Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарығының дамуы және оны реттеу мәселелерi

Мазмұны
Кiрiспе

1. Бөлім. Бағалы қағаздар нарығы
1.1 Бағалы қағаздар нарығының пайда болуы.
1.2 Бағалы қағаздар нарығының маңызы

2. Тарау. Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарығының дамуы және оны реттеу мәселелерi
2.1 Бағалы қағаздарды шығару және оларды алғашқы нарықта орналастыруды ұйымдастыру
2.2 Бағалы қағаздардың қайталама нарығы қызметiне талдау

Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
        
        Мазмұны
Кiрiспе
1. Бөлім. Бағалы қағаздар нарығы
1. Бағалы қағаздар нарығының пайда болуы.
2. Бағалы қағаздар нарығының маңызы
2. Тарау. Қазақстан Республикасында бағалы ... ... және оны ... ... Бағалы қағаздарды шығару және оларды алғашқы нарықта орналастыруды
ұйымдастыру
2.2 ... ... ... нарығы қызметiне талдау
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кiрiспе
Қазақстан Республикасындағы қор нарығының қазiргi жағдайын қазақстандық
қор биржасының айналым динамикасына қарап нәтижелi ... ... ... операциялар көлемi сандық параметрлердiң өсiмiн ғана көрсетедi. Iс
жүзiнде ... ... өсiмi ... ... ... ... ... жалғаспай отыр. Басқа да мәселермен қатар акция ... ... ... ... орын ... ойымызша қор нарығы экономиканың нақты секторына ... ... ... ... ... ... ... банктiк несиелеу
механизмiне бәсекелес бағалы қағаздар ... ... ... көре ... ... ... ... құрылған, инвесторлар да бар. Тек
үшiншi бөлiм - эмитенттер жетiспейдi және ... ... ... ... көп ... ... тұрғанын айта кету керек. Бұл мәселелер
түйiнiн бiр жағынан - заң актiлерiнiң уақыт талаптарына толық ... ... ... қалып жатуы мен қабылданған заңдарда әмбебаптылықтың
жетiспеуiнен, екiншiден - эмитенттердiң қор ... ... ... ... ... ... механизмдерiнен табамыз. Мамандар пiкiрлерiне
сүйенсек мәселелердiң бiр тобы қор ... ... ... ... ... қаржы нарығында бағалы қағаздарға сұраныс ұсыныстан елеулi асып
түскен жағдай қалыптасқан. Сондықтан iшкi ... өз ... ... ... ... ... ... нақты
секторы құрылымдық қайта құруларды жүзеге асыру, өндiрiстi жаңарту мен
айналмалы ... ... үшiн iрi ... қаражаттарға мұқтаж болып
жатқанда бiздiң шетел экономикасын несиелеп ... ... ... ... қаржы нарығында қарқынды өсiп, көлемi ... ... бос ... ... бар. Сол ... ... қағаздар
нарығы арқылы экономиканың нақты секторына қайта бөлудi немесе капиталдың
қайта құйылымын ... ету ... ... ... ... болып
табылады. Инвестицияға деген қажеттiлiктi ең ... ... ... ... ... ... ... арқылы қанағаттандыру ұлттық
шаруашылықты ... ... келе ... тұсы деп ... ... ... ... нарығы
1. Бағалы қағаздар нарығының пайда болуы
Бағалы қағаздар белгiлi-бiр экономикалық мақсаттарға жетудiң, iрi
өндiрiстi, ... мен есеп ... ... ... ... ... шаруашылық жағдайында бағалы қағаздар ақша қаражаттарын жинақтау
процесiнде және оларды өндiрiс пен айырбас сферасында ... ... рөл ... ... дерлiк барлық топтарына немесе ... ... ... ... ... ... қалыптастыра
отырып, iскерлiк әрекеттi ынталандырады және ұлттық экономиканы ... ... ... ... ... ... ... әкелдi: нақты
капитал - өндiрiстiк қорлар, ақшалай түрде көрiнсе; жалған капитал – ... ... ... Ал ... ... пайда болуы несиелiк
туындады. Осыған орай ... ... ... ... ... ... ... капиталдың негiзгi қызметтерi: жинақтаушы және ақпараттық.
Соңғысы бағалы қағаздарға ... ... ... ... ... ... жағдайын, капитал салымдарының бағытын анықтауға мүмкiндiк
бередi. Жалған капиталдың қозғалысы бағалы ... ... ... ... қағаздар түсiнiгi экономикалық және заңды қатынастардың тығыз
өзара байланысын ... кең ... ... ... орай бұл құбылыстың
табиғаты жайында әртүрлi пiкiрлердiң орын алуы заңды нәрсе.
Бағалы қағаздар түсiнiгiн ең алғаш 1882 ж. ... ... ... бағалы қағазды жеке құқық туралы құжат ретiнде көрсетедi (“Werparier ist
eine Urkunde ueber ein Priatreht”).
Әртүрлi елдердiң заңдарында қабылданған құқықтық ... ... ... ... ... ... заң жүйесiнде басты орында
меншiк құқығы мен кепiл беру мәселесi алады. ... ... осы ... ... асуы үшiн қолданылады. Зат ретiндегi ... ... оның ... ... ... орай көптеген зерттеушiлер бағалы
қағазды көбiнесе заңды ... ... ... деп қарастырады.
М.Н. Чепурин мен Е.А. Киселеваның берген анықтамасы бойынша: “бағалы
қағаздар дегенiмiз – ... иесi мен ... ... иелiк ету немесе
қарыз қатынастарын куәландыратын құжат”.
А.В. Сидоровичтiң “Экономикалық теория курсы” атты еңбегiнде: бағалы
қағаз – ... ... ... ... ... сату-сатып алу
қатынастарының объектiсi ... құны бар ... ... ... - деп анықтама берiлген.
Ф.С. Карагусов пiкiрiне ... ... ... – оның ... ... мәмленiң жасалғанын куәландыратын заңды құжат.
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексiнiң 129 ... ...... ... мен мүлiктiк құқықтың мiндеттi реквизиттерi
сақталғандығын куәландыратын құжат болып табылады” деп анықжазылған. ... ... ... ... ... ... ... ойымызша бағалы қағаз – болашақта табыс алуға мүмкiндiк беретiн,
еркiн айналысқа түсе алатын, меншiктi басқаруды ... ... ... ... ... ... мазмұнын көрсете
алмайтындығын мойындаумыз керек. Бiрақ құқықтық формалардың экономикалық
қатынастарды ... ... ... ... жөн.
Бағалы қағаздар ұдайы өндiрiстiң натуралды – заттық тепе-теңдiгiн
өзгертудiң және ... ... ... ... ... кәсiпкерлiктi дамытудың, инновациялық ... ... ... ... болып табылады.
Қызмет ету бағытына орай бағалы қағаздарды экономикадық құндық
категория ретiнде қарастыу ... ... ... ... ... көрiнiсi жалған
капиталдың қозғалысы бейнесiнде болады. Қаржы капиталының пайда ... ... ... капиталдың қызмет етуiмен, яғни өндiрiстiк капиталмен тығыз
байланысты. өндiрiстiк капиталбағалы қағаздар түрiнде көрiне ... ... ... ... капитал өндiрiс құрал – жабдықтардан көрiнiс
тапса, бағалы қағаздар – тек ... ... ... ... ... рөлi – ... ... процесiн
қаржыландыру үшiн шағын жинақтарды жұмылдыру арқылы iрi көлемдi инвестиция
құру. Бұл ... ... ... ... қызмет ету бағытын
анықтап бередi. Жекешелендiрудiң тереңдеуi нарықтағы бағалы қағаздардың
мөлшерiнiң өсуiне ... ... ... ... Осы ... ... қалыптасуына әсер етедi.
Халықтың шағын жинақтары iрi капиталға айналып өндiрiске жұмсалынуы мен
қоғамдық ұдайы өндiрiс ... ... ... ретiнде орын алуы бағалы
қағаздарды ерекше инвестициялық тауарға айналдырады. Тауар ретiнде ... ... яғни ... ... түрiндегi табыс пен курстық айырма
компанияны басқаруға құқық (акция) бере ... ... ... ... құны да бар, ... ол өндiрiс, тасымал, сақтау т.б. шығындармен
анықталынбайды. Бағалы қағаздардың өзiндiк ерекшелiгi сол – ... ... ... ... ... мен ... ... ауытқып отырады. Тауар ақша қатынастарына негiзделген бағалы қағаздар
эквиваленттiлiк, қайтарымдылық принциптерiнiң материалдық тасушысы, оларды
жүзеге асырудың ... ... ... ... ... дағдарыстың негiзгi белгiлерi: халық шаруашылығының
барлық салаларында өндiрiстiң ... ... ... ... мен ... өсуi, ... өндiрiстiң қатысушыларына
ауырлық түсiрiп, тiзбектелген төлем қабiлетсiздiгiне алып ... ... ... екi ... ... ... шешудiң мәнi зор: жүйенi
қатаң басқару, мемлекет ... ... жеке ... ынталандыру.
Эквиваленттiлiк пен қайтарымдылық принциптерiн пайдалану ... ... мен ... етуiн қолдаудың, қамтамасыз етудiң кепiлi. Эквиваленттiлiк
көлденең айырбастарды сипаттайды., яғни барлық ... ... ... ... ... ... ... мен жекелеген
өндiрiстiк ұжымдар, жұмысшылар арасындағы тiгiнен орын ... ... ... ... ... ... ... қарастыру бағалы
қағаздардың экономикалық мазмұнын ашуға ... ... ... ... пен өтеу ... ... соң ... қарызды төлеу
қайтарымдылық принципiнiң жүзеге асқандығын бiлдiредi. Бағалы қағаздардың
кең тараған түрi ретiнде акция да қайтарымдылық ... ... ... ... орай ... ... ең ... несиелiк қатынастар негiзiнде
ұдайы өндiрiлетiнiн байқауға болады.
Несиенiң ақылы болуы, оны беру мен ... ... ... ... ... – эквиваленттiлiк пен қайтарымдылық
принциптерiнiң әрекет етуiне әкелетiннiң барлығы - ... ... ... ... ... да жүзеге асады.
Бағалы қағаздардың мазмұны мен мәнiн, өзiне тән ... ... оның ...... ... ... сай қалыптасып
дамитынын байқадық. Бағалы қағаздарға меншiк қатынастарынан ... және ... ... ... алу) ... ... осы ... iшкi мән-мазмұнын аша түседi.
Экономикалық мәнiн ашып көрсету арқылы бiз оның ... ... ... ... ... мiндеттерiн қатесiз анықтауға мүмкiндiк
аламыз. Бағалы қағаз деп аталуы олардың талап ... ... ... ... ... ретiнде құқықтармен қамтамасыз етiлуi мен өндiрiстiк
ресурстардың нақты активтердiң құндық бейнеленуiмен ... ... оның ... ...... түсе ... ... байланыстылығы да экономикалық мән-мазмұнын аша
түседi.
Жеке инвесторға әртүрлi қаржылық ... ... ... ... ... қағаздар мен бағалы емес ... ... ... да ... өте көп және әрқайсысының қызмет ету мерзiмi,
табыстылық пен көп ... ... ... салу ... да ... ... түрлерi, яғни салымдар мен несиелеудегi ... ... ... ... ... деп жалпылама
атайды.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiнде көрсетiлгендей ... ... ... және ... ... ... Ұсынылмалы бағалы қағаз иеленушiнiң құқықтары теңестiрудi қажет
етпейдi және ... ... ... алынбайды. Бағалы қағазды
ұсынушыны куәландыратын құқықтар басқа тұлғаға жай ... ... ... Ордерлi бағалы – алғашқы сатып алушының атына жазылады. Онда
көрсетiлген ... ... ... ... жазу ... ... ... алады. Индоссант тек құқықтаың бар
болуына ғана емес, оның орындалуына да жауапты.
- Атаулы бағалы қағаз белгiлi бiр ... ... ... ... қағазда куәландырылған құқықтар бекiтiлген талаптар бойынша
құқықтарды берушi талаптардың жарамсыздығына жауап бередi, ал оның
орындалмауына ... ... ... бұлай бөлiнуi ондағы ... ... ... және осы ... ... ... байланысты.
Бағалы қағаздар шығарылу мақсаты бойынша: ақша нарығының ... ... ... мен ... ... ... ... қағаздарына
бөлiнедi. Ақша нарығында қысқа мерзiмдi бағалы қағаздар (1 жылға дейiн)
айналысы ... ... ... банктiк, қазыналық вексельдер, чектер,
депозиттiк және жинақ сертификаттары жатады. Шығару мақсаты – төлем ... ... ... ... ... ... ... қозғалысын бiлдiредi және онда орта мерзiмдi
(5 ж. ... ұзақ ... (5 ж. ... ... қор ... әрекет
етедi.
Өз кезегiнде инвестициялық қағаздар 3 категорияға бөлiнедi:
1. Қарыздық ... ... ... ... негiзделiп, эмитент
негiзгi қарыз сомасы мен сый-ақы мөлшерiн ... ... ... ... ... ... ... бейнелейтiн бағалы қағаздар. Олар корпорация
капиталындағы меншiк иесiнiң үлесi туралы мәлiметтi растайды (акция).
3. Болашақ ... үшiн ... ... ... ... [қосымша №2
кесте].
Жасалынатын мәмiлелерге байланысты бөлiнедi:
1. Қордың бағалы қағаздары (акция, облигация) жалпыға ортақ шығарылады ... ... ... ... бағалы қағаздары (коммерциялық вексельдер, коносамент, чек)
коммерция үшiн ... ... ... ... есеп ... қозғалысын жеделдету мен оған қызмет етуге арналған.
Эмитенттiң құқықтық беделiне, инвестициялық және несиелiк ... ... ... ... ... байланысты бағалы
қағаздар 3 топқа бөлiнедi: мемлекеттiк, мемлекеттiк емес, шетелдiк [14/9б].
Мемлекеттiк бағалы қағаздарды үкiмет, министрлiктер, жергiлiктi ... ... ... бередi.
Жеке меншiк сектордың қор құндылықтарын мемлекеттiк емес ... ... ... қағаздардың түрлерi дегенiмiз – барлық белгiлерi ортақ. ... ... ... қағаздардың жиынтығы.
Бағалы қағаздардың экономикалық мәнi бойынша негiзгi түрлерi:
1. Акция – акционерлiк қоғамның (АҚ) таза ... бiр ... ... ... АҚ басқаруға қатысуға және АҚ таратылған
соң мүлiктiң бiр бөлiгiн иеленуге акция ... ... ... ... ... ... бар:
- Акция – меншiк титулы, яғни ұстаушы АҚ-ң ... ... ... Мерзiмсiз бағалы қағаз, яғни АҚ қанша уақыт өмiр сүрсе, ол ... ... ... ... Ол ... жауапкершiлiк шектелген, өйткенi АҚ-ң мiндеттемелерi
бойынша жауап бермейдi. Сондықтан АҚ таратылған жағдайда инвестор
акцияға салған қаржыдан көп ақша ... ... ... яғни ... ... ... ... меншiк иелерi арасында бөлiнбейдi. Олар барлығы бiр
тұлға ретiнде әрекет етедi.
- Акциялар санын көбейте алады және ... ... ...... бiр ... ... соң салынған ақша сомасын және
сый-ақы мөлшерiн қайтару жөнiнде мемлекеттiң кәсiпорындардың,
қорлар мен ұйымдардың қарыздық ... ... ... ал оны ... ... ... секiлдi ортақ
меншiк иесi емес) болып табылады.
Акция мен облигация арасындағы айырмашылық:
- Акцияны ... АҚ-ң ... иесi ... ... ал ... алғанда инвестор – несие берушi.
- Облигация мерзiмi шектеулi, акцияның ... етуi АҚ-ң ... ... ... ... меншiк титулы ретiнде АҚ-ды басқаруға ... ... ... ... ... ... ... жоқ.
Облигация қосымша қаражат тартудың басты құралы. Оны орналастыру арқылы
компанияны басқаруға несие берушiлердi қатыстырмай-ақ ... ... ... ... ... ... несие сияқты болғандықтан оны
шығаруға несиелiк қабiлеттiлiгi бар компаниялар ғана мүмкiндiк алады.
Опцион – ... бiр ... ... бiр ... ... жақтан алдын-ала
келiсiлген баға бойынша бағалы активтi алдын-ала төлеу арқылы атып алуға
(сатуға) құқық беретiн ... ... ... ... ... опцион
контрагенттерге жасалынған шартты орындауға, не орындамауға құқық бередi.
Бұл шартты мәмле деп атайды.
Фьючерс – ... ... ... ... баға ... ... ... өткеннен кейiн биржалық активтердi сату- ... ... ... шарты. Фьючерстiк шарт мәмле жасалумен аяқталғанмен, нақты тауар
жеткiзiлмеуi ... ... ... ... ... бiр жағы ... ... жасау кезiнде шартта көрсетiлген баға мен биржалық баға
арасындағы айырманы ... ... ... ... ... тиiс ... ... мiндеттi емес. Әлемдiк тәжiрибеде фьючерстiк
шарттардың 2-5% ғана ... ... ... ... шарт ... ... мақсатында жасалады, яғни бағалық
тәуекел мен алыпсатарлықтан сақтану.
Фьючерстiк шарттық биржа мүшесi болып табылатын ... ... ... жасауға болады. Ашық сауда кезiнде қатысушы кепiлдiк
жарна төлеуi тиiс. Ол ... ... ... ... деп аталады. Маржа
мөлшерi бойынша шарт ... 2-10% ... ... ... болғандықтан бұл мәміле қатаң мәміле деп аталады.
Бұл екi құрал мерзiмдi нарықтың туынды қаржылық ... ... ... ... ... белгiсiздiктер мен тәуекелден сақтануға,
кәсiпкерлердiң жоспарын үйлестiрiп отыруға, күтпеген ... ... ... ... қағаздар – үкiметтiң қарыздық мiндеттемесi. Олар
шығарылу күнi, ... ... ... ... ... бойынша
ажыратылады. Басқаша айтқанда, бұл ақша эмиссиясының альтернативасы,
мемлекет бюджетiнiң дефицитiн жабудың ... емес ... ... ... ... қағаздары 3 негiзгi топтарға бөлiнедi:
- Еврооблигациялар
- Қаржы министргiнiң iшкi облигациялары
- Ұлттық банктiң ноталары
Қаржы министрлiгiнң шығаратын бағалы қағаздарының түрлерi №3 ... ... ... ... болған сайын, тәуекелi де жоғары, кепiлдiгi жоғары
болған сайын, тәуекелi де төмен деген принципке сай тәуекел деңгейi бойынша
бағалы ... ... ... ...... ... облигациялары
бағалы ... ... ... ... ... және тәуекел деңгейі.
Экономикалық табиғатты бойынша қор құндылықтарының жеке инвесторлар
арасында таралумен шектелетiн түрлерi болады. ... ... ... ... ... алуы үшiн ғана арналған. Ал жекелеген бағалы қағаз түрлерi
халыққа да, институционалдық инвесторларға өткiзу ... ... ... ... ... акцияларын, корпоративтi
және мемлекеттiк облигациялардың түрлерiн жатқызуға болады.
1.2 ... ... ... ... қағаздар нарығының пайда болуы ... және ... ... ... Осы екi ... ... бағалы қағаз
– вексель мен коносаменттiң өмiрге келуiне түрткi болды. Бағалы қағаздар
рыногының одан әрi ... АҚ ... ... мен ... ... ... жалғасты.
Нарықтық экономикада кез-келген нарықтың қатысушылары бар екенi
белгiлi. Олардың шеберлiгi мен ... ... ... нәтижесi ғана
сол нарықтың өркендеп дамуына жол ашады. БҚР-ң да ... да ... алу ... ... айналысын қамтамасыз ету бойынша
әрекеттерi мен өзара экономикалық қатынастарға түсуiнiң ... ... ... ... етуi ... ... топтары келесiдей: (2
сурет) .
1.эмитенттер
2.инвесторлар
3.қор делдалдары
4.БҚН-на қызмет ... ... ... және ... ... ... ... рыногының қатысушылары.
1. Эмитент – бағалы қағаздарды шығаратын және ол бойынша мiндеттеменi
өтейтiн заңды, жеке тұлғалар мен мемлекеттiк органдар.
БҚН-на ... ... ... ... ... ... мәртебесiмен анықталады.Эмитент БҚН-на ... ... ... алдында бағалы қағазда куәландырылған құқықтар бойынша жауап
бередi. Сонымен бiрге эмитент өзiнiң бағалы қағаздарын өзi ... ... ... ... ... қор делдалдарына тапсыруы мүмкiн.
Эмитенттердiң iшiнде мемлекет басты рөл атқарады. Оның бағалы қағазының
тәуекелi нольге тең деп саналады. Өйткенi банк, акционерлiк қоғам ... ... ... ал ... ондай күйдi ... ... ... ... ... тәуекелi төмен бағалы қағаздардың
табыстылығы төмен болады.
Өндiрiстiк секторға жататын АҚ ... және ... ... пайда болды. Олардың акциялары бойынша табыстылық жоғары,
тәуекел де жоғары, әрине бұл АҚ-ң ... әрi ... ... ... ... ... ... қағаздардың эмитенттерi арасында бактер ... ... ... ... де ... ... ... мен
экономиканың өсуi жағдайында БҚН-ғы оның қызметi елеулi. ... ... ... ... қағазының кепiлi болып табылады.
Жеке кәсiпорындар тек қарыздық мiндеттемелер – ... мен ... ... ... ... олардың бiрiгуiн қажет етедi.
2. Инвестор – болашақта ... алу ... ... ... өз ... өз есебiнен сатып алатын заңды және жеке тұлға [18/257б].
Инвесторды қызықтыратын жағдайлар:
- Салымның ... ... ... ... ... ... ... қоғамдағы мәртебесiне орай: ... ... ... ... ... ... Инвесторлар құрамы .
Егер БҚН-да негiзгi эмитент мемлекет болса, ал қор ... ... жеке ... - ... ... алу үшiн өз жинақтарын
бағалы қағаздарға салған халық.
Мүмкiншiлiктерi шектеулi болғандықтан жеке ... ... ... ...... қызметi БҚР-мен тiкелей
байланысты емес, делдал ретiнде БҚН-да кәсiби ... ... ... ... ,өз ... ... қағаздарды ... ... ... ... яғни осы нарықта әртүрлi қызмет атқаратын
брокерлер, делдалдар мен ... ... ... ... бойынша
компаниялар инвестор бола алады.
Корпоративтi инвесторлар бiр жағынан – қаржы ресурстарын ... ... ... ... ... - ... ... үшiн БҚН- на араласады. Яғни бұл ... ... ... жол ашады.
Сонымен қатар маманданған инвестициялық институттар - инвестициялық
компаниялар, қорлар мен зейнетақы қорлары, ... ... да ... ... ... мен ... айналысады. Қаржы нарығының
инфра- құрылымының элементi ретiнде инвестор мәртебесiне ие.
3. БҚН-ның кәсiби қатысушылары. ...... ... ... бiрге оларды қаржылық делдалдар деп те атайды. Олар
арқылы инвестордан ... бос ақша ... ... ... ... ... ... (банктiк, банктiк емес,
аралас моделдер бар).
БҚН-да банктiк емес компаниялар (АҚШ), банктер (Германия) ... ... және ... емес ... ... ... ... Банктiк
немесе банктiк емес модельге тәуелсiз коммерциялық банктер қаржы делдалы
мен ... ... ... қатысушы болып табылады. Кәсiби ерекше
қатысушы ретiнде ... ... ... ... қор
нарығының механизмiнiң “кiлтiн” ұстаушылар болып табылады.
БҚН-ң кәсiби ... ... ... ... сол – ... опеацияларды жүргiзуге құқылы. Егер кәсiпорын осындай операцияларды
жүзеге асырғысы келсе, онда сәйкесiнше лицензия алуы ... ... ... ... сәйкес мемлекет өзiнiң
реттеушi қызметiнiң бiр ... ... ... мақсатына сай қор
нарығында тек жақсы реттелетiн қаржы институттары жұмыс iстеуi тиiс. ... ... ... етiп, ... ... көрсету негiзiнде
көпшiлiктiң сенiмiн ақтауы қажет. Қаржы рыногындағы ... ... ... ... ... ... да нарыққа алып – сатарлық,
шағын, шеберлiгi төмен қатысушылардың енуiне тосқауыл қою осы ... ... ... ... ... – бұл ... дамыған
нарықтың негiзi, қаржылық тұрақсыздық пен биржалық сiлкiнiстермен күресудiң
көп жылдар юойы қалыптасқан ережесi.
БҚН кәсiби қатысушыларына қойылатын талаптар:
- бағалы ... мен ... ... ... ... ... ... бойынша мiндеттi аттестациялаудан өтетiн мамандардың
болуы.
- Қажеттi ең төменгi бекiтiлген меншiк капиталының ьолуы.
- ... ... мен есеп беру ... дәл және ... ... Ұйым БҚН ... мемлекеттiк органда тiркеуге тұруы тиiс және
сәйкес қызмет түрлерiн жүргiзу үшiн лицензия алуы қажет.
- Брокерлiк ... - ... ... ... немесе тапсыруы
негiзiнде клиенттiң тапсырмасы мен есеп шотын ... ... ... сату –сатып алу қызметi. Оларды қаржылық брокер
жүзеге асырады және ол заңды ... ... ... ... қызмет –сату-сатып алу мәмлелерiн өз атынан , өз есеп
шотынан ... ... ... ... етiлген сату-сатып
алу бағалары бойынша сату –сатып алуды өз мiндетiне алатын iс-
әрекет. Бұл ... ... ... ... ... қызмет – бағалы қағаздарды сақтау және бағалы
қағаздарға құқықтарды есепке алу. Оны ... ... ... ... ... депозитарий, есептiк-депозитарлық ұйымдар,
инвестициялық қордың депозиттары.
- Акционерлердiң тiзiлмiн сақтау мен жүргiзу қызметi – ... ... ... ... ...... тiзiлiмдер.
- Бағалы қағаздар бойынша есептiк-клирингтiк қызмет – қатысушылардың
бағалы ... ... ... бойынша бағалы қағазды
жеткiзу (аудару) үшiн екi ... ... ... ... ... ... ... палаталар,
банктер мен несиелiк мекемелер атқарады.
- Ақша ... ... ... ...... жасалатын операциялармен байланысты ақша қаражаттарын
жеткiзу (аудару) бойынша екi ... ... ... ... ...... ұйымдар,
клирингтiк палаталар, банктер мен несиелiк мекемелер.
- Бағалы қағаздармен сауданы ұйымдастыру қызметi – БҚН ... ... ... ... ... ... ... жасайтын қызмет көрсету. Оған қор биржалары, тауар
және ... ... қор ... ... тыс ... ... ... заң актiлерiн қабылдау мен мемлекеттiк реттеу органдарын
құра отырып, қор нарығының тиiмдi қызмет етуiн қолдау және ... ... ... мақсатында оны құқықтық реттеу
жағдайларын анықтайды.
Мемлекет бiр жағынан – ...... ... ... ... ... ... – қор нарығының қатысушыларының iс-
әрекеттерiне ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырушы.
5. Өзiн-өзi реттейтiн ұйымдар қор нарығының ... ... ... ... ... ... минималды мөлшерiн бекiтедi. Ережелердiң дұрыс әрi
әдiлеттi орындалуын бекiтiп, сақталуын ... ... ... нарығында қалыптасатын пайда мөлшерiн арттыру осы нарықтың
қатысушыларының ... ... ... ... Республикасында бағалы қағаздар нарығының
қалыптасуы, дамуы және оны реттеу мәселелерi
2.1 Бағалы қағаздарды шығару және ... ... ... ... қағаздар қандай-да бір мүліктік құқықтық қатынастың бар екенін
көрсете отырып,әртүрлі азаматтық құқықтық ... ... ... ... мәмлелердің өзі азаматтық құқықтық қатынастың
обьектісі ... ... ... тәртібін реттейтін нормалардың
негізінде жүзеге асырылады
ҚР-да қазіргі кезде бағалы қағаздардың бірнеше ... ... ... акциялар,облигациялар,мемлекеттік қазыналық
міндеттемелер,қазыналық вексельдер және т.б. ... ... ... ... ... аясы бағалы қағаздар нарығы болып
табылады.Бағалы қағаздар бұл аяға оның эмиссиясының ... ... ... оны ... дейін немесе міндеттемені орындағанға ... ... іске ... кезінде бағалы қағаздар еркін
айналста болады және әртүрлі азаматтық құқықтық мәмлелердің обьектісі ... ... ... ... ... қағаздар нарығының қатысушылары
болып ... жеке және ... ... ... ... ... ... орынды ҚР-ң заңдарымен белгіленген
талаптарға жауап беретін және ... ... ... ... ... ... басқа тағы да ... ... ... бірі-ол бағалы қағаздарды айналысқа шығаратын
тұлғалар,яғни эмитент және бағалы қағазға ... ақша ... ... яғни инвестор.Өзінің басқару органдары арқылы эмитентте,инвестор
да,кәсіпқой қатысушы да бола ... ... те ... орында тұрады.Сол
сияқты мемлекет жалпы ҚР-да бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... ... ... қана бағалы қағаздардың
түрлерін,оларды айналысқа шығарудың ... мен ... ... ... қағаздар нарығында кәсіпқой қызметтің түрлерін белгілейді және ... ... ... ... ... анықтайды және т.б.
қызметтерді жүзеге асырады.
Бағалы қағаздар ... өзі осы ... ... ... аясы
ретінде жеке бөліктерге бөлінуі мүмкін.Сол сияқты ол әртүрлі ... ... ... ... ... табиғаты; кірістерді
төлеу тәртібі; тәуекелдің мөлшері; уақытша ақша ... ... ... ... ... ... ... территория; бағалы
қағаздардың бастапқы және кейінгі айналыстарымен байланысы(9,5бет).Әрине
бағалы қағаздарды бұлай жіктеудің ... ... ... ... ... тарапынан бағалы қағаздарды бастапқы және ... бөлу ғана ... ... ие ... деп ... да осы ... арналған.
Осылайша, бағалы қағаздар нарығы бағалы қағаздармен әртүрлі операциялар
жасау мүмкіндігін береді.Бірақ ... ... ... ... ... ... түсе алатын алғашқысы ғана орын алады. Мұндай мәмле
бағалы ... ... ... шығару және оны ең алғашқы
сатып алушыға сату болып табылады.
Бағалы ... ... ... өз атынан бағалы
қағаздарды айналымға шығару шартынан ... ... ... ... ... ... ... агенттерінің бағалы
қағаздардыолардың алғашқы иелеріне –жеке және ... ... ... мына ... ... ... ... қоғам құрғанда және акцияларды оның құрылтайшылары ... ... ... ... ... ... алғашқы жарғылық капиталының
көлемін ұлғайтқанда;
• облигациялармен өзге де ... ... ... ... жолымен заңды
тұлғалардың заем капиталын ұйымдастырғанда.
Өкілетті орган бағалы қағаздар эмиссиясын ... ... ... ... ... және мөр басылған эмиссия проспектісін,содай-
ақ мемлекеттік тіркеу актісін куәландыратын хат ... ... ... кейін эмитент он ... күн ... ... ... ... және орыс ... ақпарат құралдары
арқылы хабарлама беруге міндетті.Эмиссиялық бағалы қағаздарды орналастыру
туралы хабарлама:
1. эмитенттің толық аты-жөнін және ... ... ... ... ... шығаруды мемлекеттік тіркеудің күні,олардың
түрлері және санын;
3. ... ... және ... тұлғалары туралы
мәліметтер,андеррайтердің аты-жөні және ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерді қамтуы керек.
Ұлттық идентификациялық номерді беру тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ҚР-ң ... ... ... Банк ... “Эмиссиялық бағалы қағаздардың
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... идентификациялық номер он екі ... ... ... ... ... бір ... ... позициясы) және төрт
араб цифрынан ... беру ... ... ... және бесінші позицияда бірден бастап өсе береді,бесінші ... ... оңға ... ... ... ... ... жеткеннен
кейін латын алфавитінің келесі әрпіне көшеді және номер қайтадан бірден
басталады.
Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... кейін
эмитент оны айналысқа шығарады және оларды потенциялды инвесторлардың
арасында ... үшін ... ... ... Акционерлік қоғамдар
туралы заңымен көрсетілген акцияларды орналастырудың екі тәсілін атап
көрсетуге болады: ол ... және ... ... ... орналастыру
үшін инвесторлар эмитентке жазбаша арыз беруі керек.Аукцион мен жазылуды
жүргізудің шарттары мен тәртібіне ... ... ... ішкі
құжаттарымен белгіленеді. Жазылу арқылы ... ... ... ... алған барлық тұлғаларға ... баға ... ... ... облигацияларды шығару
проспектісімен анықталған шарттар мен ... ... ... ... ... және ... оларды алғашқы
орналастыру бағалы қағаздардың бастапқы нарығын құрайды.Мұндай ... ... ... қағаздардың эмитенттері: органдары ... ... ... ... ... ... ... инвесторлар,яғни бағалы қағаздарға өзінің ақша қаражаттарын ... ... ... алушы тұлғалар.Бастапқы бағалы қағаздар нарығына
қатысты ... ... ... ... қағаздарды эмитенттен
немесе оның өкілдік берген тұлғасынан сатып алады;
3. эмитент пен инвестордың ... ... ... ... ... және ... ... орналастыру бойынша эмитенттің
қызметтерін атқаратын құрылымдар.ҚР-ң заңдары бойынша ... ... ... бағалы қағаздардың бастапқы нарығында ерекше роль мемлекетке берілген.Ол
өзінің органдары арқылы бағалы қағаздар нарығы субьектілерінің қызметінің
заң ... ... ... бағалы қағаздарды шығаруды тіркеу,
олардың айналысына бақылау жасау қызметін ... ... ... жалпы
бағалы қағаздар нарығының әрекет етуі мен дамуының қажетті шарттарын
анықтайды.
Бағалы қағазды айналысқа ... ... ... ... ... ... көрсетеді.Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар әлемдік тәжірибеде
екіге бөлінеді нарықтық және нарықсыз. Екінші типтегі бағалы ... ... ... ... ... ... емес.Мұндай қағаздың ұстаушысы,оны
эмитенттен сатып ала отырып,белгілі мерзім өткеннен кейін оны ... ... ... ... ... жоқ.ҚР-ң заңдарында мұндай
типтерге бөлу ... ... ... ... ... түсе ... уақытта бағалы қағаздар нарығының тартымды құралдарының
өте зәру тапшылығы ... ішкі ... ... ... ... ... өсуі ... еді.Институционалдық
инвесторлардың құралдары үшін тартымды тапшылықты білдіретін ... ... ... ... оның ... эмитенттері қаржы ұйымдары, ... ... ... бойынша қазақстан қор биржасының ресми
тізіміндегі негізгі эмитенттермен ... ... ... ... ... ... ... Сонымен, зейнетақы активтерін
инвестициялық басқаруды жүзеге асыратын ұйымдар жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... активтерін шетелдік нарықтарға орналастыруға мәжбүр
болып отыр.
Осы ... іске ... ... бағыттар бойынша рәсімдер мен іс-
шаралар жүйесін жүзеге асыруды қажет етеді:
• корпоративтік басқару нормаларын сақтауға,ұсақ акционерлердің ... ... ... принциптерін,акционерлік қоғамдарда төлем тәртібін
және акционерлік қоғамдар қызметінің айқындылығын ... ... ... ... ... ... салық заңдарын
жетілдіруге ерекше көңіл аудару шеңберінде қазақстандық акциялар мен
облигациялардың инвестициялық ... ... ... жаңа ... ... және ... ... ақша нарығының жаңа құралдарының(коммерциялық қағаздар және
депозиттік сертификаттар) пайда болуын ... ... ... ... шеңберінде борыштық міндеттемелер нарығын дамыту;
• қазақстандық депозитарлық қолхаттар, борыштық міндеттемелерге құрылымдық
және қоспалы туынды ... ... және ... тәуекелдерді
хеджирлеу құралдары,келісім- шартқұралдарының пайда болуы мен қалыптасуын
ынталандыру бойынша іске асыру шеңберінде туынды бағалы ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді борыштық міндеттемелері,
белгіленген кірісі бар ... ... ... жаңа құралдың пайда
болуы айналым активтерін ... ... ... ... ... шығындар мен уақытты азайтуға ықпалын тигізеді.
Бағалы қағаздар нарығының дамуына ,жаңа қаржы институттары ... ... ... және жаңа ... ... ... құқықтары мен мүдделерін қоғау жүйесі мен әдістерін тұрақты
түрде жетілдіру ... ... ... ... ... ... мен ... деңгейі 2000 жылы Еуропалық ... құру және Даму ... ... ... ... бағасына ие болды. Қазіргі кезде Ұлттық
Банк инвесторлардың құқықтары мен мүдделерін ... ... ... ... ... ... банктерді және бағалы
қағаздар портфелін ... ғана ... ... ... да ... ... қаржылық тұрақтылық критерийлерін
орындауға міндетті обьектілер ... ... Бұл үшін ... ... бағалы қағаздар нарығында ақпаратты ашудың халықаралық
стандарттарына қөшу керек.Ақпаратты ашудың стандарттарына көшу Еуропалық
одақтың ақпаратты ашу ... ... ... ... ... ... листинг рәсімдері жүргізілген
кезде, эмиссия ... ... ... ... жүзеге
асырылады.Сондай-ақ бағалы қағаздар нарығының лицензияланатын субьектілерін
реттеуді жетілдіру,әділ бәсекелестікті ынталандыру шараларын жүргізу керек.
2.2 Бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар бастапқы
нарығының міндеті ... ... ... ... ... ... арқылы эмитенттердің өндірістік, іскерлік мұқтаждарын қанағаттандыру
үшін жаңа (инвестицияларды) құралдарды тарту ... ... ... ... нарығының мақсаты инвесторлардың сенімінің негізі
болып табылатын және одан ... ... ... бағалы
қағаздарды еркін сату механизмін құру болып табылады.
Бағалы ... ... ... ... ... ... ... алуды немесе сатуды ұсынатын әртурлі делдалдардың (дилерлер,брокерлер
және т.б.) қызметінің арқасында қалыптасады. ... ... ... ... пен оның ... (сенімді өкіл) басқа ... ... кез ... ... жасалатын бағалы қағаздармен
жасалатын мәмлелердің жиынтығын ... бұл ... ... ... мүмкін және жол берілетін операциялар жасалуы мүмкін.Ал
эмитент бұл нарыққа қатысатын болса, онда ол ... ... ... ... ... ... ұстаушысы және т.б. қатысушы
ретінде қатыса алады.Бағалы қағаздар нарығын бастапқы және қайталама ... өзі осы ... ... ... ... ... байланысты.Мұндай топтастырудың құқықтық маңызы эмиссиясы
тіркеуден ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығындағы қызметіне жол бермеу ... ... ... ... өзінің құрылымы болады,олар
бағалы қағазды биржада және биржадан тыс сату.
Бағалы қағаздарды биржада сату бағалы қағаздардың қайталама ... ... ... ... қор биржаларында жүзеге асырылады. Әлемдік
тәжірибеде қор ... күн ... ... қағаздарды қайтып сату бойынша
үлкен көлемдегі операциялар жүргізіледі. Бірақ бағалы қағаздардың қайталама
нарығында айналысқа түсетін ... ... ... қор биржасындағы
мәмлелердің обьектісі бола алмайды.Осы ... ... ... қағаздарды
бөліп қарастыру ... ... ҚР-ң ... және ... жатқызуға болады.
Қор биржасы-бағалы қағазды шығару және оларды алғашқы сату кезіндегі
эмитентпен белгіленген олардың ... ... ... нарықтық
баға бойынша бағалы қағаздарды еркін сату және сатып алу үшін ... ... ... ... ұйым ... табылады. Басқа сөзбен
айтқанда,қор ... пен ... ... ... ... ... ... сатуды ұйымдастыратын орын болып табылады.Осыдан қор
биржасының негізгі бағалы ... ... баға ... ... және ... ... ... жасауға ықпал ету қызметі туындайды.
Қор биржасының құқықтық мәртебесі мемлекеттің ... ... ... әрекет етіп жатқан бағалы қағаздар туралы заң қор
биржасының ... мен ... ... ... мен ... ... ... қалыптастыру процедурасын,олардың
құрылымы мен қызметтерін бекітеді.Биржа өзі оның ... ... ... ... ... сауда жасау қызметін өзі реттеуге
құқылы.Бағалы ... ... ... ең ... ... ... биржа, заңды тұлға мәртебесіне ие және ол өзінің қызметінде әртүрлі
мемлекеттік билік және басқару органдарынан ... ... ... ... ашық қызмет істеуі үшін оның ... мен ... ... өткеннен басқа,бағалы қағаздардың ұйымдасқан
нарығы ретінде оның ... ... ... заңды тұлға
ретінде бағалы қағаздармен кәсіби сауданы жүзеге асыру құқығына рұқсат алуы
керек.
Биржа мемлекеттік заңды ... ... ... құрылтайшысы
мемлекет. Биржаға сауда жасау үшін орын және оның материялдық-техникалық
базасын ... ... да ... ... ... ... түскен табыс мемлекеттік бюджетке аударылады және Қазақстанның
бағалы қағаздар нарығының дамуына ... ... ... ... ... ... ... қызметінен алынатын қаражаттардың
негізінен қалыптасады.Сол сияқты онда мынадай жағдайларда ақшалай жарналар
мен алымдар алынуы мүмкін:
1. қор ... ... ... ... қор ... ... пайдаланғаны үшін;
3. бағалы қағаздардың листингі және ... қор ... ... ... ... ... және рәсімдеу үшін;
5. ақпараттық қызмет үшін және т.б. жағдайларда(28,87бап).
Қор ... ... ... қағаздар нарығының кәсіпқой
қатысушылары және ҚР-ң ... ... ... құралдармен мәмле жасауға
құқығы бар өзге де тұлғалар саналады.Ол оннан кем ... ... қор ... ... ... ... асырады:
1. сауда жүйелерін эксплуатация және қолдау;
2. қор биржасының тізіміне енгізілген немесе енгізілуі керек ... ... ... қор ... ... ... өзге
де қаржылық құралдарға талаптарды белгілеу;
3. бағалы қағаздармен және қор биржаларында айналысқа жіберілген өзге ... ... ... ... ... ... ... сауда
жүйелеріне қол жеткізу ;
4. бағалы қағаздармен және өзге де ... ... жиі ... және ... ... мүшелеріне ұйымдастырушылық,кеңес берушілік,ақпараттық және т.б.
қызметтерді көрсету:
• ҚР-ң ... ... ... тәртіпте банкілік операциялардың
кейбір түрлерін ... қор ... ішкі ... қарастырылған өзге де қызметтерді жүзеге
асырады.
1993 ж. 17 ... ... ... қоғам “Қазақстан банкаралық
валюталық биржасы” құрылған болатын.1996 ж. 12 сәуірден бастап бұл ... қор ... (KASE )деп ... ... күні ... ... ... көрсетеді және оны шартты түрде 4 секторға бөлуге
болады: шетел валютасының нарығы,мемлекеттік ... ... ... ҚР-ң халықаралық бағалы қағаздары,акциялар және ... ... және ... ... бағалы қағаздар нарығында 2004 ж. 1 сәуірдегі жағдай
бойынша 2875 Акционерлік қоғам тіркеліп,54 брокер-дилерлер,19 тіркеуші, 10
банк-кастодиан,2 өзін-өзі ... ұйым және 10 ... ... ... ... ... ... етіп жатыр.
Бағалы қағаздар нарығында қор биржасымен қатар бағалы қағаздармен
биржадан тыс сауда жасауды ... ... ... экономика” атты
оқулықтың авторларының талдауы бойынша әлемдік тәжірибеде ... ... ... ... ... ... 2/3 ... өтеді екен. Олардың
анықтауы бойынша , бұл өкіметтік және муниципалдық бағалы қағаздардың ... ... және ... ... орта және ұсақ
фирмалардың,сондай-ақ ірі корпорациялардың бағалы қағаздары болып табылады.
Биржадан тыс сауда құрылымында банктерді және ... ... ... ... өзге де ... ... атап ... болады.
Заңмен бағалы қағаздарды сату және сатып алу,сондай-ақ бағалы
қағаздарды басқару ... ... ... қарастырылған.Сол сияқты
қайталама нарықтағы бағалы қағаздардың айналысымен байланысты биржадан тыс
қызмет те ... ... ... ... бар инвестициялық,брокерлік
және дилерлік фирмалардың мүшелері болып табылатын “далалық” нарықта жүзеге
асыратын брокерлер мен дилерлер.Қазіргі жағдайда әлемдік ... ... ... ... ... ... ... (телефон, телетайп,
факс, компьютерлік жүйе).
Нарықта бағалы қағаздар қозғалысымен байланысты мәмлелердің көптеген
бөлігі өтетін ... ... бар ... де ... шығармау
керек.Мұндай сауда заңмен қарастырылмайтын және реттелмейтін тасаланған
(латенттік) бағалы қағаздар нарығын білдіреді.Бұл ... ... ... ... ... табу мақсатында,өмір сүру үшін және т.б. Бірақ
мемлекет “қара” ... не ... ... оның қызмет етуіне мүмкін
болмайтын экономикалық және құқықтық шаралар ұйымдастыруы керек.
Бұл жерде ... ... ... ... ... ... бір
–бірімен ажырата білу керек.Айтып кеткеніміздей “қара” нарық –ол заңсыз
болып ... ... ... және ... ... ... төлеу және т.б. үшін өздерінің
бағалы қағаздарын ... ... ... ауыр экономикалық
жағдайы нәтижесінде пайда болады.
Ал латенттік нарық ашық бола ... ... ... ... ... сипатталады.Мысалы,эмитенттің ұсынбалы бағалы
қағаздарының “жолын” бақылап отыру ... ... ... емес деп те ... бұл нарық барлық кезде де әрекет етеді.
Осылай қоғамның экономикалық және ... ... үшін ... ... ... қағаздар нарығы әртүрлі тенденциялардың пайда болуы мен дамуына
мемлекеттің тарапынан көңіл бөлу мен ... ... ... ... ... 20 наурыз 1994 жылы ҚР-сы Президентінің” Бағалы қағаздар
нарығын қалыптастыру жөніндегі іс-шаралар туралы” Жарлығы ... ... Бұл ... ... ҚР-ң бағалы қағаздар жөніндегі Ұлттық
комиссиясы ... ... ... бағалы қағаздар нарығындағы қатынастарды
реттеуді қамтамасыз ету, субьектілердің мүдделерін ... және ... ... ... ... ... бойынша орталық мемлекеттік
басқару органы болып табылады.
2001 ж. 11 шілдеде ҚР-сы Президентінің ” Қаржылық ... ... ... ... ұйымдастыру жөніндегі шаралар туралы” Жарлығы
қабылданып,оған сәйкес барлық ... және ... ... ... ... ... таңда ... ... ... ... ... нарығын және қаржы
ұйымдарын реттеу мен ... ... ... ... ... ... міндеттерінің бірі-бағалы қағаздар
нарығындағы кәсіпқой ... ... ... ... ... ... кәсіпқой қатысушылардың мәртебесін
анықтайтын,оның қызметінің бағыттарын,мақсатын құрылымын ... ... ... ... қабылдау арқылы жүзеге
асырылады. Бағалы қағаздар нарығындағы қор биржасының, ... ... ... ... өкілетті мемлекеттік органдармен
мақұлданған ,өздерінің ішкі жарғыларымен реттелінеді.
Қазақстандағы бағалы ... ... ... ... процесінде
бағалы қағаздар нарығының қатысушылары мен кәсіпқой қатысушыларына біркелкі
анықтама беру ... ... ... ... заңның 5-ші бабы бағалы ... ... ... атап ... жеке және ... ... нарығының кәсіпқой
қатысушылары,сауданы ұйымдастырушылар(қор биржасы) және өзін-өзі ... ... ... қатар,бұл субьектілердің ішінде бағалы қағаздар
нарығының кәсіпқой қатысушыларын ажырата білу ... ... 45 ... ... ... ... қызметтің түрлерін ... ... ... ... ... ... ... жүргізу;
3. инвестициялық портфельді басқару;
4. зейнетақы активтерін инвестициялық басқару;
5. кастодиандық;
6. трансфер-агенттік;
7. депозитарлық қызметтер.
Яғни,кәсіпқой қызмет ... ... ... ... айналысын
реттеумен тікелей байланысты қызмет ... ... ... ... бағалы қағаздар бойынша кәсіби ... ... ... ... және ... ... ... кәсіпқой қызметті жүзеге
асыру үшін тиісті рұқсат(лицензия) алуы керек.Алынған лицензия бағалы
қағаздар ... ... ... ... ... ... ... қағаздардың бастапқы нарығының субьектілері
туралы айтылған болатын,олардың ішінде эмитенттер,инвесторлар ... ... ... ... ... ... және ... алғашқы
орналастыру жөніндегі қызметпен айналысатын құрылымдар аталған.Бұлардың
соңғылары ... ... ... ... қатысушылары болып табылады.
Бағалы қағаздар нарығында әртүрлі азаматтық-құқықтық мәмлелер, ... ... алу ... ... ... сақтауға беру,өсиет немесе
мұрагерлік және бағалы қағаздарды басқару сияқты мәмлелер жасалуы мүмкін.
Бағалы қағаздардың қайталама нарығында сатып алу ... мына ... ... ... ... және өз есебінен бағалы қағаздарды ... ... ... ... дилелермен.Дилердің табысы сатып алынған
бағалы ... ... мен ... ... ... ... арасындағы
айырма құрайды.”Сатып алынған және сатылған бағалы қағаздың арасындағы
айырма дилердің табысының негізгі қайнар көзі ... ... ... ... ... ... нарықта басқа тұлғалардың мүддесі ... ... ... ... мазмұны брокер өз атынан , бірақ
клиенттің есебінен бағалы ... ... алу және сату ... ... сыйақысын шарт бойынша тараптармен келісілген
жасалған мәмленің сомасынан алынған белгілі бір процент құрайды.Сонымен
қатар,брокерлер өз ... және ... ... ... ... сатып
алу –сату бойынша қызметті тапсырыс шарты бойынша да ... ... ... мен дилерлер қор биржасында да, биржадан тыс та әрекет ете
алады.Қор биржасында жұмыс істеу үшін ... оған ... ... ... (одан
орын сатып алуы керек).Және екінші шарты бағалы қағаздаң эмитенттері
листинг процедурасын өтуі ... ... ... ұйымдық нысанда болуы
мүмкін.Олар өздерінің фирмаларын ... ... ... қандай-да бір
ұйымға кірмейтін жеке брокерлер мен дилерлер де бар.
Бағалы қағаздардың қайталама нарығында бағалы қағаздарды сатып алу ... ... да ... ... жүзеге асырылуы мүмкін.Ең алдымен-бұл
банктер.Дамыған нарықтық мемлекеттерде ол қаржылық,инвестициялық және
трасталық компаниялар болып табылады(38,96 бет ... ... ... ... қарамастан бағалы
қағаздардың қайталама нарығындағы ... ... ... көп ... брокер мен дилерлермен жасалады.
Біздің ойымызша, бағалы қағаздар ... ... ... ... бекітіп,олардың ерекше кәсіпқой қатысушылардың ұйымдарына
біріктіру қажет.Мұндай біріктірудің мақсаты оның ... ... ... ... ... және ... қағаздар
инвесторларын құқықтық қорғау.Бұл ұйым заңды тұлға мәртебесін ... ... ... ... ... түрі ... ... етуі
керек.Оның мүшелері қор биржасының басқа барлық кәсіпқой қатысушылары болуы
мүмкін.
Бұл ұйымды құрудың негізгі мақсаты оның мүшелеріне өзін- өзі ... ... ... ... ... ... ... беру.Мұндай
қажеттілік мемлекеттің тарапынан бағалы ... ... ... ... және ... тыс бақылаудың алдын алу
мақсатында туындап ... ... ... және ... түрде дамуы керек.
Бағалы қағаздар ... тағы ... ... ... ... қозғалысын сақтау,тіркеу және есепке алу
бойынша қолайлы және ... ... ... және ... ... ... ... қазір депозитарлық қызметті коммерциялық емес ұйым болып
табылатын Орталық ... ... ... ҚР-ң ... ... ... асыратын жалғыз ғана ұйым.1997 ж. шілде айында
құрылтайшылары мен акционерлері ... ... ... кәсіпқой
қатысушылары-банк-кастодиан,брокерлік-дилерлік компаниялар болып табылатын
Акционерлік қоғам “Бағалы ... ... ... ... ... ... ... депоненттері бағалы
қағаздардың номиналдық ұстаушысы болып табылатын кәсіпқой қатысушылар,шет
елдік ... және ... ... ... ... ... ... ұстауды жүзеге асыру;
2. эмиссиялық бағалы қағаздар және өзге де қаржылық ... ... ... ... ... ... қағаздармен жасалатын мәмлелерді тіркеу;
4. қаржылық құралдармен жасалатын мәмлелер бойынша клиринг;
5. номиналдық ұстаудағы ... ... ... ... бойынша
төлем агентінің қызметін атқару;
6. бағалы қағаздар ... ... ... және ... өтеу жөніндегі
төлем агентінің қызметін атқару;
7. эмитенттің тапсырмасы бойынша депонентке мәліметтер беру;
8. ҚР-ң заңдарына қайшы келмейтін кеңес берушілік,ақпараттық және ... ... ... ... ... нысанда шығарылған қаржылық құралдарды сақту және
дематериализациялау(11,80 бап).
Орталық ... ... ... және
өкілеттілектері өкілетті органның нормативтік-құқықтық актілерімен,орталық
депозитарийдің жарғысымен және оның ішкі ... ... ... ... ... тұрақты дауыс беру құқығын
иеленетін өкілетті органның ... ... ... ... маңызды қызметтердің тағы бірі-
кастодиандық ... ... ... қағаздар нарығында
кастодиандық қызметті және сейфтік ... ... ... ... ... ... ... обьектілері кастодиандық қызмет
көрсету жөніндегі шартқа сәйкес ... ... ... ақша ... ... ... табылады.Бағалы қағаздар нарығында брокерлік-
дилерлік қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар ... ... ... ... ... ... ... нарығында
брокерлік қызмет көрсетуге құқығы жоқ.”Бағалы қағаздар нарығы туралы ”
заңға сәйкес кастодианның негізгі ... мен ... ... болып
табылады:
1. кастодиандық қызмет көрсетуге берілген ақша,эмиссиялық бағалы қағаздар
және өзге де ... ... ... ... есеп шот ... ... ұстауды жүзеге асыру;
3. кастодиандық қызмет көрсетуге берілген эмиссиялық және өзге де ... ... ... ... ... ... қызметін атқару;
4. клиенттің эмиссиялық бағалы қағаздарымен жасалатын мәмлелерді тіркеу;
5. кастодиандық қызмет ... ... ... ... ... және
өзге де қаржылық құралдар бойынша кірістер алу;
6. эмитенттің тапсырмасы бойынша клиентке мәліметтер беру;
7. құжатталған нысанда шығарылған құжатталған бағалы ... және ... ... ... ... ... ... сатып алу-сату,айырбас,сақтау сияқты азаматтық
құқықтық мәмлердің пәні бола алады.Қайталама ... кез ... ... ... ... тіркеуден өткен және ұлттық идентификациялық
номер алған бағалы қағаздармен жасалған мәмлелер ғана ... ... ... ... ... шарттың немесе мәмленің
жасалғандығын куәландыратын ... да ... ... ... ... ... қаржылық делдалдың ескертуі).
Заңмен бағалы қағаздарды ұстаушылардың,сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... деген құқықты қорғау Азаматтық кодекстің тиісті ... ... ... ... ... ... ... талап
бойынша қайтарып алынуы мүмкін.Мұндай талаптың заты жеке анықталған заттар
немесе топтық белгілерімен ... ... ... ... ... жеке ... ... және жалпы ... ... ... болып табылады”(40,78бет). Осылайша,ҚР-ң азаматтық
заңдарының негізгі ережелері ... ... ... ... ... бірге азаматтық құқықтың арнаулы обьектісі бола тұрып, бағалы
қағаздар олардың айналысының ерекше құқықтық режимін ... ... ... ... ... ... ... құжаттардың шығарылымын бекіту қажеттілігі ... ж. 2 ... ... ҚР-ң “Бағалы қағаздар нарығы туралы” заңы
қазіргі кезде қолданылып жүр.Бірақ бұл заңның да ... ... ... ... ... кодекстің және арнаулы заңдардың құзыреттеріне
сәйкес ... ... ... барлық кәсіпқой
қатысушыларды ... ... ... ... ... бірігуге
міндеттейді.Ал бұл Азаматтық кодекстің ережелерінде бекітілген заңды
тұлғалардың бірігу ... ... ... ... ... ... толық түрде ... ... ... ... ... ... және ... көптеген заңгерлер мен экономистердің пікірі ... қор ... ... ... ... ... ретеудің
американдық моделінен бірте-бірте ауытқып барады. Еліміздің нарығында қазір
кәсіпқой қатысушылардың ... ... ... ... ... түсіну жылдан-жылға қыйынға соғып
барады,ал отандық ... даму ... өзі ... ... қағаздар нарығын Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... бiрi. Сонымен қатар инвестициялық
рейтингi бар Қазақстан үшiн қор ... ... ... экономикалық өсудiң
сапалық көрсеткiштерiне жету басты мiндет.
Ал бағалы қағаздар нарығының дамуымен байланысты “Инвестициялық қор
туралы” заңның ... ... ... жаңа ... ... ... ... жетiспеушiлiгi жағдайында экономиканың индустриалды бағытын
ұжымдық инвестициялау ... ... ... ... ... ... мәселе шеңберiн тарылта түседi.
Зерттелiнген мәселе бойынша мынадай ұсыныстар ... ... ... ... әлемдiк тәжiрибесiне сай қажеттi
нормативтi актiлер дайындау.
2. Қаржы құнын және онымен байланысты тәуекелдi ... үшiн ... ... ... ... ... арқылы
экономиканың приоритеттi секторларын инвестициялау.
3. Әр ... ... емес ... ... ... ... Қор ... туралы ақпаратмен көпшiлiк халықты қамтамасыз ету.
5. Биржалық емес нарық түрiн дамыту, инфрақұрылымын қалыптастыру.
6. Қор нарығының өзiн-өзi ... ... ... ... реттеу және қадағалау өкiлеттiгiн беру.
7. Муниципалды облигациялар ... ... ... ... ... ... ... үшiн мемлекетпен кепiлдiндiрiлген мемлекеттiк
кәсiпорындардың облигацияларын шығару.
9. Ипотекалық облигацияларға салым салу ... ... ... ... ... ... ... бәсекенiң жүзеге асуы үшiн ерекше көңiл
бөлу және оң жағдайлар қалыптастыру.
11. Корпоративтi ... ... ... акционерлердiң,
инвесторлардың құқықтары мен мүдделерiн қорғаудың заң ... ... ... ... ... Мемлекеттiң қор нарығының қызметiне шамадан тыс ... ... ... ауыстыру.
Мемлекеттiң бағалы қағаздар нарығындағы қызметi нақты экономика
секторына ... салу емес ... ... ... ... ... мен облигацияларының айналысын ... ... Ол ... ... ғана емес, сонымен қатар эмитенттердiң де қаржы
нарығындағы менеджметiнiң деңгейiне тәуелдi.
Қаржы институттары мен мекемелерi тарих ... Ал ... ... ... өте ... Олай ... ... болашақ дамуы сөзсiз. Олай
дейтiнiмiз қаржылық ... ... ... ... ... ... әкiмшiлiк ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентiнiң Қазақстан халқына Жолдауы /
Алматы Ақшамы,20 наурыз 2004 ж.7 бет
2. ... ... Г.Н., ... ... ... ... ... потенциял, императивы
роста.Алматы:Қаржы- Қаражат,1997г.
6. ... Ф. ... ... и ... их ... ... Мельников В.Д., Ильясов К.К. Финансы. Алматы:МГП” Берен”,1997г.
15. Экономика и бизнес / теория и ... ... ... ... ... В.Д. М.; ... ... г. 287 бет.
9. Мыржакыпов Д. Банктегi ... ... ... " ... ... М.Ю. Рынок ценных бумаг.-М.: Финансы и статистика,1992г.
8. Нерсесов Н.О. ... ... на ... с ... ... ... // В изд.Представительство и ценные бумаги в ... .
3. ... В. ... ... правовой
регламентаций.М.:Ассициация"Гуманитарное знание",1993г.268 бет.
10. Сейткасымов Г.С. Ақша , несие, Банктер. Алматы 1998.
9. Нарибаев К.Н.,Пазылхайырова Г.Т. ... и ... ... ... / ... ... 1999 г. 328 бет.
12. Укашев Б. Ажибаев З.М. Бухгалтерлiк есеп теориясы Алматы 1999.
5. Қалғулова Р. Банктегi бухгалтерлiк есеп және есеп ... ... ... ... № 9 ... Е.Ф. ... ... и фондовые рынки.М.; 1995 г. 240 бет.
18. ... ... бы ... на ... ... и торговые кодексы.-М.: Изд. Университета ... г. 560 ... ... справка о системе государственного регулирования рынка
ценных бумаг РК./ Рынок ценных бумаг Казахстана 1999г. ... ... З.С. ... ... бумаг: особенности
функционирования в Реапублике Казахстан. алматы,2002 г. 360 бет.
-----------------------
Қор биржасы
Нарықтың биржалық емес ұйымдастырушылары
Мәмлелердiң ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететiн ұйымдар
Эмитенттер
Мемлекеттiк бақылау және реттеу органдары
Инвесторлар
Қор делдалдары
Нарыққа қызмет ететiн ұйымдар
Ақпараттық агенство
Арнайы маманданған қорлар мен ... ... ... ... қорлар
Инвестициялық компаниялар
Инвестициялық институттар
Арнайы маманданған институттар
Корпоративтi инвесторлар
Мемлекет
Қор делдалдары
Банктер
Нарықтың кәсiпқойлары
Инвесторлар
Институционалды
Жеке

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ағылшын тіліндегі эпитеттердің стилистикада алатын орны12 бет
Батыс Қазақстан экономикалық ауданындағы отын-энергетика кешенінің даму мәселелері58 бет
Бұлтартпау шарасын қолданудың бір қатар мәселелері және оларды шешу жолдары48 бет
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Германияның Орталық Азиядағы саясаты (92-2009 жж.)137 бет
Еңбек ақы төлеудің есебі60 бет
Желілерде компьютерлік ақпараттарды қорғау мәселелері94 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Мемлекет дамуының экспортқа бағытталуы73 бет
Мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есеп жүргізуді ұйымдастыру19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь