету
мерзімі бар және қызмет көрсету орталықтары салынған одақтастарды ... ... ...... ... ... мүліктің ең көп бөлігін ауылшаруашылығы техникасы
құрайды. 2004 жылы оның үлесі алдыңғы 2 жылғымен ... ... ... ... ... 2004 жылы ... берілген ауылшаруашылығы техникасының
47% «КазАгроФинанс» компаниясының ... 40% - ...... ... ... ... техникасында көбіне комбайндар
мен тракторлар кездеседі, ал комбайндар үлесі 80% құрайды. Егер ... ... ... ... болсақ, онда алдағы 2 жыл секілді
мұнда да негізгі үлес көлік тасымалына (42%) тиесілі, одан соң ... (25%), ... ... мен техника 14% құрайды бұл лизингтік
компаниялар алғашқы кезекте леквидті мүлік алуды қаржыландырады ... ... ... ... ...... ... мерзімі мен лизингке берілетін мүлік бағамы
Мерзімдері бойынша лизингтік келісім – шарттар 3 – 4 ... ... ... пен «Астана – Финанс» ауылшаруашылығы техникасын 6 –
7 жылға лизингкке ... 2004 жылы ... ... ...... ... 1331 млн АҚШ долларын құрады, ол 2003 жылғы көрсеткіштен 13
есе жоғары. Өткен жылы лизингке берілген мүліктің ... құны 500 ... тең. Ал ... ... 4 млн АҚШ ... ... ... (сыйақы ставкалары)
2002 – 2004 ж лизинг нарығындағы пайыздық ставкалардың жалпы ... атап өте ... 2000 ... ... ... ставка 13 % ке тең
болды, ал нарықта жаңа ... ... ... кейін 2004 жылы ол 9 ... ... ... ... ... ... ставканың да
төмендегенін атап өту керек, егер 2002 жылы ... ... – 22 % ... жылы 18 % ... ... жылы ... ... мүлігі (аудандар бойынша)
3«КазАгроФинанс» АҚ мәліметтері бойынша
ҚОРЫТЫНДЫ
Меніңше, Қазақстан Республикасындағы лизингтік қызметтер нарығының
дамуының үлкен ... бар. ... ... негіз ретінде негізгі
құралдарды алудағы альтернативті механизмге деген тұрақты сұранысты алуға
болады. Жақын ... ... ... ... ... ... ... отыр. Лизинг – кіші өндірістердің негізгі құралдарды алуының ең
шынайы тәсілі. Бұдан өзге ол Қазақстандық ... ... ... жаңарту процесінде маңызды рольге ие инвестиционды механизм болып
табылады.
Қазақстандағы лизингті дамыту туралы USAID жобасының жетекшісі А.Омаров
мынаны ... ... ... енді ... ... ... адамдарында
қаржы ресурстары болмайды. Олар банк иелеріне ... ... ... ... бұл да әлі ... ... ... өнеркәсіптержалпы
өнеркәсіптерде ақша болмаса, мүлік беруге ұсыныс жасайды. ... ... ... бірқатар артықшылықтарын атап көрсетті. Бірақ лизинг
пайыздары несиемен бәсекелестікке түсе алмайды, бұл ... оның ... ... салыстырмалы артықшылық жай ғана сөз жүзінде
қалады. Ал әлсіздіктер қатарына кепілдеме талаптарының аздығын ... ... ... ... ... жеңілдіктер беріледі.Сонымен
қатар лизинг беруші және Ұлттық Банк өкіметі жағынан да ... ... ... ... ... 2006 – 2008 ... ... туралы баяндамасында: «Озық шетелдік технологиялар трансфертін
ынталандырудың мемлекет ... ... ... ... ... ... және т.б.) және ... (салықтық жеңілдіктер мен
инвестициялық преференциялар) қолдауды қамтитын кешенді жүйесі мемлекеттік
саясатты іске ... ... ... ... айналуға тиіс. Бұл ретте
озық ... ... ... ... ... және қазіргі ресурстарға негізделуге, технологиялық
шектеулерді ... ... ... және көшірілген технологияларды
одан әрі дамытуды қамтамасыз етуге бағытталуға ...... ... ... ... банктердің ең маңызды және
тиімді операцияларының бірі. ... ... ... ... ... да маңызды. Шетел ғалымдарының пайымдауынша 50-ші
жылдары ... ... зор ... ... ... ... экономикасын
тұрақтандыру үшін лизинг шарты секілді индустрия, өндірісті инвестициялар
арқылы ... өте ... жолы ... табылады. Бұл дипломдық жұмыстың
өзектілігін көрсетеді.
Лизингтің маңызы - өзіне тиесілі әр саланың дамуына ... ... ... ... үшін ... жаңа ... ... көп мүмкіндіктер туғызады.
Лизинг фирмаларды осындай операцияларды қаржыландыруға итермелейді. Ал,
фирма қолданушыларға өндірістік қорлардың тұрақты ... ... ... ... ... лизинг – ұлттық экономиканың интенсивті дамуының
және оның бәсекеге қабілеттілігін әлемдік ... ... ... болды.
Өндіріс орындарындағы жабдықтың тозуы және моральдік ескіруі, негізгі
капиталды ... ... ... ... ... ... ... перспективті алаңына айналдырып отыр.
Қазақстан Республикасындағы лизингтің құрылымдардың қалыптасуы 1989 ... ... ... ... Республика көлемінде алғашқы лизингтік
кәсіпорындар коммерциялық банктердің және жабдықтаушы ... ... Олар кең ... ... ... ... және де ... қана сатып алу- сатумен емес, сонымен қатар техникалық құралдарды жалға
және лизингке ... ... ... ... 1989 жылы ... ... ... үшін республикадағы алғашқы коммерциялық
банктердің бірі «КРАМДС-Банк» ... ... ... ... ... өз ... ... етті.
1992 жылдың орталарында республика экономикасының ... ... ... ... ... мен 20 лизингтік фирмалар жұмыс
істеп ... ... ... ... «Алма-ата Техлизинг»,
«ТехникаЛизинг», «ТуранЛизинг» және тағы басқа,
Қазақстан ауыл шаруашылығында лизингтің ... ... ... К.А. ... ... бизнестің аз ғана даму тарихын 3 кезеңге ... ... ... ж.ж.) – ... ... ... кезеңі. Бұл уақыт аралығында ... ... ... ... мен ... ... банктер бір реттік тәртіпте және
аз мөлшерде лизингтік операцияларын жүзеге асырып отырды.
Екінші ... ... ж.ж.) – ішкі ... ... ... ... лизингтік бизнестің дамуының басылу кезеңі.
Үшінші кезең (1995-1997 ж.ж.) – ... ... ... ... ... ... қолдау көрестуге бұру.
1992-1994 жылдар Қазақстанда лизингтік бизнестің дамуына ең
қолайсыз кезең болды. Бұл аралықта ішкі ... ... ... ... ... мен ... ... ұзақ мерзімді операцияларды
жүзеге асыруына жағдай жасай алмады. Бірақ та ... ... ... бір ... ... ... ... асыруды
тоқтатпады.
1995 жылдың 29 сәуірінде Қазақстан Республикасының Үкіметі мемелкеттік
мүлікті басқару жөніндегі мемлекеттік комитет ... ... ... құру ... ... қабылдады. Ол өндіріске ірі мөлшердегі
инвестициялар тарту құралы ретінде лизингті ... ... ... ... қамтамасыз ететін атқарушы биліктің ... ... ... ... ... бағыттағы 16 лизингтік компания жұмыс
істейді: олардың 11-і  ... 4-уі – ... және ... ... 2004 ... аяғына таман республикда лизинг көлемі 250 миллион
долларға жуықтады. Ал ... ... ... қаржы корпорациясының
мамандарының бағалауы бойынша, үш есе ... ... 80 – ... ... ... түсінігі жай
ғана ұзақ мерзімді жлдау ретінде ғана ... ... ... ... ... ... ... қарыз міндеттемелері бойынша
есеп айырысулар және басқа да қаржылық механизмдер қатыстырылған ... ... ... ... ... ретінде қарастырылды.
Лизингтік операция ... күні ... ... өте қажетті
банктік құрылымның өндірісті қаржыландыру бойынша іскерлік ортамен бірлесе
қызмет етуіне әсер ... ... ... ... ... ... үшін ... мүліктерді
меншікке емес, жалға алғанды жөн көреді. Жалгерлік, бірінші кезекте кепіл
есебімен (кепілдік, ... ... ... ... ... тән ір ... ... механизмдер және қарыз міндеттемелері
бойынша есеп айырысулар кездесетін келешекті ... ... ... ... енгізіледі.
1998 жылы Оттавада қабылданған халықаралық қаржылық лизинг
конвенциясында ... деп ... ... ... ... үш ... кешенін білдіреді, мұнда лизинг компаниясы (лизинг беруші)
пайдаланушы өтініші мен нұсқауы бойынша оған ... ... ... ... ал ... ... ... соң алынған жабдықтың
сатып алушы меншігінде қалдырылуы мүмкін.»
Қатысушылар құрамына қарай лизингті былай топтастыруға болады:
- Тура лизинг – бұл ... ... иесі өз ... ... ... (екі жақты келісім);
- Жанама лизинг (үш жақты немесе көпжақты лизинг), бұл кезде ... ... ... жүзеге асырылады.
Тура лизингтің жиі кездесетін түрі – қайтарысды лизинг, лизинг ... ... ... ... оны оған қайта жалға беретін лизинг.
Лизингтік мәмілеге үш жақ қатысады.
- Лизингберуші – меншігіне лизинг ... ... және оны ... шарты
талаптарында Лизингалушыға беруші жақ.
- Лизингалушы –  кәсіпкерлік мақсаттар үшін лизинг шарты ... ... ... ... ...... лизинг затын алатын жақ.  
Бүгінгі күні лизинг, оның ішінде қаржылық лизингті ... ... ... ... ... ... ... шешуге мүмкіндік берсе
де, Қазақстанда сұранысқа ие бола алмай келеді. Негізгі себеп – ... ... ... құқықтық, институционалдық және ұйымдастыру –
техникалық бағыттағы шешімін таппаған мәселелері бар. Осын-дай факторлар
қатарында, бірінші ... ... ...... ... ... ... әлсіздігі, өйткені «Қаржылық лизинг ... ... ... және ... ... ... түсуді қажет етеді.
Сонымен қатар қажетті ақпаратты алу шарттарының шектелуін қоса есеп-тегенде
лизингтік қызметтер ... ... ... деңгейде
лизингтік операцияларды ұйымдастыру мен ... үшін ... ... 1998 ... ... ... туралы» халықаралық
конвенцияға әлі енген жоқ. Нарықта жоғары қауіп бар, ... ... ... ... ... жоғары деңгейінде қаржыландыру мерзімі шектелген.
Лизингтік инвестициялық жоба тиімділігін оперативті бағалау ... ... ... әртүрлі өндіруші-лер мен Республика аймақтарындағы
құралдар мен технологияларға ... ... ... зерттемеген. Ал кіші
және орта ... ... ... ... мен ... ... ... жоқ. Тәжі-рибе көрсеткендей, лизингтік
операциялардың жасалуы көп адамдар үшін зор қиыншылықтар туғызып ... ... ... ... ... ғана өз ... үшін ... бола
алады.Шетелдік тәжірибеге сенсек, оперативті лизинг дамуы жақсы дамуы
керек. Бұл жағдайда ... ... ... аяқталғанда құралды меншік иесіне
қайтарып береді, ал лизинг беруші негізгі кірісті ... ... ... ... ғана ... ... ... сақтандырылуы,
лизнг келісім – ... ... ... қағаздар эмиссиясы, тауар
жеткізушілер тарапынан үлестік қаржыландыруды ұйымдастыру, ...... ... ... керек. Қауіпті бірнеше банктер арасына бөлу
келісім – шарттары мен жақтар ... ... ... ... ... ... деп ... Қазақстанның экономикалық
дамуының берілген кезеңінде несиелік және кәсіпкерлік қауіптің ... ... ... бірі ... лизингтік операциялардың кешенді
тауарлы – ... ... ... ... ... салымшылар ретінде бір
мезетте 3 субъект: өндіруші, банк және лизинг алушы болады. Лизинг ... ... әуе және ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы сәтті дамып келе жатқан «КазАгроФинанс»
мемлекеттік акционерлік қоғам мысалында қарастырып көрейік. «КазАгроФинанс»
АҚ Қазақстан Республикасында ... ... ... ... 5 жылдан бері қызмет көрсетіп келеді. Машина – ... ... ... ... барлығын қамту мақсатымен 12 ... мен ... ... Өзі ... ете бастаған мезеттен
бастап, қоғам 2004 жылдың 1 қазанындағы жағдайғасәйкес активтер өлшемі 20
млрд тегелен ... ... ең ірі ... ... біріне
айналды. Қоғам республиканың ауылшаруашылығына барлығы 25,2 млрд ... ... ... ... 700 ... алушылар мен 1250 – ден астам
келісім – шарттар бар, лизингкке ... ... 5300 ... ... М.Л. ... ... Ауыл шаруашылығындағы қаржы, жоғарғы оқу
орындарына арналған оқулық.-М.: Қаржы, ЮНИТИ, 1999.- 317б.
2 А.А.Паукалев АӨК инвестициялық қызметтің ... // ... ... Ресейге импорттық ауыл шаруашылық техникасы мен ... ... ... ... // Шаруашылық жаршысы – 1999 жыл - №15 3-4б
-----------------------
Лизинг келісім шарты
Сатып-алу мәмілесі
Лизинг алушы
(Өндірістік кәсіпорын)
Жабдықтаушы
(Өндіруші)
Лизингтік компания
(Лизинг беруші)

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 57 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Постиндустриялды қоғам концепциясы4 бет
Қоғам және жеке адамның қалыптасуындағы конфликтінің мәні7 бет
Қоғам және жеке тұлға14 бет
Қоғамдық тамақтану кәсіпорындары37 бет
19 - 20 ғ. басындағы Қазақстан мәдениеті8 бет
А.байтұрсынов пен ә.бөкейхановтың әлеуметтанымдық ойлары3 бет
Билер соты7 бет
Орыс Географиялық Қоғамы45 бет
Философияның даналық және адамзат қоғамының дамуы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь