Салықтың әлеуметтік-экономикалық мәні және пайда болуы

Жоспар:

I. Кіріспе:

II .Негізгі бөлім.

1. Салықтың әлеуметтік.экономикалық мәні және пайда болуы.
2.Салықтар және салудың принциптері мен түрлері.
3.Қазақстаның салық саясатты, мақсаттық бағыттары мен қызмет атқару механизмі.

III. Қорытынды.

IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе

Салықтар дегеніміз – мемлекеттік бюджетке заңды және жеке тұлғалардан белгілі бір мөлшерде түсетін міндетті төлемдер.
Салықтар – шаруашылық жүргізуші субъектілердің, жеке тұлғалардың мемлекет пен екі арадағы мемлекеттік бюджет арқылы жүзеге асырылатын, қаржы қатынастарын сипаттайтын эканомикалық категория. Салықтардың эканомикалық мәні мынада: салықтар шаруашылық жүргізуші субъектілер халық табысының қалыптасуындағы қаржылық қатынастардың бір бөлігін білдіреді. Сондай – ақ шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халық табысының белгілі бір мөлшерін мемлекет үлесіне жинақтап, жиынтықтаудың қаржылық қатынастарын көрсетеді..
Салықтар мемлекеттің құрылуымен бірге пайда болады және мемлекеттің өмір сүріп, дамуының негізі болып табылады. Мемлекет құрылымының өзгеруі, өркендеуі қашанда болса оның салық жүйесінің қайта құрылуымен жаңартуымен бірге қалыптасады.
Әрбір мемлекетке өзінің ішкі және сыртқы саясатын жүргізу үшін белгілі бір мөлшерде қаржы көздері қажет. Салықтар - мемлекеттің тұрақты қаржы көзі.
Мемлекет салықтарды эканомиканы дамыту, тұрақтандыру барысында қуатты эканомикалық тетік ретінде пайдаланады.
Салықтардың мәнін толық түсіну үшін, олардың эканомикалық маңызын түсіну қажет. Ал салықтардың эканомикалық маңызы олардың атқаратын қызметіне тікелей байланысты.
Салықтың мынадай негізгі қызметтері (функциялық) бар:
- реттеушілік:
- фискалдық:
- қайта бөлу.
Жоғарыда көрсетілегн негізгі фунциялармен қатар салықтардың ынталандыру, бақылау функцияларын да атауға болады.
Пайдаланған әдебиеттер:

1. Я. Әубәкіров, К. Нәрібаев және т.б. экономикалық теория негіздері. Оқулық, Алматы “Санат” 1993 ж.
2. Осипова Г.М Экономикалық теория негіздері, оқу құралы Алматы 2002 ж.
3. Ө.Қ. Шеденов, Е.Н. Сағындықов және т.б. жалпы экономикалық теория, Ақтөбе Помграфия 2004 ж.
4. С.С. Мәуленова және т.б. Экономикалық теория оқу құралы I бөлім: Алматы экономика 2003 ж.
5. С. Әкімбеков және т.б. Экономикалық теория Астана 2002 ж.
        
        Жоспар:
I. Кіріспе:
II .Негізгі бөлім.
1. Салықтың әлеуметтік-экономикалық мәні және пайда болуы.
2.Салықтар және салудың принциптері мен түрлері.
3.Қазақстаның салық саясатты, ... ... мен ... ... ... ... әдебиеттер
Кіріспе
Салықтар дегеніміз – мемлекеттік бюджетке заңды және жеке тұлғалардан
белгілі бір мөлшерде түсетін міндетті төлемдер.
Салықтар – шаруашылық жүргізуші субъектілердің, жеке ... пен екі ... ... ... ... ... асырылатын, қаржы
қатынастарын сипаттайтын эканомикалық категория. Салықтардың эканомикалық
мәні мынада: салықтар шаруашылық жүргізуші субъектілер халық табысының
қалыптасуындағы қаржылық қатынастардың бір бөлігін ... ...... ... субъектілер мен халық табысының белгілі бір мөлшерін
мемлекет үлесіне жинақтап, жиынтықтаудың қаржылық қатынастарын көрсетеді..
Салықтар мемлекеттің құрылуымен бірге пайда болады және ... ... ... ... ... табылады. Мемлекет құрылымының өзгеруі,
өркендеуі қашанда болса оның салық жүйесінің ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы саясатын жүргізу үшін
белгілі бір мөлшерде қаржы көздері қажет. Салықтар - мемлекеттің тұрақты
қаржы көзі.
Мемлекет салықтарды эканомиканы ... ... ... ... ... ... пайдаланады.
Салықтардың мәнін толық түсіну үшін, олардың эканомикалық маңызын
түсіну қажет. Ал салықтардың эканомикалық маңызы олардың атқаратын
қызметіне тікелей байланысты.
Салықтың ... ... ... ... бар:
- реттеушілік:
- фискалдық:
- қайта бөлу.
Жоғарыда көрсетілегн негізгі фунциялармен қатар салықтардың
ынталандыру, бақылау функцияларын да атауға ... ...... ең ... ... Осы қызмет арқылы
салықтар ел эканомикасына өз ықпалын тигізеді, яғни салықтар реттеу
жүзеге асырыладыды. Салықтық ретеудің ең ... ... - ... ... ету. Салық турлері, салық ставкалары, салық жеңілдіктері, салық салу
әдістері ... ... ... ... ... көрсетілген салықтық реттеудің тетіктері тек қана өндірістің
дамуын реттеп қана қоймайды. Сонымен қатар ақша баға ... ... ... ... және кіші ... дамыту жұмыстарын
жүзеге асырады. Әрине, салықтық реттеу тетіктері тиімді қызмет атқару үшін,
олардың басқада эканомикалық ... ... ... ... ... ... ставкалықтар мен салық жеңілдіктерінің алатын орыны
ерекше. Себебі ғылыми негізделмеген, шектен тыс жоғары қойылған ставкалар
салық төлеушілердің жауапкершілігін ... ... ... ... бюджет кірісінің азайуына әкеліп соғады. Осы сияқты салық
жеілдіктерінің де тиімсіз жағы және бар. ... ... ... ... жөнінде мынаны байқауға болады:
а) егер төленетін салық мөлшері салық төлеуші табысының 50 процентіне
асып кетсе, онда ол ... ... ... ... егер ... төлеуші салық табысының 45 – 50 проценті ... онда жай, ... ... әкеледі;
б) егер салық мөлшері, салық төлеуші табысының 35 – 40 мөлшері
аралығында болса, онда ұлғаймалы ұдайы өндіріске әкеледі.
Салықтардың ... ...... немесе бюджетік қызметі. Бұл
қызметі (функциясы) арқылы мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлімі құрылып,
салықтардың қоғамдық міндеті артады. Себебі, салықтар мемлекеттік бюджеттің
кірісін ... ... ... ...... тағы басқа да
шаралардың іске асуын қамтамасыз етеді.
Қайта бөлу қызметі арқылы түрлі субъектілер табысының бір бөлшегі
мемлекет пайдасына ... Бұл ... іс - ... ... ішкі ... салықтардың алатын үлес салмағы арқылы анықтайды. Соңғы жылдардағы
мәліметтер бойынша Қазақстан Республикасының ішкі өнімдегі үлес салмағы 40
проценттен ... ... Бұл ... дамыған басқа елдерден әлдеқайда
жоғары. Еліміздің мемлекет мүддесі үшін қаржы көздерін орталықтандырудың
бір айғағы бір осы.
Мемлекет мына ... ... ... ... ... ... ... салық жүйесін анықтайды. Салық механизімінің
қызмет ету жолдарын белгілейді, жалпы эканомикалық саясатты негізге ала
отырып, салық саясатын ... ... мәні және ... ... айтылған болатын.
Оған тоқталмай, енді салықтарды топтастыру туралы айтып өтеміз.
Салықтарды мынадай ... ... ... ... ... ... салу ... байланысты;
2) қолданылуына қарай ;
3) салық салу органына байланысты;
4) эканомикалық ерекшелігіне ... ... салу ... ... ... ... салу ... қарай салықтар тікелей және жанама салықтар
болып жіктеледі.
Тікелей салықтар жалғаусыз немесе тікелей ... ... ... салықтарды сатушы емес сатып алушы, яғни тұтынушылар төлейді.
Тауар немесе қызмет бағасына алдын салық енгізілмейтіндіктен, іс – жүзінде
оны бюджетке ... ... ... соң ... ... ... белгісіне салықтар
жалпы және арнайы салықтарға бөлінеді.
Жалпы салықтар бюджетке ... соң, ... ... жалпы мақсатқа
жұмсалады.
Жалпы салықтарға жататын салықтар: заңды жеке тұлғалардан алынатын
табыс салығы, ... ... ... ... ... т. ... ... бюджетке түскен соң алдын ала белгіленген міндеттер
бойынша, нақтылық шараларға жұмсалады. Мысалы: көлік құралдарына салынатын
салық. Бұл ... жол ... ... жұмсалады.
Салықты алатфын жіне салыққа иелік ететін органдардың екрекшелігіне
қарай ... ... ... және ... ... ... ... тұтынуға салынатын салықты, салық төлейші тұтынушы ретінде тауар
немесе қызмет ... ... ... өзінің шығынынан төлейді.
1. Салықтың әлеуметтік-экономикалық мәні және пайда болуы.
Салық мәселесі мен салық ... бай ... бар. ... ... ... XVII – XIX ғасырларда пайда болды. Оған ... ... ... ... ... ... ... табамыз В.Петти “салық пен
жиынтық трактаты” (1662 ж) Д. Рикардо “салық салу және саяси экономияның
басталуы” (1817 ж) А. Смит “халықтар ... ... мен ... (1776 ... ... ... ... салықтық төлеушілер үшін бұл құлдық емес
еркіліктін белгісі Ф. Аквинский (1226-1274 жж) салықтарды рұқсат етілген
тонау нышаны ретінде анықтады. К. ... ... бұл ... жан ұя, ... дін мен қатар кіретін бесінші құдай” деп анықтады. ... ... және ... Б ... ... “өмірде салық пен өлімнен
құтылатын ештене жоқ” деп айтты.
Шарль монтескье (1689-1755жж) ... ... ... ... ... ... ... сыбағасы етіп қалдырудың амалын табатын данышпандық
пен ақылгөйліктен асатын ештене жоғын толық сеніммен негіздеген.
А. Смит ... ... төрт ... ... Оның осы принциптері
дамыған елдерде салық, салудың негізін құрайды.
1. Өзіне бекем мемлекет мүмкіндігіне қарай, қабілеті мен күшіне ... ... ... ... ... ... пайдалана отырып қаржыландыру үкіметтін табысына жүзеге асады.
Бұл ережені сақтау немесе сақтамау салық салудың тереңдігіне немесе
тепе-теңсіздігіне ұрындырады.
2. Жеке тұлға төлейтін ... ... ... айқын болуы керек. Салықтын
төлеу мерзімі, төлем тәсілі, сомасы – ... ... ... ... ... ... ... және кез келген адамға да салай.
3. Әрбір алынатын салық белгілі уақытта немесе белгілітәсілмен төлеуші
үшін ынғайлы ... ... ... ... ... ой ... ... толғағына толық жеткізілгені
дұрыс. Оның мемлекет қазынасына құйылуы халық қалтасынан алғаны және
ұстағаны мүмкіндігінше аздау болғаны жөн. Қазынаға құйылғаннан көрі,
салықты халық ... алу мен ... көп ... да әбден мүмкін.
Себебі, оны жинау шенеуліктердің көп болуы талап тесе, оларға төленетін
айлық сомасы салықтың мол мөлшері ... ... ... Смит тікелей, жанбасы, жанама салықтар жүйесін және оларды
қолданудың әлеуметтік-экономикалық салдарын барынша терең талдады.
Салық дегеніміз не? Экономикалық мазмұн тұрғысынан салық ... ... мен ... ... ... ... ... жүйесін айтамыз. Салық салудың мақсаты кәсіпорын тұрғындар қаржыларын
қоғамдық ... ... және ... ... ... ... мынадай принциптері бар:
- салық бар игіліктерге пропорционалды түрде қоғам мүддесіне сай
алынады;
- салық табыс ... мен ... ... ... ... төмендегідей қызметтерді атқарады:
- фискалды (тіркелген) немесе жұмылдыру, қызметі. Осы қызметте мемлекет
бюджеттік шығындарды ... үшін ... ... бөлу қызметі, мемлекет қаржыны қайта бөлуді әртүрлі топтардың
арасында, территория, облыс, аудандар бойынша жүпгізеді:
- ... ... ... салықтың көмегімен тұтыну және қорлану
арасындағы пропорцияны реттейді:
- ынталандыру қызметі, мемлекет өндіріс пен техникалық прогресті дамыту
үшін ... ... ... ... ... ... қызметі, мемлекет салық саясаты арқылы кейбір өндіріс
түрлерінің дамуын тежейді немесе шектедйі:
- бақылап – есептеу қызметі, мұнда кәсіпорын мен тұрғындар ... қоры ... ... ... жүзеге асырады.
Салық сипаты тұрғысынан тікелей және жанама болып бөлінеді.
Тікелей салық мемлекет тарапынан кәсіпорын және тұрғындар ... Осы ... ...... ... пайдадан алынатын,
жылжылмайтын мүліктен, бағалы қағаздар операциясынан алынаты т.б. салықтар
жатады.
Жанама салықты мемлекет тікелей емес, баға арқылы айландыра отырып
алады. Оған – ... ... баж ... ... ... салынған салық
жатады. Жанама салық мемлекеттік реттеудің бірден-бір тәсілі ретінде
қолданылады.
Салықтан алынатын сома – салықтың негізі аталады. ... ... ... салылқты қарастыруға болады. Табыстан алынатын салықты
салық алудың басты көзі ретінде ... ... ... ... ... алынған табыс көлемі мен салық жеңілдіктерінің өзара айрмасына тең.
Салыққа жеңілдіктер салық сияқты белгілі тәртіпке ... ... ... ... ... ... ... бар:
- салық объектісінің алынбайтын минимумы.
- кейбір адамдарды салық төлеуден (соғыс ардагері, мүгедектер) босату;
- салық негізінен босату;
- салық несиесі (салықтың ... ... ... ұзарта түсу) және т.б.
Салық өсімі – салық салу бірлігіне деген мөлшер.
Әдетте салық өсімі пайыз түрінде белгіленеді.
Салық өсімі үш түрге бөлінеді.
Бірінші түрі – ... ... ... ... мәнісі – табыстың
өсуіне қарай салық өсімінің мөлшері өседі. Кең тараған түрі – Қазақстан
Республикасы азаматтарының айлығынан алынатын салық.
Екінші түріне ... ... ... өсім ... ... – регрессивтік салық өсімі жатады. Регрессивтік салық
өсімі біздің елдегі салық заңдылықтарында қолданылмайды. Бұл өсім ... және оның мәні ... ... ... ұлғайуын табыстын
азаюымен түсіндіріледі.
Қазақстан Рсепубликасында жалпы мемлекетік салықтар бар. ... ... ... қайнар көзі саналады. Жыл сайын Қазақстан
Республикасы бюджет заңына сәйкес, ... ... ... ... ... отырады. Ал жергілікті салықтар жергілікті бюджет табысының
негізгі көзі болып ... ... ... ... ... және жеке ... ... салық: қосымша құн салығы, акциздер, бағалы қағеаздар
операциясынан салық, арнайы төлемдер мен жер ... ... ... пен ... ... ... және жеке тұлғалар
мүлкінің салығы көлік, құрал-жабдығы салығы, кәсіпкерлікпен айналысатын
заңды және жеке ... ... ... ... ... ... құқылы адамдардан алым; аукцион сатылымынан алынатын алымдар.
Салықтардың ішіндегі – ... ... орын ... Табыс салығы алғашқы
рет Англияда XIX – ғасырдың ортасында ендірілген екен.
Табыс салығы ... ... ... ... ... ... ... салық және басқада топтардың табыс салығы.
Табыс салығы прогрессивті салық санатына жатады.
Прогрессив ... ... ... ... ... жоғары табыс салығы
фирма мен тұрғындардың іскерлік белсенділігін төмендетпей ме деген күдікті
жиі айтады. Американ экономисі Артур Лаффер 80-ші жылдардың басында ... ... ... ой түйген: салық өсімінің жоғары болуы адамның
экономикалық белсенділігін ... ... ... ... ... ... жасау арқылы табатын табыстын өмір сүруден гөрі, олар
жәрдем ақыға өмір сүргенді жөн санайды. А. ... ... ... салған “Лаффер қисығы” шығарады
Салық өсімі 50% -тен асқанда адамдар ахз жұмыс істейді және ... еш ... ... күш – ... ... ... ... мемлекеттік қазынаның табысы азая түседі. Егер салық
өсімі көтерілсе, ерте ме кешпе оның деңгейі сондай дәрежеге ... ... ... келмейді және салықты төлемейді. Сайып келгенде, мемлекетке
ешқандай салық түсімі ттүспейді.
Акциздер жанама ... ... түрі ... ... тауар бағасына
енеді және сатып алушылар оны төлейді. Елімізге импортталған және Қазақстан
Республикасы территориясында ... ... ... ойын ... ... ... ... акциздік емес акцизделген
тауарлар өндірушінің тауарлы сыртқа-экспортқа шығаруы расталса, акциз
салынбайды. Қазақстан Республикасы қатысатын ... ... ... ... есепке алынады. Қазақстан Республикасы
территориясында акцизделген тауарды өндірушілер оны импорттаушылар немесе
ойын бизнесін жүзеге асыратын заңды және жеке тұлғалар акциз төлеушілер
болып табылады.
Қазақстан ... ... ... ... ... елге
импорталатын тауарлар акцизделген тауар боп табылады. Оларға: ішілетін этил
спирты, тамақ шикізатынан өндірілген арақ, ликер-арақ бұйымдары,
қаттыланған сусын мен соктар, ... ... ... ... ... ... бұйымдары, құрамында темекі бар бұйымдар, осетра және лось балығы,
олардың уылдырығы. Осы ... пен ... ... ... ... ... ... жасалған бұйымдар жатады. Өнделген және өнделмеген
мехтық терілер: натуральды мех бұйымдары, натуральды, тері киімдері,
хрусталь бұйымдары, ... ... ... ... ... атылатын
және газ мылтықтарын да қосуға болады.
Акциз өсімін Қазақстан Республикасы үкіметі тауардың, құнына ... ... оның ... қалпына қарай физикалық көлеміне сәйкес
бекітеді.
Жанама салықтың келесі бір түрі қосымша құн салығы (ҚҚС) болып
табылады. Ол ... ... ... құн ... ... ... және ... жұмысы мен мен қызметінің, айналымынан тұрады.
Сондай – ақ қосымша құн ... ... ... территориясында
тауарды импортауда жүзеге асады. Қосымша құн салығының бюджетке төленетін
белгілі қосылған құн салығы сомалары ... ... мен ... ... құн салығы 1958-шы жылы алдыменен Францияда енгізіледі. Қазіргі
кезде ҚҚС әлемнің 40-тан астам ... ... Оның ... ... ... бар. Әлемдік тәжірибеде ҚҚС-ның көлемі 15-тен 18% ... ... ... құн ... ... 15% құрайды.
ҚҚС-ғын алу объектісі болып айналым мен импорт ... ... ... ... пен ... тауар өткөрілуіның айналымы жатады. Айналым алымы
Қазақстан Республикасы шеңберінде жүзеге асуы қажет. Айналым алымы мына
жағдайда: салықтан босатылған да және ... ... ... ... ... сай анықталған айналым. Қазазқстан Республикасы
қатысатын халықаралық келісімде көрсетілген нәрселерге жүргізілмейді.
Жалақыны натуралды түрдетөлеген дағдай да берілген ... ... ... салығы енеді.
Импорт алымына – импорттаклған тауар жатады. Тек халықаралық келісім
бойынша салықтан босатылған тауардан ... ... ... салығы мен сату салығының орына Қазақстан Республикасында
қосылған құн салығы енді. Бұл салықты ендіргенрде оны есептеудің айқын
әдістемесі ... ... ... ... ... базалық есептеуі
түсініксіз еді (құнның қай бөлігі қосылған болып табылады: пайда мен жалақы
ма әлде ... құны ма және т.б.). ... ... ... қосылған құн
ұғымына барлығы енеді, тек өндіріс бағасынан жоғары болса боды. Әдетте
өнімнің өзіндік құны мен орташа ... ... ... құрайды.
Бүгінгі еліміздегі экономикалық саясат пен әлеуметтік жағдайды ескере
отырып, салық салу тұжырымдамасы алдымен негізгі мынадай міндеттемелерді
шешкені абзал:
- мемлекеттік бюджеттің тұрақтылығы мен ... ... ... ... және ... пен валюта
тұрақтылығын қамтамасыз ету:
- кең масштабты инвестицияны қалыптастыру;
- меншік түріне қарамай-ақ барлық шарушылық ... ... ... ... ... шешу ... Республикасының экономикалық және
әлеуметтік тұрақтылығына жеткізеді.
Мемлекет аралық екі ... ... ... екі ... салық
салудың (алудың) мәселелері жиі кездеседі. Осы мәселе заңды және жеке
тұлғалар мүдделерін алдымен қамтиды. Себебі олар ... өз ... ғана емес шет ... де ... ... ... салық
салу өз елінде де және шет елде де жүргізіледі. ... ... ... үшін екі жақтан салық салуды азайтудың үш мүмкіндігі жиі
қарастырылады.
Сөйтіп олар үшін салық алу салу ... ... ... ... ... салық төлеушінің шет елде төленген салығын салық алымы сомасынан
шегеруге рұқсат етілуі ... және оны ... ... ... ... ... ... мемлекет аралық келісім боййынша заңды және жеке
тұлғалардың АҚШ-тан тыс елде ... ... ... ... салудан
босатылады. Керісінше, АҚШ-та табыс тапқан шет ел салық төлеушілері өз
елінің салық салуынан босатылады.
Қазақстан Республикасында экономиканы модернизациялау және рефрмалаудың
қазіргі жағдайында шетел ... мен ... ... ... туып ... ... ... екі жақтан салық салудан
қорқақтайды. Сондықтан да шет ел инвесторының мүлкін және табысын екіжақты
салық салудан босату үшін ... ... ... ... ... Осы ... ... шетел инвесторлары босатылады немесе Қазақстан
Республикасында тапқан табысынан кемітілген ... ... ... төлейді.
2. Салықтар және салудың принциптері мен түрлері.
Мемлекеттік бюджет ... ең ... көзі – ... Өнеркәсібі
дамыған елдердің бюджетіндегі салықтардың үлесі 90 процент. Салықтың
негізгі түрлеріне табыс салығы, одан ... ... ... ... ... ... ... салықтар. Өндірістік
бірлестіктер, кәсіпорындар, капитал иелері өздері жариялаған мәлімдемелері
бойынша салық төлейді.
Салық мәлімдемесі салық ... өз ... ... туралы
хабары, ал жалдамалы еңбек адамдарынан салық жалақы төлегенде ұсталады.
Табыс ... алу ... бір ... ... басталады. Номиналдық
табыстың ұлғаюына сәйкес табыс салығын өсірудің базасы жасалады, салық
төлеушілердің саны артады, мемлекеттің шоғырландырылған жалпы қаржы-
қаражаттары көбейеді. ... ... ...... ставкасы объектінің бір
өлшеміне салынған мөлшері. Салық ставкаларының көптеген түрлері бар. Егер
табыстың көлеміне байланыссыз ... ... ... ... тағайындалса,
олар пропорциялы ставкалар болады. Егер ставкалар табыстың өсуімен ... ... ... ... ... ... салудың тәжірибесінде
бір объектіге (мыс автомашинаға( оныңқұнына қарамастан салынатын қатаң
ставкалар кездеседі. Салық салу ... ... ...... ... болған корпорациядан алынатын салық. Салық акционерлік
қоғамның таза пайдасынан алынады, яғни жалпы пайдадан ... ... ... жедел амортизация, табиғи кендердің азаюы,
қайырымдылық қоры төлемдері және т.б. шығындар. Көптеген елдерде корпорация
пайдаларына салық салу ставка ... ... ... салу тарихында жоғары пайдаға салық салу деген де бар. Ол
пайданың ... ... ... болуына байланысты салынады. Мұндай шара
әдетте төтенше жағдайларда, соғыс, экономикалық ... ... ... ... ... ... салығы және капиталды
пайдалынумен байланысты атқарылған істер салығы да жатады. ... ... ... ... ... (жер, ... әрбір адамнан және заңды
тұлғалардан алынады.
Капитал ісінен алынатын салық корпорациялардың бағалы қағаздарды сату,
сатып алуынан түскен табыстардан алынады. Тікелей ... ... ... салықта да маңызда рөл атқарады. Олар тауарлар немесе қызмет көрсету
бағаларына қосылады. Бұл салықты тауарды тұтынушылар (сатып алушылар ... ... ... ... ... ... құралы тікелей
салықтар, алайда жанама салықтардың да рөлі кеміген жоқ.
Жанама салықтар ... үш ... ... акциздер, фискалды,
монопольді салықтар және кеден салығы. Бұлардың ішіндегі ең бастысы –
акциздер. Олар тауар бағаларына ... ... ... тарифтеріне қосылады.
Әрбір елдің ерекшеліктеріне қарай акциздер халық тұтынатын тауарларға,
транспорт, байланыс, тұрмыстық қызмет көрсету түрлеріне салынады. Қазіргі
кезде акциздің бір түрі – ... ... ... салу ... дамуда. Бұл
жағдайда салық тауарды өткізгеннен түскен барлық түсімге салынбай, тек осы
кезеңдегі өндірістік қызметтік нәтижесінде қосылған құнға ... ... ... ... ... өндіретін тауарларына
салынатын жанама салық. Нақты елдердің ... ... ... ... ... ... ішімдіктер, сусындар, тұз және т.б.
болуы мүмкін. Фискалды, монопольды салықтың түсімдері әдетте мемлекеттік
бюджетке, біраз бөлігі ... ... ... ... ... ... ... баж алымдары жатады. Олар тауарларды
мемлекеттік шекарадан әрі-бері алып өткенде төленетін салықтар. ... ... шет ... ... ... ... салығының маңызы
зор. Кеден салығының механизмі арқылы мемлекет белгілі тауарлардың шеттен
әкелінуін тежеп, өзінің ішкі рыногын шетелдік бәсекеден қорғайды. Қазіргі
мемлекеттердің финанс жүйесінде ... ... ... үкіметтің
салықтарымен қатар жергілікті жерлердің салықтары да атқарады. Олардың
ішіндегі ең бастылары: меншік салықтары, әр түрлі жанама салықтар (темекі,
ішімдікке, ... және ... ... салықтардың маңызы мен рөлі мемлекеттік органдарды
қаржы ресурстарымен қамтамасыз етумен шектелмейді. Салықтар ұлттық табысты
мемлекеттендірудің басты құралы. ... ... ... рөлі ... мұны ЖҰӨ-нің көлеміндегі салық үлесінің ұлғаюынан көруге болады.
Салықтар экономикалық белсенділікті арттырудың, ұдайы өндіріс процесіне
әрекет ... ... бір ... ... жаңа ... ие болуда. Мұндай
ықпал көп бағытта жүргізілуде. Пайдаға салық салу арқылы манипуляция жасап,
мемлекет капиталдың қорлану процесіне айтарлықтай әсер ... Оның ... ... ... деп ... ... механизмін келтіруге
болады. Мұнда мемлекеттік қаржы органдары компанияларға амортизация қорына
негізгі капиталдың іс жүзіндегі тозуы ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде пайданың салық алынатын мөлшері едәуір
кеміп, төленген салықтың көлемі де ... ... ... әдісі
экономиканың корпоративтік секторындағы күрделі қаржыны көбейтуге
ынталандырады. Оны қолдану ... ... ... ... ... жүргізуге, әсіресе ғылымды көп қажет
ететін салаларды дамытуға жұмылдырады.
Салық ... ... ... ... ... ... қорлануына қолайлы жағдай жасауға, корпорациялардың әлеуметтік
қызметін қолдауға кеңінен пайдаланылады. Осы мақсатта салықты корпорация
қызметтерінің ... ... ... ... ... жеңілдіктер беріледі.
Мұндай шараларға мысалы, өндіруші компанияларды (әсіресе мұнай мен ... ... ... қорларының азаюянабайланысты) салық арқылы
ынталандыру жүйесі жатады. Бұл ережеге сәйкес ... ... ... ... ... және өндіріс жағдайларының қиындауына байланысты
салық төлемейді. Салықтық жеңілдіктер беру арқылы мемлекет өндіргіш
күштерді аймақтық орналастыруға, инфрақұрылым объектілерін салуға және ... әсер ете ... ... ... ... тек жекелеген шаралар
жүргізіп қоймай, сонымен қатар барлық шаруашылық конъюктураға ықпал етеді.
Экономикалық тоқыраудан шығу үшін мемлекет салық салудағы жеңілдіктер беру
жолымен ... ... ... ... мен ... ... жиынтық қоғамдық сұраныстың болуы үшін қолайлы жағдайлар
жасайды. Бүкіл экономикалық конъюктураны ынталандырудың ірі ... ... АҚШ ... басына келген Рейген әкімшілігінің
салықтарды едәуір қысқартуы жатады. Бұл ... ... ... американ экономисі А. Лаффердің есебі алынған. Ол салықты азайтудың
нәтижесінде мемлекетің экономикалық өсуі мен табыстың көбеюін ... ... ... деп ... ... ... ... шектен тыс салық ставкасын көтеру олардың күрделі ... ... ... ғылыми-техникалық прогресті тежейді, экономикалық өсуді
баяулатады, сөйтіп мемлекеттік бюджеттің түсімдеріне кері әсер ... ... пен ... ... ... тәуелділік
графикалық бейнесі. “Лаффердің қисық сызығы” деп аталады. Салықты одан әрі
көбейту еңбек пен ... ... ... 100 ... салық салу
мемлекеттік табысты нолге теңейді, өйткені ешкім де тегін жұмыс істегісі
келмейді. Басқаша айтқанда ... ... тыс ... ... қор ... ... ... арттырып жиынтық табыстың көлемін ұлғайтады.
Нәтижесінде салықтық түсімдердің нәтижелілігі өседі, тапшылық азаяды,
инфляция бәсендейді. Әрине Лаффердің қисық сызығының тиімділігі тек ... ... ... ... ғана мүмкін болады. Бұл теорияға сын
тұрғысынан терең талдау жасамай, мынаны ғана атап ... ... жоқ, ... ... ... төмендету күрделі қаржы динамикасын тежейді,
өндірісті ынталандыруға әсер етеді. Жалпы рыноктық экономика жағдайында
инвестицияға салық ставкасынан басқа да факторлар ықпал етеді. Бұлардың
ішіндегі ең ... ... ... және компания тауарларына
сұраныс пен ұсыныстың арақатынасы, олардың ... ... ... ... саясаты, мақсаттық бағыттары мен қызмет атқару
механизмі.
Салық және бюджет саясаттарының негізгі мазмұны салықтық әкімшілік
етуді жақсарту және бюджеттік бағдарлаудың ... ... ... ... ... ... тығыз үйлестіру, мемлекеттік қаржылар
басқару жүйелерін жетілдіру және қаржы шығындарын ұ тымды пайдалану болып
табылады.
Үкіметтің әрекеті. ...... ... субьектілерге ұтымды салық
салу барысында салықтар мен баж ... ... ... бағытталады.
Республиканың салық және кеден заңнамасын жетілдірудегі алдағы жұмыс салық
және кеден ... ... ... ... тұрақтылығын
қамтамасыз етуді көздейді. Сонымен қатар, салықтарды есептеу мен жинауды
оңайлату үшін салықтарды есептеу рәсімдерін жеңілдету және тепе-теңдік
принциптерін қамтамасыз ету мақсатында жеңілдіктерді ... ... ... ... арқылы салық және кеден қызметтерін өзгертуді
аяқтаумен қатар салық әкімшілік етудің соған бара – бар ... анық ... ... ... жасалынатын болады. Жер қойнауын пайдалануға,
мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендіру мен басқару жөнінде салықтық
сараптық шарттардың кешенді ... ... ... ... ... ... ... салық және кеден алымдарын төлеуден
қашқақтаушыларды батыл түрде ... ... ... ... алдында
қаржылық міндеттемелерін орындауға байланысты шаруашылық етуші
субьектілерге кешенді салықтық тексеру жүргізу механизмін ... алда ... ... ... ... ... ... жағдайында отандық
өндірістердің белгілі бір түрлерін қорғайтын, олардың бәсекелесу
қабілеттерін қолдайтын болады, сонымен қатар контрабандамен әдістері ... ... ... қаражаттарды орта мерзімдік кезеңге жұмсаудың негізгі
артықшылығы: ішкі және сыртқы қарыздар бойынша мемлекеттік міндеттемелердің
мүлтіксіз орындалуы, жаңа қарыздардың ... ... ... ... ... ... ету, ... қамтамасыз ету реформаларын
және инвестициялық қызметтерді күшейтуге қолдау көрсету болып ... ... бөлу мен ... ... көтеру
мақсатында бюджеттік процесті жетілдіру жөнінен бірқатар шаралар
жүргізілетін болады. Атап айтқанда, стратегиялық жоспарлар мен бюджеттің
бірлігі жасалынды, мемлекеттік бюджетті қалыптастырудың бағдарламалық ... ... ... ... саны қысқартылды,
республикалық және жергілікті бюджеттер арасындағы өзара қатынастар
түзетілді, есептеу-кассалық қызмет көрсету, бюджеттік қаражаттардың
жұмсалуын бақылау әдістері жетілдірілді.
Барлық деңгейдегі бюджеттер мен ... тыс ... ... ... ... бағыт – мемлекеттік сатып алу жүйелерін
реформалау болып табыладды. Мемлекеттік сатып алуды орталықтандырмау, оның
өз өкілеттілігін орталық және жергілікті ... ... ... ... тәсілдер негізінде басталады. Орталықтандыру тек ең мәнді және
аса ірі ... ... ... және қызметтерді сатып алуға қатысты
үкімет уәкілдік берген органдар арқылы жүзеге асырылатын болады.
Жеткізушілердің таңдауларының негізгі өлшемдерінің бірі – олардың жаңа
жұмыс орындарын ... ... ... табылады. Мемлекеттік сатып алу
туралы заңнама тиісті тәжірибенің жинақталуына орай жетілдірілетін болады.
Ақша – несие саясатының ... ... ақша ... мен ... ... ... ықпал етудегі орталық банктің жиынтық шаралары болып есептелінеді.
Реттеудің бұл форасыының мақсаты – экон,омиканың тепе-теңдік және орнықты
дамуына қол ... ... ... ... ... ... мемлекет
тұтас ұсынымға айырықша ықпал жасауға тырысады. Мұндай жағдайдағы ең
белсенді элемент – инвестиялаумен байланысты есбептерге ықпал ету.
Сал,астыру үшін ... ... ... ең ... жағы – ... ... ықпал жасау (тікелей және жанама жәрдем ақша арқылы).
Салықтар және салық саясаты. ... ... ... ... кеңінен тараған ықтиярсыз қаражат алу (қарыз қызметсіз) формасы –
салықтар болып табылады. Бұл мемлекетік қаражаттың маңызды көзі. Салық
арқылы ... ... ... (АҚШ пен Жапонияда) 27-29 %дан 53 % -ға
(Швецияда) дейін жұмылдырады.
Жалпы алғанда салықтық жүйе қаржылық қаражат жинаудың формалары мен
әдістерінің жиынтығы ретінде ... ... Онда бір ... ... ... ... ... айтарлықтай қомақты қаржы ресурстарының
алынуын қамтамасыз ету міндеті тұрады, ал ... ... ... ... ... ... ... және керек. Бұл оғаштықты
түзету ойластырылған мәмлегерлік есебінен жүзеге асырылады.
Неместің Х.Халлер деген экономисінің пікірі бойынша, егер мынадай
жағдайлар сақталатын болса, салықтық жүйе ... ... ... ... ... кезде, оны жүзеге асыру үшін, мемлекеттік
шығынның мүмкіндігінше аз болу жағын қарастыру керек (салудың ... ... ... ... ... өндіріп алу, салық төлеушінің шығыны барынша аз болуы
арқылы жүзеге асуы жөн ... ... ... ... ... ... салық төлеуші үшін оның экономикалық белсенділігіне
ешбір нұсқан келтірмейтіндей, ауыртпалықсыз болуы тиіс ... ... ... ... ... ... жіктеуі бар. Мысалы, негізгі және
қосымша салықтар деп ажыратылады. Бұл бөлудің белгілері – бюджет ... ... ... болып табылады. Сондай-ақ тікелей және жанама
салықтар деп ерекшелеу де бар.
6 схемада әлемдік практика негізінде салықтарды жіктеу берілген.
Салықтардың маңызды қасиеттерінің бірі – ... даму ... ... ... ... арқасында) деуіміз керек.
Соныменен, салықтарда жанама антициклдік қасиеттер болады. ... ... ... салықтық түсімнің деңілдігі деген көрсеткішті қолдану
қабылданған. Бұл көрсеткіш мынадай қатынастарға есептелінеді.
Салықтық түсімнің пайыздық (немесе абсолюттік) өзгерісі
Ұлттық табыстыңпайыздық ... ... ... ... мемлекеттік шығындар деп, қоғамдық қажеттілікті
қанағаттандырумен байланысқан мемлекеттің матерниалдық игіліктер мен
қызметтерді сатып алуға ... ... ... ... ... ... мемлекеттік шығындардың мынадай
жіктелінуін ұсынады: трансформациялық (қызмет көрсету мемлекеттік қаражат
тасқынына қарсы тұрады) және ... ... ... көрсетусіз).
Қаражаттарды жұмсау саясатының негізгі міндеттері тұтас сұранымға ықпал
етуіне болады. Мұндай ықпалда біршама тікелей сипат бар.
Қорытынды.
Қорыта келген де салық ... мен ... ... бай тарихы бар.
Салыққа ғалыми көз қарас XVII – XIX ғасырларда пайда болды. Оған дәделдік
теоирялық экономия классикалық ... ... ... ... ... ... пен ... трактаты” (1662 ж) Д. Рикардо “салық салу ... ... ... (1817 ж) А. Смит ... ... ... табиғатын зерттеу” (1776 ж).
А. Смитттің айтуы бойынша, салықтық төлеушілер үшін бұл құлдық ... ... Ф. ... ... жж) ... ... етілген
тонау нышаны ретінде анықтады. К. Маркс “салық бұл меншік жан ұя, тәртіп
және дін мен қатар кіретін бесінші құдай” деп ... ... ... және ғылымы Б Франклин (1706-1790жж) “өмірде салық пен ... ... ... деп ... және бюджет саясаттарының негізгі мазмұны салықтық әкімшілік
етуді жақсарту және бюджеттік ... ... ... ... ... жүйелерін жетілдіру және қаржы шығындарын ұтымды пайдалану
болып табылады. Салықтар әртүрлі мемлекеттік табыстардың арасындағы
мнйлінше кеңінен тараған ықтиярсыз қаражат алу ...... ... ... ... ... пікірі бойынша, егер мынадай
жағдайлар сақталатын болса, салықтық жүйе ұтымдылыққа жетеді:
1. Салық салуды жүргізген кезде, оны ... ... ... ... мүмкіндігінше аз болу жағын қарастыру керек (салудың арзандығы деп
аталатын принципі ұстанып).
2. Алым-салықты өндіріп алу, салық төлеушінің шығыны барынша аз ... ... асуы жөн ... ... ... принципі).
3. Салық төлеу салық төлеуші үшін оның экономикалық белсенділігіне
ешбір нұсқан келтірмейтіндей, ауыртпалықсыз болуы тиіс (салық ... ... ... ... ... бар:
- салық бар игіліктерге пропорционалды түрде қоғам мүддесіне сай
алынады;
- салық табыс мөлшері мен әлауқаттылық деңгейіне тәуелді болады.
Салық төмендегідей ... ... ... ... немесе жұмылдыру, қызметі. Осы қызметте мемлекет
бюджеттік шығындарды қаржыландару үшін салық жинайды:
- бөлу қызметі, мемлекет қаржыны қайта ... ... ... ... ... ... бойынша жүпгізеді:
- реттеуші қызметі, мемлекет салықтың көмегімен тұтыну және ... ... ... ынталандыру қызметі, мемлекет өндіріс пен техникалық прогресті дамыту
үшін әртүрлі ынталандыру шараларын ... ... ... ... ... ... ... арқылы кейбір өндіріс
түрлерінің дамуын тежейді немесе шектедйі:
- бақылап – есептеу қызметі, мұнда кәсіпорын мен тұрғындар топтарының,
қаржы қоры көлемінің ... ... ... ... ... ... ... және жанама болып бөлінеді.
Тікелей салық мемлекет тарапынан кәсіпорын және тұрғындар табыстарынан
алынады.
Жанама салықты мемлекет тікелей емес, баға арқылы айландыра отырып
алады.
Жанама ... ... бір түрі ... құн салығы (ҚҚС) болып
табылады. Ол өндіріс процесінде қосылған құн өсімшесінің бөлігін бюджетке
жібергендіктен және тауар жұмысы мен мен қызметінің, ... ... құн ... 1958-шы жылы алдыменен Францияда енгізіледі.
Қазіргі кезде ҚҚС әлемнің 40-тан астам елінде ... Оның ... 18 ... бар. ... ... ... ... 15-тен 18% дейін
құрайды. Қазақстанда қосымша құн салығының көлемі 15% құрайды
Пайдаланған ... Я. ... К. ... және т.б. ... ... ... ... “Санат” 1993 ж.
2. Осипова Г.М Экономикалық теория негіздері, оқу құралы ... ... Ө.Қ. ... Е.Н. ... және т.б. ... ... ... Помграфия 2004 ж.
4. С.С. Мәуленова және т.б. Экономикалық теория оқу құралы I бөлім:
Алматы ... 2003 ... С. ... және т.б. Экономикалық теория Астана 2002 ж.

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салықтан жалтарынудың мемлекеттік бюджетке әсері10 бет
Салықтық реттеуді дамыту үрдістері және салықтарды бөлу механизімін жетілдіру77 бет
"Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері."6 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
"Мендельдік емес генетика"3 бет
"шжбм жағдайында оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастырудың өзіндік ерекшеліктері"5 бет
"Шымбұлақ" тау шаңғысы курортында демалушыларды тегін сақтандыру жүйесі енгізіледі16 бет
3-сыныпта көбейту мен бөлуді игерту әдістемесі15 бет
Salicornia europaea өсімдігінің жер үсті бөлігінен қышқылдық компоненттерді бөлуі71 бет
Web-бет дизайны, HTML18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь