Қазақтың ұлттық әйелдер комзолын өндеу

Кіріспе
І. Көшендік бөлім.
1.1 Сәнге бағыттама
1.2 Үлгі таңдау
1.3 Үлгіге сипаттама
1.4 Қазақ ұлттық киімдерінің даму тарихының кезеңдері
1.5 Ұлттық киімдердегі ою.өрнек әуендерінің түрлері
1.6 Орта Азия халқының ұлттық киімдерінің ерекшелігі

ІІ. Техникалық ұсыныстар бөлімі.
2.1 Мата таңдау
2.3 Таңдалған үлгіге қойылатын талаптар
2.3 Мата үлгілері

ІІІ. Конструктивтік бөлім.
3.1 Бұйымға берілетін өлшемдер
3.2 Конструктивтік қосымшалар
3.3 Бұйым сызбасының есептері
3.4 Бұйымның алғашқы сызбасы
3.5 Үлгі ерекшелігі
3.6 Бұйым ерекшелігінің спецификациясы
3.7 Тігіске берілетін ен

IV. Технологиялық бөлім.
4.1 Технологиялық тізбектілік
4.2 Құрал.жабдықты таңдау және тиімді өңдеуді таңдау
4.3 Ылғалды.жылулықпен өңдеуді таңдау

V. Экономикалық бөлім.
5.1 Бұйымды бағалау

Қауіпсіздік ережесі
Қолданылған әдебиеттер
        
        Кіріспе
Зерттеудің көкейкестілігі. Қазақстанда 2030 бағдарламасында тәлім-
тәрбие ... ... ... пен өнер негізінде жан-жақты
эстетикалық тәрбие беру сұлулыққа, ... ... ... ... ... жасалған мәдени мұраны жүйелі меңгеруге жалпы әлемдік рухани құнды
иеліктерді бағалай ... ... ... ... міне, тәуелсіз мемлекет атанып, көк ... ... ... ... төл теңгеміз түсіп, барлық мемлекеттермен
тереземіз тең болып ... ... ... ... ... ... іздеуге мүмкіндік туып, даңғыл жол ашылды. Бабаларымыздан
жеткен асыл ... шаң ... ... ... тат ... ... ашып,
кейінгі ұрпаққа қайтаратын кез жеткені қашан. ... ... ... ... ... ... ... қайталамайтын
ұлттық киімдерді жинап, кәдеге асыратын кез жеткен сияқты. ... ... ... ... ұлттық киімдері, оның әр алуан қыры мен ... ... ... ... дәл ... ... ... ұлттық
киімдерінің пішілуі, тігілуі, оның түр-түрге (ассортимент) бөлінуі туралы
көркем де, ... та ... жоқ десе де ... ... ... әсем де көркем ұлттық киімдерінің қасиетін, жетістіктерін жас ұрпаққа
жеткізу ұлттық педагогика міндетіне кіреді. Оқушылармен ... ... киім ... ... ... қазақ ұлтының қайта түлеуіне, төл
мәдениетінің, салт-дәстүрі мен ... ... ... жас ... ... эстетикалық тәрбие беріп, әдемілікке, ... ... ... ... еңбек сабағының мұғалімінің ... ... ... ... асыл ... ... шығу тарихы мен жасалу
жолдары жөнінде ... ... Ә. ... Ө. ... ... ... ... Ү. Әбдіғаппарова педагогика ғылыми
саласындағы ... ... де орын ... ... ... эстетикалық талғамы өскен
сайын, қоғам дамуының барлық саласындағы болып ... ... ... беру ... де ... ... ... жоғары жаңа талаптар
жүктеледі.
Бүгінгі күні әлемдік кеңістікте оқу-білім жөнінен үлкен ... ... ... ... Н.Назарбаевтың соңғы Жолдауы осынау
әлемдік процестен кейін қалып қоймауды, аяқты өскелең өмір ... ... ... ... ... жолданып отыр,-деп ойлаймыз. Бізге, ұстаздар
қауымына, дүниежүзілік ... ... ... сан алуан өзгерістер
еліміздің саяси-экономикалық жағдайымен қатар, әлеуметтік саланың ең бір
өзекті тұсы білім беру ... де зор әсер ... ... ... уақытта білім беру қызметкерлерінің алдында тұрған басты ... ... ... ... ... ... оны ... білім
кеңістігіне кіріктіру болмақ. Соған орай ел басы ... ... ... ... ... ... нәтижесі ретінде жаңа формациядағы
мұғалім тұлғасын қалыптастыру. ... ... өзі ... ... ... ... Еңбек пен өнер егіз, ал өнердің қай түрі ... ... ... ... ... Жаңа ... бет бұру оңай емес. Ол ... ... ... ... ... жан ... бар, ... сүйген ата-
баба жерін қадірлейтін ұрпақ қана болашақ тірегі болады. Білім беру жүйесі,
жаңа білім беру ... және жаңа ... ... сай ... ... еңбек арқылы білім беру жас жеткіншектердің мектеп қабырғасында
ұлттық мәдениеттің нәрінен сусындауға, озық ... мен ... ... ... ол ... ... ... сабақтасып
жатыр. Халқымыздың ғасырлар бойы қолдаған озық ... ... ... ... салт-дәстүрін педагогикалық тәжірибеге қолдану. ... ... ... ... ... өнерінің тегін тектеу, болмысын
тану, оның озық ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуде
зор ықпалын тигізері даусыз. Еңбек пәні мұғалімінің осы ... ... ... ... ... ... ... Білім беру, тәрбиелеу,
оқушылардың ой-өрісін, қабілетінің дамуы сабақтың ... ... ... пәні ... ... мен ... ғана өсіріп қоймай, оның
адамгершілігін, дүниеге көзқарасын қалыптастырып, рухани сезімін байытады.
Қоғам ... сай ... ... ... ... ... күн
тәртібінен түскен емес. Оқушылардың адамгершілік тәрбиесін жүзеге асыру,
эстетикалық іс-әрекетін ұйымдастыру мәселелерін зерттеген А.П. ... ... ... пәні ... ... ... ... Ұ. М. Абдіғаппаровалардың ғылыми зерттеу еңбектерінен көруге
болады.
Қазақтың ұлттық қол-өнерінің шығу ... даму ... ... ... ... ... ... Ө.Жәнібеков, Ә
Марғұлан, С. Қасиманов, С. ... М. ... Х. ... ... ... ... Мектеп оқушыларын “Технология”
сабағында ұлттық киім тігуге үйрету арқылы әсемдікке, ... ... ... ... жұмысының міндеттері:
Әйелдер комзолының жаңа үлгі нобайын таңдау;
Комзолдың ... ... ... орналастыру;
Комзолдың пішімін анықтау;
Комзолдың тігіліу әдісін анықтау;
Комзолды әшекейлеу, безендіріу;
Зерттеу жұмысының жаңалығы:
Комзолға жаңа үлгі ... мата ... ... ... анықталды;
Комзолға ою-өрнек кестеленді;
Комзол жаңа технологиямен тігілді;
Комзол соңғы үлгімен өңделіп, таспамен ... ... ... ... ... ... ... еңбек сабағымен тығыз байланыстылығы қарастырылады.
Көшендік бөлімде сәнге ... ... ... ... ... ... ою-рнек әуендерінің түрлеріне және орта Азия
халқының ұлттық киімдерінің ... ... ... ... ... ... ... және тағы басқа талаптар қарастырылған. Осы ... сай ... ... құрылысына ерекше мән берген. Матаны таңдағанда алынған
ерекшеге, мән бағытына лайықты болу керек.
Бұйымға берілген өлшемдер, бұйым сызбысының ... және ... ... ... ... ... ... мақсатымыз.
Технологиялық бөлімде бұйымды өңдеудің технологиялық тізбектілігі жан-
жақты көрсетілген. Құрал-жабдықтар, яғни үлгіні тігу барысында машиналардың
номерлері, түрлері көрсетілген.
Экономикалық ... ... ... құны сұраныс көлемімен салыстыра
отырып, нарықта тепе-тең бағада болуын қамтамасыз етілді. Барлық шығындарды
ескере отырып бұйымның толық бағасын есептеп шығару.
І ... ... ... элементтері өзара байланысты және ... ... ... ... ... болып табылады.
Қандайда болсын киімнің көшеніне сызықтар, пропорциялар, сұлба,
самақ, түр, ... ... ... ... ... ... ... отырып киім ... ... ... әр ... ... ... ... дегеніміз – көзге бірден ... ... ... ... ... сырт киімнің бірі
комзолда кездесетін сәнді ою-өрнек, қапсырма, зергерлік бас моншақтар,
таспалар.
Комзолдың ... ... ... сұлба. Сұлба – заттың сыртқы
бейнесі деген мағына.
Бұл бұйымның түсі адамның сезіміне, ... ...... әсер ... Дипломдық жұмыста қорғалатын комзол үлгісі киім
композициясындағы ... сай ... ... ... ... , түсі сиякөк, пропоция жағынан барлық бөліктері тепе-тең.
Осындай түсініктерді пайдаланып, мектеп оқушыларының көңіл-күй,
тәбиғи ... ... киім ... ... ... ... туралы сөз қозғағанда, оның ... ... ... ... ... ... ұғымы адамдардың уақытқа және қоғамдық жағдайларға
сәйкес сұлулық ... ... біл ... ... ... тығыз
байланыста болады.
КОМПОЗИЦИЯ, яғни көшен сөзі латынның «compositio» сөзінен шыққан. Ол
жалпы алғанда ... ... ... деген мағынаны
білдіреді.
«Костюм көшені» ... ... ... ... ... ... жолы жатыр.
Жақсы, сәтті ойластырылған киім көшенінде артық ... ... ... ... ... киімнің бүтіндігін сақтап қалу үшін
костюмнің әдемі бір бөлігіен бас тартуға тура ... ... ... ... ... ... ... Киім формасының дамуында неолит кезеңінде сапалы секіріс жасалды.
Осы кезде тоқу, яғни, жіп пен ... ... ... ... – бұл адам денесін қоршаған ортаның әр түрлі әсерінен (ыстық, суық
және ылғалданған, шаң-тозаңнан т.б.) қорғап тұратын және ... ... ... ... тоқып шығарылған маталардан тігілген
бұйым немесе бұйымдар ... ... киім ... ... ... бір ... ... Ол адамзат қоғамының, экономиканың, техниканың мәдениетінің
өзіндік ерекшелігін, оның ... ... ... ... ... бір ... бірнеше роль атқарады: қорғаныштық, яғни адам
ағзасының қалыпты күйін сақатайды, әлеуметтік, яғни тұлғаның ... да ... ... ... топқа жататындығын анықтайды.
Ұлттық, яғни халықтың көркемдік дәстүрінің көрсеткіші ... ... ... ... көіктендіру болып табылады.
«Киім» ұғымын кең түрде алып қарастыратын болсақ, бас киімдер, аяқ киім
т.б. ... ... ... болады.
Түс бұйымының қажетті сапаларының бірі. Сонымен қатар, кез-келген ... ... ... суық ... жылы ... ... ... шапан көшенін көрсетіп қана қоймай, адам
мінезі мен эмоциясына әсер етеді.
Мысалы: ... түс - ... көк ... - ... ... мата ... киім ... және түс үйлесімінің
заңдалақтарын ескереміз.
Маман заманға сай бұйым үшін мына қағидаларды ... ... ... ... ... ... ... шығу, өрлеудің барлығын игеру;
Әйелдер сырт киімі жасау мұның өзі бәрінен ... ... ... ... ... ... ... беретін материалдың негізгі
қасиеттеріне матаның беткі тығыздығы, әдемілігі, ... ... мен ... ... ... мен ... ... анықтау үшін материал
фактурасының мәні зор. Тұрақты өңдеулер, бұйым ... ... ... ... ... ... кезде тұрақты өңдеулердің
төмендегідей түрлері пайдаланылады.
Детальдар (бүрмелер, руликтер, ... ... ... фаталар,
пагондар, клапандар және т.б.)
Ленталар, таспалар, тоқыма баулар, шілтер шашақтар, ... ... ... ... ... ... ... деп аталатын
ерекше құралдардың көмегі арқылы қол ... ... ... ... ... ... мен ... контрас
пен метрлеп қайталау, ырғақ пен түс жатады. Көшендік құралдарын ... ... ... ... байланысты болады. Көшендік құралдарының
арасында бірінші арнаға маңыздылық ... ... де ... оның ... ... ... ... қою керек. Форма элементтерінің өлшемдік ... ... ... ... ... ... ... жасау, мұның өзі бәрінен
бұрын пропорция өнері. Костюмде пропорция ерекше маңызды роль ... ... ... бойы ... ... киімдердің ортасында комзолдың
жөні бөлек . Ол сонау мыңжылдықтардан осы ... ... ... ... бірі болып, біздің бабаларымызбен бірге жасап келеді. ... ... ... ... ... ... байқау қиын емес.
Атақты ақиық ақын Мұқағали Мақатаевтың жырына құлақ түрсек те ... ... ... ... ... соқсын, ағытшы комзолыңның
түймелерін” деген өлең жолдарынан байқаймыз. Комзол - қазақ үшін әмбебап,
сәнді киім. Оны ... де, ... де кие ... ... де ... ... Оның ... комзол жылдың маусымында да қолайлы. Оны жазғы түннің
салқынында, көктемдегі сәл ... ... ... ... тастамай
киеді. Қазақ үшін ең жылы да жайлы материал – түйенің жүні комзол үшін ... ... ... ... ... ... жұқа матасынан тігеді. Ер
ыңғайлы, ... ... әсем ... ... түрлерін қазақ сахынасының
барлық бұрышынан кездестіреміз. Осы заманғы сән ... ... ... ... уақыт көшінен қалмаған, ғасырлар тозаңында тұншықпаған киім
екенін аңғартады.
Қазіргі кезде еліміздің сән қойнауынан комзолдың бірнеше ... ... ... ... осы ... ... ... балаларға арналған бұл киім жұмысқа және демалыс ... сән мен ... ... пен әсемдіктің бірден-бір
ордасы болып отырған қазақтың ұлттық киім үлгілерін қазіргі заманталабына
сай ... ... ... жеткізе білу бұл біздің ең басты
мақсатымыз. ... киім ... ... ... деп есептейтін болсақ,
еңбектеген баладан, еңкейген кәріге деін үйлесімді сәнді киініп ... ... ... ... туын ... ... киімнің қосар үлесі орасан
зор. Сән бағыты киімдердің әр ... ... ... киюге арналған маусымына, қолданылатын жаңа мата түрлеріне
конструктивті-технологиялық өңдеуіне қоғамның деңгейіне ... ... жеке адам ... ең ... ... зат. Киім жеке ... маңызды болса, солай қоғамда да маңызды. Киімнің қажеттілігі адам
денесінің айналасында микроклимат туғызады. Бұл ... адам ... ... ... сақтауға мүмкіндік береді. Киім кез-келген
шарттарда, адам денсаулығын және ... ... ... ... ... ... киім ... дамуына және киі
мәдениетінің жалпы сипаттамасы осы қоғамның мәдениет пен ... ... ... киім ... ... және ... ... керек, киімінің
сырткөрінісі жиі өзгеріп тұрады. Әсіресе, ерлер мен әйелдер киімі, сыртқы
киімнің пішінінің бұлдыркескінінің (силуэт) түрлі ... ... ... ... ... ... табылады.
Стиль мұның өзі идеялық мазмұнның бірлігі тудырған ... ... ... құралдарның творчествалық әдістердің орталығы. Стиль
дәуірін ... ... ... ... ... өз ... мен ... бейнелейді. Стиль тарихи кезеңге сай келіп
өнердің барлық ... ... ... және адам ... ... ... костюмнің тек образды ғана емес, сонымен бірге
адамының сыртқы сымбатты да байланысты ... Киім ... ... ие болып тұрған жоқ, оны белгілі бір адам киетіндіктен ие болып ... ... ... ... мынадай елестер, вертикальдарды аса бағалау,
толықтырылған ... ... ... фон ... ... ... Үлгіге сипаттама.
Бұл комзол жылдың жаз мезгілінде киіледі, ... ... ... ... ... ... ... киімі.
Жартылай қынамалы силуэтті, жағасы жоқ. Алдыңғы бойы екі бөліктен,
артқы бойы екі ... ... ... және ... ... ... ... бүкпесі бар. Алдыңғы бойының өңірі, етегі, артқы бойының
етегі, өсімдік элементінен алынған ою-өрнекпен кестеленген.
Комзолдың ұзындығы тізеден жоғары, ... ... ... жібекпен
кестеленген. Берілген өлшемі : 164-100-108.
Бұл комзол орта жастағы әйел адамдарға арналған сырт ... ... ... ... ... орын алады. Күнделікті киюге де ыңғайлы.
Бархыт матадан тігілген, тік силуэтті әрі кең ... түсі сия ... ... гүл бүршіктері. Кесте машинамен тігілген.
1.4 Қазақ ұлттық ... даму ... ... ... ... аң ... ... өздеріне жамылуды,
адам түрлі нәзік талшықты өсімдіктерден ... ... ... ... ... “киім” деген ұғым пайда болды. Бұлдыр-бұлдыр уақыттар керуені
берірек жылжыған сайын халықтардың киім ... ... ... түсті.
Әуелі баста тек суықтан қорғану, бойды жылыту үшін ғана керек ... ... ... орны ... ... Адамзат тарихында мың-
мыңдаған соғыстар мен майдандар кезінде киім қорғаныш құралы болды. Алдымен
суықтан, кейін дұшпаннан ... үшін ... ... ... жетілген сайын
қоғамдық мәнге де ие бола түсті. Ол ... ... ... ... ... және рухани жағынан адамды ашатын дүниенің бірі
де осы киім екендігін қазір әркім мойындайды. Міне, алғашқы қажеттілік ... ... ... жаму ... ... ... дау бар ма?
Жұмыр жер дөңгелеп жүр десек, оның алып ... ... ... мен ... Сол сан ... ... және ... халықтарды бір-бірінен
ерекшелейтін нәрсе де – ... ... ұлт ... ... ... киім
үлгілері қалыптасқан. Өйткені әрбір ұлт өзінің тұрып жатқан жер жағдайына,
ауа-райына, тарихи жолдарына, ... малы мен ... және ... ... ... қарай өздерінің киім үлгілерін қалыптастырған. ... ... бір ... бір шебердің қолынан шықпағаны да оны қазіргі сән
үлгілерінен ерекшелендіреді. Ежелгі дүниеден ... ... ... ... ... ... ұлттық киім тоқығанын немесе
тіккенін ешкімде білмейді. Оның ... ... көші ... ... ... дами ... ... байытылып отырған. Қазақтың ұлттық киімдері де
өзінің сипатымен, ... ... ... ... сан ... ... ... қазақтардың қандай халық болғанын ... өзін ... ... ... дер едім. Ұлттық киімдеріміз ... ... ... ... ... ... болғанын көрсетер
еді. Өйткені, тірлігі үнемі ... ... ... ... ... деі.
Өйткені, тірлігі үнемі аттың жалында, түйенің қамында ... ... ... жүре ... Аты ... су ішіп, өзі етегімен су
кешіп тіршілі үшін күрескен. “ Тобылғыны жастанып, қу ... ... ... ... ... тамырлы мәндеріне бойласақ, ұлттық киімдерден
тұнып тұрған өнеге мен өлшемдерді оқыр ... ... ... ең бір көп ... түрі – ... ... қазақ өрнек әшекейлерін зерттеушілр С. ... ... Р. Курд тағы ... ... ... киім ... мен оның
әшекейленген өрнек мәнеріне үлкен мән берген. Қазақ киімдерінің түрлерін
жинау, үлгі, ... ... ... ... ... Ұлы ... ... кейін, қазақ халқының өз алдына мәлімет құрған совет
дуәірінде ғана кеңінен өріс алып отыр.
1922-1926 жылдары ... ... ... ... Орынбордың
музейі жер-жерлерге өкілдер жіберіп, қазақ киімдерінің түрлерін, үлгілерін
жинай бастады. Бұл істе музейдің ... ... А. ... мен ... ... ... ... сіңірді. Олар неше түрлі жол азаптарын көре жүріп
Ақтөбе, Торғай, ... ... ... Семей, Павлодар аймақатырың
экспонаттарын жинады.
Қазақтың ұлттық киімдерінің түрлері мен атаулары өте көп: ... ... орта жүз, кіші жүз ... ... ... бірде географиялық
мекен атына қарай да бөлінеді.
Ұлы жүз ... ... ... ... ... ... ... етек-жеңдері ұзын, ашық жағалы болып келген. Оңтүстік елі Тәжік,
Өзбек халықтарымен көршілес, көпшілік ... бақ ... егін ... ... киім үлгісімен тігілу мәнеріне осы жағдайлардың ықпал
еткенін көреміз.
Орта ... ... ... бір ... ... ... ... етектері шалғайлы, жеңдері кең жағалары шолақ ойма немесе түймелі
болып келеді. Өйткені орта жүз қалаға ... ... ... ... ... шапандары да шалғайлы, жеңдері ұзын және кең, жүн тартқан,
бидайлаған қалың қайырма ... ... ... ... ... сонай ХІХ ғасырдағы қыпшақтардың тас
таңбаларымен кездесетінін ескерсек, бұл киім ... ... осы ... ... ... ... ... қоймайды.
Қазақ әйелдерінің сырт киімдері көбінесе безекті матадан, немесе
жібектен, мақпалдан, дүриядан ... Сырт ... ... ... ... ... көпболады. Бірақ, оларға,
арналған киімдердің мәнері ... ... мол ... ... ... бағалы
кездемелер және сирек кездесетін аң терілерімен тігіліп отырады.
Қырмызы тон: Қазақ халқының ұлттық киім түрлрінің бірі. Ол ... ... ... ... тігілетін қалпақ шапан. Оның жаға-
жеңіне құндыз ұстап, екі ... мен ... ұшын ... немесе күміс зермен,
кейде екеуін араластырып кестелейді. Қырмызы тон ерте кездерде ұзатылатын
қыздарға ... ... жаңа ... ... ... жасауларының бірі болып
есептелген. Қырмызы тонды комзолдың сыртынан киеді. Осы ... екі ... жең ... өрнек салынып, жаға-жеңіне құндыз ұстап тігетін ұлттық
шапандардың ... ... ... алынған.
Қамқа тон: Иі қандырылған жұмсақ қой терісінен рауғаш бояуына
қандыра бояп ... тон. Оған асыл аң ... ... ... мен ... Мұны ертеректе байлардың ... ... ... ... ... шапандар түрлі-түсті матадан
арасына жүн, мата салып араластырып, сырып тігіледі. Оның ... мен екі ... зер ... ... ... асыл ... орнатылған,
күміс қапсырмалар (ілгектер) тағылады. Шапанды кәрі-жастардың бәрі ... ... ... ... ғана болады. Бай, дәулетті семьялардың
әйелдері ... ... аң ... жаға ... ... мен ... өңірі
мен жеңіне зер салып, кестелейді. Түйенің шудасы мен шымқай ақ ... ... жұқа ... ... ... ... ... етек етіп, жаға-
жеңіне қызыл масаты салып, қималы шапан киген. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жабағысын күсіп, жүнін ішіне қаратып, өңі
ашық масаты, ... ... ... сырт ... Бұл ... ... келе ... киім үлгілерінің бірі. Шаруасы жөнсалдау кедей
семьялардың қыздары қол тоқымадан шидем күпі киген. Ал ... ... түйе ... ... ... тыстап, құндыз ұстап,
немесе кесте салып, әдемілеп киген. Үлгісі ... ... ... ... ... ... сыртына қаратып тіккен, қазақ
әйелдерінің ежелгі киім ... ... Мұны ... де ... де ... ... ... ерлерге арналған тайжақы үлгісімен бүкілдей ұқсас.
Комзол: Әйелдер де еркектер де ... ... ... ... ... арналып тігілген комзол жас ерекшеліктеріне қарай бір түсі
ақпалдан, барқыттан, жібектен, ... ... жән ... ... ... ... ... комзолдың екі өіріне кесте тігіліп, ... ... ... ... әшекейлі металл, немесе ... ... ... жүн тартылып, немесе қос астарланып тігілетін ... ... Оның ... ... төмен қарай біртіндеп кеңейіп отырады.
Ұзындығы тізеге дейін түсіп тұрады.
Казекей: Әйелдердің киетін жұқа комзолы болып, оның ... ... да ... болады. Аса ұзын болмай, белден сәл ғана ... ... ... ... ... Оны ... арасына жүн, мақта
салынбай, ықшамдап тігіледі. Өңірі, жаға-жиегі және ... ... ... кестеленеді. Немесе ою-өрнек салынады. Қыз-келіншектердің етімен
ет болып, ... ... ... ... қоса ... Сырт ... ішінен жылылық үшін киетін жеңсіз кеудеше.
Оның астарына мақта, немесе жүн салып қалыңдау қара мақпалдан ... ... ... сол жақ ... ... Қазақ әйелдерінің сәнді киім үлгілерінің бірі. Оны ХІХ
ғасырдың аяғына дейін қазақ әйелдері көйлек ... юбка ... ... ... ... бұл түрі қазір сирек кездеседі. Оның
алдыңғы өңірі бір-біріне тиісіп тұрады да белінен төмен ... кеңи ... ... тағы басқа түрлі-түсті жібектерден тігіліп, жиегі айнала
оқамен, кестемен көмкеріледі. Немесе оған құндыз ... ... ... ... ... Белі ... Ол көйлектің етегін
түгел жаппайтындай етіп ... ... оның түсі ... ... ... ... ... алатын шалғыш «белдемше» деп аталып жүр.
1.5 Ұлттық ... ... ... ... ... шын көңілімізбен қарасаңыз заттардың әдемі
әшекейленгенін, ойып ... ... ... ... ... күнделікті тұрмысымыздағы заттардың әсем ою-өрнектері ... бойы ... ... келе жатқан қазына. Қазақ халқының көне
дәуірден ... ... ... ... ... ... ... ұшында, өзіндік тарихымен, әдет-ғұрпымен, сәндік, көркемдік
жолымен, ... ... ... әлемге өзінің ерекшелігімен таныта білген
– қолөнері. Қолөнердің халықтың әлеуметтік, салт-тұрмысында алатын орнының
қаншалықты биік, жоғары ... сене ... – оның ... ... нақышына
келтіріп, әдемілік дүниенің ауқымын кеңейткен ол тұрмыстық заттарының өсіп-
өркендеуімен тығыз байланысты және ... ... орын ала ... ... ... әлеуметтік сана-сезімнің, болмыс тіршілігінің жанданып,
мәдениетінің өсіп, тұрмыс жағдайларының жақсаруының да ... ... ... ... ... ... сезімдік талғампаздық
дүниесі, қоршаған табиғат аясы, өскен ұясы, шикізат ... да ... ... Әр ... ... тән ... ою-өрнек негіздері қалыптасып
дәстүр алды. Пішу, үлгі алу және ... ... ... ... жлдары
дамыды. Ою-өрнек – адам баласының ақыл-ойларының толып-толқуымен, жүрегінің
үлпілінен, өзін айнала қоршаған ... ... ... ... ... ... ... сол шын қалпында берілмей, көшірілмей, образ
ою-өрнекке ... ... ... ерекше мәнермен, үндестікпен, әуенмен
жеткен. Бұл – қазақ халқының білімінің, шеберлігінің өсіп, ою-өрнек өнеріне
қосқан үлесі, тапқырлығы, ... ... өз аты ... және ол ... тегін түсірілмеген. Шебер
немесе үй адамдары оны бір нәрсені меңзеп, немесе ырымдап жасайтын болған.
Кейбір ғалымдар ... оюы - өте ... ... деп те жүр. ... ... және ... сл мәнді қапысыз ұққаны талассыз. Қазақтар ... ... ... пен ... ... және ... та таба ... қазақ оюларын төрт топқа жатқызуы ... ... ... ою мен өрнекті өзі үнемі көретін және байқайтын тұстардан
табатын еді. Сол себепті ... ... ... төрт ... ... жоқ. Ою-өрнектің бірінші тобы – жан-жануарлар әлемінен
алынған топ. Қазақ – ежелгі ... ... ... халық негізінен мал
шаруашылығымен айналысқан. Сондықтан оның дүниетанымында ... көп ... ... ... ... бүркіт, сұңқар, бөрі және басқалары ... ... ... ... белгілі бір бөліктері – мүйізі, табаны,
өркеші тұмсығы, ізі, ... ... ... ... түрі – ... оюлар. Қазақ қашанда қиялы жүйрік халық. Кең дала ... ... ... көрінген. Жазғы ыстық түн немесе мақпал түнгі ай, түні ... ... ... сиқыры мол “Құс жолы” ағып ... ... ... ... ... ... ... әуеніне қосқан. Қазақ ою-
өрнегінде кейде түзу, кейде қисық, кейде доға ... ... ... өзі – ... оюлар деген үшінші топты құрайды. Бұл топқа
жататын ... мен ... киім ... ... қолданыды. Кейде өзен,
ақан су сияқты ирек кестелер кездеседі. Мұндай өрнектер көрнекті жерге ... ... ... ... ... ... тобы - ... оюлар. Киімдерді безендіруде өсімдік ... ... ... ... берген. Жапырақ тектес безендіру киімдерді етек-жеңінде
көптеп кездеседі. Өсімдік ... ... ... қыз ... жиі жолығады. Бұл өрнектермен киімдерді әшекейлегенде белгілі
бір мақсатпен орынды ... ... Тек қана ... ... ... әрін ... Әйелдер сырт киімі, комзолға қолданылған ою-өрнек
өсімдік тектес ... ... ... өнері бір орында тұрып қалған жоқ. Ол шексіз, көп қырлы
және көп ... ... ... ... ... ... жаңа ұғым беретін
жаңа мазмұнда дамып отырады. Солардың ішінде халық расын көбірек тарағаны
ою-өрнек ... ... ... «Ornament» сәндеу, безендіру деген
мағынаны білдіреді.
Ою-өрнек ісі – тым ерте заманнан ... ... ... ... ... ... әшекейлеудің негізі болып келеді.
Ою деген сөз өрнек деген сөздің сағынасы бір. Бұл сөздің ... ... ... алып ... ... екі ... оя кесіп қиюластырып жасау,
бір нәрсенің бетіне ойып ... ... ... ... жатады.
Ою-өрнек бідің заманымыздан мыңдаған жылдар бұрынғы адамдар қауымында
да болғаны мәлім. Сондықтан об-өрнек ... ... да ... ... бері келе жатқан халықтық өнердің бір түріне ... Біз ... ... әдебиеттерде жазылып, өмірде күні бүгінге дейін жиі
кездесетін мұралар мен қазіргі шеберлердің іс ... ... ... ... ... астам түрлері таныс. Бірақ, осыншама көне
әрі тың да ... ... ... ... кейбір ғылыми деректерге
біраз тоқталып өтелік.
Халықтың қолөнері мен ою-өрнек ... ... ... ... ... ісі ... 100 жылдан астам біздің ... ... ... ... ... Америка ғалымдры да негізінде
қызыға кірісті. ХІХ ғасырдығ ... ... ... ... ... ... мен кітаптар шығарылды. Мысалы, Австриялық ... ... бояу және ... өнері жайында және қазақ ... ... Ә. ... Ә. ... Т. ... М. ... т.б. ... материалдарын айтса да жеткілікті. Бұлар өздерінің
еңбектерінде ою-өрнектің түрлері, атаулары, шығу тарихы ... ... ... ... ... ... түрлері де атаулары да
көп. Біз сол ою-өрнектердің 200-дей шамалы түрлерімен ... ... және ... ... заттық ұғымдарын еске салып, олардың
кейінгі жастар үшін де түсінікті болу ... ... ... өзінде дихандықтық дана ойы жататынын мынадан байқаймыз:
гүл мен гүл түйнегінің айқасып бірігіп ... ... ... ... ... ... ... негізінде қазақтар бағыты, уақытты
күннің, айдың, жұлдыздың ... ... ... білген. Жыл мезгілдері,
табиғаттан болатын тосын құбылыстарды да, ... дәл ... Ай ... ... ай тұтылатын күн деген тіркестер осыдан қалған.
Осыншама білімдер дүние жайлы ... ... ... т.б.
құбылыстардың пайда болуы жайындағы ... ... ... ... ... тапты.
Мысалы, күннің символы ретінде дөңгелек, халық шеберлерінің ... ... ... – төртқұлақ бейнелнеді. Ортасында ... ...... оюы - өмір ... ... көзі осылар
деген ұғымды меңзейді.
Ою-өрнекте бір элементтің қайталанып отыруын ритм-ырғақ дейді.
Қазақ ою-өрнектерінің құрылысының матамен үйлесімділігі, тепе-теңдігі,
бояу түсінің ... Орта Азия ... ... ... ... мен ... ... Орта Азия халықтарының ұлттық киімдерінің ерекшеліктері
Орта Азия халықтарының қолөнер саласының бірі – ... ... ... ... ... талабына сай өзгеріп, жаңарып, түрленіп бүгінгі
күнге ұмытылмай жас ... ... ... Орта Азия ... ... ... ерекшеліктері де бар. Қазақ халқының ұлттық киімдері
басқа халықтыкіне қарағанда ою-өрнек түрлерін көп ... ... ... сай киім – күрте. ... ... ... ... ... ... ... комзолға ою-өрнек көп тігіледі, ал
күртеде ою-өрнек аз және ... ... ... ... ... ... арналып тігілген, қалың жүн матадан тігуге болады. Өзбек ... осы ... ... ... ... сақтап келді. Әйелдер киіміне
келетін болсақ, олар көйлек, дамбал, қазекейден ... ... ... ... орта ... ... ... алдына аздап жылтыр жіппен
ою-өрнек салады.
Қолөнер сонау ескі заман тарихымен бірге өсіп, біте қайнап келе жатқан
өте баай ... Ол тек ... ... ғана емес, сондай-ақ Орта Азия
халықтары мен орыс ... ... де ... ... ... ... ... халықтардікі сияқты өндірістік қатынастар дамуының шежіресі.
Қазақстан тарихы – бұл ең алдымен материалдық ... ... ... ... тарихы, олардың әлеуметтік және езушілердің
езушілерге ... ... ... міне ... да ... ... ... қалыптасу кезеңдері ежелгі дүниеден бізге жеткен «Батырлар ... ... ... мен ... ... кімнің қолынан шыққанын
кім ойлап пішкенін, кім тоқығанын немесе ... ... де ... ... көші ... сайын ұлттық киімдер дами түскен, үнемі ... ... ... де ... сипатымен, сырымен, сұлулығымен,
сәнімен осындай сан ғасырлық тарихтың иесін сақтаған бедерін ... ... ... қарап ақ, қазақтың қандай ... ... және ... ... ... ... жер дөңгелек десек, оның алып
төсін мыңдаған ұлттар мен ... ... Сол ... ... және ... халықтарды бір-бірінен ерекшелейтін нәрсе киім.
Қаншама ұлт болса, соншама ұлттық киім үлгілері қалыптасқан. ... ... ... ... ... жержағдайына, ауа райына, тарихи жолдарына
қолындағы малы мен кәсібіне және ... да ... ... ... киім үлгілерін қалыптастырған.
Комзол – қазақ халқының ең ежелгі әрі ең ... сырт ... ... ... ... сырт ... міндетін жалғыз атқарып қазақтарды
суыққа ұрындырмады, ... ... ... ... ... үлесін кемітпеді, қайта қазақтың белгілерінің бірі ... бойы ... етіп ... Бір өзі ... он ... ... жылуын ұрпақтарға жеткізуде.
Қазақ елімен іргелес жатқан қырғыз елінің ұлттық ... ... ... елінен де бешпет төрінен түспегендігін көреміз. Әр ... ... ... өзіндік ерекшеліктері жетерлік. Қырғыз елдерінің
комзолдары қалың ... ... жүн, мата ... ... сырып
тігіледі. Ол негізінен тік ... ... ... ... да ... ... тұрмыс тіршіліктеріне экономикалық жағдайын географиялық
аумағына байланысты тігілу өрнегі де әр ... ... ең ... түсі – ... Ал ... келетін болсақ,
ұзындығы бөксеге келген, жеңі ... ... тік, ... және етек ... ... тік жағалы бес-алты см үлкен, жастар кигенде жейденің
жағасы көрінетіндей етіп тігілетін болған.
Түркімен халықтарының ... ...... көйлек, белдікті штан,
сыртқы халат, жылы жеңіл шуба, бас киім, былғары етік жатады. ... ... ... ... ... сыртынан қалың матадан тігілген халат
киген. Ичик деп аталатын әйелдер шубасы ... Ол – аю ... ... ... ... ... ... кестеленген. Орта Азия
халықтарының ұлттық киімдерінің ерекшеліктері мен ұқсастықтары ... бай мұра ... ... ... әрі қарай әрқашан жетіліп отырады
деген үміттеміз.
Өзбектің ұлттық киім-кешегі өзіндік этнографиялық ... ... ... ... ... ... бөлігі елтірі мен марқа
қозының терісінен тігілген ішіктерді қанағат етті. ... ... ... ... байланысты әр алуан ... ... ... ... ... ұлттардың киімдері ... ... ... ... ... ... белгілі болады.
Өзі өскен жердің ою-өрнегі адамның есінде өмір бойы сақаталды. Неше ... де ... ... ... ... болмысымызбен өрнектеуге
мүмкіндік туып отыр.
ІІ ... ... ... мен ... ұзақ ... ... үшін оның материалы
барынша серпімділік қасиеті бар болу керек. Киіп жүру процесінде киімнің
материалдық ... бір ... ... үшін ... есеп туындайды. Киімді қию кезінде оның барлық бөліктеріндегі
детальдарды бүкір сыртқы көрінісіне сай ... ... ... құрылымын және қасиетін анықтайтын техникалық нормалар
жиынтығы, яғни ... ... ... ... ... енін, массасын,
тығыздығын жіптің негізгі және арқауы бойынша тексін анықтайтын стандартта
жеке маталарға ... ... ... ... және матаның талшықтық
құрамы, оның сыртқы көрінісі және айқаспасы қарастырылады.
Ұтымды варианттарда ... ... ... ... және ... ... келуіне ұмтылу керек.
Физикалық жағынан ескіргенше пайдалану мерзімі осы бұйым ... ... ... ... мен ... ұзақ ... ... үшін оның
материалы барынша серпімділік қасиеті бар болуы керек. Киіп жүру ... ... ... бірқалыпсыздығын азайту үшін
конструкторларға мынадай есеп туындайды, киімді кию кезінде оның ... ... ... ... ... ... ... технологиялық қасиеті дегеніміз – тігін өндірісіндегі
бұйымды пішу, құрастыру және ... ... ... ... ... кезеңдерінде байқалатын қасиет.
Матаның технологиялық қасиетіне мыналар жатады. ... ... ... отырылғыштығы, отыруы, матаның ылғал-жылумен
өңдегенде қалыптасу қабілеті, тегістігі, жіптердің жылжымалылығы.
Шартты түрде оларды ... ... ... болады: эстетикалық,
технологиялық, экономикалық және эксплуатациялық. ... ... ... ... әсемдігіне және мықтылығына қойылады. Ол мата ... ... ... ... кір көтергіштігі, бояу
мықтылығына негізделеді.
Технологиялық талап – матаның төмендігі, ... ... мен ... ... ... ... ... жіптердің жылжуы. Мата түріне байланысты тігін жіптері,
тігіс жиілігі.
Экономикалық талап – мата бағасы, оның ені, салмағы, қызмет ету ... және ... ... ... – адам терісінің дұрыс қызмет етуіне жағдай ... ... бу және ауа ... ... ... ... сияқты физикалық қасиеттеріне негізделеді.
Комзолдың моделі романтикалық стиль болғандытан, бұл ... ... ... 4 – 5 ... ... ... қажет. Киімнің өлшемі
мен формасын ұзақ уақытқа сақтау үшін оның ... ... ... ... алынған модельдің сұлбасы жағынан, табылған үйлесімділігі
жағынан, матаның сипаты жағынан романтикалы стильге жатады.
2.1 Мата таңдау
Тігілген бұйымның сапасы ... ... ... матаны жақсы таңдай
білу керек. Матаның қасиеті жоғары болуы керек. Сондықтан матаға ... ... ... ... ... мата , ... мата және ... таңдалады. Жоғарыда көрсетілген мата қасиеттері мен талаптарды ескере
отырып, таңдалған үлгіге полиэстер қоспасымен мақта-мата, жартылай жүн ... ... ... жүн мата ... ... ... әсіресе гигиеналық талапқа толық жауап беретін поэлистер
қосылған ... ... ... өте ... ... ыңғайлы және жвлу сақтағыш. Мақта өзінің
гигроскопиялылығымен ерекшеленеді.Ол көп ... ... ... дымқыл болмауы мүмкін. Мерсерлеу үрдісін кейін ... ... ... ... түрге ие болады.
Жыртылуға төзімділік және ылғал сіңіргіштік қасиеті жоғарылайды. Мақта-
мата жылытпайды. Ондай қасиет тек түктеу үрдісінен ... ғана ... ... ... ... ... ... өңдеу балауызды
пайдалану арқылы жүргізіледі. Ол өңдеуден кейін мата ешқашан мыжылмайды
деуге болмайды. Өңдеу ... ... ...... ... ... ... түрлі талшықтарының
бірі. Матаның белгілі маркалары: травира, терголь, диолен, дакрон.
Түкті маталар арқаулық түкті айқаспен тоқылады, бет ... ... тік ... мата түктері бар. Барқыт – тарақты ... ... ... ... түгі ... ... - ... атластық және майда өрнекті айқаспен
вискоза жіптерінен тоқылады немесе вискоза жіптерін негізіне, ал ... ... ... Бұл ... ... не тегіс болады, не
алабажырақ. Негізі мен арқауына ... ... ... ... ... ... маталар щанжанға ұқсас әсер қалдырып құлпырып тұрады.
Флизелин капрон мен вискоза талшықтарының қоспасынан жасалынады, ... ... ... ... 0,3-0,9 мм, 1 ... массасы 60-180
г. Флизелин жеңіл, серпімдік қыртыстанғаннан кейін өзінің бастапқы қалпына
тез келеді. Бұйымның формасын жақсы сақтайды.
Бұйымның негізгі ... ... ... ... мата ... ... тігу үшін алынған мата құрамында ... ... ... ... Түгі ... болып келеді. Матаға қойылатын талап: Оның
формалық қабілетінің ... ... ... форма жасауы керек және киімді
киіп жүргенде оны ... ... ... ... ... ... ... әсерінен жылудың және көп қайталанатын деформациялардың әсерінен
жоғары орнықтылығын ... ... Мата ... жуу ... бу және ауа ... жылу ... ... ескеру
қажет. Астарлық матаны киімді кию кезінде қолайлы болу ... оны ... ... ... ... ішкі жағынан көркемдеу үшін ... ... ... коэфициенті аз болу үшін жеткілікті түрде ... ... ... ... ... ... формалар жақсы сақталу үшін, желімді
астарлық маталар қолданылады. Желімдік астарлық матаға ... ... ... ... ... әсерінен өзгермеуі, суда жууға
орнықтылығы, ... ... ... ... ... ... ... ұстауы талаптары қойылады.
| ... ... ... ... |Төзім |
| | ... |тың ... ... |
| | | ... | | |
| | | ... ... | |
| | | ... ... | ... |Бой ... |Р |164 |156 |+8 ... |Бұйым ұзындығы ... |80 |80 |0 ... ... ... ... ... |Втош |140,1 |128,9 |+11,2 ... ... безі ... ... |Вст |119,0 |109,7 |+9,2 ... |Жартылай мойын орамы |Сш |18,7 |17,3 |+1,4 ... ... ... ... 1 |СгІ |47,2 |42,3 |+4,9 ... ... кеуде орамы 2 ... |40,0 |46,2 |+6,0 ... ... кеуде орамы 3 ... |50,0 |44,0 |+6 ... ... ені |Шг |17,6 |16,0 |+1,6 ... ... бел ... |Ст |39,1 |34,0 |+5,1 ... |Иық орамы |Оп |31,1 |27,3 |+3,8 ... |Иық ... ... |Шп |13,4 |12,7 |+0,7 ... |Кеуденің алдыңғы биіктігі |Впрп |25,4 |23,6 |+1,8 ... ... ... |Вг |36,2 |33,3 |+2,8 ... ... ... ... |Дтп |53,7 |49,4 |+4,3 ... |7- ... ... ... дейінгі |Дтс |40,5 |38,0 |+2,5 |
|17. ... |Шс |18,7 |17,2 |+1,5 ... ... ... ... |27,9 |25,3 |+2,6 ... ... ... ... |Цг |10,4 |9,4 |+1,0 ... |Кеуденің арақашықтығы |dвр |11,3 |10,2 |+1,1 ... ... ... ... |Сб |52,0 |52,0 |- |
| ... ... орамы | | | | ... ... ... ... әрдайым әртүрлі болып келеді де, ең алдымен
адамның анатомиялық құрылымын анықталады. Алайды матақтану сипаты, тұрмыс
бейнесі, ... және ... ... сырт ... ... әсер ... Дене ... туралы ілімді жасау біршама өз еркінде
басталып, бұл ... әрі ... ... ... ... сырт формасының
бүкіл түрлерін сұрыптауда антропологиялық белгілерді, дененің жекелеген
бөліктерінің өлшемдерінің ... ... ... Дене ... барлық өлшеу әдістері қатысы бар және қатысы жоқ болып ... ... ... ... ... ... ... бар
тәсілдерді қолдана отырып жүргізіледі.
Дене тұлғасы көйлек ... да ... Бой ... адас аяқ ... керек немесе өкшесі аласа туфли киюі керек.
Адам денесін өлшеуге ... ... ... мен ... ... дене жағдайына қарай мықымына дәлме-дәл, тұрақты жүйесін
алу үшін ... ... ... баумен немесе резинамен буып
қояды. Бау қатаң түрде қатаң тұруы ... ... ... ... ... ... ... шығады. Ол
алынған соң өңір оң жағынан да, сол жағынан да ... ... ... ... ... ғана өлшенеді.
3.2 Конструкивтік қосымшалар
Қосымша – киім детальдарының сызбасының алу үшін ... ... ... ... ... бөліктен құралады. Олардың
негізгілері макеттің толықтығына, дене динамикасына, форма жасауға ... ... ... болып табылады. Киім денеге емін-еркін ... ... ... ... үшін ... қолданылады.
Киімді құрастырған кезде адамның тек тұлғасының ... ғана ... ... еркіндікке сұлбасына, пішіміне, мата қалыңдығына байланысты
қосымшалар қосылады.
Еркіндікке берілетін ... ... ... ... ... ... ұзындыққа, тереңдікке қолданылады. Еркіндікке арналған
қосымшалар екі топқа бөлінеді:
1. ...... ... ... ... П – дек- ... ... арналған қосымша.
Минимальді кеңдікке арналға қосымша демалу үшін, қозғалу үшін және
киімнің алғашқы ... ... ... ... ... ... ... кеуде, бел, жамбас орамдарына қосымшаларды ... ... ішкі ... ... болады.
П - қосымшаның белгісі.
І – қосымшаның шартты белгісі.
Кесте: 3.2
|Реті|Қосымшалар атауы ... ... |
| | ... |мөлшері |
|1. |Иық орамына |Поп |7,0 ... ... ... ... |2,5 ... |Иық ... |Ппл |1 ... ... ... ... ... ... |0,5 ... |Жеңнің жоғарғы биіктігінің жиылылуына |Н |0,08 ... ... |Пшс |2,5 ... ... ... |Пшг |2 ... ... ... |Ур |0,4 ... ... ... белге дейінгі ұзындығы ... |0,9 ... ... бойдың белге дейінгі ұзындығы ... |2,5 ... ... ... ... |3,0-4,0 ... ... ... кеңдігіне ... |2,0 ... ... ... ... ... |0,4 ... Бұйым сызбасының есебі
Кесте: 3.3
|Рет|Конструктивтік ... см ... см ... ... ... |3 | |ы |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | |0,5 | | |
| | ... | | |
| | |ур | | |
| | | | | |
| | ... | | |
| | |Вок) | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... + | | |
| | |Пшг +У | | |
| | ... | | |
| | | | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | | | | |
| | |ТН=36 | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | |УР | | |
| | ... | | |
|1 |2 | |4 |5 |
|1 |Жең ... | ... |38,5 |
|2 ... мойын | | | |
| ... | ... |15,3 |
|3 | | | | |
| ... ... | ... |
|4 ... | ... |
| ... ... | |) | |
|5 ... | | |49,9 |
| ... ... | ... | |
|6 ... | | |20,1 |
| ... ойындысының | ... |
|7 ... | ... |22,0 |
|8 ... кеңдігі | ... | |
| ... ... | ... |
|9 | | |+0,4 |41,8 |
| ... ... | ... | |
|10 |нүктесін бел | | |12,2 |
| ... ... | ... |16,3 |
|11 |Негізгі мойын | ... | ... ... ... | | | |
| ... ... | |ТН=36 |36 ... ... ... дейін| ... |2,4 ... |Бел ... етек | | |0,3 |
| ... ... | ... | |
| |Бел ... бүкпесі | ... |0,7 |
| ... ... ... | | |1,9 |
| | | ... | ... |Мойын ойығының |А1А2=0,15*Сш+Пвгв+УР |А1А2=0,15*18,7+0,4+0,4 |7,8 |
| |көлемі ... ... |3,9 |
| ... бой | | | ... ... бой ... | |3,3 |
| ... | | | ... ... ... ... ... |11,6 |
| |Бел ... |Т04Г=(Дтп-Вг)+0,5*Пдтп |Т04Г=(53,7-2)+0,5*2,5+0|19,2 |
| |кеуде ... |,4 | ... ... ... | |11,0 |
| ... бой, ... | ... |бел ... ... ... |
| ... ... ... | |
| ... ... | |8,9 ... ... ... ... ... |56,6 |
| |ойындысының |А31А30=(Втош-Впр)+ ... |5,3 |
| ... ... ... | |
| ... ... |А30П3=Шп+УР ... |13,8 |
| |иық ені ... ... |5,0 |
| | ... ... |11,2 ... | ... |Г1Г2=36,2-25,4+0,4 |4,1 |
| | ... ... ... | ... |4 | |
| |Иық ... ... | |
| ...... | |
| ... ... ... |
|23 |Артқы бой |А2П=А30П3+УР |,4 |39,3 |
| | ... ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| ... бой, иық | | | |
| |ені | | | ... ... ... ... ... атауы ... саны |
| | ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... ортаңғы бөлігі |1 |1 ... ... ... ... ... |1 |2 ... |Алдыңғы бойдың ортаңғы бөлігі |1 |2 ... ... ... ... ... |1 |2 ... |Өңір әдіді |1 |2 ... ... ... ... ... ... |1 |1 ... |Артқы бойдың бүйір бөлігінің астары |1 |2 ... ... ... ... бөлігінің астары |1 |2 ... ... ... бүйір бөлігінің астары |1 |2 ... ... ... ... ... ... ... |
| | ... |
| | ... ... |Артқы бой иық қиындысы |1,5 ... ... бой ... қиындысы |0,7 ... ... бой ... ... |1,2 ... ... бой ... қиындысы |1,2 ... ... бой етек ... |4,0 ... ... бой иық ... |1,5 ... ... бой бүйір қиындысы |1,5 ... ... бой ... ... |1,2 ... |Алдыңғы бой етек қиындысы |4,0 ... бой ... ... |1,2 ... бой ... қиындысы |0,7 ... бой ... ... |0,7 ... бой ... ... ... ... |1,2 ... бой бүйір бөлігінің бүйір қиындысы |1,5 ... бой ... ... етек қиындысы |4,0 ... бой ... ... ... қиындысы |1,2 ... бой ... ... ... ... |1,2 ... бой ... бөлігінің иық қиындысы |1,5 ... бой ... ... бүйір қиындысы |1,5 ... бой ... ... ... ... |1,2 ... бой ... бөлігінің етек қиындысы |4,0 ... ... ... ... |0,7 ... ... ішкі қиындысы |0,7 ... ... етек ... |4,0 ... ... иық ... |1,5 ... бой ... иық ... |1,5 ... бой ... ... ... |0,7 ... бой ... ... ... |1,2 ... бой астардың рельеф қиындысы |1,2 ... бой ... етек ... |4,0 ... бой ... иық ... |1,5 ... бой ... ... қиындысы |1,5 ... бой ... ... ... |1,2 ... бой ... етек ... |4,0 ... бой ... ... ... |1,2 ... бой ... ... ... |0,7 ... бой астардың шеткі қиындысы |0,7 ... бой ... ... ... ... қиындысы |1,2 ... бой ... ... ... ... ... |1,5 |
|40.|Артқы бой астар ... ... етек ... |4,0 ... бой ... ... бөлігінің қолтық ойындысы |1,2 ... бой ... ... ... рельеф қиындысы |1,2 |
|43.|Алдыңғы бой астар бүйір ... иық ... |1,5 ... бой ... ... ... бүйір қиындысы |1,5 |
|45.|Алдыңғы бой астар ... ... ... ... |1,2 ... бой ... ... бөлігінің етек қиындысы |4,0 |
IV ... ... ... ... ... түрлері, тігістердің қолданылатын
жерлері, ара қашықтықтары, ені, тағы да ... ... ... ... бұл бөлімде технологиялық тізбектілік қарастырылады.
Бұйымдарды өңдеу уақыты әртүрлі болғандықтан, оның ... ... ... және ... ... техникалық
талаптарға байланысты өзгеріп отырады.
Бұйымдардың бөліктерін өңдеу және бір-бірімен осу үшін қолмен және
машинамен жұмыстар жүргізіледі. Сондай-ақ ... ... ... ... де ... ... ... түрі көп, ол бұйымды да әзірлеруде өз
бетінше ... ... ... ... ... ... тігу) немесе оны
әсемдеу (өңдеу жұмыстары) сонымен ... ... ... ... ... бөлінеді.
Қазіргі кездегі тігін өндірісінде, қолмен жүргізілетін жұмыстардың
неғұрлым тиімді жолы қарастырылуда.
Өндіріске тігін машиналарының әр ... көп ... ... ... ... ... ... әрі қолмен жүргізілетін жұмыс
уақыты аз болады.
Киімдерді ... ... ... ... ... ... ... және қолмен жүргізілетін жұмыс орнында, өндірісті
механизациялау және автоматизациялауда кең жайда туғызатын әрі өнімді ... ... ... ... орны ... ... бұйымдарды сәндеу технологиясына бірнеше жұмыстар
кіреді: бұйымдарды үлгілеу және конструкциялау, маталарды дайындау және оны
пішу, ... ... ... және сол ... қосу ... өңдеу жұмыстары және бұйымдарды әсемдеу.
«Технология» - грек сөзінен, ол өнімді өңдеу ... ... ... ... ... ... оның ғылымы туралы мағына береді.
Бұйымдарды өңдеу уақыты әртүрлі болғандықтан, оның ... ... ... және ... ... ... ... өзгеріп отырады. Мысалы, қолмен немес арнайы
машинамен жапсырып тігу ... ... ... ... ... ... бөліктерін өңдеу және бір-бірімен қосу үшін қолмен және
машинамен ... ... ... бөліктерін желіммен біріктіру әдімтері де
қолданылады.
Қолмен жүргізілетін жұмыс түрі көп. Ол ... да ... өз ... ... (бұйымның төменгі жағын жапсырып тігу) ... оны ... ... ... қатар машинамен қосымша жұмыс жүргізу болып
бөлінеді.
Қазіргі кездегі тігін өндірістерінде, қолмен жүргізілетін ... ... жолы ... тігін машиналарының әр түрін көп ... ... ... ... ... жоғары, әрі қолмен жүргізілетін жұмыс
уақыты аз болады. Ілмектерді қолмен торлау уақыты 25-30 ... ... ... ... ... 8-9 ... болады.
Киімдерді дайындауда бөліктерді біріктіру үшін, желімдеу әдісі ... ... және ... кең ... ... әрі
өнімді әдіс болғандықтан желімдеу әдісінің алатын орны ерекше.
4.1 Технологиялық тізбектілік
Кесте: 4.1
|р/с |Технологиялық операцияның аты ... |
| | |ығы ... ... |2 |3 |4 |5 ... ... ... | | | ... ... бұйым бөлшектерін дайын |Қ |См, | |
| ... ... | ... |
|1.2 |Алдыңғы бойды, өңір әдібін, мойын | ... | |
| ... ... төменгі бөлігін | | | |
| ... ...... | ... ... ... | | | ... |Алдыңғы бойдың өңіріне, етегіне | ... су | |
| ... ... ... | |50-кл | ... ... |А/М | | ... ... ... ... | |97-А кл | ... |Алдыңғы, артқы бойдың және астардың |М | | |
| ... ... ... ... | |97-А кл | ... ... ... ... қосып тігу. |М ... | ... ... әдібінің бұрыштарын 0,1-0,2 см |Қ | | |
| ... ... қию. | ... | ... |Алдыңғы, артқы бойдың және астардың |Ү | | |
| ... ... өңір ... | | | |
| ... ... ... | |97-А кл | ... ... ... бойдың және астардың иық|М | | |
| ... ... ... | ... | |
|3.6 |Иық тігістерін айыра үтіктеу. |Ү | | ... ... ... пен ... ... | |97-А кл | |
| ... ... 20 см орын қалтырып | | | |
| ... ...... | ... ... 0,1-0,2 см ... жеткізбей| | | |
| |қию. | |Ине | ... ... оң ... ... ... |Қ | | |
| ... | |Ине, жіп | ... ... шеттерін 0,1-0,2 см жиектеп | | | |
| |қию. |Қ ... | ... ... ... ... ... | |Қол ... ... ... жіптерден тазалау. | |Ине, жіп | ... ... қол ... ... ... |Қ |Қол ... ... |Қапсырманың орнын белгілеу. | | | ... ... ... | | | |
| | |Ү | | |
| | |Қ | | |
| | |Қ | | |
| | |Қ | | |
| | |Қ | | |
| | | | | |
| | | | | ... ... бірлігін бұйымның әрбір жеке ... ... ... реттілігі дұрыс таңдау болып табылады.
4.1 – кестеде өңдеу режимдерін таңдағандағы Ы:Ж:Ө: Аралық матаның қосылуын,
тігіс ... ... ... қалай қосылғандығын, мамандығын (арнаулы) машина
(А/М), машина (М), Үтік (У), қол жұмысы (Қ/Ж), қайшы (Қ) және ... ... ... ... ... ... таңдау және тиімді өңдеуді таңдау
Комзолды өңдеу технологиясында қолданылатын ... әр ... ... ... модельдің ерекшелітеріне байланысты және
оның детальдары мен жекелеген бөліктерін әр ... ... ... болады.
Комзолды тігу технологиясы біріктіру-жинақтау операциясы жартылай
автоматты машиналарда орындалады. Комзолды дайындағанда қосып тігу, жалғап
тігу, бастыра тігу т.б. ... ... ... тігу үшін 97-А кл
машинасы мен арнайы кестелеу машинасы қолданылады.
4.2 ... ... ... ... ... |Құрал-жабдық түрі|Тігіс түрі |Тігіс |Ине түрі |
| ... | | ... | ... |ПМЗ |Бір ... ... ... |3,5-4 ... – 3 |
| |97-А кл ... ... | | |ГР – Қ |
| | ... | | |Ине, жіп ... |М-50 кл |Бір ... ... ... |2-2,5 |№ 90 |
| | ... ... | | ... |
| | ... | | ... |
| | | | | |№ 110 ... ... жылу өңдеуін таңдау
Тігін өндірісінде ылғалды жылу өңдеу жұмыстары киімнің ... беру үшін және сол ... ... үшін ең ... ... ... ... жылу өңдеу жұмыстарын өңдеу кезінде киімнің өңіріндегі
тігістерін айыра ... ... ... ... ... ... ... келтіреді. Бұйымның сыртқы түріне және сапасына
ылғалды жылу өңдеу жұмысы елеулі әсерін ... ... ... көмегімен
ылғалды жылу өңдеу кезінде матаны ... ... ... ... ... әсерінен мата түрі әр түрлі деформацияға
тез беріледі. Матаға осы ... ... бере ... ... ... әр
түрлі форма береді, шеттерін қайырады, қатпарларын келтіреді, ... ... мен ... ... жоғалтады. Берілген бөліктегі форманы
бекіту үшін, матадағы ылғалды кетіріп, келтіреді. Ылғалды жылу ... ... ... ... жабдықтар; Үтік, Пресс, Ауа мен су
толтырылған машина.
Ылғалды жылулық жұмыстарының операция аты ... ... ... ... болмайды.
4.3 Ы.Ж.Ө. жұмыстарының терминалогиясы
Кесте: 4.3
|ЫЖӨ |Орындалу ... |Іс ... ... ... | ... ... |Қос ... екі ... ... ... ... ... |
|үтіктеу ... ... ... |
|2. Жатқыза ... ... ... ... ... ... |1 жағына қарай жатқызып үтіктеу. |қосқандағы ... ... ... ... ... ... ... бұйымды. |
| ... ... ... | |
| ... | ... Соза ... ойық форма беру үшін, |Қолтық ойығын. |
| |иіп ... үшін ... соза | |
| ... | ... ... ... үйпалақ- талған|Барлық тегістерін |
|үтіктеу ... ... ... ... |
| | ... ... ... үтіктеу|Матаның бетіндегі жылтырын ... ... |
| ... үшін булап үтіктейді. | |
V. ... ... ... жұмыста экономикалық бөлімнің басты мақсаты таңдап
алынған комзолдың ... мен ... ... ... ... ... жағдайындағы тиімділігін дәлелдеу. Тігілген бұл комзолдың құнын
есептегенде негізгі мата ... ... мата ... ... ... ... ескереміз. Тек қана жұмсаған маталарды емес,
сонымен ... ... ... ... ... уақытты, электр
энергиясының көлемін есептейміз.
Қазіргі уақытта тұрғын халықтың бірдей киінбейтінін ескерген жөн.
Нарықтық ... ... ... ... ... топтарға
бөлінбейтіні белгілі. Нарықтық сұраныс пен ұсыныстың тепе-тең ... ... ... зор. Сол үшін ... ... ... ұсынылуы
тауар айналасын теңдетті, яғни өнеркәсіптер үшін халық сұранысын зерттеу
жұмысы тұр.
Экономикадағы жарнама мен ... ... ... ... ... үшін ауадай қажет. Өйткені қазір бар дүниенің жаңалығы осы
жарнамалардан ... ... ... – ағылшын тілінен аударылған яғни «рынок» деген
сөз.
Маркетингті көпшілік өткізу және ынталандырумен теңестіреді. ... ... және ... ... ... ... орындауға арналған
адамзат әрекеттерінің түрі.
Нарық – ... ... ... және ... ... ... ... тек адал бәсекені қалайды.
Бұйымның жалпы бағасы алғашқы сызбаны есептеп тұрғызғаннан бастап,
бұйымды өдеуді аяқтағанға дейінгі ... ... және ... ... ... Бұйымды бағалау
Бұйым сапасын анықтау үшін оны бағалау көрсеткіштері түрліше ... ... және ... қажеттерінен анықталады.
Бұйымды бағалау ең алдымен материалдар шығыны, электр ... ... ... мен ... ақы ... шығарылады. Сонда, осы есеп
қосындысынан жалпы ... ... ... ... деп - өнімнің қасиеттерінің жиынтығы, ол ... ... ... ... бір ... ... жарамдылығын
көрсетеді. Осыған байланысты өнім сапасының екі түрі болады:
1. Технологиялық сапа бұйым тауарлық көрінісі мен ылғалды жылу ... ... ... сапа ... ... ... сай болып, денеде
қонымды тұруымен анықталады.
|р/с |Қолданылған мата |Мата ені ... ... ... ... ... ... | | | | ... ... |90 |2,0 м |370 |740 ... ... жібек |115 |2,0 м |150 |300 ... ... |115 |1 м |250 |250 ... ... жіп | |1 ... |0,25 |0,25 |
| ... жібі | |1 ... |150 |150 ... ... | |1 ш |0,50 |0,50 ... ... барлық бағасы: ... т |
1. ... ... ... 800 ... ... ... ою-өрнегін өңдеу: 2000 т
3. Бұйым бөлшектер саны: 2х50 – 100 ... ... ... 15х300 – 150 ... ... тігілу бағасы: 1850 т
6. Бұйым бағасы: 3365 т
Қауіпсіздік ережесі:
1. Қол ... ... ... қауіпсіздік ережесі.
1. Шашты орамалдың астына жинау керек.
2. Арқаны түзу ... түзу ... ... ... ... көзден 30-40 см арақашықтықта болуы керек.
4. Инені ауызға салуға, киімге қадауға болмайды.
5. Ине ... ... ... тиіс.
6. Қайшы арнайы жерде сақталу керек. Қайшыны бергенде, қойып қойғанда
жүзін жауып қою ... ... ... ... ... қауіпсіздік ережесі.
1. Тігін машинасында жұмыс істегенде, алғашқы ... ... соң ... ... ... ... ... машинаның жөнді екеніе тексеріп, ақауы болса
механикті шақыру ... ... ... жұмыс істегенде қолды дұрыс ұстамағаннан саусақты
инемен шаншып алуы мүмкін ... ... ... ... үстелде аяқ басар жерінде резеңке төселген болу қажет.
5. Электр двигателін өшірмей тұрып, ... ... және ... ... Машинаның айналып тұрған бөлігінің жанына қайшы және т.б. ... ... ... ... үтікпен жұмыс істегендегі қауіпсіздік ережесі.
1. Үтікті қосарда үтік бауын тексеру керек.
2. Электр үтіктің ыстығын саусақпен тексеруге болмайды.
3. Үтіктің ... ... ... ... ... ... ... істегенде резеңке төсемі аяқтың астында тұрады.
Қорытынды.
Дипломдық жұмысты қорытындылай келгенде, қандай болмасын киім
адамға көрік ... ... ... ... Қандай матадан
тігілген болмасын өте ыңғайлы, денеге қонымды, талаптарға сай ... ... ... жеңіл, талапқа сай ... ... ... ... ... деп ... ... қандай үлгі, қандай матадан тігілген болсын өте ыңғайлы,
жеңіл, денеге қонымды қойылған талаптарға сай келгені орынды. Қазақтың әйел
комзолдары ... ... ... күні бүгінге дейін өзінің ... ... ... ... алға ... ... ... ағымына сай, моданың бағытына байланысты комзолдарға да ... ... ... ... ... тек мерекелерде ғана
кимей күнделікті өмірде де қолданыс табуына жағдай жасау керек. ... ... ... ... ... ... қажеттігін ескеріп, оғына
барынша қамқорлық жасап, қалпына келтіру басты ... ... ... біз сол ... ата-бабаларымыздың өмір сүрген кезеңдерін
еске түсіреміз.
Ал қазіргі біздің ... ... ... ... ... және өзіміздің атақты ақындарымыз бен әншілеріміз тіпті қарапайым
адамдардан да көптеп көруге болады.
Қазақы киімді қастерлеу әрі ... тұту ... ... оның ... ... ... болса да ұлттық мақтаныш сезімімізді оятатының
хақ.
Ұлттық ... ... ... ... ... атты ... ... 5-бөлім қарастырылды.
Теориялық негізінен көшендік бөлімінде, сәнге бағыттама, қазақтың
ұлттық ою-өрнектерінің әуені, Орта Азия ... ... ... ... ... киімінің тарихының дамукезеңдері,
тәжірибелік ... үлгі ... ... ... ... ұсыныстар мата таңдау, бұйымға ... ... ... ... бөлімде тәжірибелік негізде өлшем алу, бұйымның ... ... ал ... негізде конструктивті қосымшалар, бұйым
сызбасының есептері, бөлшек спецификасы, тігіске берілген ен ... ... ... негізде ылғалды жылу өнімін таңдау
қарастырылды, ал ... ... ... ... ... таңдау және үлгіні мама бетіне орналастыру қарастырылды.
Экономикалық бөлімде тәжірибелік негізінен бұйымның өзіндік құнын
бағалау ... ... ... ... ... ... ... аталған 5-бөлімге қоса тағы да қосымшалар мен қолданылған
әдебиеттер ... ... ... ... ... ... сахна төріне
арналған ою-өрнегі өсімдіктер әлемінен алынған. ... ... ... қамтылған. Ұқыпты тгілген. Комзол пішіліп. Тігілуі мен оның нәзік
әшекейленуі бір-бірін толықтырып асқан биязылықты аңғартады. Бұл ... ... ... ... ... Жалпы комзол сән талғамына сай, ... ... ... ... ... негізгі бөлімдеріне және мақсат,
міндеттеріне ... ... ... графикалық бөлімі сызылды, ... сай ... ... ... ... әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында.
Қаз. Рес-ң Президенті Н.Ә. ... ... ... ... 2005 18 ақпан.
2. Р.Н. Нұрғалиев Шаңырақ “Энциклопедия” А-1990 ... ... Ә. ... ... ою-өрнектері” А – 1998 ж.
4. “Қазақтың қол өнері”.
5. “Қазақ халқының сәндік ою-өрнектері” ... изд. ... ... ... қол ... 1977 ж.
7. Өмірғазин “Қазақтың қол өнері” А-1996 ж.
8. С. Төленбаев, М. Өмірбекова “Қазақтың ою-өрнектері” А-1993 ж.
9. М. Зархарова “Қазақтың ... ... А-1964 ... Н. Б. Рахметова “Тігін бұйымдарын ... ... ... А-2000 ... Р. А. ... “Тігін бұйымдарының технологиясы” А-2001 ж.
12. Асанова С. Сымбат “Қазақтың ұлттық киімдері” А-2000 ж.
Аннотация
Дипломдық жұмыстық ... ... бес ... ... ... ... әр ... мәселелер, ұлттық киімнің
ерекшелегі, ... ... ... ... ... тігін ісі жайлы.
Мектептегі оқушыларға үйрету жайлы жазылған.
Көшендік бөлім – бұл бөлімде сәнге бағыттап ... ... ... ... киімнің шығу тарихы мен даму ... ... ... ... айтылған. Ұлттық киім
ерекшеліктері де қаралды.
Техникалық ұсыныстар бөлімінде – матаны таңдау, таңдаған ... ... мата ... ... ...... алынған бұйымға берілген үлгіні
мата бетіне орналастыру мәселелері жазылды.
Технологиялық бөлімде – бұйымның ... ... ... ... ... ... карта, қрал-жабдықтарды
таңдау, ылғалды жылумен өңдеу жайлы ... ...... ... ... ... ... шығынын есептеп шығару.
Факультеті: Экономика және білімдегі сервис
Мамандығы: 0313 ... ... ... ... ... ... және ... Қазақтың ұлттық әйелдер комзолын өндеу.
Мазмұны
Кіріспе
І. Көшендік бөлім.
1.1 Сәнге бағыттама
1.2 Үлгі таңдау
1.3 Үлгіге сипаттама
1.4 Қазақ ұлттық киімдерінің даму тарихының ... ... ... ... ... ... Орта Азия ... ұлттық киімдерінің ерекшелігі
ІІ. Техникалық ұсыныстар бөлімі.
2.1 Мата таңдау
2.3 Таңдалған үлгіге қойылатын талаптар
2.3 Мата үлгілері
ІІІ. Конструктивтік бөлім.
3.1 Бұйымға берілетін ... ... ... ... ... есептері
3.4 Бұйымның алғашқы сызбасы
3.5 Үлгі ерекшелігі
3.6 Бұйым ерекшелігінің спецификациясы
3.7 Тігіске берілетін ен
IV. Технологиялық бөлім.
4.1 Технологиялық тізбектілік
4.2 Құрал-жабдықты таңдау және тиімді ... ... ... ... ... Экономикалық бөлім.
5.1 Бұйымды бағалау
Қауіпсіздік ережесі
Қолданылған әдебиеттер

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп оқушыларына қазақ тілі сабағындағы ұлттық ойындарды тиімді қолданудың әдіс-тәсілдері33 бет
Қазақтың ұлттық ойындарының бес түрі14 бет
Ұлтаралық қарым-қатынас8 бет
Ұлттық киімдердің қоғамдағы маңызы7 бет
Ұлттық сана-сезім – шексіз дүние (Өзбекстандағы қазақтар жайында)4 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
Африканың ұлттық саябақтары7 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы туралы мәлімет43 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы қазіргі кезеңдегі халықаралық қатынастағы рөлі82 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь