Микробиологиялық синтездеу өнеркәсібі

ЖОСПАР

Кіріспе

1 Аналитикалық шолу
1.1 Микроорганизмдер морфологиясы
1.2 Микроорганизм продуценті
1.3 Микроорганизмдер және тамақ өнімдері
1.4 Шикізатқа сипаттама
1.5 Көмірсудың лимон қышқылына тотығуы
1.6 Лимон қышқылы өндірісі
1.7 Ферментация процесінің беттік культивирлеу әдісі
1.8 Ферментация түптік әдіспен культивирлеу
1.9 Лимон қышқылын кристалл түрінде алу

2 Эксперименттік бөлім
2.1 Тәжірбие әдістемесі
2.1.1 Ыдыстар мен қоректік орталарды залалсыздау әдістері
2.1.2 Егіс материалын дайындау
2.1.3 Лимон қышқылын алу
2.2 Тәжірбие әдістемесі

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе

Жұмыстың актуальділігі: Микробиологиялық синтез биотехнологияның ғылыми-техникалық революцияның магистральды бағыттарының маңызды құрам бөліктері болып табылады.
Микробиологиялық синтездеу өнеркәсібі - биологиялық техниканың ең негізгі және көне облысы болып табылады. Микробиологиялық синтез, немесе, микробиологиялық технологияның қазіргі атауын адамға бағалы өнім ретінде микроорганизмдер мен олардың шикізат өнімдерін өңдеу әдісі мен процестерін зерттеу.
Лимон қышқылы алғаш рет өндірістік масштабта цитрусты өнімнен алынды.
Сулы ерітіндіден бір молекулалы сумен түссіз түрде мөлдір кристалл ромбиті формада кристализацияланады.
Лимон қышқылы тамақ, химия, текстиль өндірісінде кеңінен қолданылады. Әлемде лимон қышқылын 400 мың тонна/жылына өндіреді екен. Лимон қышқылы ауыл шаруашылығында қолданады, арам шөптерді жоюға қолданатын зат гербицидтер деп аталады.
Лимон қышқылы өндірісін үлкен масштабта өндіру мүмкіндігі ол микробиологиялық синтез әдісімен әр түрлі көміртегінде көбінесе көмірсу мен көмірсутегінде алынады
Микроорганизмдерді культиверлеуге негізделген өнеркәсіптік өндірістің түрлі жақтары бар Микробиологиялық синтезбен химиялық жолмен алынбайтын, немесе қиын болатын өнімдерді алады . Технологиялық қатынаста микробиологиялық процестер химиялықтан айрықшаланады . Микроорганизмдер арзан және қолайлы шикізатпен халық шаруашылығында экономикалық эффектілі өнімдерді шығарады.
Микробты синтез өнімін алу үшін культивирлеу режимін қосқанда жеке жағдайда модифицирлеу қолданылады, қоректік ортаның ерекшілігі, арнайы технологияда соңғы өнімді бөліп алады.
Қолданылған әдебиеттер

1. М. Скурихин, А. Шатерников. Андреев А.А, Брызголов Л.И. Производства кормавых дрожжей – М:Лесная промышленность,1986 г.
2. Забродский А.Г. Технология и контроль производства кормавых дрожжей на мелассной борде. – М: Пищевая промышленость, 1980г
3. Боборенко Э.А. Получения и выделения дрожжей-М: Лесная промышленность, 1991г
4. Бочярова. Н.Н. Микрофлора дрожжевого производства-М: Пищевая промышленость, 1991г
5. Воробьева Л.И. Промышленная микробиология –М:Лесная промышленость 1993г
6. Калунянс К.А. Микробные ферментные препораты – М: Пищевая промышленость, 1990г
7. Жвирблянская А.Ю. Основы микробиологий, санитарии и гигиены пищевой промышлености-М: Пищевая промышленость, 1994г
8. Воробьева Л.И. Промышленная микробиология –М:Лесная промышленость 1993г
9. Калунянс К.А. Микробные ферментные препораты – М: Пищевая промышленость, 1990г.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
1 Аналитикалық шолу
1.1 Микроорганизмдер морфологиясы
1.2 Микроорганизм продуценті
1.3 Микроорганизмдер және тамақ өнімдері
1.4 Шикізатқа сипаттама
1.5 Көмірсудың лимон қышқылына тотығуы
1.6 Лимон қышқылы өндірісі
1.7 ... ... ... ... ... ... ... әдіспен культивирлеу
1.9 Лимон қышқылын кристалл түрінде алу
2 ... ... ... ... ... мен ... орталарды залалсыздау әдістері
2.1.2 Егіс материалын дайындау
2.1.3 Лимон қышқылын алу
2.2 Тәжірбие әдістемесі
Қорытынды
Қолданылған ... ... ... ... ... ... революцияның магистральды бағыттарының маңызды құрам бөліктері
болып табылады.
Микробиологиялық синтездеу өнеркәсібі - ... ... ... және көне ... ... табылады. Микробиологиялық
синтез, немесе, микробиологиялық технологияның қазіргі ... ... өнім ... ... мен олардың ... ... ... мен ... ... қышқылы алғаш рет өндірістік масштабта цитрусты өнімнен алынды.
Сулы ... бір ... ... түссіз түрде мөлдір ... ... ... ... ... ... ... өндірісінде кеңінен қолданылады.
Әлемде лимон қышқылын 400 мың тонна/жылына өндіреді екен. Лимон ... ... ... арам ... ... қолданатын зат
гербицидтер деп ... ... ... ... ... ... ... ол
микробиологиялық синтез әдісімен әр түрлі көміртегінде көбінесе көмірсу мен
көмірсутегінде алынады
Микроорганизмдерді культиверлеуге ... ... ... ... бар Микробиологиялық синтезбен химиялық
жолмен алынбайтын, ... қиын ... ... ... ... ... ... процестер химиялықтан
айрықшаланады . Микроорганизмдер арзан және қолайлы ... ... ... ... өнімдерді шығарады.
Микробты синтез өнімін алу үшін культивирлеу режимін қосқанда жеке жағдайда
модифицирлеу қолданылады, ... ... ... ... ... ... бөліп алады.
1 Аналитикалық шолу
1.1 Микроорганизмдер морфологиясы
Сыртқы пішініне қарай бактериялар негізінен үш ... ... ...... ... ...... бацилалар және
спирал тәрізділер – бибриондар, спириллалар .
Шар тәрізді бактериялардың жеке–жеке турлері ... ... екі – ... ...... өз ара ... моншақ
тәрізделгендері – стрептококкалар, төрт–төрттен ... ... де, ... текшеленгендері – сарциналар
делінеді. Ал олардың стафилакоккалар деп ... бір ... шар ... орналасуы жүзімнің шоқ жемісіне ұқсайды.
Таяқша тәрізді бактериялар ұзындығына, диаметріне, клеткалар ұшының
пішініне, ... ... ... ... ... ... ... топтарын – бациллалар, ал түзбейтіндерін – бактериялар деп атайды.
Таяқша тәрізді бактерияларды ... ... ... ... ... ... диплобацилалар немесе дипло–бактериялар – екі–екіден
қосақтала ... ... ... ... ...
моншақ тәрізді тізіле орналасқан таяқша тәрізді бактериялар. Кейде пішіні
шар тәрізді бактерияларға тым ... ... ... ... ... ... Оларды коккобактериялар деп атайды. Спора түзетін
клеткалары тізбектеле орналасқандарын ... деп ... түзу ... ... ... қалады. Бактериялардың қозғалысына
температураның жоғарылауы мен төмендеуінің түрліше ... бар. ... ... әр ... улы заттардың болуы талшықтардың қимылдау қабілетін жояды.
Бактериялардың қозғалу жылдамдығы түрліше болады. ... ... ... 10 ... оба ... – 30 микрон, ал қозғала алатын басқа
түрлері осы ... ... 2–10 ... ... ... алады.
Бактериялардың көбеюі. Бактериялар бөліну арқылы көбейеді. Бөліну кезінде
клетканың ортасынан біртіндеп қалқанша ... ... ... ... екіге беледі. Миксобактериялардың кейбір түрлерінде ... Егер ... ... ... ... өз ара тең екі клетка
пайда болса, оны изоморфты бөліну деп, керісінше, ... ... тең ... ... әр түрлі болса – гетероморфты бөліну деп атайды (4
–сурет). Бөлінудің ... ... ... ... ... ... жылдамдығы орта жағдайларына байланысты болады. Егер
бактерияларға қолайлы жағдай туса, олардың кебеюі де тездейді. ... ... ... ... ... болып, жылу, ортаның реакциясы, аэробты
бактериялар үшін оттегі ... ... ... ... ... ... сайын қайталанып отырады. Сондықтан кебею жылдамдығы мен ... ... ... ... ... кейде тіпті тәуелділік бар деп те
айтуға болады. Сөйтіп, ... ... ... ... 1–2 ... ... орасан көп клеткалар түзіледі. Бактериялардың көбею жылдамдығын
мына мысалдан айқын көруге болады. Егер 20 минут ... ... ... ол бір ... ішінде 72 рет қайталап 272=472 · 1019 клетка пайда
болады. Егер бір миллиард ... ... ... 1 ... онда 472 · 1019 ... 4720 ... тең келеді. Осы бактериялар бір
жұма бойына бөлініп отырса, клеткалар саны да ... көп ... ... ... ынқаптап кеткен болар еді. Бірақ біз табиғаттағы мұндай құбылысты
байқамаймыз. Өйткені пайда ... ... ... біразы сыртқы
ортаның факторларының қолайсыз әсерінен қырылып кетеді. Аман ... ... ... ... ... тез ... жаңа ... бере бастайды.
1.2 Микроорганизм продуценті
Сыртқы пішініне қарай бактериялар негізінен үш ... ... ... – коккалар, таяқша тәрізділер – бактериялар, бацилалар және
спирал тәрізділер – бибриондар, спириллалар .
Шар тәрізді ... ... ... ... делінсе, екі – екіден
қосақталған түрлері – ... өз ара ... ...... ... ... делінеді де, сегіз–сегізден текшеленгендері – сарциналар
делінеді. Ал олардың стафилакоккалар деп аталатын бір тобындағы шар ... ... ... шоқ ... ... ... бактериялар ұзындығына, диаметріне, клеткалар ұшының
пішініне, споралардың ... ... ... ... ... Спора
түзуші топтарын – бациллалар, ал түзбейтіндерін – бактериялар деп ... ... ... ... ... ... ... бірнеше
топтарға бөледі: диплобацилалар немесе дипло–бактериялар – ... ... ... ... ... ...
моншақ тәрізді тізіле орналасқан таяқша тәрізді бактериялар. Кейде пішіні
шар ... ... тым ... ... ... ... да
кездестіруге болады. Оларды коккобактериялар деп атайды. ... ... ... орналасқандарын стрептобацилдар деп атайды.
1 сурет - ... ... ... ... |6. ... ... 3. ... |7, 8, 9. ... ... |
| ... ... Стрептококктар |10. ... ... ... |11. ... |
| |12. ... ... ... ... екі ... ... ... ... – үтір тәріздес, екіншісі – спириллалар – бұйралана ... ... ... ... ауру ... спирохета бактериялары
жатады. Олар бактерия мен қарапайымдар аралығынан орын тебеді.
Айтылып өткен бір клеткалы бактериялармен катар табиғатта көп ... ... ... бір жерге бекіген немесе бос күйінде суда жүзіп жүретін жіп
тәрізді ... да ... ... ... ... және ... жатады. Жанама бұтақшалары бар таяқша немесе жіп тәрізді
бактерияларды ... ... ... ... өкіл ... өкпе ... ... туберкулез таяқшаларын атап
өтуге болады. Сонымен қатар табиғатта клеткаларының ... және ... ... ... ... ... ... да бар.
Бактериялардың мөлшері. Көптеген шар тәрізді бактериялар ... 1–2 ... тең ...... ... бір ... ... бактериялардың ұзындығы 1–4 микронға, ені 0,5–1 ... ... ... да судың бір тамшысында бірнеше жүздеген миллион
микробтар кездеседі. Кейбір ... ... ... болады дедік.
Мәселен, күкірт бактериясы клеткасының көлденең кесіндісінің диаметрі 50
микронға тең. ... ... ... мына ... ... ... (1–кесте).
1 кесте - Бактериялар клеткаларының шамасы (микрон есебімен)
| Бактериялардың аттары | ... | ені |
| ... ... | 3,0 | 1,2 ... ... |5,0 |1,5 ... ... ... |0,8–1,2 |0,5 – 0,8 ... ... |1,6 – 6,0 |0,6 – 0,9 ... ... |1,5 – 3,5 |0,3 – 0,5 ... микроорганизмдердің өте ұсақ тобы – ...... ... ... бұл тобының ішінен бактериофагтар, сүзілуші
вирустардың адам емірінде зор маңызы бар. ... ... ... ... тең, яғни ... ... (миллимикрон
микронның мыңнан бір бөлігіне тең) немесе ... ... жүз ... бір ... тең) өлшейді.
Бактериялардың сіңіру беті зор. Сондықтан да олар ... ... ... тез ... ... ала алады. Органикалық ... ... ... ... ... ... ... энергияны аз
уақыт ішінде босатып алады.
Бактерия ... ... ... ... ... бактерия
клеткалары өте қарапайым. Ол сыртқы қабықтан, әр түрлі ... ... ... және ядродан тұрады. Клетканың қабығы шырышты
заттан тұрады. Қабық ... ... ... жатпайды, белгілі орта
жағдайына байланысты ғана пайда ... ... ... шырыш қабығы
кейде оған өте төменгі температура әсер еткенде пайда ... да ... және ... да ... ... ... қорғайды. Қанты мол
ортада шырыш қабығы ... ... ... ... ... ... бұл
шырыш қабықтың соншалықты мол болатынынан сол бактериялар тіршілік етіп
тұрған ортаға да ... Мұны ... деп ... Сүттен түрлі тағамдар
даярлайтын заводтарда зооглеялар байқалатын болса, онда тағам ... ... ... ... Дәл осындай капсула кейбір азот
бактерияларында да ... ... ... ... ... ... сатыдағы өсімдіктер
клеткаларының қабығымен салыстырғанда айырмашылығы бар. Өсімдік клеткасының
қабығы негізінен целлюлозадан тұрса, бактериялардың қабығы ... ...... және май ... – л ... ... ... хитин деп аталатын азотты зат та кездеседі.
Цитоплазма. Химиялық құрамы өте күрделі ... ... ... зат. ... ... май, су, ... минерал заттар және ферменттер болады. Жас
бактерия клеткаларында цитоплазма ... ... алып ... ... ... ... толы ... – вакуолялар болады.
Бактериялар цитоплазмасында әр түрлі басқа да заттар бар. Оларға гранулеза,
гликоген, волютин, күкірт тағы ... ... ... ... ... ... ... заттар, олар ыдыраған кезде түрлі қанттарға айналады.
Ал ... ... ол ... зат. Егер ... жасаған ортада органикалық
азот көзі (аспарагин, пептон) және ... ... ... мол ... ... ... біраз мөлшерде жиналады. Бактериялар
клеткасында май да едәуір мөлшерде кездеседі, ол ... ... ... 35–50 ... тең. Сол ... бактерия клеткасында күкіртті де
кездестіруге болады. ... ... ... ... – клетканың қор
заттарының бірі. Бактерия ... ... ... ... ... амин ... барлығы дерлік бар ... ... ... (ДНК) қышқылдары да болады.
Цитоплазма – тірі материя. Оның құрамы өне бойы ... ... ... тірі ... тән ассимиляция және диссимиляция құбылыстары ... ... ... орта ... ете ... 60° және одан ... ... цитоплазма ұйиды. Қышқылдар мен сілтілер және түрлі
улы заттар оған өте зиянды әсер ...... ... ... ... жөнінде толып жатқан пікірлер
бар. Бактериялардың кейбір түрлерінде ядро заттары (хроматин) дитоплазмада,
ұзақ, дәндер күйінде ... ... ... ... Басқа бір бактерия
клеткаларында хроматин дәндері белгілі бір жерге шоғырланып, кәдімгі ... ... ... ... ірі ... ... жекеленген ядроларды кездестіруге болады.
Ядроның химиялық құрамы өте ... Оның ... ... Бактериялардың құрғақ затына шаққанда ... ... ... екі ... ... ... бірі – ... болса, екіншісі – тимонуклеин қышқылы. Соңғы жылдардағы зерттеулерге
қарағанда, ядро бір немесе ... шар ... ... ...
дезоксирибонуклеин қышқылынан (ДНК) тұрады. Әдетте ол клетканың ортасынан
орын алады. Кейде бұл зат бактериялар ... дән ... ... бір жағдайда клетканың белгілі бір бөлімінде шоғырланады.
Нуклеин қышқылдарының химиялық құрылысы да ... ... ... ... ол ... ... ... және құрамында азоты бар
органикалық қалдықка ажырайды. Кейін ... ... ... ... ... қышқылының құрамында төрт нуклеотид бар
(аденин, ... ... және ... ... өз ара ... қышқылының
молекулалары арқылы байланысқан.
Спора және оның түзілу процесі. Бактериялардың кейбір ... ... ... ... аса ... ... спора түзеді. Спора –
бактерия клеткаларында орналасқан ... ... ... ... түйір. Спора көбінесе таяқша тәрізді бактерияларда – ... ... (2 – ... Шар ... ... құбылыс тек мочевинаны
ыдыратушы ірі сарциналарда ... ... ... ... клетка.
Сыртқы ортаның құбылмалы жағдайына, ... ... ... ... төзімді. Егер әдеттегі бактерия клеткалары +50 – 60° – ... ... ... олар ... ... +100° ... да ... және
өте құрғақшылыққа төзе береді. Бактериялар спора күйінде ... ... ұзақ ... ... бірнеше жылдарға дейін, тіршілік қабілетін).
сурет- Бактериялардың жіктелуі
кесте- Әр түрлі бактерия спорасының жоғары температураға төзімділігі
Спора ... ... ... деп ... ... өйткені бұнда бір
вегетативтік клеткадан небәрі бір ғана ... ... Мұны ... ... ... ... жағдайына бейімделуі деп қарауымыз
керек. Сыртқы ортада бактериялар үшін қолайсыз жағдай туғанда вегетативтік
клеткаларда спора өте тез ... ... ... клетка ішіндегі заттар қатаяды да ... ... ... бір ... ... Мұнда клеткадағы су мөлшері күрт кемиді.
Сыртқы қабығы қатайып, еш нәрсе өткізбейтіндей күйге көшеді. ... ... ... қолданғанда спораларға ол ... ... ... оны екі ... ... ... Сөйтіп сыртқы ортаның қолайсыз
жағдайы спораға ... әсер ете ... ... ... ... сопақша
немесе дөңгелек болуы мүмкін. Спора әдетте вегетативтік ... кіші ... ... оның вегетативтік клеткадан асып ... ... Егер ... ... орта ... түзілсе, онда клетка – ұршық
тәріздес (клостридиум); ол ... бір ... ... болса, барабан
таяқшасы (плектридиум) сияқты болып өзгереді. Қолайлы жағдай ... ... ... ... ... де сыртқы қабығы жұмсарып ... ... ... ... ... болады. Спорадан вегетативтік клетканың
шығуы да 2 ... ... ... түзу қасиеті көптеген бациллаларға тән. Олардың ... ... және ... ... өз ... ... уды ... адам мен жануарларды аса қауіпті ауруға ұшыратады.
Бактериялардың қозғалуы. Қозғалу қабілеті негізінен бактериялар дүниесіне
тән құбылыс емес. ... кей бір ... ғана ... ... келеді. Бактериялар протоплазмалық талшықтары арқылы қозғалады. Бұл
талшықтар кәдімгі микроскоппен ... ... де ... ... өте ... көрінеді. Жалпы алғанда бактерия
талшықтарының ... ... ... ... тек кейбір
бактерияларда ғана ол ... ... есе асып ... клеткаларындағы талшықтардың саны түрліше болады. Егер бактерияның
бір ғана ... ...... ... ... ...... бактерия денесін түгел жауып жатса – перитрихты талшықтану деп
атайды. Талшықтанудың ... түрі ... ... ... клеткасындағы талшықтар.
1, 2, 4 және 11. монотрихтар.
5, 6, 12 және 13. лофотрихтар
3, 7, 8, 9 және 10. перитрихтар
Бактерия клеткасы талшығының ... ... Егер ... ... ... ... бактерия тіке бағытта қозғалады да, денесінде жаппай
орналасса (перитрихты)– клетка тәртіпсіз қозғалады.
Спора түзу барысында талшықтар ... ... ... қозғалысына
температураның жоғарылауы мен төмендеуінің түрліше әсері бар. ... ... әр ... улы ... ... ... қимылдау қабілетін жояды.
Бактериялардың қозғалу жылдамдығы түрліше болады. Мәселен, пішен таяқшасы
секундына 10 микрон, оба вибрионы – 30 ... ал ... ... ... осы ... ... 2–10 ... қашықтыққа қозғала алады.
Бактериялардың көбеюі. Бактериялар бөліну арқылы көбейеді. Бөліну ... ... ... ... ... болып, клетка ішіндегі
заттарды екіге ... ... ... ... ... Егер таяқша тәрізді клеткалар бөлінгенде өз ара тең екі клетка
пайда болса, оны изоморфты бөліну деп, керісінше, ... ... тең ... бөліктері әр түрлі болса – гетероморфты бөліну деп ... ... ... соңғы түрі, ересек ... ... ... ... орта ... ... ... Егер
бактерияларға қолайлы жағдай туса, олардың кебеюі де тездейді. Бактериялар
үшін ортада ... ... ... ... ... ортаның реакциясы, аэробты
бактериялар үшін оттегі жеткілікті болса, ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан кебею жылдамдығы мен сыртқы орта
жағдайының арасында тығыз байланыс, кейде ... ... бар деп ... ... Сөйтіп, азғана уақыт ішінде көлемі 1–2 микрондай болатын
бактериядан орасан көп клеткалар түзіледі. Бактериялардың көбею ... ... ... ... ... Егер 20 минут сайын клетка бөлінетін
ескерсек, ол бір тәулік ішінде 72 рет ... 272=472 · 1019 ... ... Егер бір ... ... клеткасының салмағы 1 миллиграмдай
болса, онда 472 · 1019 клетка 4720 тоннаға тең келеді. Осы ... ... ... бөлініп отырса, клеткалар саны да орасан көп болып, ... ... ... ... ... еді. ... біз табиғаттағы мұндай құбылысты
байқамаймыз. Өйткені пайда болған бактериялар ... ... ... факторларының қолайсыз әсерінен қырылып кетеді. Аман қалған бірер
организм қолайлы ортаға түссе, тез ... жаңа ... бере ... ... ... ... ерекше. Бұлар жіпшелерінен ...... ... ... деп ... ... клеткалар түзу
арқылы көбейеді. Клеткалардың кейбір түрлері қозғала алады. Оны зооспоралар
деп ... ... ... ... ... ... Бұл
микроорганизмдер тіршілігін басқаруға мүмкіншілік береді.
1. Көбеюдің тежелу фазасы. Мұны ... деп те ... Бұл ... ... ... олар мұнда жаңа ... ... ... Бұл фаза 1 – 2 ... ... ... аяқ ... көбейе бастайды. Қоректік ортаға олардың әсері күшейе түседі.
2. Көбеюдің ... ... Бұл ... ... ... ... көбеюімен байланысты өсу жылдамдығы да арта ... Бұл ... ... ... ... ... ... ортадағы клеткалар саны ең көп мөлшерге
жетіп, осы күйінде ... ... ... ... осы ... ... нәтижесінде пайда болған заттар микроорганизмдердің көбеюін тежей
бастайды. ... ... ... ... ... ... қырылып
қалады. Сөйтіп жаңа пайда болған ... ... ... ... ... Бұл фаза ... сағаттан бірнеше күнге созылады.
сурет.-Бактериялардың гетероморфты бөлінуі (200 мың есе үлкейтілген).
4. Бактериялардың қырылу фазасы. Тіршілік әрекеті барысында пайда ... ... және ... соншалық, ол бактерияларға зиян тигізе
бастайды. Бұл кезде ортадағы бактерияның қоректік заттары таусылады. ... ... ... ... үшін түрліше болып келеді. Мәселен,
сүт қышқылы бактериялары +30° ... 5 – 7 күн ... соң ... ... бактериялары одан ұзағырақ тіршілік етеді.
Саңырауқұлақтар микроорганизмдер ішіндегі ең үлкен топ. Олар ... ... ... ... ... ... ... заттармен қоректенеді. Саңырауқұлақтар аэробты организмдер.
Сондықтан олар қоректік заттардың бетінде колония құрып тіршілік етеді.
Сыртқы орта ... ... ... ... ... тұздың едәуір концентрациясы және ортаның қышқылдығы аса әсер
ете қоймайды. Сондықтан сақырауқұлақтар іс ... ... ... ... ... ... өте нәзік
жіпшелерден, яғни гифтерден тұрады. Бұл гифтердің өз ара ... ... ... ... ... Кейбір саңырауқұлақтардың денесі
жіптерден құралмайды. Мұндай саңырауқұлақтардың басым кепшілігі өсімдіктер
ауруын қоздырады. Мәселен, бұларға ... рак ... ... ... ... бір клеткалы және көп клеткалы
болып бөлінеді. Бір клеткалы ... ... ... бір ... ... Ал көп клеткалы саңырауқұлақтардың гифінде аралық
перделер бар.
Жалпы ... ... ... ... организмдердің
клеткаларының құрылысына ұқсас. Клеткалары сыртқы қабықтан, цитоплазмадан,
бір немесе бірнеше ядродан тұрады. Қабық құрамында клетчатка, ... ... ... ... бар. ... әр ... заттармен бірге вакуоля да
бар. Қор заттары ретінде клеткада углевод және май заттары кездеседі.
Саңырауқұлақтардың ... ... ... ... жолмен көбейеді.
Олардың кепшілігінде көбеюге қажетті арнаулы органдар бар. ... ... ... ... Қоректік ортаға кез болған
споралар тез ... ... ... ... түзеді.
Саңырауқұлақтар гифтерден үзіліп қалған бөлшектерден де көбейе алады. ... ... ... клеткалар – ойдийлер арқылы ... ... жеке ... ... пайда болады және одан
қоректік ортада жаңадан ... өсіп ... Бұл ... ... ... органдармен көбеюіне (мәселен, картоптың
түйнекпен ... ... ... ... ... және жыныссыз жолдармен жүреді.
Жыныссыз жолмен көбейгенде споралар ерекше ... ... ... ... ... құрылысы жағынан әдеттегі гифтерден өзгеше келеді.
Кейбір саңырауқұлақтардың осындай гифтерінің ... ... ... ... моншақталып орналасады. Бұл спораларды ... ал ... ... ... деп ... ... ... кезде
конидий шашылады да, қолайлы жағдай туғанда көбейеді.
Басқа саңырауқұлақтарда споралар спорангиеносцалар деп аталатын ... ... ... ... түзіледі. Пісіп жетілген спорангийлер
жарылып, споралары төгіледі. Бұлар да қолайлы жағдайға тап болса көбейіп,
жаңадан саңырауқұлақ береді. Саңырауқұлақ ... ... көп және ... қашықтыққа дейін таралады. Конидийлер де, спорангийлер де пішіні
және бояуы жағынан түрліше болып ... Міне бұл ... ... ... ... ... ... екі жыныстық клетка қосылғаннан кейін зигоспора
түзіледі, ... ... деп те ... Қолайлы жағдай туғанда бұлардан
жаңа саңырауқұлақтар түзіледі.
Жоғары сатыдағы саңырауқұлақтарда ... ... ... ... Кейбір
түрлерінде төрт базидиспора, ал басқа бір ... ... ... ... қап сияқты ерекше дененің жоғары жағында
түзілсе, аскоспоралар сумка сияқты ... ... ... клеткаларда пайда
болады.
Жынысты және жыныссыз жолдармен көбейе алатындарын ... ... тек ... ... ғана ... алатындары – жетілмеген (несовершенные)
саңырауқұлақтар деп аталады.
Кейбір саңырауқұлақтар қалың қабықпен ... ... ... ... ... ... ... астық тұқымдас
өсімдіктерді зақымдайды. Сөйтіп саңырауқұлақтар микроорганизмдер дүниесінен
ерекше орын алады. Бұлардың табиғатын жете ... ... ғана ... ... зиянды әрекеттеріне қарсы ... ... ... саңырауқұлақтары – бір клеткалы қозғалмайтын және бактериялардан
шамамен алғанда он еседей ірі микроорганизмдер (9–сурет). ... ... ... ... ... әр ... дөңгелек, сопақша және таяқша тәрізді
болады. Ашытқы саңырауқұлақтары ... ... 8–10 ... ... ... органеллалары болмайды. Клетка сыртында ... ... ... ... және басқа да (май, гликоген, волютин) заттар
кездеседі. Ашытқы саңырауқұлақтарын адам ... ... ... ... ... Ал, табиғатта жабайы ашытқы саңырауқұлақтар да
болады. Олар ауыл ... ... ... едәуір зиянын тигізеді.
Ашытқы саңырауқұлақтарының адам баласына пайда келтіретін түрлерін біз
мәдени ... ... деп ... Ашытқы саңырауқұлақтар
өнеркәсіпте кең қолданылады. Олар ... ... ... ... газы мен
спирт түзеді. Олардың бұл ... нан ... және ... ... ... ... сүт тағамдарын даярлауда қолданылады.
Сурет- Ашытқы саңырауқұлақтар. Кейбіреулері бүршіктеніп көбейіп жатыр.
Ашытқы ... ... және ... (В, Д, Е) көп ... ... ... ... және мал азықтық мақсатқа кеңінен қолданады.
Ашытқы саңырауқұлақтары көбінесе бүршіктену арқылы көбейеді. Бұлар спора
түзу және жай ... ... ... көбейеді. Олардың кейбір түрі жыныстық
жолмен көбейеді.
Бүршіктеніп көбейгенде, алдымен аналық клеткадан төмпешік пайда болады ... ол ... ... ... Бұдан кейін жас клетка аналық
организмнен мүлдем бөлініп кетеді. Қолайлы ... ... екі ... ... пен азотты қоректік ... бай ... ... ... жай ... ... де ... көбею оларда жынысты және ... ... ... ... ... ... саны екіден он екіге дейін
барады. Жыныссыз жолмен спора пайда болғанда ... ... ... ... де ... ... ... қабық пайда болады.
Ал жыныстық жолмен спора пайда ... екі ... ... да ... ... ... Споралардың пішіні дөңгелек немесе сопақша болып
келеді.
Ашытқы саңырауқұлақтардың ... ... ... мен ... ... Олар екі ... бөлінеді: сахаромицеттер және
сахаромицет еместер.
Сахаромицеттер. Бұларға мәдени ... ... ... Олар
бүршіктену және споралар түзу арқылы ... ... ... ... ... деп ... Мәдени ашытқы санырауқұлақтарға нан,
шарап, сыра ... ... ... ... ... ... ... және сахаромицес
эллипсойдеус деген түрлерінін, ... ... ... ... шар ... ... ... Олар шарап
спиртін алу үшін, сыра қайнатуда және нан ашытуда қолданылады. Бұлардың
белгілі бір температурада және ... ... ... жеке топтары –
расалары бар.
Ал сахаромицес эллипсойдеустің клеткасы эллипс ... ... ... ... кейбір расалары шараптағы хош иісті түзуге тікелей
қатысады.
Сахаромицет емес ... ... ... ... ашытқы
саңырауқұлақтар. Олай аталатын себебі: ашытқы саңырауқұлақтарының спора
түзуге қабілеті ... ... ... ғана ... алады. Бұлардың
көпшілігі әр түрлі өндірістердегі өнімдерді зақымдайды. Дегенмен олардың
ішінде шаруашылық үшін ... ... бар. ... торула және микодерма.
Торула туысына жататын ашытқы саңырауқұлақтар шар тәрізді келеді және ... ... ... ... ... ... ... кефир деп аталатын
екілі қымыз және кефир сияқты сүт тағамдарын даярлауда пайдаланылады, ... ...... және мал ... ... саңырауқұлақтарды өндіруде
үлкен маңызы бар. Микодерма туысына жататын ... ... ... Олар ... түзе ... ... ортадағы бар спиртті және
органикалық қышқылдарды су мен көмір қышқыл газына дейін тотықтыра алады.
Құрамында ... бар ... ... ... ... қатпарланған
пленка түзеді де, оның иісі мен ... бұза ... ... ... сүт ... ... овощтарды бүлдіріп, сірке және нан
ашытқы саңырауқұлақтарын жасайтын өндірістерге өте зиянын тигізеді.
1.3 Микроорганизмдер және ... ... ... ... ... ... Бұның орнына
«өндіріс миробиология», «техникалық биология» сияқты сөздері біз қолдандық.
Адамдар бірнеше жүз жыл ... ... ... сыра ... пісіруімен айналасқан. Олар сақтау әдісі және өнімді ... ... ... ... соус ... ... сабын, қарапайым
дәрілік заттар дайындау және қалдықты өңдеуді жасау ойластырылған.
Биотехнологияда микроорганизмдер оң роль атқарады, ... ... оны ... қарағанда қолдану мүмкін. Тамақ өнімдер өндірісінде
өңдеу негізделген. ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Ерте заманнан келе жатқан өндіріс процестерінің ... ... ... ... ... Ертеректе сыра қайнатудың негізгі шикізаты
арпа болады. Сапасы ... ... ... ... ... ... ... оған су сеуіп өсірген. Өсу кезінде дәннен ферменттер пайда болады.
Өнген арпаны кептіріп майдалап суға араластырады. ... ... суда ... 70 ... ... ... ... айналдырады, сулы ертіндіге
ферменттер іске кіріседі. Қанттан басқа белок, минерал тұздар ... ... ... оны сүзіп, қалған таза сұйықтыққа құлмақ бүршіктерін
салып, тағы ... ... ... ... ... олар ... қош иіс ... және бактерияларды өлтіретін қасиет пайда болады.
Қайнаған кезде сұйық тазарады. Одан кейін оны ... ... ... ... ... ... қантты аминқышқылы, минералды тұздарды
және басқа заттары бар ... ... Ол ... үлкен ашытқы кеспектеріне
салынатын ашытқы ... үшін ... зат ... Ашу ... он
градус жылықта он күнге, ол ыстығы жоғары (15-23° болса) бір айға ... ... ... бет ... ... қышқыл газынан көбік шығады.
Осылай ашытылған сыра әлі ... ... оның ... ... ... апта бойы 0° ... ... ыдыста сақталады. Оыс мерзімде ашу
процессі бірте-бірте ... ... ... тұнады. Оларды алып тастағаннан
кейін сыраға үлкен қысыммен көбік шығаруға және ұзақ ... ... ... газы ... Бұдан соң сыраны ... ... ... ... ... ... ... химия өнеркәсібінде
бағалы шикізат ретінде пайдаланады. Спирт ... өте ... ... ... тек ... ... ... етуде ғана. Ашып
тұрған сұйққа ауа жеткілікті мөлшерде кірген кезде қант көмір қышқыл газы
мен суға ... ... ... ... көбейіп кетеді. Ал егер ашыған
кезде ауаның кіруі ... ... ... ... ... ... кезде
тежеледі. Ашытқы мен спирт алудың арасындағы айырмашылықты ... ... осы ... ... процестер.
Сіркенің құрамында сахароза углеводтар болады, ол ... ... ... ... құрмаларға-глюкоза мен фруктозаға бөлінеді.
Бұл қанттардың бөлінуі аралық ... ... ... ... ... ашытқы мен
спир өндірудегі негізгі айырмашылығы ортаға оттегі ... ... ... ... ... ... газы мен суға ... аяқталатын
химиялық реакциялар сериясына келіп қосылады, осы кезде клеткада белоктың
қалыптасуна қажетті химиялық энергия басында ашытқы ... ... ... ... оның ... болатынын көрейік. Ферменттердің
көмегімен ашытқы бәрінен бұрын оның молекуласын аралық өнім ацетальдегидке
дейін қысқартады. Бұдан кейін одан ... ... ... Бұл кезде ашытқы
өндіргендегідей энергия едәуір аз ... ... ... да ... ... ... ал олар ... көбірек бөлуге мәжбүр болады. Бұдан спирт
шығады.
1.4 ... ... қою, ... ... ... сұйықтық, иісі карамельді,
қызылша мелассада сондай-ақ ... ... ... бар, ... иісі
бар екенін белгілейді.
Мелассаның шикізат ретіндегі бағалығы ... өмір ... ... және құрамында қанттың бар екені айқындалған. Мелассаны спиртке
қайта өңдеу ... ... ... ... ... және ... ... болмауынан және мелассалы суслада қалдық крахмал
1 тәулікте бидайға, картопқа қарағанда 2,5-3 тәулік тез ... ... 80% ... зат және 20%су ... ... ... 60% ... азотсыз органикалық заттар 16,7%, азотты заттар
14,8% және күлдер 8,5% ... ... ... ... және массасы шамамен ... ... ... ... ... пектинді заттардың
азырақ мөлшері ауысады.
Азотты емес органикалық заттарға мелассадағы сахарозадан басқа барлық
қанттар жатады
Глюкозадан және ... қант ... ... ... жаңа қант – ... псикозалар пайда болады.
Моносахаридтердің ыдырауынан ұшпайтын ... ... ... ... сахарум, гумин қышқылы , сүт сондай-ақ сірке, муравин-
ұшқыш қышқыл пайда болады.
Сахароза және ... ... ... ... ... ... ... бояу қосылыстан басқа алифатикалық альдегид,
метилглиоксаль, диоцетил, ... ... және ... табылады.
Мелассаның түсі 0,1Н ертіндісінде иод ... ... 1,2 ден 4,6 мл ... анықталады.
Мелассада 4-6% каллоидтық заттар болады. Қайтарылмайтын ... ... ... суда ... Олар 9% шейін азот құрайды және қара
қоңыр ... ... (рН 3,2 қ3 ... 20-30%) ... ортада коагулирленеді,
моносахарид боялған өнімнен сілті ыдырайды.
Мелассада негізінде органикалық қышқылдар болады.
Меласса құрамы ... ... ... қойылытын негізгі
талаптар болып (:) ... зат 75 аз ... ... ... азот 1,3 ... ... инвертирленген қант 0,5 көп емес, рН 6,8 ... ... ... иод ерітіндісі 2мл көп ...... ... 10 ... көбеді.
Мелассада құрғақ заттың құрамының азаюы мелассаның сабағындағы қант
құрамы азаяды.
Азот құрамы төмендеумен ... ... ... ... ... қатысуымен, сондай-ақ көбік сөндіргіш ... өмір ... ... ... спирттің шығымы төмендейді.
Қызылша (тамырындағы жемісі) орташа 75% суды құрайды, және 25%құрғақ
затты құрайды, ... ... (%) : 17,5 ... 0,1 ... қант,
2,5 пектинді зат, 1,2 ... зат, 0,1 ... 0,6 ... ... ... ... 12 - 25% ... болады, мұздатқан және еріген
қызылшадағы инвертті қант шамамен раффиноза 0,02% құрайды. ... ... ... лимон қышқылы табылды, сондай-ақ сүт, шарап, янтарь, глутар
және басқа карбон қышқылын құрайды. Қызылша ... ... ... ... (рН ... ... зат қызылшада ақуыз (60%) және амин ... ... емес ... зат ... 50%), ... ... (холин,
бетайн) амин тұзы және нитраттар жатады.
Қызылшада глюкозит типті улы заттар- 0,1% санонин, суда ... және ... ... ... жоғарғы қабілеттіліктері бар. Минералды зат
калий фасфотынан (60% күл массасы бойынша) тұрады). Қанттың ... ... ... құрамында қанты жоқ шырын қант
қызылшасында ... қант ... ... тазалауда кетпейтін және
сахароза кристалдары классикалық әдіспен бөлу экономикалық тұрғыда ... Қант ... бөлу ... ... ... сусыздануы 3,5 – 5 %
мелассаға дейін. Мелассамен бірге қызылшалық 10-15% дейін қант бөлінеді.
Қант өндірісінде ... ... ... ... қарастыруға
болады, олар қызылшаны және мелассалы тросник болып бөлінеді. ... қант ... ... жоғары сатыда емес, заводтарда қантты өңдіру
қызылшадан ақ қантты өндіреді, ол қант ... ... ... ... ... қалдық меласса шикізаты деп аталады.
Қызылша қантының алмастырғыштары
Бәріне белгілі қантты қант қызылшасынан немесе қант қамысынан ... ... ... ... ... және амин қышқылын биотехнологя
әдісімен ... ... бұл ... үшін ... ... ... ... изомерация, микробиологиялық синтез
процестерін қолданады.
Қантты ... ... ... ... ... ... ... төмендеті, сонымен қатар диабетпен ауыратын адамдарға байланысты.
Сонымен қатар жаңа қанттандырғыш өнімдер қантты эквивалентін қант ... ... ... ... оны көп ... ... ... елдер, әсіресе
США және Япония елдері көп көңіл аударады. Бұл елдерде ірі фруктоза ... ... ... Бұл өндірістің технологиясы крахмал гидролизін
глюкозаға ферментативтілігін бекітеді, ... ... ... ... изомерлейді, өйткені ол глюкозадан тәтті. Фруктоза сиропы
қарапайым қанттан арзан. ... ... ең ірі ... ... ... ... ... Фруктозаны да сонымен қатар
кристал түрінде де шығарады. Крахмалдан басқа азық ... сүт ... ... ... ... ... көмегімен
глюкозаны немесе лактозаны алады. Англияда және США – да сүт сарысуынан
глюкоза – ... ... ... қант ... 1,1 – 1,3 есе ... ... жақсы қанттандыратын
аспартам, ол қанттан 200 есе тәтті. Аспартамды алу шикізаты – фенилаланин
және аспаргаин ... амин ... ... ... Аспартам қанттан
қымбат, бірақ оның дәмі қышқылдау ... оны ... ... Аспартам АҚШ
– та, Англияда, Италияда өндіріледі. Аспартам дәрі түрінде сатылады, оны
көбінесе ... ... ... ... азық ... ... ... фенил аланиннен және аспаргин қышқылынан алу ... әдіс ... ... Жаңа ... өнімнің өз бағасын 30% -ке
төмендетті.
СССР- да кең аумақта ферментативті әдіспен крахмалдан глюкоза, ... ... және ... – галактоза сиропын алу жұмыстары жүріп жатыр.
1.5 Көмірсудың лимон қышқылына ... мен ... алу ... ... ... ... қосылыстарды ақыр аяғына дейін тотықтырмайтыны жайында сөз етіл-
ген. Мүндай ортада сол заттардың аралық ...... ... ... ... глюкон қышқылда-ры және т. б. сол сияқты заттар ... ... ... ... ... ... лимон қышқылына дейін тотығуы зең са-ңырауқұлақтарының, ... ... ... ... ... Бұл ... техникалық жолмен лимон қышқылын өндіруге қолдана-ды. ... ... ... жемістерден алынатын еді. Оларда небәрі 7 — 9
проценттей ... ... ... Ал ... ... ... ... үшін біраз мелшерде жемісті өңдеу қажет бо-лар еді. Бұл экономикалық
жағынан тиімсіз.
Лимон қышқылын алу үшін ... ... ... ... құрамында
20% қанты бар, 0,3% азот қышқылы, аммоний түзы бар қоректік ортада — 30 —
32°-та ... Екі ... соң бұл ... ... ... қалың
қыртыс түзе өседі. Осы кезде оныц астындағы қоректік ортаны ағызып алады
да, ... ... ... ... таза-лап жуады. Бұл ыдысқа
таза, алдын ала қайнатылған, кұрамында басқа ... ... жоқ, таза ... ... ... енді саңырауқұлағы бар қант таза лимон қышқьілын
түзе бастайды. Қанттың жалпы мөл-шерінің 50 — 60 ... ... ... ... әрі лимон қышқылы тазартылып тиісті мақ-сатқа
жұмсалады.
Қазір аепергиллус нигерді сиымдылығы үлкен ... ауа ... ... ... ... ... ... мөлшерін арттырып қана-қоймай-ды,
сонымен бірге оның сапасын да жақсартады. ... таза ... ... ... енбейді. Лимон қышқылы тамақ өнеркәсібінде
кеці-нен қолданылады. Ол медицинада да пайдаланылады.
Соңғы жылдары лимон ... ... ... алу ... жасалып,
игерілуде.
1.6 Лимон қышқылы өндірісі
Лимон қышқылы алғаш рет өндірістік ... ... ... ... ... ... 7-9% ғана құрады.
Лимон қышқылы С6Н8О7 .
Сулы ерітіндіден бір молекулалы сумен түссіз түрде мөлдір ... ... ... ... тамақ, химия, текстиль өндірісінде кеңінен қолданылады.
Әлемде лимон қышқылын 400 мың тонна/жылына өндіреді ... ... ... шаруашылығында қолданады, арам шөптерді жоюға қолданатын зат
гербицидтер деп ... ... ... үлкен масштабта өндіру мүмкіндігі ол
микробиологиялық ... ... әр ... ... ... ... мен
көмірсутегінде алынады. Лимон қышқылының микроорганизм – продуценті болып
микроскопиялық ... ... ... ... (Кандида липолитика,
кандида гулермонді), бактерия (Корнебактерия, артобактерия) саналады. Одақ
кезінде лимон ... ... ... аспергиллус нигер
саңырауқұлағыннан мелассалы ортада өсірумен ... ... ... ... ... технологияның барлық негізгі
сатылары енеді.
1. Егіс материалын алу.
2. Ферментация процесіне меласса шикізатын дайындау.
3. Ауаны зарарсыздау және ... ... ...... ... ... ... сұйықтықтан лимон қышқылын алу және кристалл ... ... ... ... және ... әдіспен жүргізуге болады.
Лимон қышқылы өндірісінің технологиялық сызба – ... бұл ... ... ... ғана ... бар, ал ... ... демек бәрі бірдей.
Егіс материалды алу.Музейде Аспергиллус нигер штаммы құрғақ спора түрінде
(канидий) активтелген ... ... ... Бастапқы культураны
пробиркада агарланған ортада көбейтеді, оны содан соң колбада және кюветада
– қатты қоректік ... ... ... ... 32ºС, ... әр ... ... 2-7 тәулік болады. ... ... ... ... ... ортаның бетінде мицелиалы берік қабықша
Мицелий
Әкті
сүт
Ф ... ... ... ... су
Сурет-Лимон қышқылы өндірісінің технологиялық сызба нұсқасы
өсіп дамиды, онда канидий пайда болады. Жетілген канидий вакуум қондырғының
көмегімен жиналады.
Жиналған канидий ... ... ... ... ... 32ºС ... ... Дайын егіс материалы
зарарсыздалған шыны колбаға немесе көлемі 0,5 ... ... буып ... ... ... егіс ... сақтау мерзімі 6 айдан кем ... ... ... ... ... ... ... культивирлеуде қоректік ортаны дайындауы қайнату қазанында
жүргізіледі. ... 1:1 ... ... араластырады, рН мәні 6,8-7,2
жеткенше күкірт ... ... Ауыр ... және ... ... ... ... ерітіндісін қосады. Меласса ... ... азот ... фосфор (фосфат калия), макро және микроэлементтер,
тұздар, мырыш, магний, калий тізбектеле қосылады.
Дайын орта ... ... ... ыдысқа жібереді айдайды.
Ортадағы қанттың құрамы 12-16% жетеді.
Негізгі ферментация процесі арнайы камерада кюветалар орналастырылған ... ... ... ... тік ... алюминиден немесе тот
баспайтын болаттан жасалған болады, ... 7м, ені 1,8м, ... ... 20см болады. Қоректік ортамен толтыру кюветаны және
культуралды ... ... ... ... арқылы ағызып шығарылады.
Камера ыстық ауа беретін жүйемен жабдықталған. Жаңа цикл басталар ... ... және ... ... жуады және пароформалинді
қоспапен зарарсыздайды, пароаммиакты қоспамен дегезациялайды.
Зарарсызданғаннан және салқындатқаннан кейін кюветаға қоректік ... ... ... етіп ... ... ... ... қоректік ортаға
егіс материалын канидий аспергиллус нигер саңырауқұлағын себелейді. Егіс
материалы егілгеннен бір ... ... соң, жұқа ақ – сұр ... ... ... ал үш тәулік өткеннен соң ... ... және ... ... ... ... ... активті өсуі
кезіндегі температура 34-36ºС, және аэрация процесі ... ... ... ... температура 32-34ºС төмендейді. Ауаны беру 3-4 есе ұлғаяды.,
Ерітіндіде 1-2% қант қалғанда, культуралды ... ... ... ... ... ... ... сұйықтықты кюветадан жинағышқа жібереді, сол жерден ... цеха ... ... ... ... ... сұйықтықта лимон
қышқылы 12-20% құрайды.
1.8 Ферментация түптік әдіспен культивирлеу
Лимон қышқылын алу кезінде түптік культивирлеуде ... ... ... 100м3 ... ... Егіс ... ретінде көлемі 10м3
егіс аппаратта өсіріліп алынған өскен мицелий ... ... және егіс ... ... және ... ... ... культивирлеуге арналған сияқты дайындалады,
тек мұндағы бастапқы ерітінді меласса түптік культивирлеуде қант құрамы ... ... ... ... жүру ... қант ... ... зарарсызданған құрамы 25-28% қантты құрайтын, мелассалы
ерітіндіні ... тура ... Бұл ... ... ... ... ... концентрациясы 12-15% құрау үшін.
Егіс аппаратына қоректік ортаны салады, канидий суспензиясын ... ... ала ... 5-6 сағат бойы 32ºС температурада ұстайды. Культураны
34-35ºС температурада барлық уақыт ... және ... ... процесінде ферментерге ауаны беру қатаң бақыланып
отырады. Көбіктену процесінде ... ... ... ... ... (олейн қышқылы) қосылады. Мицелияны өсіру процесі 30-36 сағатта
аяқталады. Сонда культуралды сұйықтықтың қышқыл құрамы 1-2% жетеді. ... ... ... қоректік ортаға егуге беріледі. Фермертерде
қышқылдың ... ... ... ... және 31-32ºС температурада 5-7
тәулікке созылады. Ауаның шығыны жәймен өседі, ... ... ... 2200 ... ... ... Қант ... ұстау
үшін 2-3 рет ерітіндіні қосады, ерітіндіде 12-15% болуы ... ... ... ... мен қант ... ... ... біткен соң культуралды сұйықтықты өткір бумен 60-65ºС температурада
қыздырады және жинағышқа жібереді, құяды, одан ары ... ...... ... және ... ... жуады. Жуылған мицелияны мал азығына
береді. Лимон қышқылының негізгі ерітіндісін жуылған сумен бірге лимон
қышқылын бөлу үшін ... цеха ... ... ... ... ... ... сұйықтықты мицелийден бөліп алғаннан кейін, одан лимон, глюкон
және щавель қышқылдары шығады.
Нейтразат аз ерітілген тұз- ... ... б.т. ... ... ... ... Олар қозғағыш пен булы барбодпен
қамтамассыздандырылған. Культуралы сұйықтықты ... ... ... ... мал сүттерін қосып, араластырады. Нейтрализация рН ортасы 6,8-
7,5 кезінде бітеді. Сол кезде 3 қышқылдық кальций ... ... С6 Н8 О7 + 3 ... Са3 (С6 Н5 О7)2 + ... ... цитрат
2 С6 Н12 О7 + Са(ОН)2 = Са (С6 Н11 О7) +2Н2О
глюкон ... ... Н2 О4 + ... = Са С2 О4 + ... ... оксанат
Цитрат оксанат кальцийі тұнбаға түсіп, глюконат ... мен ... ... қалады. Цитрат және оксанат кальцийінің тұнбасын вакуум-
фильтрінде ерітіндіден бөліп алып, ыстық сумен жақсылап шаяды.
Цитрат пен оксанат ... ... ... оған ... көміртек
қосады. Реакторды 60(С қыздырып, оған серный қышқылын қосады. Қоспаны 10-
20 минут қайнатады.
Цитрат кальцийінің күкірт қышқылы теңдеуімен ... (С6 Н5 О7)2 + 3Н2SO4 = 2 C6 H5 O7 + 3 ... ... дәл осы жағдайда болады. Толық бөлінгеннен ... ... ... гранулды сульфит бариін қосамыз. Лимон
қышқылының ерітіндісін гипстан, оксанат ... ... ... ... ... ... алынған лимон қышқылын
буландыруға жібереді.
Буландыру вакуум аппаратында 2 стадияда жүреді. Бірінші аппаратта ... ... ... үшін ... ... ... ... таза ерітінді 2-ші рет 2-ші аппаратта 1,35-1,36г/см3
буландырады, алынған ... ... ... ... ... t-сы 70(С ... түседі.
Кристаллизаторда ерітінді t-сы 35-37(С дейін суытылып, лимон қышқылының
кристаллын түзуге дайындалады. Кристаллизацияны араластыра отырып, оны ... ... тағы ... ... болған лимон қышқылының кристаллдарын
центрифугада бөліп, суық суда шайып, кептіруге жібереді.
Лимон қышқылының кристаллдарын ... ... ... ... t-сы 35(С ... ... ... түлікте лимон қышқылы 99,5%-нен аспауы тиіс.
2 Эксперименттік бөлім
2.1 Тәжірбие әдістемесі
2.1.1 Ыдыстар мен қоректік орталарды залалсыздау әдістері
Микроорганизмге ... ... ... әсер ... негіздеген,
микробиологиялық практикада микроорганизмнің өлуіне ... бір ... ... Мысалдың біреуі болып зарарсыздау саналады. Зарарсыздау
барысында ... ... ... ... ... құрал –
жабдықтағы микроорганизмді және оның спорасын толығымен жою. Ол ... ... ... қолданылады.
Жанған жалында күйдіріп зарарсыздау
Кішірек шыны (таяқша, шпатель) және металдан жасалған заттар (ине, ілмешек,
қысқыш, пышақ). Жалынның ... ... рет ... Ыдыстың мойнын
мақта тығынның жоғарғы бетін жалында күйдірумен зарарсыздалады.
Қайнатумен зарарсыздау
Металл құралдар және резина түтіктерді ... ... ... ... бірнеше сағат суда қайнатқанда өмір сүру қабілетін
сақтайды. ... 10 ... 2% ... ... ... ... ыстықпен зарарсыздау
Құрғақ ыстықпен зарарсыздау шыны ... ... ... ... Бұл ... ... ... алдын ала мақта тығынмен
жабады. Зарарсызданған ... ... ... үшін ... ... ала
қағазбен орап жұмыс істер алдында ғана ашады. Пипетканы ені 2,5-3 см
қағазбен ... ... ала ... ... ... қағазды 45° бұрышпен
спираль бойымен орайды.
Петри табақшасын 4 бұрышты квадрат етіп орайды. Петри ... ... ... екі ... ... – қарсы жақа жоғары ... ... екі рет ... ... Осылайша қағазбен орағаннан
кейін табақтың қайсысы астыңғысы қайсысы үстіңгісі екенін оңай ажыратылады.
Осылай ... ... ... ... ... оны 160-170°С
температураға 2 сағатқа қояды. Мұндай қыздыруда бактерия ғана емес ... ... ... ... 175°С температурадан жоғары ұстауға
болмайды, мұндайда ... ... ... ол ... март сынғыш болып
келеді.
Ағып тұрған бумен зарарсыздау. Дробты ... ... ... орта (сүт, ... ... су, ... ... және т.б. құрғақ
ыстықта бүлінетін заттарды ағатын бумен зарарсыздау. Ағып ... ... Коха ... ... немесе (вентилі) бұрандасы ашық
автоклавта жүргізеді. Суды қайнағанға жеткізеді және пайда ... ... ... ағады. Қоректік ортаны зарарсыздау температурасы
100°С жетеді. 30-45 минут қыздырғанда ... ... ... ... оның спорасы өлмейді. Келесі күні қыздыруды қайталайды. Бұл
кезде спорадан дамыған вегетативті жасуша өледі. Бұл ... ... ... үшін тағы бір ... ... және ... қайталайды.
Мұндай зарарсыздау дробты немесе тиндализация деп аталады.
Пастеризация
Пастеризация 100°С температурадан төмен сұйықтықта қыздыру ... ... ... ... ... ... ... шарапты
және тағы басқаларды қасиеті спора түзбейтін бактерияны жою.
Пастеризация 60°С ... 30 ... ... ... ... 15 минут немесе 80°С температурда 10 минут сұйықтықты
қыздырғанда іске ... ... ... ... ... ... майда саңылаулы
сүзгіден өткізу арқылы бактериядан босатылады.
Бұл сүзгілер микроорганизмді ұстайды, оны бактериялы сүзгі деп ... ... әр ... ... ... №1 сүзгі орташа саңылауы
диаметрі 0,3 мкм, олар ... ... ... №5 ... ең ... ... 1,2 мкм. ... сүзгіні 2-3 рет қолданар алдын
қайнатып зарарсыздайды. Сүзгіні жылы дистилденген суға ... және ... 2-3 рет ... ... ... бу ... ... ортаны және қаныққан бу қысымымен материалды зарарсыздау ... және ... әдіс ... ... Ол автоклавта жүргізеді.
Зарарсыздайтын аумақты таза қаныққан бумен атмосфералық ... ... ... ... ... бу ... ... кездескенде ол
конденсирленіп суға айналады. Конденсация кезінде үлкен мөлшерде ... және ... ... ... тез ... ортаны толық зарарсыздау 120°С температурада және
1 атм ... 20 ... ... қамтамасыз етіледі.
2.1.2 Егіс материалын дайындау
Жұмыстың орындалуы. Бастапқы культура As. niger 6 ... ... ... ... — бұл ... кварталдағы кезең. №1 пробирка тағы да ... ... ... ... ... қолданылады; №2 - музейде
қалады; №3 - споралық егiс материалы өндiрiстiк ... ... ... 6 ... егуе қолданылады; №4 - ... үш ... ... ... егу ... ... №5 және №б ... кварталда егуде микробилогиялық және ... ... ... ... ... ... культурада аз активтi
формалардың жиналуы мен ... ... ... ... ... ... көбеюiнiң бiрiншi сатысы (А сатысы) қисық сусло-агарда
iске асырылады. Кварталда ... №3 ... ... алты
пробиркалардың кез-келгенi егiс материалын ... ... ... ... Одан 12 ... ... ... егiуді жүргiзедi, оларды
үш тәулiк термостатқа 32°С - ... ... ... ... сақтайды.
Осы 12 пробиркалардан жұмысшы егiуді №1 пробирка келесiдей тағы да ... ... ... ... №2 — музейде сақталады; №3 - Б
сатысында конусты колбаларда егу ... №11 және №12 ... ... ... ... ... пробиркалардан микробиологиялық
тексерулер жасау үшiн алынады, сол үшiн ... ... ... бетiне егiстi егу жүргiзедi.
Егiс материалының көбеюiнiң екiншi сатысы (Б сатысы).
Журавский-Терентьева сұйық ... ... ... 3-5% ... 1 кг (стандартты суслоны сұйылтуымен дайындалады) 2 г NН4С1; ... ... 0,25 г ... 0,0125 г ... ... ... ... л 1 см қабатпен конусты шыны ... ... және ... ... 30 ... бойы зарарсыздандырады.
12-16 тәулiктiк (3-10 пробиркалар) А сатысының пробиркалық ... ... ... ... егу үшiн қолданады. А сатысындағы әр
пробиркасының әрқайсысы түбiнiң көлемi 2 см екі үш ... ... ... егiлгеннен кейiн 3-4 тәулiк бойы термостатта 32°С
температурада ұстап тұрады, сосын бөлме ... 4-6 ... ... ... 6-11 тәулiк 5°С температурасында тоңазытқышта). Конусты
колбаларда өсiрiлген споратүзуші қабықшалар(Б сатысы) егiлгеннен кейiн 7-15
тәулiктен кейiн келесi В ... ... ... ... ... қысқышпен жазық кюветаларға
ауыстырады жөне ... ... ... ... құрғақ конидийдi
шаңсорғыш тәрізді арнайы құралмен жинап алады. 82 штаммының ... ... 1 г жуық ... жинап алады.
Үшiншi саты (В). В сатысында арнайы ... ... ... 1000 мм
Журавский ортасына құйылған (тығыздығы7% солод сусласы, 10 г/л NаСl + ... ... ... ... ... 1 ... автоклавта
зарарсыздандырылған . 32°С температурасында термостатта 4-5 тәулiк бойы
егедi, ал ... ... ... температурасы 10-12°С температурадан
жоғары болмаған жерде сақтайды.
В сатысының 10-15 тәулiгiнде споратүзуші ... ... ... үшiн ... Осы үшiн қабықша саңырауқұлақтарын 4-5 сағат бойы
36-38°С температурада кептiредi және ... ... ... ... ... қышқылын алу
Беттiк культивирлеуге арналған түбiнiң ауданы 0,8 ... 0,5 л ... ... қолданылады, оған 160 мл мынадай
құрамдағы қоректiк ортаны қосады, г/л: сахароза-75; ... ... ... ... ZnSO4·7Н2О-0,05; ҒеSО4-7Н2О-
0,25. Қоректiк ортаны зарарсыздағаннан кейiн спораны ... ... 300-350 мың ... 1 мл 42-44 ... кейiн 31°С
температурада ... ... ... ... ертіндіні
осындай мөлшерлi ... ... ... ... ... г/л: 200г ... г NН4С1. Төрт тәулiк өткеннен кейiн
қабықшадан ертіндіні төгiп тастайды және оны ... ... ... ... ... ... 100 мл. су құяды, қайнатады,
қабықшаны сығады және сығылу кезiнде тағы да қышқыл ... ... ... ерiтiндiмен қышқыл мөлшерiмен ... ... 0,8 ... 82 штаммы As. niger саңырауқұлағының қабықшасы төрт ... ... г. ... ... ... ... үшiн араластырғышы бар лабораториялық
ферментерлер қолданылады.
Зарарсыздандырылған ферменттерге ... ... ... ... ... г/л: ... ... КН2РО4-0,16; МgSО4-
7Н2О-0,25.
Қоректiк ортаға спора түзушіні ... ... (1 мл. ... 150-200 ... ... 32°С температурада 6 тәулiк бойы жүреді, сол ... ... ... ... ... ... ... мен
ауаны аэрирлеу жүргiзіледi (1,0 л/л-м). Процесс аяқталғаннан кейiн ашыған
массаның көлемiн өлшейдi, ерiтiндiнi қайнатады және ... ... және ... ... ... ... ... және қанттың қалдығын анықтайды, әдетте 82 штамм түптiк әдіспен
алты тәулiкте 1 л ... ... 60-70 г ... ... ... ... бөлiп алуды әдеттегi технологиялық сызба-нұсқаға сай
жүргiзедi. Культуралды сұйықтықта мицелий бөлiнгеннен ... ... ... ... ... қоспасы, қант қоспасы, қант қалдығы мен минерал
қоспалар болады. Культуралды сұйықтықтан лимон қышқылын ... алу, оның ... ... ... ... түзу ... ... Нейтрализацияны
100°С температурада араластырғышы бар колбада және рН 6,8-7,5 дейiн ... ... ... ... цитраты мен оксалат тұнбаға түседi, ал
кальций ... ... ... де ... ... жақсылап жуады.
Кальций цитраты мен оксалат қоспасын араластырғышы бар ... ... ... ... ... қосып, қоспаны 60°С температураға
дейiн қыздырады, күкiрт ... ... ... ... ... 10-20 ... қайнатады. Кальций оксолаты ... ... ... лимон қышқылының ерiтiндiсiн 1,24-1,26 г/см
тығыздықта буландыруға ... ... гипс ... ... ... және ... ... г/см3 тығыздыққа дейiн жалғастырады,
ол лимон қышқылының 80 % ... ... ... Буландырылған
ерiтiндiден кристализаторға лимон қышқылының кристалын енгiзгеннен кейiн
араластыру кезiнде және бiрте-бiрте температурасы 8-10°С ... ... ... ... ... ... ... бөлiп алады,
салқын сумен шаяды және кептiредi. Тауарлы ... ... 99,5% ... болу ... ... ... ... әдістемесі
Лимон қышқылы өндірісінде егіс материалын дайындауға үлкен ... ... л-1 және р-1 екі ... қолданылды. Л-1 штамын ... ... ... өсіреді. Өсірудің бірінші сатысында 5 Петри табақшасындағы
қоректік ортаға 25 мг-нан ... ... ... ... ... ... ылғалдылығы 95% 7 тәулік бойы термостатта ұстайды,
ал содан соң 2 ... ... ... ... ... ... ... жібек матадан жасалған фильтрге жинайды да, залалсызданған
құрғақ кюветаларға 5 мм етіп ... ... ... ... ... ... канидияларды дәл сондай қоректік ортада бірақ
үлкен залалсызданған ыдыста көбеюдің екінші сатасында қолданады. Дайын егіс
материалының ылғалдылығы 40-45% оны жұқа ... ... ... ... 2 тәулік бойы қалдық ... 25% ... ... штамын журавский ортасында көбейткен, канидияларды 8 тәулік ... және 2 ... ... ... өсіреді.
кестеде-егіс материалының негізгі қасиеттері (сипаттамалары) келтірілген.
| ... | ... |
| |Л 1 |
| |Р 1 |
| | | ... қышқылының көлемі 1м3-тен, |1500 |1200 ... г | | |
| | | ... ... ... ... |Жоқ |Жоқ |
| | | ... ... ... ... |0,8 |1,0 ... ... % | | |
| | | ... Канидия |85 |92 |
| | | ... 1г егіс ... ... ... |25·109 |30·109 ... | | ... ... ... оптималды жағдайда дайындалған алдын – ала
тексеру ферментациясымен анықтайды. Культивирлеу кезінде процеске ... ... ... ... ... көрсетілген.
сурет – Культивирлеу процесінде КЖ өзгерісі.
1-Л-1 штамы; 2-Р-1 штамы
сурет – Биомасса концентрациясына ... Kia ... ... ... 2-Р-1 ... – Биомасса мөлшеріне 130 г/л қант ... ... ... орта ... ... ... ... 2-р-1 штамы
4-сурет – Қабатының биіктігі 12см мелассада қант концентрациясының биомасса
мөлшеріне әсері.
1-Л-1 штамы; 2-Р-1 штамы.
5-сурет – Калий ... ... ... ... лимон
қышқылының шығыны.
1-Р1 штамы; 2-Л1 штамы.
сурет – Лимон қышқылы концентрациясының КЖ-ға оның шығымына әсері.
1-Р-1 штамы; 2-Л-1 штамы.
Қорытынды
Біз осы ... ... ... ... ... ... және беттік
культивирлеу технологиясымен ... Біз ... ... ... қолдана отырып, жоғары ... ... ... ... ... ... ... дейін тотығуы зең
саңырауқұлақтарының, соның ішінде аспергиллус нигердің катысуымен ... ... ... техникалық жолмен лимон қышқылын өндіруге
қолдана-ды. Соңғы кездерде лимон қышқылы жемістерден алынатын еді. ... 7 — 9 ... ... ... ... Ал ... ... қышқылымен
қамтамасыз ету үшін біраз мөлшерде жемісті ... ... ... еді. ... жағынан тиімсіз.
Лимон қышқылын алу үшін алдымен аспергиллус нигер сацырауқұлағын
құрамында қоректік ... ... Екі ... соң бұл ... ... қалың қыртыс түзе өседі. Қанттың жалпы мөлшерінің 50 — 60
проценттейі лимон қышқылына ... ... әрі ... ... ... мақсатқа жұмсалады.Қазір аспергиллус нигерді сиымдылығы үлкен
ферменттерде ауа үрлеу арқылы есіреді. ... ... ... ... ... ... ... бірге оның сапасын да жақсартады.
Ферменттер таза ... оған ... ... ... ... тамақ өнеркәсібінде кеңінен қолданылады. Ол медицинада
да пайдаланылады.
Қолданылған әдебиеттер
1. М. ... А. ... ... А.А, ... Л.И.
Производства кормавых дрожжей – М:Лесная промышленность,1986 г.
2. Забродский А.Г. Технология и контроль производства кормавых ... ... ... – М: Пищевая промышленость, 1980г
3. Боборенко Э.А. ... и ... ... ... 1991г
4. Бочярова. Н.Н. Микрофлора дрожжевого производства-М: ... ... ... Л.И. ... ... ... ... Калунянс К.А. Микробные ферментные препораты – М: ... ... ... А.Ю. ... микробиологий, санитарии и гигиены пищевой
промышлености-М: Пищевая промышленость, 1994г
8. Воробьева Л.И. ... ... ... промышленость
1993г
9. Калунянс К.А. Микробные ... ... – М: ... ... ... және ... кальций криссталын шаю
Кальций цитратын тарату
Фильтрлеу
Лимон қышқылының ерітіндісін 1 рет ... ... ... 2 рет ... шаю және ... ... нейтрализациялау
Фильтрлеу
Ферментация
Егуіс
материалы
Зарарсыздандырылған ауа
Қоректік орта

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өсімдік жасушаларын биосинтездік өнеркәсіпте пайдалану6 бет
Тоқыма және кілем өнеркәсібі кәсіпорындарының дағдарысқа қарсы басқаруын бағалау37 бет
Өнеркәсiптiк меншiк объектiлерiнiң патенткеқабiлеттiлiгiнiң талаптары30 бет
Ірі қара, ұсақ малдардың бауырын тексеру7 бет
Ірі қара,ұсақ малдардың бауырын тексеру3 бет
Ірі қара,ұсақ малдардың бауырын тексеру жайлы4 бет
Адам инсулинінің гендік инженериялық синтезі4 бет
"Жігер Ақ" сүт өнеркәсібі кәсіпорындарының қазіргі жағдайы және даму тенденциялары23 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2. Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері5 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2.санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь