Қазақстанда аудиттің алғашқы адымы

ЖОСПАР
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

I АУДИТТІҢ ПАЙДА БОЛУЫ МЕН ДАМУ КЕЗЕҢДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

1.1. Аудиттің пайда болуы мен қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Аудит ұғымы және оның даму кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.3. Аудиттің мәні, қажеттілігі және зерделеу аспектілері ... ... ... ... ... ... ..11

II ҚАЗАҚСТАНДА АУДИТТІҢ АЛҒАШҚЫ АДЫМЫ ... ... ... ... ... ... ... ... .14
2.1. Қазақстанда аудиттің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.2. Қазақстандағы аудиттің нарықтық қатынастардың қалыптасуына әсері...18

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
....................................................................3
I АУДИТТІҢ ПАЙДА БОЛУЫ МЕН ДАМУ КЕЗЕҢДЕРІ.........................………5
1.1. Аудиттің пайда ... мен ... ... ұғымы және оның даму кезеңдері ……………………………………8
1.3. Аудиттің мәні, қажеттілігі және зерделеу аспектілері……………………..11
II ҚАЗАҚСТАНДА АУДИТТІҢ АЛҒАШҚЫ АДЫМЫ.................................14
2.1. ... ... ... ... ... ... ... әсері…18
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
............................19
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... ... ... талаптарға сай қаржылық
есептерді құрастырудың обьективтілігі мен шындығы ... ... ... ... заңды тұлғалармен қаржылық есебін ... ... ... ... ... шаруашылық процесіне
қатысушылардың қызметінде маңызды роль ... Ол анық ... ... ... ... қалыптастыруға септігін
тигзеді,оңтайлы басқарушылық шешімдерді іріктеу мен кемшіліктерді жою
бойынша ұсыныстарды ... ... ... ... ... субьектілер қызметінің тиімділігін арттыруға және
тұтастай қоғамның әлеуметтік ... ... ... ... етеді.
Аудит қаржылық,экономикалық,техникалық заңдық және басқада қызмет
салаларында жүргізуге болады. Аудмттің ең ... ... бірі ... ... субьектінің қаржылық есеп берулерінің нақты екендігін
анықтау болып табылады.
Бұл арада ... ... ... ... ... бақылауда үлкен мән беріледі. Компаниялардың қызмет ... ... ... ... ... ақпарыттық тәуелсіз расталуы
мемлекеттке,меншік ... ... ... бизнес бойынша серіктестіктеріне қажет. Негізгі есеп тұжырымдамасы
бойынша Америкалық бухгалтерлер ... ... ... ... жинақтаған анықтамасында былай делінген « Аудит – бұл ... мен ... ... ... ... өлшемдерге
қаншалықты сәйкестігі туралы ақпаратты алу мен бағанаудың және нәтижелерді
мүдделілік танытқан ... ... ... процесс».
ҚР « Аудиторлық қызмет туралы » заңында ... ... « ... ҚР заңында белгіленген талаптарға сәйкес ... ... және ... ... ... тәуелсіз пікір білдіру
мақсатында заңды ... ... ... ... болып табылады ».
Аудиторлық мамандықты өздігінен реттеуді дамыту қазіргі таңда кәсіби
қоғамдастықта белсенді талқылануда. Олар арқылы аудиторлық ... ... ... өзін өзі ... ... нығайту және күшейту
туралы мәселе қойылуда. Бірнеше кәсіби ұйымдар құру қажеттілігі ... мәні ... ... нарықты одан әрі дамыту үшін иінтірек болады.
Әлемдік экономикалық жағдайдағы соңғы он жылдықта болған ... ... ... ... және ... ... ... жасау кезінде елдердің қолданатын ... ... ... ... ... ұлттық шекарадан тыс жерлерде кеңейіп,
ұлттық экономикалардың дамуына байланысты ... ... ... ... кемелдене дамуы олардың даму үрдісін инвесторлардың жоғары
дәрежеде түсінуін, олардың нығайтылуына, тұрақтылығына және ... ... ... ... ... ... ... топтамасын қабылдау кредиттердің құнын және инвесторлар үшін
маңызды емес стандарттар бойынша есептілікті дайындау ... ... ... ... ... ... тарту бойынша
шығыстарын қысқартуға себепші болады.
Бухгалтерлік есепке алу және аудит саласын дамыту тұжырымдамасының
міндеті Қазақстан ... ... ... ... ... есеп беру және ... ... өздеріне тән функцияларды одан
әрі дәйекті түрде және ойдағыдай орындау үшін ... ... ... ... ету болып табылады.
Жалпы Аудит, оның пайда болуы, дамуы, аудиторлық заңдар ... және ... ... ... ... ... ... « Альянс Банктерінің» аудиті туралы қысқаша мағлұмат
берілген.
1.1 Аудиттің пайда болуы мен ... ... ... ... «Қазақстан -2030» барлық
қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы»
Жолдауында ХХ ... ... ... ... экономикасында орын алған
дағдарыстың себептері ашылып, оны жеңудің жолдары айтылған. Радикалдық
саяси және экономикалық реформаларды ... ... ... құлауы және
қазақстандық экономиканың әлемдік шаруашылық қатынас ... ... ... ... ... мен ... ... қызметтің
бәсекеге қабілеттілігін күрт төмендетуге объективті жағдайлар тудырады. ... ... ... ... ... ... ... тыс
инфляцияға және көптеген шаруашылық жүргізуші субъектілер ... әкеп ... ... ... ескеру арқылы ұзақ мерзімді
жеті артықшылықтың бірі ретінде жоғары шетелдік инвестиция мен ішкі ... ... ақша ... ... ... ... ... Экономикалық өсу қаржы тұрақтылығына, ... ... ... аса ... ... ... ... бизнес салаларының іскерлігін арттыруға, белсенді өндіріс
саясатын енгізуге және акценттерді шаруашылық ... ... ... ... ... Республикасында радикалдық реформалардың стратегиялық курсы
нарықтың рөлі мен барлық тауар-ақша қатынас жүйесін күшейтуге бағытталған.
Нарықтық экономиканың тиімділігін, оның ... ... ... ... ... ... ... әлемдік тәжірибе көрсетіп берді. Нарықтық қатынасқа ... ... ... ... ... ... араласуын болдырмаушылық, өндіріс саласындағы еркін
экономикалық байланыстар және қоғамдық өнім айналымы және оны тұтыну ... ... ... ... үшін оны ұйымдастырудың озық
құралдары мен нақты тетіктерін, оның ішінде мақсатты-бағдарламалық ... ... ... талдауды, жүйелі бақылауды және оңтайлы
шешімдерді қабылдауды қолдану аса қажет. Барлық ресурс түрлерінің аса ... ... ... ... экономиканың қозғаушы күші
кәсіпкерлікке айрықша назар ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттыру, бәсекелестік ортаны
дамыту, қаржылық бақылауды жақсарту және осы ... ... ... ... факторлардың маңызы зор. Бір жағынан,
шегі жоқ тұтынушылық, екінші жағынан ресурстардың шектеулі болуы шаруашылық
жүргізудің ... ... ... ресурстардың жетіспеушілігін
терең сезінбес үшін адамдар барлық іс-әрекетін ... ... ... ... ... тұтынушылардың қажеттіліктерін қанағттандыру
үшін өнім, қызмет түрлерін ... ... ... мен әдістерін
қамтиды. Шешім қабылдаушы, шарушылық жоспарын дербес жасайтын әрі ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші
субъектілер деп аталады.
ҚР «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп берушілер туралы» заңда «жеке
кәсіпкер» және ... ... мәні мен ... ашып ... бұл терминдердің мағынасы республика резиденттері болып табылатын
кәсіпкерлік қызметпен айналысатын барлық заңи ... ... ... ... ... ... ... мен
филиалдарды ... ... ... ... түбегейлі процестер шаруашылық
қызметті басқаруда жаңа ұйымдық және бақылаушы –талдамалы құрылымның ... ... ... ... ... шаруашылығын
басқару жүйесін қайта құрудың алғашқы жылдарында-ақ жоспарлы экономиканың
дәстүрлі бақылау органдары өсу ... яғни арта ... ... мен ... мүдделі тұтынушыларды объективті ақпаратпен
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... көрсетті.
Әміршіл-әкімшілік жүйеде төменгі басқару буынының жоғарыға
қатаң бағынуы тек ... ... ... ... ... ... яғни оның ... сәйкес болуын және
мемлекет қарауындағы жалпы ресурстардың сақталуын ... ... ... ... ... ... Ал, ... экономика жағдайында
шаруашылық жүргізуші субъектілердің серіктестермен, инвесторлармен, ... ... ... ... және ... ... деңгейлес байланыстары бойынша шындыққа жанасымды
ақпараттарға қажеттілік бірден артады. Бұл ... тек ... ... ... ғана емес, сонымен қатар шаруашылық
жүргізуші субъектілердің қызметтерін жақсарту бойынша ғылыми ... ... ... ... беруді және басқадай да жоғары кәсіби
деңгейде ... ... ... ... ... ... аудиттің пайда болуы мен қалыптасуы – бұл бүгінгі таңда
да ... ... ... ұзақ ... ... ... рөлін
түсінуі үшін оны ұйымдастырудың әдістемесін, теориялық негізін және мәнін
ашу керек.
Нарықтық экономикаға өтпелі кезеңде ... ... ... ... маңызды құралдарының бірі қаржылық бақылау
болды. ТМД елдеріндегі ... ... ... ... ... жаңа ... ... жүйесін қалыптастыратын алғышарттарды
тудырды.
Қаржылық-шаруашылық бақылау жүйесін түбегейлі қайта өзгерту,
енгізу және ... ... ... өңірде «қарқынды» дамыту
негізінде мына принциптер жатқызылады:
1. Меншік түрлері және ... ... ... бақылау
объектілерін дәл оқшаулар;
2. Бақылау ... ... ... аудиторлық
(тәуелсіз), ведмоствалық (фирмалық) және іштей ... ... ... Бақылау мәселелерін шектеу, оның ішінде бюджеттің кірісі мен
шығысын дұрыс қалыптасытру, есеп берулердің анықтығы, ... ... ... ... резервтерді анықтау және бағалау;
4. Мемлекеттік, жергілікті, қоғамдық, ішкі шаруашылық, ... ... мен ... ... ... ету салдарын анықтау.
Аудит тарихы көрсеткендей, оның дамуы әкімшілік пен инвесторлар
арасындағы мүдделердің бөлінуінен болды.
Америкалық бухгалтерлер ассоциациясының ... ... ... мына ... шарттарды тудырады:
- ақпарат жасаушылардың (әкімшілікпен) және пайдаланушылардың ... ... ... және ... ... мүдделерінің
қабыспауы, яғни сәйкеспеуі ақпараттың объективті ... ... ... ... емес ... ... шаруашылық шешімдерді
қабылдау жағымсыз экономикалық салдарды тудыруы ықтимал;
- алынған ақпараттың ... ... ... ... тексеру үшін
фирманың пайдаланушыларында жоқ арнайы білім болуы қажет;
- ақпаратты пайдаланушының оның сапасын ... ... үшін ... мен
материалы әрдайым бола бермейді.
Қажетті ақпаратты алу мен бағалаудағы пайда болатын қиындықтар аудиторлық
қызметтің аясын тарылтады. Оның негізгі ... – есеп ... ... ету; тұтынушыға ақпаратты маманның пікірін араластырмай жеткізу.
1.2 Аудит ұғымы және оның даму кезеңдері
Аудит ... ... екі мың жыл ... ... деген латын сөзінен
шыққан, аудармадағы мағынасы «ол ... ... ... ... ... оқу ... озат ... аудитор (тыңдаушы) деп атаған. Оған
оқытушы басқа оқытушылардың сабақта ... ... ... ... ... ... яғни оқу үлгерімдерін тексеріп отыруды сеніп
тапсыратын болған. Еуропаның көптеген елдеріндегі мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... есеп беруін
тыңдаушы қызметкерді аудитор деп атаған. Есеп берудің бастапқы ауызша түрі
көптеген ... ... ... ... ... сөйтсе де орта
ғасырдағы адамдар есеп берудің ауызша түрі жазбашадан да жақсы болады деп
есептеген. Олардың ойынша ... ... ... оңай ... ... ал ... көзіне тура, тіке қарап тұрып өтірік ... емес ... өте ... деп санаған.
Арнайы әдебиеттерде аудиттің пайда болу кезеңі өзгеше әрі қарама-
қайшылыққа толы. Бір ... ... есеп ... ... ... ... ... және бақылау біздің дәуірімізге дейінгі ... ... ... ... Ніл, Тигр және ... ... Таяу Шығыстағы ежелгі ... ... ... ... ... шаруашылық қызмет жүргізілді, үкімет
өнім, мүлік, салық жинау, орындалған жұмыс қазынаны толтыру және ... ... ... ... Бақылаудың әр түрі жүзеге ... ... ... те бар. ... мақсат – қателіктерді азайту және шенеуніктер
тарапынан алдау әрекеттеріне жол ... ... ... түрлері сол
уақытта Библияда (Інжілде) да суреттеледі. Онда мүлікті екі жақты күзету,
адал қызметкерлерді жалдау, ... ... ... ... ... Вавилон, Мысыр, Рим, Қытай және Греция сияқты антикалық
елдерде де болған. Мысалы, ежелгі Мысырда (біздің дәуірімізге дейінгі 3400-
2400 жж.) ... ... ... ... ал ... операцияларын
бақылауды үш адам жүзеге асырған. Оның біреуі не нәрсе ... ... ... ... ... ... нақты босатуларды жүзеге асырған, ал
үшіншісі ауытқуды анықтау үшін берілген мүліктердің немесе өнімдердің санын
нормамен салыстырып отырған. ... ... мен ... ... ... қатаң тәртіппен құжатталып отырған, тікелей
орындаушылар мен ... ... ... ... ... бақылау осылай пайда болған.
Есепті жүргізу бойынша арнайы заңнама алғаш рет ... ... ... ... заңы ... ... дейінгі 2200-2150 жж.)
конгрестерге дербес есеп жүргізуді, ал храмға – мемлекеттік ... әмір ... ... ... беру ... деп ... ... басқарған уақыттағы көне Қытайда (біздің дәуірімізге
дейінгі 1122-256 жж.) ... ... ... оның ... ... ... мұқият әзірленген бюджеті мен аудиті жүзеге ... ... ... дейінгі 700 жылы ол ... ... ... ақша мен ... пайдалануға құқығы бар үкімет шенеуніктерінің
адалдығына кепілдік беру болып табылатын Бас аудиторлық қызметі болған.
Афинада біздің дәуірімізге ... V ... ... ... ... мен ... бақылады, ал оның қаржылық жүйесі барлық
лауазымды тұлғалардың өкілеттілігі біткенше құжаттарын ... ... ... ... ... ... пайда болуы арнайы ... ... ... ... есептің қалыптасу кезеңімен тығыз
байланысты. Бухгалтерлік есеп ... ... рет ... ... ... ұлы математик Лука Пачоли (1445-1517 жж) арнайы бюрода тексеріп
және тіркеп отыратын көпес кітабының іс жүзіндегі пайдалылығын атап ... ... ... ... ... мен есеп ... ... болуының жаңа бақылау формасын талап етеді. ... ... рет 1299 жылы ... ... ал 1324 ... ... наурызында король
Эдуард ІІ, үш мемлекеттік аудиторды ... ... ... ... ... ... ... провинцияларындағы барлық есепшотты
тексеруге, оларды тыңдауға, олардан сұрауға және есепшоттарды жүргізуде
барлық кемшіліктерді белгілеп ... ... ... ... ... мен Шотландия, Италия, Франция және
Еуропаның басқа елдерінің ... ... ... ... туралы мағлұмат жиі ұшырасады. Мысалы, Ұлыбританияда екі типті аудит
жүргізілген:
1) аудит қалаларда елдің көзінше, яғни жария түрде – ... ... ... ... ... ... қазынашы аудиторлық есеп
беруді ауызша, яғни елге естірте оқитын болған;
2) ірі поместьенің қаржылық басқарушының төлем ... ... орай ... және ... ... ... тексеру, яғни
оны поместьенің қожайыны мен басқарушылар кеңесінің алдында ауызша ... ... ... және ... ... ... ... кезеңіндегі экономикалық өзгерістер есеп пен
аудиттің жаңа тәсілдемесінің пайда болуына итермеледі, яғни себепші болды.
Бұрыштың ... ... ... ... ... мен ... және залалдың қатаң
калькуляциясы қойылатын болды. Аудит тыңдау процесінен жазбаша құжатты және
растаушы куәні ... ... ... ... ХVІІ ... ... ... бір лауазымды тұлғаға қалалық аудитор ретінде қызмет
етуіне тыйым салу туралы алғаш рет заң ... ... ету ... ... сол ... бері осы заманғы аудитордың тәуелсіздігі деген ұғым
енгізілді.
Мұндай аудиторлық озық тәжірибеге қарамастан, тек ХІХ ... ... ғана ... ... ... ... әлем мен кәсіпкерлік
қызметтің маңызды құрамдық бөлігі болды. Бұл темір ... салу ... ... ... ... ... өсуімен
байланысты. Ағылшындық темір жол және сақтандыру ... мен ... ... ... Америкаға аттанғанда, яғни бағыт алғанда ... аса ірі ... ... ... ... үшін тәуекелсіз
аудиторлар да барды.
Осыған ... ... ... аудиттің шығу тегі
«ағылшындық» болып табылады және ХХ ... ... ... ... ... ... құрылып келді. Ол балансқа қатысты мәліметтерді ... ... ... Роберт Х. Монттомери американдық аудиттің сол
кезеңін «есепшоттық аудит» деп ... ... ... ... ... үш ... ... және бухгалтерлік кітапты жасауға кетті. Аудит
рәсімі (процедурасы) ... ... ... ... ... шектен тыс қаражатты талап ... ... мен ... ... ... ... ... «тестілік аудитке»
өзгеріп, ауысады (трансформацияланады). ... ... ... тестілеу
әдісінен басқа операцияларды тексеру мақсатында бизнес бойынша серіктестен
фирманың ... ... ... ... іс ... асыруға кірісті.
Инвесторлардың мүдделерін ескеру арқылы олар баланстың белсенділігі мен
бәсеңдігін ... ... ... мен ... ... есеп ... ... көрініс табатын шаруашылық операцияларының нәтижелеріне де көп
назар аударатын ... ... ... мен ... аса ірі ... ... әкеп ... әлемдік экономика мен бизнестің
ғаламдау (глобализация) тенденциясы ... ... ... ... ... үшін ... есеп стандарттары бойынша Комитет (LASC – 1973ж.
негізі қаланған), Жоғары бақылау ... ... ... (NHTOCAN ... ж.), ... ... ... (IFAC – 1977ж. құрылған),
БҰҰ-да 1979 жылы құрылған Есеп пен есеп берудің халықаралық ... ... ... ... тобы (ISAR) ... ... аймақтық ұйымдар қызметінің маңызы айрықша. Осы жаңашылдықтардың
барлығы ендігі жерде аудиттің ... ... ... ... ғана ... салалары мен ауқымының біртіндеп кең өріс алуын
көрсетеді. АҚШ және Ұлыбритания сияқты дамыған елдерде ... ... ... ... ... ... ... көптеген
кридиторлар, инвесторлар және басқа да мүдделі ... ... ... субъектілер қызметі туралы сенімді қаржылық ақпаратқа
сұраныстың өсуінен туындап отыр.
1.3 Аудиттің мәні, қажеттілігі және зерделеу аспектілері
Американдық бухгалтерлер ... ... ... ... тұжырымдамасы бойынша (ААА) аудитке мынадай анықтама берді: ... бұл ... ... мен ... ... ... ... оның деңгейінің белгілі бір өлшемге (критерийге) сәйкестігін
алудың және мүдделі пайдаланушылардың нәтижелерін ұсынатын процесі».
Классикалық ұғымда ...... ... ... маманданған
тәуелсіз аудитор жүзеге асыратын ешкімге тәуелсіз сырттай қаржылық бақылау.
Мұндай кәсіби бақылау аудитке деген қажеттілік көптеген ... ... ... ... ... мен ... ... әсері;
2. ӨЗін-өзі реттеуге ұмтылатын ұйымдар санының арта түсуі;
3. Экономикалық тұрақтылықты, меншік иеленушілерге және ... ... ... сақталуына кепілдік беруді қамтаамсыз ... ... ... ... ... көп әрі ... ... мүмкін,
пайдаланушылар ол туралы ақпаратты дербес ... ... ... ... мұқтаж;
5. Қаржылық ақпаратты пайдаланушылар компанияның есептік жазбаларына
әдетте қолдары жете бермейді және ... ... ... жиі ... ... қабылдайтын шешімнің салдары өздері үшін өте
маңызды болуы мүмкін, сондықтан да ... ... ... ... ... мен ... оларға ауадай қажет.
Аудит – бұл біздің еліміздегі ... ... және ... да ... ... ... ... талдаудың және қаржылық бақылаудың салыстырмалы
түрдегі жаңа бағыты. Бұрын бақылау мен ... ... ... ... ... ... Алайда көптеген операциялық мазмұны жағынан бір-
біріне жақын болса да, ревизия мен ... ... бір ... ... бақылаудың шығармашылық (творчестволық) дамуын білдіреді. ... ... ... мен түрлерін кемітпей, ... іс ... ... ... құжаттық тексеру, балансты
немесе сот-бухгалтерлік сараптаманы есеппен тексеру біздің ұғымымыздан
бөлек болса да ... ... ... жүзеге асыру барысында ... және ... ... ... ... ... пайдаланады. Белгілі ғалым Я.В.Соколовтың
айтуынша, тексерудің мақсаты кемшіліктерді құрту және ... жою, ... ...... ... және ... ... құқы бар және сатылас байланысты ұстанатын тексерушіні
клиент өз қалауымен таңдамайды. ... ... ... ... ... ... және ... аарсындағы қарым-қатынас деңгейлес
байланысқа жол ашатын азаматтық құқықпен реттеледі.
Тексеру және ... ... ... ... ... ... өйткені бұл ұғым қаржылық көрсеткіштердің шындыққа жанасымдылығын
тексеруді ғана ... ... ... ... ... ету мен табысты
оңтайландыру үшін шаруашылық қызметін жақсарту бойынша ұсыныстарды да
әзірлеу ісін ... ... ... ... жүзеге асырылатын, оның
ішінде, бухгалтерлік есеп, ішкі ... және ... есеп ... ... ... ... шығындарды болдырмау, ресурстарды
пайдаланудың тиімділігін арттыру және шаруашылық жүргізуші субъектілердің
табысын өсіру мақсатында кеңес ... ... ... ... ... ... ... беруге болады.
Бизнес аудитін жүргізу үшін белгілі бір салалар мен компаниялар іс-
әрекеттің жағдайы туралы ... ... ... ... кең ... ... зерделеу қажет.
Мемлекеттің, аймақтың экономикалық жағдайы белгілі бір салалар мен
шаруашылық ... ... ... ... туралы мәліметтерді
алу бойынша бірқатар әдістемелік тәсілдемелер мен нұсқамалар 310 ... атты ... ... ... ашып ... Алайды бұл
стандарт қаржылық есеп берулердің аудитін ұйымдастырудақолданылады, ... ... ... әдетте экономиканың әр түрлі салаларында оқиғаларды,
процестерді және ... ... ... ... ... әдістерге және өлшемдерге ие. Осы арада бизнес аудитінің
озық түрін ұйымдастыруды ... ... ... және ... ... ... мәселелер пайда болады.
Тұтастай алғанда аудитті және талдауды уақытылы жүзеге ... ... ... ... ... ... ... өндірісті ұйымдастырудың
тиімділігін және жоспардың ... ... ... ... таңда бизнестің жағдайы мен дамуына ... ... ... ... ... ... салықтық және басқа да
органдар белсенді әсер етуі ммүкін. ... осы ... ... ... ... ... және баға ... жақсарту, өндірісті,
отандық өнімдердің, жұмыс, қызметті өткізуді ынталандыру ... ... ... ... үшін қолайлы экономикалық жағдай тудыратын
мүмкіндіктері мен белгілі бір өкілеттіліктері болса да еелулі көмек ... әрі ... ... салаларындағы бизнесті ұйымдастыруды
жақсартуға ықпалын тигізбейді.
Бизнесті басқару жүйесін ... ... ... ... бөлігі ретінде қарастыру қажет. Жалпы ... ... қол ... ... ... ... ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... жабдықтаушылық, өткізушілік және
қаржылық қызметтерін жетілдірмейінше бизнесті оңтайлы жасау мүмкін емес.
Нарықтық экономика жағдайындағы ... ... ... ... көп ... ... мына аспектілерді зерделеу үшін бөліп көрсетуге
мүмкіндік тудырады:
1) Теориялық: кәсіби аудиттің мәнін, мазмұнын және ... ... ... ... да ... ... және ... байланысын анықтау; аудиттің нұсқаларын, түрлерін және типтерін
ғылыми жіктеу; ... даму ... ... ... ... аудиті мен талдауының принциптері мен компоненттерін, постулаттарын
нақтылай түсу, тұжырымдамасын әзірлеу;
2) Әдіснамалық: аудиттің жалпы және жеке ... ... ... ... ... ... өлшемдерін, әдістерін
таңдау, экономикалық әлеуетті (потенциалды) пайдалану тиімділігіне ... ... ... және ... жүргізуші субъектілердің
қызметін жақсарту бойынша әзірлеу;
3) Ұйымдастырушылық: бизнес ... ... мен ... ... және ... базалардың мағынасын
ашу; аудиторлық бақылаушы-талдамалы қызметтердің технологиясы мен ... ... ... ... ұсыныстарды әзірлеу.
Бизнестің кәсіби аудит мәселесін зерттеу ... ... ... ... басқарумен байланысты шаруашылық операциялары ... ... ... үшін алға ... ... ... ... қызмет нәтижелерін бақылаудың, талдаудың және есептің озық
әдістерін анықтау;
- қаржылық-экономикалық талдау мен аудиттің озық түрлерін ... ... әрі оған ... ... ... жақсарту бойынша халықаралық озық іс-
тәжірибелерді жалпылау;
- бизнестің кәсіби аудитін жүргізудің ... мен ... ... ... бастапқы мәліметтерді алу мен өңдеуге ЭВМ-ді және экономикалық
–математикалық әдістерді ... ... ... ... басқару жүйесін оңтайландыру.
Кәсіби аудиттің даму проблемаларымен осы ... - ... ... мұқият зерделеу ұлттық экономиканың нақты секторындағы
шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ... ... болатын оқиғалар мен процестердің
ерекшеліктерін ескеру арқылы оның ... ... ... ... мен әзірлеуді тереңдетіп зерттеудің әдістемелік негізіне
қызмет етеді.
2.1 ҚАЗАҚСТАН АУДИТІНІҢ ДАМУЫ
Қазақстанда аудиттің қалыптасуы оның кең танымал ... ... ... » ... ... зор. ... ... қызмет туралы заң жобасын жасаудың ... және оның ... ... ... және парламен
комитеттерінде талқылануында бас кеңесші,сонымен қатар Қазақстан
аудиторлары Палатасы ... ... ... ... ... фирмалардың құрылтайшы құжаттарында-
ақ, артына « ҚР аудиторлық қызмет туралы» заңда көрініс тапқан аудит пен
оның мақсаттары берілді.
1990 ... ... ... « ... энд Янг ... ... БК
пайда болды. Ол ... жері және ... ... ... ... ... аудиторлық тексерулер жүргізді. Бұл
сол кезде « ... ... ... ірі ... аралық аудиторлық фирма
еді.
Қазір Қазақстанда аудиторлық қызмет ... ... ... ... мен ... аудиторолық фирмалар өз
қызметтерін дамытуда. Қазақстан Республикасының Қаржы ... ... № 173 « ... ... мен ... ... тізімін бекіту туралы» бұйрығымен жыл сайын ... ... және ... ... ҚР ... ... ...
290 « Кейбір акционерлік ... мен ... ... ... ... басқару мен бақылауды ұйымдастыру жөнінднгі
шаралар туралы» қаулысына сәйкес дәлелденді.
Елбасы «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге ... ... 50 ... кіру ... атты өз ... ... Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында, өркенді
де өршіл дамып келе ... ... ... тек қана осы ... бәсекеге
қабілетті және ашық нарық экономикасы бола алады. ... ... ... ... 50 ... ... кірудің бірінші басымдығы
әлемдік экономикаға ойдағыдай кірігуі болып табылады. Осыған ... ... ... ... ... алу мен қаржылық есеп беру
жүйесін бара-бар дамыту ерекше өзектілікке ... ... ... ... ... есеп ... және ... мақсаты басқару
шешімдерін қабылдау үшін мүдделі пайдаланушыларды ... ... ету ... ... есепке алу және аудит саласын дамыту тұжырымдамасының
міндеті Қазақстан Республикасының экономикасында бухгалтерлік есепке ... есеп беру және ... ... өздеріне тән функцияларды одан
әрі дәйекті түрде және ... ... үшін ... ... ... ... ету ... табылады.
Тұжырымдаманы іске асырудан күтілетін нәтиже дегеніміз, Қазақстанның
әлемдік экономикаға кірігуін жеделдету мақсатында ... ... ... ... ... ... ... бағыттарын, оларды іске асыру
жөніндегі нақты тетіктерді жасау, шетелдік инвестициялардың ағынын ... ... ... ... ... ... қор нарығын жандандыру.
Бухгалтерлік есепке алудың өзіне тән міндеттерді тиімді орындауы үшін
қаржылық ... алу ... ... ... ... ... ... жауап беруі, сондай-ақ бухгалтерлік есепке
алу мен қаржылық есеп беру ... және ... ... сай ... ... ... түсініктілік, орындылық, сенімділік және
салыстырмалылық ... ... ... ... ... ... ... тікелей пайдаланумен немесе оларды
бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп берудің ... ... ... ... ... қол ... көрсетеді. ХҚЕС пен ХАС-ты
қолданудың экономикалық перспективасы капиталды тиімдірек ... ... ... әр ... және оның табыстылығының өсуінен
тұрады, ... ... шығу ... ... ... жұмсалатын
шығындарды азайту мүмкіндігі туады. Мұның өзі жаңа ... ... жаңа ... ... ... болуына, жұмыссыздықтың төмендеуіне,
халықаралық нарықтарда қазақстандық ұйымдардың бәсекеге ... ... ... ... ... өсуіне әкеп соғады.
Бүгінгі таңда Елбасы Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті
50 елдің қатарына кіру жөнінде ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету қажеттілігі көбірек
маңызға ие ... ... ... іске асыру үшін экономиканың
нақты секторының халықаралық қаржылық ... және ... ... ... ... ету үшін қажет шаралар қабылдануда.
Қазіргі таңда «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне
өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» ... ... ... оған ... ... ... халықаралық аудит стандарттарына
сәйкес жүзеге асырылады.
Отандық және әлемдік тәжірибе көрсеткеніндей, аудиторлық қызметтерге
мұқтаждық мынадай ... ... ... осы ... ... ... ... инвесторлармен,
кредит берушілермен) жанжал болған жағдайда ... ... ... беру ... ... ... салдарларының ақпарат сапасына
байланыстылығымен;
- ақпаратты тексеру үшін арнайы білімнің ... ... ... ... ... ... ... үшін оның
көздеріне қол жетімділігінің ішінара ... осы ... ... дайындығы, біліктілігі, тәжірибесі және
осындай қызмет түрлерін көрсетуге рұқсаты бар ... ... ... ... ... ... алып ... Бұл, расталған
ақпараттың болуы барлық мүдделі нарыққа қатысушылардың жұмыс ... ... және ... экономикалық шешімдер салдарларын
бағалауға және болжамдауға мүмкіндік беретінімен байланысты.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында ... ... ... ... ... растайтын ресми аудиторлық қорытынды
емес, сапалы аудит қажет. ... ... ... жұмыс сапасын
бақылау туралы мәселе төтенше маңызды.
Осыған байланысты, Концепцияның орта мерзімді ... ... ... ... ... ... күшейтуге қатысты және осы үшін
негізгі күш білікті аудитті дамытуға жұмсалады.
Заңда ... ... және ... ... ... сенімділікті
арттыруға бағытталған шаралар кешені көзделген. Ең алдымен, аудитор
мамандығын нығайту, оның ... ... ... ... аудиторлардың
кәсіби біліктілігін арттыру туралы сөз болып отыр.
Жоғарыда көрсетілген мәселелерді іске асыру шеңберінде негізгі назар
аудиторларды дайындауға, оларды ... және ... ... ... ... ... расталуы тиіс қаржылық ақпаратты
пайдаланушылар мүдделерін қорғауға, сондай-ақ ... ... ... ... ... аударылатын болады.
Аудиторлық мамандықты өздігінен реттеуді дамыту қазіргі таңда ... ... ... Олар ... ... қызмет сапасына
бақылау жүргізілетін өзін өзі реттейтін ұйымдарды нығайту және ... ... ... ... кәсіби ұйымдар құру қажеттілігі туындайды,
бұл, мәні жағынан, аудиторлық нарықты одан әрі ... үшін ... ... ... ... ... ... нәрсе кәсіби
қауымдастықты және қоғамды тұтастай алғанда толғандыратын мәселелер ... ... ... ... салу, халықаралық қаржылық есептілік
және аудит ... ... көшу ... Және ... барлығы өзін-өзі
реттейтін кәсіби ұйымдар қызметінің саласына жатқызылуы тиіс. Осы ... ... ... ... ... құру көзделген, олар қолайлы
бәсекелес ортаны ... бұл, өз ... ... ... өсуіне және аудиторлық қызметтер ... ... ... ... мамандығын дамыту қоғамдық мүдделерге жауап беруі тиіс, онда
бұрыш басына тікелей пайдаланушы ... қою ... және осы ... ... мүдделері шегінде оны жабық кеңістікте дамыту
мүмкіндігін алып тастау қажет. Аудитор ... алып ... ... болу үшін ... ... Бұл, ... ... оның құқығын
қорғау, кепілдік беру. Ал өз азаматтары құқығының сақталуына кепілдік беру
– мемлекеттің нақты өлшемдер мен ережелерді ... тиіс ... ... Егер ... ... ... ... деңгейін тексерсе және
жетілдірсе, онда мемлекет олардың заң ... мен ... ... ... ... қадағалау осы үшін де қажет.
Бұл мәселенің жеткілікті үлкен мәні Қазақстан үшін ғана бар емес, ... ... ... ... ... түрде теориялық та, практикалық
та жағынан дамыды. ... ... ... ... ... ... ... табылғандықтан, аудиторлық қызмет барлық елдерде
жеткілікті дәрежеде қатаң реттеледі. Жақында АҚШ-та ... ... ... ұйымдардың қызметіне қатысты мемлекет тарапынан
жеткіліксіз бақылау қор ... ... әкеп ... ... ... ... ... компанияларының акционерлеріне миллиардтаған
залал келтірді.
Аудит жүйесін жетілдіру үшін орта мерзімді ... ... ... орта және ... оқу ... оқу ... ХАС оқытуды
енгізу және оларды тәжірибеде пайдалану білу;
- кәсіби аудиторлық ... ... ... өтетін
аудиторлардың біліктілігін арттыру жүйесін дамыту және жетілдіру;
- аудиторлық ... ... ... заңнаманың сақталуын
мемлекеттік қадағалаудың тиімді жүйесі.
Сондай-ақ, бұқаралық ақпарат құралдары арқылы хабарлай ... ... ... ... ... ... ... арттыру жөнінде жұмыс жүргізу қажет. Ұқсас іс-шаралар жастарды
қызықтыруға тартуға мүмкіндік береді, себебі қазіргі ... ... ... ... ... бұл ... ... іріктеудің
кадрлық мәселесін шешуге мүмкіндік береді.
Аудитті жетілдіру жөнінде сипатталған шаралар аудиторлық кәсіпті одан
әрі ... ... ... құрайды. Бұл ретте, мемлекет тарапынан салмақты
көзқарас мемлекет пен аудиторлық ... ... ... ... ... ... ұйымдардың өздерінің арасындаға өзара іс-
әрекеттерінде де қажет ... ... қол ... ... олар аудиторлық қызметті реттеу процесінетартылатын ... ... ... ... ... одан әрі оң ... қызмет
етеді.
2.2 Қазақстандағы аудиттің нарықтық қатынастардың қалыптасуына әсері
Аудит – экономикалық ақпараттың дұрыс берілуін тексеріп, бұл жөнінде
өзінің тәуелсіз ... ... Ал, оның ... және өндірістік
мәселелер үшін ерекше рөл атқаратыны ... ... ... ... ... ... алып келе жатыр. Күрделі де сан қырлы нарықтық
инфрақұрылымның пайда болуы ... ... ... ықпал
етеді. Экономикасы дамыған елдерде бұл қызметтің пайда болуы бір ... бара ... ... ... ... тәуелсіз қаржы бақылауының отаны -
Англияда міндетті аудит туралы заң 1862 жылы қабылданған. Толып жатқан
ұйымдар, ... ... ... ... жан-жақпен байланысып,
қарым-қатынаста бола бастаған тұста аудит объективті ... ... ... Демек, тәуелсіз аудиторлық қызметті де біз өмірдің өзі ұсынып
отыр деп айта аламыз.
Қаржы министрлігі жанынан шаруашылық есептегі аудиторлық ... ... ... ... құру туралы үкіметтің 1990 жылғы пәрменінен
бастау алған біздегі аудиторлық қызметтің ... ... ... ... түрлі меншіктің дүниеге келуі, кәсіпкерлік ... ... ... ... онша жете бермейтін тың күштің келіп қосылуы ықпал
етті. Негізгі мақсаты – тексеру мен айып салу ... ... ... мен
конституциялық қызметті шынайы бағалау болып табылатын тәуелсіз ... ... ... және ... ... ... де, ... жүргізуші субъектілер де жиі-жиі жүгіне бастады.
Нарық деген ұғымның кең ... ... ... ... ... қорғайтынын, мемлекет шығынының алдын алатынын, сөйтіп,
адамдардың нарыққа деген, жаңа ... ... ... ... ... ... керек.
Кәсіпорындардың, ұйымдардың, фирмалар мен ... да ... ... есебін тәуелсіз түрде сараптап, оған талдау жүргізуді
өзімізде құрылған ... ғана ... ... жұрттың бәрі білуге тиіс.
Ол қандай ақпараттың болсын дәл де, ... ... ... ... ... қаншалықты сәйкес ... ... Ал ... ... ... ... несие беруші эмитенттің,
яғни биржаға өз акцияларын шығаратын адамның кім екенін білмесе бағалы
қағаздарды ... ала ... ... ... ... ... да бармайды.
Нарықты аудитсіз көзге елестету ... ... ... ... ... бірі ретінде мамандардың, зерттеушілердің назарын
барған сайын өзіне көбірек аударып, берік заң негізіне ие болуда.
Қорытынды
01.04.2009 ж №20 ... ... ... ЖШС ... ... ЖШС ... ... арасында келісім бойынша,
30.04.2004-30.03.2008 жж. аралығындағы ... ... ... ... жүргізілді.
Бұл «Арна-құрылыс» ЖШС құрылыс компаниясы Қазақстан Республикасы
аумағында мәртебесі жоғары, лицензиясы, ... ... ... ... ие, ... ... ... салатын кәсіпорын болып
табылады.
Жұмыстың жүргізілуі ... ... ... ... ... ... 1998 жылғы Заңы, ҚР-ның «Бухгалтерлік есеп
туралы» Заңы, ... ... ... әдеп ... және
21.07.1995 жылғы қабылданған «Қазақстандық аудит стандарттары» қолданылды.
Аудиторлық тексеріс бағдарламасында келесідей сұрақтар қаралды:
1. ... және ... да ... аудиті
2. Ақша қаражаттар аудиті
3. Қысқа мерзімді дебиторлық берешек аудиті
4. Тауарлы-материалдық қорлар ... Ұзақ ... ... ... Қысқа мерзімді және Ұзақ мерзімді кредиторлық берешек аудиті
7. Қысқа мерзімді міндеттемелер аудиті
7.1. Бюджетке төленетін міндетті ... ... ... ... және ... да міндетті міндеттемелер аудиті
8. Еңбекақы төлеу аудиті
9. Кәсіпорынның қаржылық жағдайына ... ... ... ... ... ішкі бақылау жағдайын
тексеру үшін тестілер құрастырылды.
Көлік қаражаттарын жалға беру келісімі ... ... ... ... ... ... жеке ... табысы бір жолғы төлем табысына
жатады. Бір жолғы төлем табысы, бастапқы ... ... ді ... ... ... салық агенті арқылы жүзеге асырылады.
Аванстық есептерді тексерген кезде, бухгалтерлік және салық ... ... ... ... ... ... ... аванстық есеп ешкіммен бекітіліп, қол қойылмаған.
Аудиттелетін ұйымның қаржылық жағдайын талдау барысында қаржылық
есептілік нысандары ... ... ... ... ... ... көре ... тәуелсіз пікір білдіру.
Менің пікірім бойынша, 01.01.2008 ... ... ... кәсіпорынның жағдайы туралы шынайы және сенімді көрініс тапты,
сонымен ... ЖШС ... ... және ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Абленов Д.О. «Аудит негіздері» Алматы, Экономика, 2005, 294 б
2. Абленов Д.О. Аудит негіздері: Оқулық. – Алматы: Экономика, 2005 ж, ... ... Д.О. ... ... ... бағдарлама экономика мамандығын
дайындайтын студенттеріне арналған. – Алматы: Экономика, 1999. – 24 с
4. Байдаулетов М.Б., ... С.М., ... ... ... 2004 ... Балапанова А.Ж. «Аудиттің теориялық негіздері»: Оқу ... ...... Ержанов М., Даулетбеков Г.Б. и др. Аудит – 1: ...... 2005. 282 ... З.Н. ... Н.Ә. ... Ж.Ғ. ... Аудит: Оқулық, -
Алматы 2006ж, 603 б
8. Кочинов Ю.Ю. Аудит. – СПб.: Питер, 2002. – 304 с.
9. ҚР ... ... ... ... 2 ... 1998 ж.№ 304
(өзгертулерімен және толықтыруларымен).
10. Қазақстан Республикасының Конститутциясы. – ... ... ... – 40 б.
11. Қазақстан Республикасының 1998-2000 жылдарға арналған бухгплтерлік
есеп пен ... ... мен ... ... ... ... Республикасы Президентінің 28.01.98 ж.№3838 Жарлығы
// Бюллетень бухгалтерлік. 1998. № 2 9. – Б. 2 – ... ... М.Р. ... С.Р., ... С.К., ... С.П.,
«Современный экономический русско ... ... ... ... 2003, 880 ... Шестаков А.С. Экологический аудит: вопросы теории и практики. ОИ
ВИНИТИ. Экологическая экпертиза, 1999, № 1. с. 100-107.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
12 қабатты тұрғын үй құрылысы54 бет
12-қабатты және екі қабатты авто паркингті тұрғын үй комплексі47 бет
Абай үшкілі12 бет
Айтыс, оның түрлері мен көркемдік ерекшеліктері5 бет
Аңыз әңгімелер6 бет
Жарнаманың роліне оны қаржыландыру мен бюджетінің әсері6 бет
Интеграциялық процестердің қаржылық аспектілері5 бет
Мүсірепов Ғабит Махмұтұлы6 бет
Хамза Ықсанұлы Есенжанов13 бет
Шаңғы спортының мәні16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь