Қаракерей Қабанбай өмірбаяны

Жоспар
1 Өмірбаян
2 Жоңғарларға қарсы күресі
3 Қытай әскерлеріне қарсы күресі
        
        Қабанбай батыр
Қабанбай Қожақұлұлы, Қаракерей Қабанбай, Дарабоз -- батыр, талантты қолбасшы. Азан шақырып қойылған есімі -- ... Ол 1692 ж. ... ... ... ... ... ... Барлық тауында өмірге келіп, 1770 ж. сонда дүние салған. Қабанбай Найман ішіндегі Қаракерей ... ... ... ... ... Қожақұл, он алты жасында ағасы Есенбай жоңғарлар қолынан қаза табады. Он алты жасар бала жау арасына жасырын ... ... ... ... ... өлтіріп, кек алған. Осыдан кейін Зайсандағы Керей ішіне кетіп, жездесі Бердәулеттің қолында болды. Осында жүріп жылқыға шапқан жабайы қабандарды жайратып, ... ... ... 1717 ж. ... ... 1723 ж. ... қорғанысына, 1726 ж. Бұланты шайқасына, 1730 ж. Аңырақай-Алакөл шайқасына, кейіннен Шыңғыстау, Ертіс бойындағы шайқастарға қатысып, ... ... бас ... ... айналды. 1741 ж. Шыңғыстаудағы Шаған шайқасында ақбоз атпен топ жарып, жауға ... үшін ... ... 1751 ж. ол Сыр ... ... ... Ташкент қалаларын жоңғарлардан тазартып, Төле бидің билікке келуіне көмектесті. Жоңғарияға айдалып бара жатқан ... мың ... ... қалады. 1752 -- 54 ж. ... ... ... әскері алдымен Іле, Балқаш, Қаратал өңірлерін жаудан тазартуға қатысты. Осыдан кейін Қарақол мен Нарынды, Үржар мен ... ... мен ... азат ... терістік бағыттағы Бөгембай әскеріне қосылды. Баспан-Базар, Шорға, Маңырақ шайқастарына қатысып, Зайсан, Марқакөл, ... ... азат ... 1756 ж. ... ... ... қуып келген қытай әскерінің бетін қайтаруға атсалысты, Шонжы, ... ... ... ... ... ... қатысты. 1758 ж. қыркүйекте Барлықтан Үрімжі қаласына 300 ... ... ... ... ... ... берді. 500 адамдық қолмен келген қырғыз батыры Қарабекке ауырып жатқанына қарамастан қарсы шығып, жекпе-жекте Қарабекті ... Сол ... өзі де ат ... құлап түсіп, қазаға ұшырайды. Алматы облысындағы бұрынғы Андреев ауылына, Шығыс Қазақстан облысы Үржар ауданындағы Жарбұлақ ... ... ... ... ... ... бір-бір көшеге, сондай-ақ Аякөз қаласында орналасқан танк дивизиясына ... ... ... ... батырға ескерткіш, Астана іргесінде ескерткіш-монумент орнатылған. 1992 -- 93 ж. ... ... және ... облыстарында 300 жылдығы аталып өтіліп, үлкен ас берілді. Батырдың өмірі мен ерлік күресі Бұқар, Ақтамберді, Үмбетей, ... ... т.б. ... ... ... ... ... Қабдеш Жұмаділов "Дарабоз" тарихи романын жарыққа шығарды.
Жоспар
1 Өмірбаян
2 Жоңғарларға қарсы күресі
3 Қытай әскерлеріне қарсы күресі
Өмірбаян
Қабанбай ... ... -- XVIII ... қазақ батыры, әйгілі қол-басшы. Мәмбет -- Қожақұл, одан Қабанбай батыр туылған. 1691 жылы етегі Алакөлге ... ... ... ... маңында, Барқытбелдің күнгей жағына орналасқан Мәмбет ауылында Ерасыл ... ... ... Ол өзінің қайраттылығымен ғана басқа балалардан өзгеше болған жоқ, ... ... оның ... ... ... ... ... XVIII ғасырдың бас кезінде, яғни 1702 жылы Барлықтағы ... ... ... ... батыр аз адаммен қоршауда қалып, ақыры ауыр жарақаттан мерт болады. Ерасылдың он ... жаңа ... кезі еді. ... батырдың көзі жұмылған соң бас иесінен айрылған Мәмбет ауылдарына жыл сайын ойраттар шабуыл жасап, тал түсте ... ... ... ... әдет тапты. Сондай бір кезекті шапқыншылық кезінде қалмақтар жылқы күзетіп ... ... ... Есенбайды қолға түсіріп, қорлап өлтіреді. Аямас жауыздар қанжармен жас жігіттің қарнын жарып, шалажансар күйінде далаға тастап кетіпті. Есенбай жалғыз інісі ... ... ... ... ... ... ... әкесінің де жоқтығы білінбей, жетімдік көрмей, бұла боп өскен еді. Аға өлімінен кейін, он алтыға жаңа толып, әлі ... ... ... ... ... ... тигендей мәңгіріп қалды. Әсіресе, қорлағаны, азаптап өлтіргені ... ... ... Есенбайдай азаматтың қаны текке кетпес, қалмаққа қолма-қол аттанармыз, қарымта қайтарармыз деп ... Жоқ, олай ... ... де ... ... асықпайтын ағайынның керенаулығы көңілін қалдырды. Не керек, әйтеуір, іргедегі қалмаққа аттанып кек қайтаратын, тым құрыса жауға қыр көрсетіп, азаматтың құнын ... бір ... ... күте-күте төзімі таусылып бітті. Ақыры тәуекелге бел байлаған Ерасыл не де болса қалмаққа жалғыз аттанбақ болды. Қанға -- қан, ... -- жан! ... жаны ... па? Осы жолы не Есенбайды өлтірген қалмақты тауып, қанын ішеді. Не ағасының артынан бұл да мерт ... -- ... ... ... кек ... жаны жай таппасына көзі жетті де, жылқыдан төл аты -- Ардакүреңді ұстап мініп, ешкімге жөнін айтпастан, шығысты бетке алып ... ... ... ... ... ... ... ауылдары сұғына кіріп отыр екен. Ерасыл мал көздеп жүрген адам болып, алға қарай ішкеріледі. Қолында ... -- ... ... төрт ... ... найза, қайқы қара қылыш пен екі жүзді алмас қанжары бар. деп тіледі ішінен.Өлже айқайлап дыбыс ... ... ме, әлде ... тарылып ауа қармағаны ма, сәл теңселіп тұрды да, қанжарды қайта суырып алған кезде, етбетінен күрс етіп ... ... ... ... ... мініп ауылдан ұзап кеткен соң, айырылысатын кезде Ердене жолдасының амандығын айту үшін Мәмбет ауылдарына ... ал ... із ... үшін Ертіс бойына ұзатылған әпкесіне қарай тартып, Керей еліне бет түзеді. Мұндағы апа-жездесінің қолында бірнеше жыл тұрып ... Бір күні ... көлі ... ... ... ... ойда жоқта бір тобыр жабайы шошқаға тап болғаны бар. ... ... шыға ... ... өгіздей қара қабан Ерасылға қарай оқтай атылды. Ерасыл да найзаны бар күшімен сермегенді, сірә, ... ұшы ... ... өткен болар, қара қабан серең етіп құлап ... ... аман ... ... қуанған Бердәулет жездесі: батыр деп мына сені айт! Өзің нағыз қабан екенсің ғой! Уа, жарандар, бүгіннен бастап атын деп ... -- ... бар ма. ... аузы мұндай дуалы болар ма, қуаныш үстінде айтылған бір ауыз сөз ... ... елге ... аяқ ... ... Сол жылы ... Сауырдағы шайқаста Ерасыл ойрат батыры Долан Дошыға қарсы жекпе-жекке ел қойып алған осы жаңа ... ... ... ... бес ... тұрып, Ханбибіге үйленіп, кейін Байжігіт ішіне қайта оралған соң да бұл ат ... жоқ. 1718 ... ... ... жеті жыл ... ... өзенінің бойында Арсалаңмен кездесті. -- Қапы қалма, Арсалаң! Мен -- ... ... ... ... Осыдан жеті жыл бұрын, он алты жасымда, ағаң ... о ... ... ... ... ... ... көрдің бе, сенің де ажалың менен болайын деп ... Ал енді ... ... ... ... ... ... ұстаған Қабанбай кіндік тұстан, не қазан толмастан қадайтын кісіше, еңкейе шауып келді де, дәл қасына таяған кезде көз ... ... ... ұрып кеп ... Найзамен бауыздалған Арсалаң кескен теректей болып, ат үстінен сұлап түсті де, қорқырап қала берді. ... ... ... ойсырата жеңіп, Шаған шатқалынан айдап шыққанда, ақбоз атқа мініп дара ... қол ... ... ... екенін біліп, Абылай хан қатты разы болған екен. -- Қайраусыз өтер қара ... ... ... дара ... сен ... ғой! Егер ... ... алған жау қамалына қалың қолды көтеріп сен шаппағанда, ... ... ... ... неғайбыл еді. Бүгіннен бастап Қабанбай атың хан ұранына айналып, жорықтағы есімің Дарабоз болсын! -- деп құшағына ... ... ... ... тонын жапқан екен.
Жоңғарларға қарсы күресі
1723 жылы Түркістан қорғанысына, 1726 жылы Бұланты шайқасына, 1730 жылы Аңырақай-Алакөл шайқасына, кейін Шыңғыстау, Ертіс бойындағы ... ... ... ханның бас батырларының біріне айналады. 1741 жылы Шыңғыстаудағы Шаған шайқасында ақбоз атпен топ ... ... ... үшін ... ... 1751 жылы Арқадан Оңтүстік Қазақстанға -- Ханбаба ... ... ... ұлы) ... ... Ұлы жүз жасағын өзіне қосып алған 2 түмен қазак әскері, Сыр бойы, Шымкент, Сайрам, Ташкент қалаларын ... ... ... Төле ... ... ... көмектесті. Шыршық өңірінде Жоңғарияға айдалып бара жатқан бірнеше мың ... ... ... XVIII ... орта ... ... ... билік үшін жүргізген күрес шиеленіскен шағында Барақ сүлтан Кіші жүздің ханы Әбілқайырды өлтірген. Қабанбай батыр ... ... кінә ... оның ... хандығымен жақындасуына қарсы әрекет жасады. Осыған орай Қабанбай батыр тек Орта жүздің ішкі жағдайларына ықпал етіп қана қоймай, Кіші ... ... ... ... ... да бел ... болды. 1752-1754 жылдары Жетісу, Тарбағатай, Алтай өлкелерін жоңғарлардан азат ету жорықтарында Қабанбай ... ... ... алдымен Ӏле, Балқаш, Қаратал өңірлерін жаудан тазартуға қатысқан. Осыдан кейін қазақ жасақтары Тарбағатайдың күнгейі мен теріскейінде екі бағытта шабуылға ... ... ... ... ... ... сарбаздарымен Қаракөл мен Нарынды, Ұржар мен Қатынсуды, Алакөл мен Барлықты азат ... ... ... ... ... ... ... Шорға, Маңырақ шайқастарына қатысып, Зайсан, Марқакөл, Күршім өңірлерін азат ... ... ... ... жері ... азат болғаннан кейін Қабанбай батыр 1756 жылы жоңғар билеушісі Әмірсананы қуып келген қытай әскерінің бетін қайтаруға ат ... ... ... ел көшіру, қоныс бөлу ісіне араласты. Жоңғар үстемдігі кезінде қолдан шығып кеткен Шонжы, Нарынқол, Кеген өңірлерін қырғыздардан ... ... ... Қытаймен бітім жасалғаннан кейін, 1758 жылы қыркүйекте Барлық- тан Үрімжі қаласына 300 ... ... ... ... ... бастап берді. Әкесі Әтеке жырықтың кегін алу үшін 500 ... ... ... ... батыры Қарабекке ауырып жатқанына қарамастан қол бастап қарсы шығып, ... ... ... ... Сол сәтте өзі де ат үстінен құлап түсіп, қазаға ұшыраған.1769 жылы жетпістен ... ... ... төрт көздері түгел отырған жиында былай деп өз байламын естіртті. -- Мен енді көп ұзамаймын. Әрі кетсе бір ай, ... шөп ... қата ... ... ... ... сыртында Сарыбел деген асу бар. Сүйегімді сонда апарып ... -- деп ... ... қайырды.Батырдың сырқат екенін естіген Өтеке баласы Қарабек қырғыздың қалың қолын басқарып, Қабанбайды іздеп келе жатқанын жасырмай: -- ... ... ... ... ... Оның ауылын көзі тірісінде шаппасам, кегім қайтпайды!- деп масайрады ол. ... ... ... ... ... бәрі атқа ... қолдың саны мыңға жетті. Ал бұл кезде Қабанбайдың тұла бойын ыза мен ... ... ... еді. Қарабектің қаһарлы қаруы қылыш болса керек, ақ алмас ... көк ... ... ... деп қарт ... ... ... тартып, бойындағы бар қуатын жинап алды да, ауыр сүңгіні құлаштай сақтырды. Көп көздеп жатпаса да, дағдылы қол мүлт кетпепті. Жебедей ... көк ... ажал ... тура ... ... барып қадалды да, ат үстінен жұлып түсірді. Сол сәт ... ішкі ... ... ... болған, батырдың басы айналып, төңірегін түгел түнек жапқандай, әлдебір тұңғиыққа батып бара жатты. Алпыс жыл бойы ... ... бар ... жауға қарсы қылыш сермеп өткерген ұлы қолбасы ажал жастығына алаңсыз бас қойған еді. Марқұмды, өз өсиеті бойынша, Жоңғар ... сол жақ ... ... ... ... ... батырдың басына тас үйілді. Ұрпақ ауысып, ел жаңарды. Зират басына үйілген обалар мүжіліп, ... жұрт ... өше ... ... ... ... ұрпақ ұлы қолбасының нақты қай тұсқа жерленгенін таппай, сарсаңға ... ... ол ... ... қайдан білсін?
65595525082500

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қабдеш Жұмаділов және қазіргі роман жанры40 бет
Абай ойларының қара сөздеріндегі өрнектері4 бет
Ауданның стратиграфиясы9 бет
Биологиялық ырғақтар4 бет
Түстік палитра. Компьютерлік түстік модельдер. Аддативтік түстер жүйесі8 бет
Қаракерей Қабанбай2 бет
Қожағұлұлы Қабанбай батыр. Бөгенбай батыр5 бет
Ілияс Есенберлин өмірбаяны24 бет
Абай Құнанбаев өмірбаяны және шығармалары18 бет
Абай Құнанбаевтың өмірбаяны, ақындық жолы17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь