Құрбан айт – ұлттық мереке

Құрбандық шалу
Құрбан – араб тілінде “жақындау” дегенді білдіреді, яғни жасаған сауап істер арқылы жүректі тазартып, Аллаға жақындай түсу. Ал шариғаттағы терминдік мағынасы – “шарттарымен санаса отырып құлшылық ниетімен мал бауыздау” дегенге саяды. Құрбан айт күндері (алғашқы үш күні) шалынатын мал “ұдһия” деп аталады.
Құрбандық шалу мәнісінің кеңдігін ұғыну үшін діннің не екенін, құлшылықтың не үшін жасалатынын жақсы білген жөн. Мына кең-байтақ ғаламды жаратқан Құдіретті Ие жер бетіндегі саналы пенделерін бекерге жаратпаған. Олардың қоғам құрып, дұрыс өмір сүруі үшін тура жол көрсетіп дін жіберген. Қасиетті кітабы Құранда “Мен жындар мен адамдарды (Мені танып), маған ғана құлшылық жасасын деп жараттым” (“Зарият” сүресі, 56-аят) деп білдірген. Демек, құлшылық жасаудың түп мәні – Жасаған Иенің жарлығына бағыну, разылығына ұмтылу, сауап жинау.
Құрбандық шалу тек мал бауыздаумен ғана шектелмейді. Онда адамның ішкі ниеті, шын пейілі, дінге бекемдігі, тақуалығы, басқаларға жанашырлығы таразыға түседі. Сондай-ақ пенденің пендешілігі мен мәрттігі, сараңдығы мен жомарттығы да сыналады.
Мұсылман адам қара бастың қамын ғана ойламауы тиіс. Өзім ғана ішсем, жесем, өзім тоқ болсам болды, басқалар не болса ол болсын деген түсінік оған жат. Өйткені, “Көршісі аш кезде өзі тоқ түнеген адам бізден емес”, “Өзіңе тілеген жақсылықты басқаға да тілемейінше шынайы мұсылман бола алмайсың”, “Мұсыл­мандар бір дене тәрізді, бір жері ауырса, басқа мүшелерінің де мазасы кетіп, ұйқысы қашады” деген Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) хадистері күллі мұсылман жұрт­шылығын бір-біріне жанашыр болуға, қамқорлық жасауға, қиналғандарға көмектесуге, жағдайы нашарларға қарасуға, өзара мейірімді болуға шақырады.
Құрбан айт – мұсылмандардың ұлық мерекесі. Ол күні Алла разылығы үшін мал шалынып, ақ түйенің қарны жарылатын күн. Қажылық өтеушілер Қағбаға жүзін қаратып, Арафатта жалбарынып, дұға оқиды. Дүйім мұсылман баласы пайғамбарлардың ісін қайта жаңғыртып, Алла жолында құрбандық шалу арқылы бір-бірін дінге беріктік танытуға шақырады.

Құрбандық шалудың үкімі
Қадірі асқан құрбан айтта құрбандыққа мал шалу – Ханафи мәзһабында (шамасы жеткендерге ғана) уәжіп.

Уәжіптігінің аят-хадистердегі дәлелдері төмендегідей:
Алла тағаланың Құран Кәрімде: “Намаз оқы және құрбан шал” (“Кәусар” сүресі, 3-аят), – деп бұйыруы құрбан шалудың уәжіптігін білдіреді.
Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) “Кімде-кім мүмкіншілігі бола тұра құрбан шалмаса, біздің намаз оқитын жерімізге жақындамасын!”, – деп бұйырған. Әрине, мұндай қатаң ескерту, кем дегенде, құрбан шалудың уәжіптігін білдірсе керек.
Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) “Құрбан шалыңдар! Өйткені ол Ибраһим бабаларыңның сүннеті”, – деуі құрбан шалудың уәжіптігіне қайшы емес. Неге
        
        ҚҰРБАН АЙТ – ҰЛТТЫҚ МЕРЕКЕ
Құрбандық шалу
Құрбан – араб тілінде “жақындау” дегенді білдіреді, яғни жасаған сауап
істер арқылы жүректі тазартып, ... ... ... Ал ... ... – “шарттарымен санаса отырып құлшылық ниетімен мал
бауыздау” дегенге саяды. Құрбан айт күндері (алғашқы үш ... ... ... деп ... шалу мәнісінің кеңдігін ұғыну үшін діннің не екенін,
құлшылықтың не үшін ... ... ... жөн. Мына ... ғаламды
жаратқан Құдіретті Ие жер бетіндегі саналы пенделерін бекерге ... ... ... ... өмір ... үшін тура жол көрсетіп дін жіберген.
Қасиетті ... ... ... ... мен ... ... ... маған ғана
құлшылық жасасын деп жараттым” (“Зарият” сүресі, 56-аят) деп ... ... ... түп мәні – ... ... жарлығына бағыну,
разылығына ұмтылу, сауап жинау.
Құрбандық шалу тек мал бауыздаумен ғана шектелмейді. Онда ... ... шын ... ... ... ... басқаларға жанашырлығы
таразыға түседі. Сондай-ақ пенденің пендешілігі мен мәрттігі, сараңдығы мен
жомарттығы да сыналады.
Мұсылман адам қара бастың қамын ғана ... ... Өзім ғана ... өзім тоқ ... ... басқалар не болса ол болсын деген түсінік
оған жат. ... ... аш ... өзі тоқ ... адам ... ... тілеген жақсылықты басқаға да тілемейінше шынайы мұсылман бола
алмайсың”, ... бір дене ... бір жері ... ... де мазасы кетіп, ұйқысы қашады” деген Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.)
хадистері күллі мұсылман жұрт­шылығын бір-біріне ... ... ... ... көмектесуге, жағдайы нашарларға қарасуға, өзара
мейірімді болуға шақырады.
Құрбан айт – мұсылмандардың ұлық ... Ол күні Алла ... ... ... ақ түйенің қарны жарылатын күн. Қажылық өтеушілер Қағбаға
жүзін қаратып, Арафатта жалбарынып, дұға ... ... ... ... ісін ... жаңғыртып, Алла жолында құрбандық шалу ... ... ... ... ... ... үкімі
Қадірі асқан құрбан айтта құрбандыққа мал шалу – Ханафи ... ... ... ... ... ... ... тағаланың Құран Кәрімде: “Намаз оқы және құрбан ... ... ... – деп ... ... ... ... білдіреді.
Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) “Кімде-кім мүмкіншілігі бола тұра құрбан
шалмаса, біздің намаз ... ... ... – деп ... ... қатаң ескерту, кем дегенде, құрбан шалудың ... ... ... ... шалыңдар! Өйткені ол Ибраһим
бабаларыңның сүннеті”, – деуі құрбан шалудың уәжіптігіне қайшы ... ... ... ... ... – жол ... мағынаны білдіреді. Яғни,
бізге уәжіп ретінде міндеттелген құрбан шалу – ... (а.с.) ... жолы ... ... ... құрбандық шалуға байланысты мынандай аяттарды келтіруге
болады: “Әрі барша ... ... ... олар жаяу ... ұзақ ... түйемен саған келсін. Келгесін олар ... ... ... пайдаларын көрсін. Алладан өздеріне ризық ретінде ... ... ... күндерде Алланың атын айтып, құрбандық шалсын. Оның етінен
өздерің де ... ... де ... ... ... ... шалу ... уәжіп?
Төмендегідей төрт шартқа ие жандарға құрбан шалу уәжіп:
1. Мұсылман болуы; 2. Ақылды және балиғат жасына ... ... ... жолаушы болмауы; 4. Негізгі қажеттерден тыс нисап мөлшеріндегі
қаржыға ие болуы.
Нисап мөлшері – 85 грамм алтын яки ... ... тең ... ақша.
Зекет ғибадаты сияқты құрбанның уәжіп болуы үшін нисап мөлшеріне ... бір жыл толу шарт ... ... ... ... міндетті түрде ниет ету
керек. Өйткені, малды ғибадат үшін соятыны секілді, тек қана еті үшін ... ... ... ... ... қолында жоқ адамдарға құрбандық ... ... ... ... құрбандық шалуына рұқсат. (М. Исаұлы, Қ.
Жолдыбайұлы, Ислам ғылымхалы, “Нұр-Мүбәрәк” баспасы, Алматы, 2008, 397-б.)
Құрбандық шалудың қысқаша тарихы және айт ... ... ... ... ... Абыл мен ... кімнің ақтығын анықтау
үшін құрбандық мал шалғандары, соңында Абылдың ... ... ... ... ... 27-аят). Осы оқиғадан бастау ... шалу ... ... ... Жаратқанның елшілері арқылы жүздеген
жылдар бойы жал­ғасып, Ибраһим (а.с.) мен Исмаилдың (а.с.) ... ... ... мен ... ... құрбандық оқиғасы
Ибраһим (а.с.) пайғамбар өзінен кейін халықты тура жолға бастайтын
ізгі ұрпақ ... көп жыл бойы Алла ... ... Бұл ... ... ұрпақ сүюден үміті үзілген қарттық шағында қабыл ... ... ... ... ... ... ... құрбандыққа
шалғалы жатқандығын көрді.
Өз бауыр етің балаңды өз ... ... ... ... Мына ... ... басқаны несі?! Белгінің Жаратушыдан келгеніне ... ... ... оны ... ... Не де ... нар
тәуекел! Алланың берген жаны Аллаға аманат.
Баласына мейірлене көз тастады. Көңілі толқып, жүрегі елжіреп ... Жоқ! ... ... көнбеген жөн. Ұлы Жаратушы әмірі қайткенде
де сөзсіз ор­ындалуы тиіс. Көңілін көптен ... ... ... ... айтпақшы болып оқталғаны сол еді, тұтығып, тілі күрмеле берді. Ақыр
соңында тәуекелге бел буды. ... ... ... әмірімен сені құрбандық
шалуға ниеттеніп, бауыз­дайын деп жатыр ... ... не ...... әкесінің ойын түсінді. Жүзіне тесіле қараған ... ... ... Хақ ... ... не болса да орында. Мен де сабырлылық,
шыдамдылық танытармын. Тәуекел ет”, – деді ... мен бала ... ... ... Ұлы Жаратушыдан келгенін жете
ұғына білді. Сол үшін де кессең мойным міне деп ... ... ... қанша
қайралса да пышақ өтпей қор қылды. Сонда да жалтармады. Алланың әміріне
толықтай мойынсұнды. ... ... да ... ... ... ... ... Ибраһим! Сен көрген түсіңе адалдық таныттың. Міндетіңді
орындадың. Исмаилдың ... ... ... ... деп ... ... жақсы құлдарды осылайша марапаттаймыз!” Иә, Алла ... ... ... ... ... ... Ол тек Ибраһим пайғамбардың
өзіне адалдығына, әмірін қалтқысыз орындауына тәнті болуды қалады. Нағыз
тәуекел ете ... ... паш ... ... Алла ... ... еті мен жүні де ... емес екені белгілі. Алла тағалаға ... ... мен кең ... ... Иә, солай. Қартайып көрген
қызығы, жалғыз тұяғы, асылдың сынығы, құлдығы ... үшін ... ... де болса құрбан етуге бар еді. Өйткені, оны өте қатты жақсы көретін.
Ал Аллаға деген махаббат балаға ... ... ... ... ... еді. Алла соны ұқтырды. Алла жолында, Алланың үкімін орындауда басқа
дүниелік ештеңенің оның орнын баса алмайтындығын көрсетті. Бұл ... ... еді. ... ең ... да. ... ... кітапшасы, Алматы,
2007)
Ибраһим пайғамбардың кезінде құрбан шалу қажылықтың бір шарты ретінде
сүннетке ... ... елші ... ... де (с.ғ.с.) жетті. Осы
кезден бастап құрбан шалу қажылықтың бір рәсімі ғана емес, бүкіл ... ... ... түріне айналды.
Мекке кезеңінде түскен “Кәусар” сүресінде “Расында біз саған ... ... сен де (осы ... ... ... Раббың үшін
намаз оқы және құрбан шал” (“Кәусар” сүресі, 1-2-аяттар ) деген бұйрық бар.
Осы бойынша дұха ... ... (Күн ... бойы ... тас ... ... кезеңде оқылатын нәпіл намаз) оқу және ... шалу ... ... жеке ... ... етілген болатын. (“Зейлай, Набур-
райә”, 4/206)
Хазірет Ибраһимнен (а.с.) бері келе ... ... ... (һәди) шалу Алла Елшісі (с.ғ.с.) Мәдинаға қоныс аударғаннан кейін,
хижраның екінші жылы ... тыс ... да ... ... Осы ... айт ... оқу және құрбан шалу уәжіп ретінде
бекітілді.
Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) Мәдинаға қоныс аударып ... ... ... келе ... екі ... бар еді. ... ... мерекелердің мәнін білуге құмартты. Олар бұрынғы жәһилия кезінен бері
осы күндері де ... ... ... ... Сонда
Пайғамбарымыз (с.ғ.с.): “Алла тағала осы екі мерекенің орнына одан да артық
екі мейрам сыйлады, олар: құрбан айт пен ... ... – деп ... ... ... осы екі күн ... ұқтырды.
Кезінде Ибраһим (а.с.) пайғамбар сүйікті ұлы құрбандықтан аман
қалғанда қуанып, осы күні ... ... ... ... ... жо­ғарыда атап өттік. Ал адамзаттың ... ... ... ... орнына “Кәусар” (араб тілінде “көп, мол” ... ... әрі сол үшін ... ... ... оқып, құрбандық
шалу арқылы осы күнді атап өту ... аят ... ... ... ... ... ... екі ұрпақ берілсе (Ысқақ пен Исмаил),
Алла Елшісіне (с.ғ.с.) иман жолы ... ... ... яғни ... ... ... ... мағынасы “үмбеттің көптігі” ... бұл ... ... ... ... ... бола ... Ұрпағын
жалғастыратын Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) өз ұлдары шетінеп кете ... ... өзі оған ... ... ... (М. Хуб, Хер ... ... 2006, 32-33-б).
Құрбандық шалудың пайдалары мен хикметтері
а) Алла тағаланың әмірлерін қалтқысыз ... ... ... ... ... ... ... Құрбан шалу да – Алла
тағаланың арнайы бұйрығы. Сол себепті бұл бұйрықты шын ықыласпен ... ... ... ақыретте жүзі жарқын болады, мол ... ... ... бұл ... ... деп түсіндіреді:
“Адам баласы құрбан айт күні ... ... қан ... да ... ... Алла ... ... емес. Қаны ағызылған мал қиямет күні
мүйіздері, ... және ... ... ... қан ... ... Алла ... құзырында үлкен мақамға жетеді. Сондықтан
құрбандарыңды көңіл риза­шылығымен шалыңдар”. ... ... ... Алла ... үшін ... ... әрбір қылшығы үшін
сауап бар екенін былай деп сүйіншілеген: “Сахабалар Расулімізге (с.ғ.с.):
– Уа, ... ... ... деген не? – деп сұрақ қойды.
– Құрбандық – сендердің Ибраһим (а.с.) бабаларыңның сүннеті, – ... Одан ... ... сауап бар?
– Әрбір тал қылшығы үшін сауап аласыңдар.
– Қойдың жүнінен ше?
– Қойдың жүнінің әрбір тал қылшығына да сауап жазылады”.
Алла разылығы үшін ... ... ... құрбандық мал ақыретте
қылдай жіңішке, ... ... ... ... ... көп ... бұл жайында өз хадисінде былай дейді: “Құрбандыққа малдың ең
жақсысын, көзге жұғымдысын таңдаңдар, өйткені ол – ... ... ... Алла ... ... ... құрбандарымыздың ағызылған
қанына немесе етіне мұқтаж емес. Біздің ... ... еті ... Алла ... ... жетпейді. Бірақ біздің оның әмірін ләббайк деп
құлдық ұрып орындауымыздағы ықылас-ниетіміздің Алла Тағалаға ... ... ... ... Бұл шындықты Құран Кәрім былай деп
баяндайды: “Олардың ... ... ... де, ... да Алла тағалаға
жетпейді. Бірақ Оған сендердің тақуалықтарың ғана жетеді”.
ә) Құрбан шалу – Ибраһим пайғамбарымыздан (а.с.) ... келе ... Иә, ... ... (а.с.) Алла ... әміріне
мойынұсынып, бауыр еті баласы Исмаилды Ұлы Жаратушысының жолында пида ете
алатындығын паш ету ... қиын ... ... еді. Міне, құрбан шалу сол
бір ғибратты оқиғаның ұмытылмас ... Адам ... ... айтта құрбан шалу арқылы Ұлы Жаратушысының өзіне
бер­ген сансыз нығметтерінің шүкірін өтеп, ... ... ... Табиғатында өзімшілдік, сараңдық, дүниеқоңыздық секілді жағымсыз
қасиеттері бар адам ... ... ... тек қана Алла ... ойлайды. Бір малын қиып, кедей және мұқтаж бауырларына ... ... ... қы­лықтарын бауырмалдық, жомарттық, кішіпейілдік секілді
жақсы қасиеттермен алмастырады.
г) Дүние жүзінде жыл сайын миллиондаған мал ... ... ... сол
сойыл­ған малдың еттері кедей-кепшіктердің бәріне жете бермейді. Міне,
құрбан айтта осы ... ... ... ... ... ойластырылады. Ең
болмаса бір тойындырып, олардың жүзіне шаттық сыйлайды. Әр күні ... ... ... ... ... жанашырлық танытып, қол ұшын беру
қандай ғанибет! Алла ... ... ... ... ... қылып,
көңілімізді шаттандырсын! Әмин! (“Құрбан айт” кітапшасы, Алматы, 2007).
Құрбандық шалу – берекетке себеп
Алла тағала былай дейді: “Әрі барша адамдарды ... ... ... ... ұзақ ... ... ... саған келсін. Келгесін олар
мұның өздеріне ... ... ... ... ... ризық ретінде
берілген құрбандық малдарды белгілі күндерде Алланың атын айтып, құрбандық
шалсын. Оның етінен өздерің де жеңдер, ... де ... ... ... ... құрбандыққа шалынатын малдың Алладан берілген несібе
екендігі айтылуда. Айт күндері құрбан шалу – ... Ал ... ... ма­ңызды жәйт оны – Аллаға арнап сою. Ниеттің адалдығы жай ғана ... ... ... ... шалынған мал – Жаратушының берген
рызығы болғандықтан етін сол ... ... қоса ... ... Күн­делікті өмірде жағдайы тым нашар адамдардың бар екенін ұмытпаған
жөн. Сон­дықтан мұсылман ғалымдарының айтуынша, шалынған ... ...... ... ... ...... Әбу Ханифаның айтуынша,
жеуге де, таратуға да ... ... ол ... ... ... түрі ... ... етпейді. “Пақырды тойдырыңдар” ... ... ... ... мағына­ны білдірмейді. Өйткені, сахабалар құрбанның етін
бай, кедей көрші-қолаң мен ту­ыстарына да ... Осы ... ... ... айт күндері ша­лынған миллиондаған құрбанның еттері бай-
кедей, ... ... ... ... бүкіл адамзатқа
сый ретінде қабылданып, осы үлкен жақсы­лықты нәсіп еткен Раззақ ... ... ... ... ... бұл ... кең ... атап өтілуі
тиіс.
Бұрынғы кезге қарағанда, біз бүгінгі күні діни құндылықтарымызды
насихаттауға, ... шалу ... ... ... ... ... ... анағұрлым көбірек
мұқтажбыз. Оның төмендегідей өзіндік себептері де жоқ емес:
*Жеке адам тұрғысынан ғана ... ... ... экономикалық,
тіпті бұл дүние мен о дүниенің игілігіне бөлену тұрғысынан құрбандық ... ... ... ... ... ... мықтап
орнықтыру;
* Алла тағалаға ең ұнамды ғибадат болғандықтан уәжіп ... бір ... ... ... ... ... қоса шалып, осы ізгі істің
өрісін кеңейту, сауабын арттыра түсу;
*Еліміздің ертеңі үшін ... да ... ... өсіп ... ... ... ... ілім ордаларына, діни сауат ашу
мақсатында қызмет ат­қаратын білім ошақтарына қолдау ... ... ... шалудың мұсылмандық міндет екенінен ... ... жоқ ... атынан да Пайғамбарымыз секілді құрбандық
шалып сүннетті орындау;
*Құрбандыққа шалынған малдардың еттерін тарату арқылы бүкіл адамзаттың
жү­регінде асыл дініміз исламға деген ... ... ... ... ... ... еті не қаны емес, құлының ниеті
екенін жақсы білу.
Жоқ-жітіктің атынан құрбан шалу ... ... ... ... ... құрбандық
шалуға жағ­дайы жоқ адамдардың атынан да мал сойған.
Бұл жайлы Жабир (р.а.) былай дейді:
“Хазірет пайғамбармен бірге мешітте едім. ... ... ... ... ... ... өз қолымен бауыздады. Бауыздап жатқанда:
“Бисмиллаһи, Аллаһу акбар! Бұл менің атымнан және үмбетімнен құрбан ... ... ... – деді”.
Жабир (р.а.) арқылы жеткен тағы бір ... ... және ... ... ... ... ... екі құрбандық
шалғандығы да айтылады.
Сондықтан да жағдайы бар мүминдер ардақты пайғамбарымыздың ұмыт болып
бара ... осы бір ... ... жан ... тырысқаны жөн. (М.Хуб, Хер
йөнииле құрбан, 114-116-б).
Айт күнгі тазалық
Құрбан ... ... жоқ ... ... және бір ... ол ... күні жуынып-шайынып, тазалану. Себебі, бұл тазалық оларға құрбандық
шалғандай сауап әкеледі.
Абдуллаһ ибн Амр ... (р.а.) ... ... ... “Құрбан (айт) күнін мереке ретінде атап өтуге ... ... ... ... Алла тұтас үмбет үшін мереке қылды”, – деді.
Осы кезде бір кісі: – Уа, Алланың Елшісі! Менде елдің аманат ... ... ... мал жоқ, сол ... ... бола ма?”, – деп
сұрады. Оның ... ... ... ... ... Алла ... (с.ғ.с.):
“Жоқ, шаш-тырнағыңды қысқартып, мұртыңды алып, ұятты жердің түгін
қырын­ғаның да жеткілікті. Бұл Алла есебінде сен үшін ... ...... кісі ... шала ала ... шалу – ... бар ... адамға уәжіп. Ислам дінінде
әйел ... ... ... ... жауапкершілік иесі болып
саналады. Сол себепті егер ... ... ... ... ғана ... ... ... (Шариғатта байлық болып саналатын мөлшер. Ол
мөлшер жоғарыда берілді) асса, әйелдің жеке өзі ... ...... ... ... және ... ... келген мал құрбандыққа жарамайды. Құрбандық ретінде шалынатын
малдың ерекшеліктері мынадай болуы қажет:
1. Құрбандыққа қой, ешкі, сиыр, түйе ... ... ... Ал ... ... ... елік ... т.б. аң-құстар құрбандыққа жарамсыз.
Бұларды құрбандық ретінде шалу ... ... ... ... ... мұнда мәжусиларға (отқа табынушылар) еліктеушіліктің нышандары
бар. Қой, ешкі, сиыр және ... ... де, ... да құрбандыққа
жарамды.
2. Құрбандыққа жарайтын қой мен ешкі ең кемі бір жасар болуы қажет.
Дегенмен алты ... қозы бір ... қой ... ірі, қоңды болса құрбандыққа
жарамды. Ал ешкінің міндетті түрде бір жасқа толған болуы қажет. Сиыр ... түйе бес ... ... құрбандыққа шалуға болады.
3. Құрбандық малдың дені сау, етті және дене мүшелері ... ... Оның ... ... ... шалуға кедергі келтіретін кемшіліктер
болмауы қажет.
4. Құрбандық мал ғибадат ретінде бауыздалуы шарт. Шын мәнісінде Алла
пенделердің құлшылығына да, ... ... да зәру ... ... шалудың
бізге мәлім әрі беймәлім көптеген пайдалары мен хикметтері бар. Дегенмен
негізгі ... – Алла ... ... ... Мал ... ... ... алынатындығы Құран Кәрімде былайша ... ... еті де, қаны да ... ... ... Оған ... нәрсе – жүректеріңізге ұялаған тақуалық, Аллаға деген құрмет”.
(“Хаж” сүресі, 37-аят).
Құрбандық ... ... – Алла ... ... мойынсұнған жан. Сондықтан да
Раббысына жасайтын ғибадатын өз ойынша емес, ... ... ... ... Бұл ... Құран Кәрімде: “Кімде-кім Алланың нышандарын
(белгілерін) ұлықтаған ... ... бұл ... ... ... ... сүресі, 32-аят). Сондықтан да Алла тағала мән ... ... де ... ... өте ... тұрғыда Пайғамбарымыздың (саллаллаһу аләйһи уәсәлләм):
“...Құрбан шалатын адам пышағын жақсылап ... ... ... ...... мына бір ... астары терең.
Мүмкін болса құрбандық шалатын жан өз ... өзі ... ... ... іс). ... ... беру арқылы басқа адамға да
бауыздатуға болады. Құрбандық шалатын жанның ... ... ... шалған кезде төмендегі жәйттерге де назар аударған жөн:
Құрбан шалынатын жердің таза болуына көңіл бөлу
Құрбан шалатын жерге ... ... ... ... ... ... сол жағымен жатқызу
Төменде келтірілген аяттарды мал бауыздалмай тұрып оқығаны абзал:
“Жүзімді мені керітартпа діндерден алыстатып, ... және ... ... раббысына бағыттадым” (“Әнғам” сүресі, 79-аят).
“Былай де: “Менің намазым да, түрлі ғибадаттарым да, ... мен ... ... ... раббысы Аллаға тән. Оның серігі жоқ. ... ... осы. Оған ... ... бас иген де ... ... сүресі, 162-163-
аяттар).
Осы аяттар оқылғаннан кейін немесе бұл аяттар мен дұғаларды ... Алла ... ... ... ... ... (с.ғ.с.) қабыл
алғаныңдай менен де қабыл ала ... деп, яки ... ... дұға ... Кейіннен “Аллаһу акбар!” және “Лә иләһа иллаллаһ” деп айтылады.
Құрбан шалатын адам малды қинамай жұмсақ бауыздауға көңіл бөлуі керек.
Мал­дың көзінше жалаңдатып ... ... ... ... ... ... тиіс.
Малды құбылаға қарата жатқызғаннан кейін оң ... ... ... деп ... Құрбандық малды басқа адамға бауыздатқан кісі мал
бауыздалып жатқанда “Бисмиллаһи, Аллаһу акбар” деп қоса ... жөн. ... кісі ... біле тұра ... ... деп ... ... бойынша ол малдың еті желінбейді).
Малдың жаны бойынан толық шығып болғанға дейін оның терісін ... ... қаны ... ағып ... ... ... ... сол маңайдың тазалығына да көңіл бөлу керек.
Малдың қан-жынын ашық-шашық далаға қалдырмай, ... ... жөн. Бұл ... ... әрі ... ... деген құрметтің белгісі.
Құрбандық шалудың уақыты
Ғибадат Алла тағала талап ... ... ... және ... шарт. Сондықтан құрбанның дұрыс болуы үшін діни ... ... ... ... ... ... ... құрбан айттың бірінші күні айт намазынан ... ... ... күні ... аз ... қалғанға дейін жалғасады.
Жарықтандыру жүйесі нашар орындарда түрлі қателіктерге жол бермеу үшін
түнде ... шалу ... ... ... Ал ... ... ... түнде де құрбандық шалына береді. Құрбан айтқа арнап
алынған мал құрбан айтта ... ... өзін ... ... атау
қажет.
Үзір себептерге байланысты құрбан айт намазына бара алмай қалған
адамның, намаз оқып ... ... ... кейін құрбанын шала беруіне
болады. Пайғамбарымыздан (с.ғ.с.) құрбан шалудың ... ... ... риуаят етілген. Бәрә ибну Азибтің риуаяты бойынша:
“Алланың ... ... ... ... ... бұл ... жасай­тын ісіміз – намаз оқу, сосын қайтып келіп, құрбанымызды
шалу. Кім осылай ... ... ... ... Ал ... ... ... шалатын болса, бұл құрбанының отбасына ... ... жоқ. ... ... ... мүмкін емес”. Басқа бір хадисте:
“Кімде-кім намаздан бұрын құрбанын шалса, қайтадан шалсын”, – деп, ... ... ... ... ... ... ... малдың еті мен терісі
Бай болсын, кедей болсын құрбан айтта шалған құрбандығының етін жеуіне
болады. Құрбандыққа шалынған ... етін үш ... ... ... ... Бір ...... көршілеріне бай болса да ... ... ...... және ... ... ... бөлігі –
өзінің отбасына, бала-шағасына тиесілі. Бірақ шалынған малдың етін түгелдей
кедей-мұқтаждарға ... да ... Егер ... ... адам ... ... және отбасында адам саны көп болса онда құрбандықтың етін
түгелдей өзінің отбасына да ... ... Алла ... ... ... еті ... былай дейді: “Құрбанның етінен өздерің жеңдер әрі
міскіндер мен кедейлерге жегізіңдер”. ... ... ... ... ... уәсәлләм) шалған құрбанының етін қалай
таратқандығы турасында Ибн ... ... деп ... етті: “Пайғамбарымыз
(саллаллаһу аләйһи уәсәлләм) шалған ... ... ... – отбасына,
үштен бірін – кедей көршілеріне, қалған үштен бірін садақа ... ... ... болсын құрбандыққа шалынған малдың етін, терісін,
сирақ-басын және сүтін сату – мәкрүһ. ... ... ... ... ... құны ... садақа ретінде беріледі. Құрбанға
шалынған малдың ешқандай бөлшегінен ... ... ... төлеуге
болмайды.
Хазірет Әлидің былай дегені риуаят етілді: ... ... ... ... ... ... ... уақытта басында тұруымды және
терілері мен жүндерін таратуымды әмір етті. Олардың ешбір нәрсесін қасап
ақысы ... ... ... тыйым салды. “Қасап ақысын біз өзіміз ... ... ... ... ... ... ... қайырымдылық
қорларына бе­руге болады. (Ислам ғылымхалы, ... ... ... бола ... ... ешкі ... ұсақ ... құрбандық ретінде тек бір адам ғана
шала алады. Ал түйе немесе сиыр секілді ірі қара малдарды бір ... ... ... бірігіп немесе бір адам жеке өз атынан да соя ... ... ... кісілердің барлығының ниеті құрбандық құлшылығын өтеу
мақсатында болуы керек. Егер осы адамдардың ішінен ... ... ... алу ... ... барлығының да құрбандығы құрбандық ретінде
саналмайды.
Марқұм болған кісінің атынан құрбан шалуға бола ма?
Кез келген ... ... ... туысына немесе қадір ... ... ... ниетімен құрбандық мал шалуына болады. ... ... шалу ... ... кісі ең ... өз ... құрбандық
шалуға тиіс. Осыған дәлел ретінде Әбу Дәуд өзінің “Сунән” атты ... ... ... ... ... ... деген бөлімінде мына хадисті
келтіреді:
“Әзіреті Әли (р.а.) біреуін өзі үшін, екіншісін Пайғамбарымызға атап
екі ... ... ... себебін сұрағандарға ол: “Алланың Елшісі
кеудемде жаным бар кезде Өзі үшін құрбандық шалуымды өсиет етіп ... ... ... берген екен”.
Бұл жерде мына мәселеге де басты мән беру керек; егер қайтыс болған
кісі өз аты­нан арнайы ... ... ... етіп айтып кеткен болса, бұл
құрбандық осы айт күндері шалынуы тиіс. Құрбандық шалған адам оның етін ... Оның етін ... ... ... Егер ... болған кісі арнайы
өсиет етпей, бірақ сөйте тұра оның ... ... ... ... ... да оның ... әлгіндей болады.
Ал марқұм өсиет етпеген, бірақ сіз ізгі ... өз ... ... ... оны ... айт ... немесе басқа кез келген уақытта шалуға
болады. Мұндай құрбандықтың етін жоқ-жітікке таратуға да өз отбасыңызға ... ... ... дүниеге келгенде шүкіршілік ретінде шалынатын құрбан “ақиқа”
деп аталады. “Ақиқа” сөзі – араб тілінде жаңа туған сәбидің шашының ... ... ... шалу – ... ... Ардақты Пайғамбарымыз
(с.ғ.с.) немерелері Хасан мен Хүсейін туғанда қошқар шалған. Сондай-ақ
үмбетіне ұл не қыз ... ... шалу ... ... ... ... бұл ісі діни талап емес, ондағы
мақсат – ... ... келу ... ... ... ... бауырластық қатынастарды нығайту.
Ақиқа құрбанын нәресте дүниеге келген жетінші күні шалу – ... іс). Дәл осы күні ... ат қою, ... ... ... салмағындай
алтын не кү­міс садақа таратуға кеңес берілген. Дегенмен, ... ... ... ... ... ... ... шалуға да болады.
Құрбандыққа жарайтын малдарды ақиқа құрбаны ... ... ... ... етін ... ... мүшелері өздері жейді, қаласа дос-
жаран, жоқ-жітікке садақа ретінде де таратуға болады.
Нәзір құрбаны
“Нәзір” – ... ... ... ... ... бір ісі ... я
болмаса былай да бір ақсарбас шалам дегендегі атаған малы. Ол – ... ... ... ... Мысалға, ауырып жатқан адам осы ... бір ... ... шаламын деп ниет етсе, ауруынан айыққан
жағдайда, бір қой ...... ... ... малдың етінен, шалған адамның өзіне,
балаларына, немерелеріне және әке-шешесіне ... ... ... ... садақа ретінде кедейлерге таратылуы ... ... бір ... аталмыш адамдар тарапынан ... ... ... бөлшектің құнын кедейлерге тарату керек. (Ислам ғылымхалы, 403-б).
Құрбан айт намазы
Айт – араб тілінде “мейрам” ... ... ... Айт ... уәжіптігі Құран мен сүннетте айтылған. Біріншісі – Рамазан ...... ... ... ... екі айт намазын оқығаны жайлы хабар “тәуатүр”
(бұлтартпас, анық) жолмен бізге жеткен. ... ... ... айт ...... ... жылындағы Рамазан айт намазы.
Бұл жайлы ибн Аббас: “Алла Елшісі (с.ғ.с.) Әбу Бәкір, Омарлармен бірге
Рамазан айт намаздарына ... ... да айт ... ... ... ... Басқа бір хабарда ибн Аббас: “Алла Елшісі (с.ғ.с.) айт
намаздарын азансыз, ... ... – деп ... ... ... парыз болған жандарға осы екі айт намаздары да – уәжіп.
Бірақ айт ... ... ... соң ... ... ... – сүннет.
Айт намаздарының алғашқы уақыты – күннің ... ... ... уақыт. Ол бесін намазы кіргенге дейін жалғасады.
Айт намазы – екі рәкат. Жамағатпен жария түрде оқылады. Азан мен қамат
оқылмайды. Имам ... ... ... айт ... ниет ... деп ниет етеді.
Жамағат “Екі рәкат айт намазына ниет еттім, ... ... деп ниет ... акбар” деп, ифтитах (ашу, бастау) тәкбірі алынады. Қолдар байланып,
имам мен жамағат бірге құпиялай “Субханака Аллаһумма” ... ... ... имам – ... жамағат – құпиялай “Аллаһу әкбар” деп, үш рет тәкбір
алады. Әрбір тәкбірді айтқанда ... ... ... екі жанына
түсіріледі. Әрбір тәкбірдің арасында үш тәсбих айтылатындай сәт ... ... ... ... байланып, имам “Ә’узу” мен “Бисмиллаһты”
құпиялай, одан кейін “Фатиха” мен ... ... ... ... ... жариялай “Аллаһу әкбар” деп рүкүғ пен сәждеге ... ... ... ... алып, имамға ұйыйды. Содан кейін екінші рәкатқа бастайды.
Имам құпиялай – Бисмиллаһ, ...... ... ... ... ... ... кейін осы жерде алғашқы рәкаттағыдай үш рет тәкбір алады.
Бұдан кейін имам – жариялай, жамағат – құпиялай “Аллаһу әкбар” деп, ... ... ... Одан ... ... ... “салауат”, “рәббәнә”
дұғасы оқылып, екі жаққа сәлем беріледі. Яғни, бұл айт намаздарының әрбір
рәкаттарында үш ... ... бар. Бұл ...... айт ... ... ... шығып, тіке ... екі ... ... Айт хұтпаларында тәкбірмен басталып, жамағат
та осы тәкбірге жайлап қосылады. Жұма ... ... ... ... ... ... нәрселер, бұл жерде де – мәкрүһ. Айт ... ... ...... ... ... айт ... ұмытып, “Фатиханы” оқып жатқанда
есіне түссе, дереу тәкбірлерді алып, “Фатиханы” қайта оқиды. Бірақ “Фатиха”
мен Құранды оқығаннан ... ... ... тек қана ... ... Қайта
оқудың қажеті жоқ. (М.Исаұлы, Қ.Жолдыбайұлы, Ислам ғылымхалы, 178-179- б.)
Құрбан айттың алғашқы күні
Құрбан айт – діни мереке. ... ... ең ... күні ... ... күні екендігі айтылған. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) бұл жайында:
“Алла үшін күндердің ішіндегі ең ұлығы – Құрбан ... ... және ...... ... ... ... күнінің артықшылығы мен ерекшелігі сол
күні Алла тағаланың разылығына бөленуге сеп ... ең ... ... ... ... ... үшін ... ретінде) қан шығарудан
ұнамды іс жоқ. Және ол (құрбан) қиямет күні ... ... ... ... “Адам баласы Құрбан айт күні қан шығарудан (құрбандық шалу) абзал
амал арқылы Алла тағалаға жақын болған емес. ... ... ... ... күні ... ... және ... келеді. Ағызылған қан жерге
тамбай тұрып Алла тағаланы құзырында ерекше ... ... ... да шын ... әрі ... құрбандарыңды шалыңдар”,– деп
құрбандық шалудың қаншалықты сауапты іс екенін шегеліп айтқан.
Құрбан айт ... ... атап ... ғұсыл құйынғаннан (денені толықтай жуу) кейін әдемі, таза
киімдерін киіп, үстіне хош иіс ... ... айт ... бару – ... ... жатады). Айт намазын оқығаннан кейін ... ... ... ... ... етін осы ... ... адамдарға таратады.
Айт күні мұсылмандар көрші-қолаң, туыс-туғанды қыдырыстап, “Айт құтты
болсын” айтысады. Айт күндері ... ... ... жылы ... ... ... ... Ренжіскен кісілер қайта табысып, Айтта бір-
бірін кешіріскен жөн. Ауырып жатқан ... ... ... ... ... ... жесір, мұң-мұқтаждарға қол ұшын беріп, көмектесе ... ... да ... ... ... өте сауапты істерге жатады.
Бұған қоса, ... ... ... ... ... ... ... болса да сәлем-сауқат, сый-сыяпат
жасап айт мейрамын ерекше өткізуге де ... ... ... ... жасау
қоғамдағы адамдардың бір-біріне деген жылылықтары мен сыйласымдықтарын
барынша арттырады.

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының ұлттық құқығы мен халықаралық құқықтың арақатынасы (басымдылықтың қалыптасу мәселелерi)278 бет
Ағылшындардың салт-дәстүрлері мен мерекелері4 бет
Балабақшадағы меркелереді өткізу және ұйымдастыру20 бет
Еңбекақы түрлері9 бет
Православиялық мейрамдар10 бет
Тамақтану мәдениеті8 бет
Шығыс Қазақстан облысының экологиялық жағдайы53 бет
Қытай20 бет
Ұлыстың ұлы күні Наурыз6 бет
Ұлыстың ұлы күні наурыз жайлы27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь