ЖШС «ОПТСНАБ» - тың ұйымдастыру - экономикалық мінездемесі

Кіріспе

1 бөлім. Шығындарға сипаттама және оларды жіктеу
1.1. Шығындар туралы жалпы түсінік
1.2. Басқару есебінде қолданылатын шығындарды жіктеу,
мақсаты және мәні
1.3. Өнімнің өзіндік құның, табысты анықтаудағы шығынның
жіктелуі

2 бөлім. ЖШС «ОПТСНАБ» . тың ұйымдастыру .экономикалық мінездемесі
2.1.ЖШС «ОПТСНАБ».тың қаржылық . экономикалық мінездемесі
2.2. ЖШС «ОПТСНАБ».тың жұмысының ұйымдастырылуы.
3 бөлім. Шығындар жіктелуінің негізгі бағыттары
3.1. Шығындарды шешім қабылдау мен жоспарлау үшін жіктеу
3.2. Шығындар жіктелуінің негізгі бағыттары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
        
        Кіріспе
Басқару есебі ұйымның менеджерлері мен басшыларына шешім қабылдау,
жоспарлау, іс-әрекетті бақылау мен реттеу үшін ақпарат бере ... ... есеп ... ... ... жасау үшін тікелей
өндірістік шығыстарды (өнімнің өзіндік құны) анықтау ... ... ... ... ... шешу үшін ... етіледі және бұл
ақпаратты тіркеу мен ... ... ... құру ... ... жіктеудің көптеген сызбалары бар, олардың
біреуін эталон деп бөлу ... ... ... ... ... ақпарат
тағайындауына байланысты.
Шығындарды жіктеу әр түрлі белгілер бойынша жүргізіледі: өндіріс
процесіндегі экономикалық рөл ... және ... ... өзіндік
құнына кіргізу әдісі (тікелей және жанама); ... ... ... және ... міндеттеріне қарай шығыстарды жіктеу бар: өнімнің өзіндік
құны мен ... ... ...... және ... ... және
кезеңдік; бағалауда есепке алынатын және алынбайтын, болашақ кезеңнің
шығындарын жоспарлау мен ... ... ... ... кезең
шығыстары), жүктелген, өсіммен артатын және шектік; бақылау мен реттеу ... және ... ... есептеу жүргізетін бағыт – өндіріске ... ... ... түде ... есептеуді талап ететін қызмет аумағы.
Тауардың өзіндік құнын калькуляциялау, яғни шын мәнісінде ... ... ... ... ... ... деп ойлайтынның бәрі
өндіріске жұмсалған шығысты есептеу бағыттарының мысалы болып ... ... ... екі ... іс – ... үшін өндірістік шығындар
туралы ақпаратты жинайды: жұмыс күшіне шққан шығындар ... ... ... мысалы, өзгермелік және тұрақты шығындар) сияқты белгілі
бір ... ... ... және ... есеп бағыттары бойынша
бөледі.
Оңтайлы басқару ... ... үшін ... ... барлық кезеңдеріндегі шығыстарды білу қажет. ... ... ... ... олардың шектен тыс болу – ... ... ... ... тексеруге, бағаны дұрыс
есептеуге, шығындарды бақылауға, өндірістің ... мен ... ... ... ... ... және оларды жіктеу
1.1. Шығындар туралы жалпы түсінік
Ұзақ уақыт бойы шығындарды «қазандық» деп аталатын ... ... ол ... ... ... бағыты, пайда болу орындары
шығарылатын өнім ... ... ... ... үшін ... ... ... бермейтін.
1887 ж. Ағылшын эономистері шығын туралы хабардар болуды ... ... ... ... ... ... ... есебінің икемдірек
жүйесін жасауды ұсынды. Оның негізіне шығынды шартты – тұрақты және ... ... деп бөлу ... ... ... ... шартты – тұрақты
шығынды өзгерту өндірілген өнім көлеміне тікелей байланысты емес, ол ... ... ... ... ... ... ... немесе кемуіне
тікелей ұлғаяды немесе азаяды. Осы негізде ... және ... ... және ... ... ... байланысты шартты – тұрақты
және шартты – өзгермелі шығын ... жол ... ...... ... ... байланысты кәсіпорынның өзіндік құнды толық
және дәл анықтау міндетті емес, өзін – өзі ... ... ...... ... ... ... Нақты шығындарды
мөлшерленгендігімен салыстыратын «стандарт – кост» жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік шығыстарды ғана есептеп қана қоймай,
аяқталмаған шығыстардың ... ... үшін ... ... ресурстарды
пайдаланыуды бақылап, дами бастады. ... бұл ... ... ... әкелді, соған сәйкес шығындар
кәсіпорын шегінде ғана ... ... ... ... ... ... бойынша әртараптандырылды. Осылайша, шығындар
есебі өндірістің түпкілікті өніміне назар аударып қана ... ... ... де бағытталды.
Басқару есебі жүйесін толық ... үшін ... ... ... білу және ... маңызды.
Шығындар – шаруашылық іс – әрекет барысында (еңбек, өнім ... мен ...... ... ... ... ... көрсетуге
алынған( тұтынылған материалдық, еңбек, қаржылық және басқа ресірстардың
және баланста көрсетілетін болашақта кіріс әкелу ... бар ... ... көрсетілетін құн. Бұдан шығатыны, «шығындар» ұғымы
«өндіріске ... ... ... кең ... ... ... ... – өнімді (жұмысты, ... ... ... ... ... ... экономикалық әдебиетте «шығыстар» мен ... ... ... жүр, ... бұлардың үлкен айырмашылықтары бар.
Қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттарына сәйкес шығысқа ... ... ... ... да ... ... Республикасындағы 2002 жылдың 29
өазанындағы №542 «Қаржылық есепті ... мен ... ... ... ... ... ұйымның және т.б. негізгі
қызмет барысында ... ... ... ... ... ... өлшенетін міндеттемелердің ұлғаюына байланысты болашақ экономикалық
пайданың кемуі ұйымның шығыстары деп танылады.
Басқаша айтсақ, шығыстарды ұйымның кіріс ... ... ... ... деп ... ... ... қатысына орай шығыстар екі категорияға бөлінеді:
• Ағымдағы есепті кезең;
• Кейінге қалдырылған.
Ағымдағы есепті кезең шығыстары ағымдағы есепті кезеңніңшаруашылық ... ... ... ... және осы ... ... мен
шығыстары туралы есепте танылады.
Есепті кезеңнің кірістерімен өзара байланысының белгілері бойынша олар
мыналарға ... Осы ... ... ... кірістермен байланыстырылған шығыстар
( негізгі және негізгі емес қызмет шығыстары);
• Ағымдағы кірісті алумен байланысты емес есепті ... ... ... Осы ... ... кірістерін алу
фактісіне қарамастан, кірістер мен шығыстар туралы есепте және
ағымдағы есепті ... ... ... Олар ... бары ... жоғынан (мысалы, активтің амортизациясы,
кеңсе бөлмелерін жалға алу ... ... ... ... ... ... қалдырылған шығыстар болашақта ықтимал кірістер алу мақсатымен
есепті кезеңде жүзеге асатын ... ... ... ... ... ... Олар ұйым ... жатады.
Ұйымның болашақтағы ресурстарында пайда болу мүмкіндігі белгілеріне
қарай кейінде қалдырылған шығыстар былайша бөлінеді:
• Инвестициялар (күрделі қаржы);
• Болашақ кезең ... ... ... ... ... жіктеу,
мақсаты және мәні
Өндірістік шығындар дегеніміз – өнімдерді, тауарларды (атқарылған
жұмыс, көрсетілген қызмет) дайындаға ... ... және ... ... ... деп айту ... Өнім ... қызмет) өндірісімен
байланысты шығындар өзінің құрамы жағынан да, ... ... ... өнім ... ролі мен ... өзіндік құнына енгізу тәсілі
бойынша да ... ... ... ... экономикалық теорияда
шығындарды әртүрлі ... ... ... ... ... ... төмендегідей(1 – кесте):
1-кесте . Шығындардың жіктелуі
|Классификация белгілері ... ... ... процесіндегі экономикалық |Негізгі және қосымша ... ... | ... ... ... |Бір ... және ... |
|Өндіріс көлеміне қатыстылығына ... және ... ... | ... өнім ... өзіндік құнына|Тікелей және жанама ... ... ... | ... болу кезеңділігі бойынша |Ағымдағы және бір жолғы ... ... ... ... ... және ... емес |
| |( ... ... ... ... ... лайықтылығы|Өнімді және өнімсіз ... ... | ... қамту мүмкіндігі бойынша |Жоспарланған және жоспарланбаған |
|(мөлшерлеу) | ... ... ... (жұмыс, қызмет) дайындаудағы өндіріс
процесімен тікелей байланысты шығындар жатады. Бұл шығындарға ... ... ... ... еңбекақысы, технологиялық
мақсаттар үшін қажетті жанар – жағар майлар және т.б.
Қосымша шығындарға ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелердегі (цехтар,
учаскілер) әкімшілік – басқару персоналының еңбекақысы, электро – ... ... ... жылутыға арналған отын, өндірістік ... ... және ... ... ... және т.б.
Бір элементті шығындарға сол кәсіпорынның құрамдық бөліктеріне бөлуге
келмейтін біртекті экономикалық элементтер жатады.
Кешенді шығындар бірнеше ... ... ... ... ... қосымша шығындар, бірнеше элементтен ... ... және ... ... ... мөлшері шығарылатын өнімдердің (жұмыс,
қызмет) көлеміне тікелей байланысты болатын шығындар ... ... ... бірлігіне келетін мұндай шығындардың мөлшері
өзгеріссіз қалуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... технологиялық мақсаттар үшін отын электро – энергия,
жұмысшылардың еңбекақысы (кесімді) және т.б.
Тұрақты шығындарға өндіріс көлемі өзгерсе де ... ... ... болмас өзгеретін (шарты – тұрақты шығындар) шығындар жатады. Мысалға
қосымша шығындарды, жалпы және ... ... ... ... ... өзіне тән сатылық сипаты болады, яғни ... бір саты ... ... ... диопозоны аумағына сай
кеңейтіледі. Мұндай кеңістік – ... ... деп ... диапозон дегеніміз – белгіленген шығындар өзгермей бір
қалыпты сақталып, айнымалы шығындарды ... ... ... ... олардың өзгерісіне тура пропорионалды жақындатылды.
№7 БЕҚС – да қосымша шығындар құрамында машиналар мен жабдықтардың
жұмыс уақытының ... ... ... ... ... және ... сонымен бірге ақаудан болған жоғалтулар есептеледі. Сондықтан
экономикалық әдебиетте және практикада ... ... ... ... ... және ...... шығындар деп бөлу
қабылданған.
Өнімдердің (жұмыс, қызмет) жеке ... ... ... ... деп ... Бұл ... жататындар: шикізаттар мен материалдар
шығын, өндірістік ... ... ... ... жоғалтулар және
т.б.
Өнімдердің (жұмыс, қызмет) әр ... ... ... ... ... ... ... шығындар деп аталады.
Шығындарды тікелей және жанамаға бөлу өндірістің ... және ... ... ... бірге өнімнің ... ... ... ... ... болады.
Ағымдағы шығындарға сол есепті мерзімдегі өндіру мен сатуға байланысты
шығындар жатады.
Бір жолғы шығындарға өнімдердің жаңа ... ... ... ... әдебиеттер мен газеттерге жазылуға кеткен шығындар
және т.б. жатады.
Өндірістік шығындарға өнімдерді дайындауға және ... ... ... ... ... шығындар кіреді.
Өндірістік емес шығындарға кәсіпорынның кызмет нәтижесінен есептен
шығарылатын кезеңдік шығындар жатады.
Өнімді ... ... ... ... ... сақтау кезінде өнімдерді белгіленген сапамен ... ... ... ... ... ... және технологиядағы
жетіспеушіліктермен байланысты шығындар.
Өнімді шығындар жоспарланады, сондықтан олар жоспарланған деп ... ... ... ... сондықтан да олар жоспарланбаған деп
аталады.
Сонымен бірге, ... ... ... ... және
калькуляция бабы бойынша топтастырылады.
№7 БЕС – да «Тауарлы – материалдық босалқылардың есебінде» өндірістегі
шығындар ... ... ... ... ... ... ... Еңбекақы шығындар;
- Әлеуметтік салық;
- Сақтандыруға бөлінген сома;
- Құралдардың ... ... ... ... ... бойынша топтастыру барлық
шығындарды оның түрлері бойынша табуға ... Бұл ... ... бабы бойынша топтастырудан айырмашылығы – мұнда
барлық ... ... ... ... оның ... ... түрлері бойынша көрсетіледі. Элементтері бойынша шығындарды
топтастыру өндіріске не жұмсалғанына жауап бере алады.
Өндірістегі шығындар мен ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы тиіс:
- Материалдар;
- Өндіріс жұмысшыларының еңбекақысы;
- Еңбекақы аударымдар;
- Жанама шығындар.
Шығындар калькуляция ... ... ... ... мақсаты
бағытын, олардың технико – экономикалық белгілеуін, яғни бұл шығындар қайда
бағытталған, ақша ... неге ... ... ... жауап береді.
Кәсіпорынның өндірістік қызметінің мақсаты – өнім шығару, оны өткізу
мен пайда алу. ... ... да, оның ... ... ... көрсеткіштердің жалпы жүйесінде басты орын
құрамы оны қалыптастыратын шығындармен белгіленетін өзіндік ... ... ...... ... мен өткізуге жұмсалған қоғамдық еңбек
шығындары.
Өндіріс шығындарының басқару есебі кәсіпорынның ... ... ... басқарудың белгілі бір үлгісіне сәйкес өткен, осы
және болашақ шығынды қолдануды ... ... ... есебін дұрыс
ұйымдастыру үшін оларды ғылыми ... ... мәні ... – басқару есебі негізгі объектілерінің бірі, күрделі және сан
қырлы құбылыс. Оларды тиімді басқару үшін белгілі бір ... ... ... ... ... ... жөн.
7 «Тауарлы – материалдық қорлардың есебі» атты ... ... ... (2003 ж.28 ... №27 ... бірге)
шығындар былайша жіктеледі:
• пайда болу орны бойынша – өндіріс, цехтар, учаскелер, ... ... ... жіктеу жауапкершілік орталықтары бойынша
есепті ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... ... белгілеу үшін қажет;
• шығынды көтерушілер, яғни өнім түрлері ...... ... ... үшін қажет;
• өнімнің өзіндік құнына жеткізу тәсілі немесе немесе шығын ... ... ... мен ... ... бойынша:
а) экономикалық элементтер бойынша – өнім ... ... ... ... 7 БЕС – ке сәйкес бұған мынадай экономикалық
элементтер ... ... ... еңбекті өтеуге жұмсалатын шығындар;
• ақша аударулар;
• құралдардың тозуы;
• басқалай шығындар.
ә) калькуляция баптары бойынша – өнімнің ... ... ... есептеу үшін қолданылады. 7 БЕС бойынша бұларға:
... ... ... ақша ... ... ... ... топтарды салыстыру 2 – кестеде келтірілген.
2. – кесте. Элементтер мен калькуляция баптары бойынша
шығындарды топтастыру, мың ... ... ... ... |
|элементтер | | | ... |78000 ... |25200 ... | | | ... ... |17000 ... жартылай|41000 |
|шығатын шығындар | ... | ... ... |3060 ... |2400 ... | ... ... | |
| | ... | ... |7220 ... |9100 ... | ... арналған| |
| | ... мен ... | ... |11720 ... өтеу |10000 ... | | | ... |117000 ... ... |1800 ... емес |(3600) ... ... ... (-) | |мен ... шығыстар| ... |600 ... ... |17500 ... | | | ... (+) | | | ... | | | |
| | ... ... |1390 |
| | ... | |
| | ... |1010 |
| | ... ... | ... |114000 ... |114000 ... элементтер (117000тг) және калькуляция баптары (114000тг)
бойынша шығындар өндірістік емес шоттарға есеп өзгерту ... ... ... ... ... тұрып сандық жағынан бірдей болмайды.
Шығындардағы айырмашылықтар сондай – ақ ұқсас ... ... ... баптары бойынша да болады. Мысалы, экономикалық элемент ... өтеу ... 17000 ... ... ал ... ... бабы бойынша 10000 теңге болып көрсетілген. ... ... ... еңбекшілердің еңбегін өтеу шығыстарында, яғни
қосымша шығыстарда ескерілген.
Алайда экономикалық элементтер мен ... ... ... шығын
есебіндегі топтасулар өзара байланысты екендігін ... жөн, ... ... ... ... ... және ... белгілеуі бойынша
сипаттайды.
Бұл есепте тұтастай шаруашылық жүргізуші ... ... ... тұрғыда қалыптастыруға және оны шығындардың пайда болу орны мен
өнім, түрлері, калькуляция ... ... ... ... өзіндік
құнды анық есептен шығаруға, кәсіпорын шығындарын бақылауды жақсартуға
мүмкіндік ... ... ... ... ... олардың
құрылымын оқып – үйрену, өндірістік шығыстардың ... ... ... да ... – бірі ... және өнім ... жұмсалған шығынды
есептеуге, өзіндік құнды есептеу мен талдауға ... ... ... ... басқа белгілер бойынша жіктелуі мүмкін (3 –
кесте):
3-кесте. Өндіріс шығындарын жіктеу
|№ |Жіктеуші топ ... ... |
|1 ... ... ... |
| |рөл ... ... |
|2 ... ... ... жатқызу |Тікелей |
| ... ... ... |
|3 ... ... бойынша |Бірэлементтік |
| | ... |
|4 ... ... ... |өзгермелі |
| | ... |
|5 ... болу ... бойынша |ағымдағы |
| | |бір ... |
|6 ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| | ... |
|7 ... ... ... |
| | ... емес |
|8 ... ... бойынша |реттелетін |
| | ... |
|9 ... ... ... ... |
| | ... ... ... генерациялау кезеңіне |өнімге |
| ... ... ... ... |
| ... | ... – өндірістің технологиялық процесімен ... ... пен ... ... ... мен басқадай
шығындар.
Қосымшалар – өндірісті ұйымдастыру мен оған ... ... ... байланысты пайда болады.
Тікелейлер – өнімнің белгілі бір түрін өндіруге байланысты, ... ... тура және ... ... ... Жеке бөлімшеге жатқызылуы
мүмкін шығындар бөлімшенің шығындары деп аталады (автомеханиктің ... ... ... ... ... ... бояу цехында
қолданылатын бояудың құны – тікелей бояу цехының шығындары).
Жанамалар – өнімнің жеке ... ... ... ... және ... ... ... Жеке бөлімшелерге жатқызылмайтын
шығындар жанамалар деп аталады.
Шығындар бір бөлімше үшін тікелей, екіншілері үшін ... ... және ... етіп бөлу салалық ерекшеліктерге, өндірісті
ұйымдастыруға, ... ... ... ... ... ... өнеркәсібінде, энергетикада – барлық шығындар ... – бір ... ... (еңбекақы, материалдар,
ақша аударулар).
Кешенділер – бірнеше элементтен тұратын (құрамына ... ... ... ... ... ... мен басқадай
бірэлементті шығыстар кіретін цехтық шығыстар).
Өзгермелілер – мөлшері өндіріс ... ... тура ...... және осы ... өнім өндіруге сайма – сай бөлінеді.
Тұрақтылар – өнім өндірісі көлемінің өзгеруіне байланыты емес дерлік
(жылыту, өндірістік бөлмеге ... ... ... жалға алу жарнамаға
шығындар және т.б.). Егер көлем 10%-ке ұлғайса немесе кемісе, онда ... ... ... қалады, бірақ бір бірлікке тұрақты түседі.
Өндірістік – тауарлық өнімді дайындауға ... және ... ... ... құрайтын барлық шығындар.
Әкімшілік – жалпы басшылыққа, жалпы шаруашылық және әкімшілік
мақсаттағы шығыстарға ... ... ... өнімді өткізуге байланысты.
Өнімді (жоспарланатын) – тиімді технология мен ... ... ... өнім ... ... ... емес (жоспарланбайтын) – өндіріс ... ... ... салдары іркіліс шығындары болып табылады.
Реттелетін – егер атқарушы шығындар деңгейіне елеулі әсер етіп немесе
реттей алса ... ... ... ... ...... реттейді).
Реттелмейтіндер – деңгейіне еңбеккер елеулі ықпал ете алмайтын
шығындар.
Жалпы – өндірілетін өнімнің ... ...... бір ... шаққандағы.
Өнімге – өнімнің өзіндік құнына кететін.
Мезгілге – мезгіл шығыстары:жалпы және ... ... ... бойынша шығыстар, сыйақы бойынша шығыстар.
Басқару есебінде шығындарды жіктеу сан түрлі және қандай басқару
міндетін шешу ... ... ... ... ... ... жатады:
• өндірілген өнімнің өзіндік құнын есептеу, қорлар мен алынған
пайданың құның бағалау;
... ... ... мен ... ... орталығынң өндірістік қызметін бақылау мен реттеу;
Аталған міндеттерді шешуге осы тараудың келесі ... ... ... ... сәйкес келеді.
1.3. Өнімнің өзіндік құның, табысты анықтаудағы шығынның
жіктелуі
Кіретін шығындар – бұл болашақта табыс әкелуі мүмкін деп ... бар, ... ... ... Олар баланста актив ретінде тіркеледі.
Егер осы құралдар табыс алу үшін жұмсалған ... және ... ... ... мүмкіндігінен айырылса, онда олар уақыты өткен болып есептеледі.
Өнеркәсіп кәсіпорындарында бұл шығын дайын өнімнің немесе аяқталмаған
өндірістің сату кезеңіне ... ... ... ... ... өнім
бірлігінің өзіндік құны ретінде түсіндіріледі. Есепті ... ... ... ... алынбайтын шығындар жатады, сондықтан олар
шығын ретінде қарастырылады. Өнімнің ... құны мен ... ... ... ... ... – бұл олар ... алынған
уақыт айырмашылығына байланысты.
Тек ғана өнімнің өзіндік құны қосалқы өнімдердің ... ... ... ... ... ... ... калькуляциясын құрайды,
сонымен бірге есепті кезең шығындары осы калькуляциясының құрамдық бөлгі
болып табылмайды.
Өндірістік емес шығындар ... ... ... ... ... ... бухгалтерлер бұл шығындарды тауардың өзіндік құнының
құрамдық бөлігіне неге ... ... ... ... ... ... ... Активтер әлеуетті пайда табуға бағытталған, болашақта табыс әкеледі
және өнімнің өзіндік құнын ... деп ... ... ... бір ... ... жүзеге асырудағы өндірістік шығындар.
Өндірістік емес шығындар ... ... ... ... кепілдік
жоқ болғандықтан қандай да бір ... ... ... ... Сондықтан өндірістік емес шығындар босалқыларды бағалауда
есепке алынбауы керек.
- Тауарларды ... ... ... емес ... кейбір түрлері
толығымен шығарылады, әсіресе өткізумен байланысты шығындар. Әрине
олар босалқыларды бағалауда есепке алығанды.
Өндірістік ... ... ... ... ... ... ... үш элемент кіреді:
• Негізгі материалдар;
• Негізгі өндіріс жұмысшыларының еңбекақысы;
... ... ... материалдар нақты бір өнімді өндіруге тікелей жұмсалады. Ал,
көмекші материалдар нақты бір өнімнің ... ... ... олар ... ... ... дайындайға қатысады. Көмекші материалдар
өндірістік жанама шығындары құрамына кіреді.
Негізгі ... ... ... ... ... өнімді өндіру
шығындарына апарылады. Өнімді дайындауға тікелей қатыспайтын, жалданып
жұмыс істейтін, ... ... ... ... рөл атқаратын тұлғалардың
еңбекақысы шығындарға өндірістік емес жұмыс күші ретінде жіктеледі. Көмекші
материалдар ... ... емес ... ... шығындары өндірістік
жанама шығындардың құрамында есептеледі.
Негізгі шығындарға жұмыс күшіне ... ... ... мен ... шығындардың құны сияқты өнім өндірудегі тікелей
шығындар жатады.
Өндірістік ... ... ... ... ... ... ... негізгі шығындарды шегергенмен қалған сома жатады. Оларға:
өндірістік емес жұмыс күшінің ... ... ... ... ... ... кіреді.
Қосымша өндірістік шығындар көп салалы компанияларда болады. Мысалы:
жал төлемі және амортизациялық ... ... ... ... ... ... ... таралатындықтан, ны нақты өнімдердің
арасында дәл бөлу ... ... ... ... ... тек ғана
жобалаған баға жолымен қандай да бір ... ... ... ... және ... ... арасындағы айырмашылық шығын есебінің
бағытына байланысты болады.
Өндірістік ... ... ... ... өнімдердің бағасына
енгізілетін, нақты өнім жөніндегі ... ... ... ... мақсатымен анық байланысты болуы мүмкін.
Кез – келген шығындарды жіктеу – ... ... ... ... ... ... кез ... деңгейдегі басшы мұның қандай
шығын мен пайда әкелетінің білуге міндетті. Сондықтан шығындарды ... мәні де ... ... ете ... ... бөлігін бөліп көрсетуде.
Өзіндік құнды және алынған пайданы анықтау үшін шығындар былайша
жіктеледі:
- Кіретін және өтіп ... ... және ... Негізгілер мен қосымшалар;
- Өнімнің өзіндік құнына кіретін және ... ... ... және ... ...... және бар ресурстар, күткендегідей,
болашақта табыс әкелуге тиіс. Олар баланста ... ... ... ... ... ... түрінде актив ретінде көрсетіледі.
Өтіп кеткен шығындар – осы шақта кіріс алу үшін ... ... ... ... мүмкіндігін жоғалтқан ресурстар. Оларға өткізілген
өнім өндірісіне шыққан шығын құрамында ... яғни ... ... ... ... ... ... және өтіп кеткен деп дұрыс
бөлу өндірілген өнімнің өзіндік құнын анықтау ... ... мен ... кәсіпорын активтерін бағалағанда маңызды мәнге ие болады.
Мысалы, алып – сату үшін тауар өндірісіне жұмсалған шығындар, егер бұл
тауарлар ... және ... ... ... кіретін шығындар
болып тіркеледі. Егер бұл тауарлар сатылса, онда бұл кіретін шығындар өткен
шығындарға жатқызылуы ... ол ... ... ... ... ... ... Өтіп кеткен және кіретін ... ... 1 – ... ... Өтіп ... және ... ... кіретін шығындар «шығындар» терминінің синонимі ... Ал өтіп ... ... – « ... ... ... ...
тауарды өткізу нәтижесінде шыққан қаражат, ал шығыстар – кірістер алуға
байланысты кәсіпорын щеккен шығындардың бөлігі.
Өнімнің жеке ... ... ... жатқызу әдістеріне байланысты
шығындар тікелей және жанама болып бөлінеді.
Өнімнің нақты түрін өндірумен нақты жұмысты орындауға байланысты және
тікелей олардың ... кіре ... ... ... деп ... ... түрін өндіру үшін жалпы сипат атқаратын және жасалған
кезде нақты өнімге жатқызу ... ... ... ... ... шығындар өнімнің жекелеген ... ... ... ... бөлу ... ... ... бөлінеді.
Жанама шығындарға жалпы өндірістік шығыстарды, жабдықты ұстау мен
пайдалануға жұмсалған ... ... ... және т.б. ... ... ... ... – ауқымды негіз шегінде өзгермеуі.
Өнім бірлігіне шаққандағы тікелей шығындар мөлшері іс жүзінде өндіріс
көлеміне байланысты емес және оны ... ... ... өнімділігін
арттыру, жаңа ресурс және энергия сақтайтын технологияларды еңгізу жолымен
төмендетуге болады.
Шығындар белгіленуіне байланысты негізгі және ... ... ... ... ... ... ... негізгі болып табылады
(шикізат, негізгі материалдар, сатып алынатын жартылай өнім ... ...... ... ... ... құрал – жабдықтардың
амортизациясы қосып есептеулермен және т.б.). Кез ... ... ... ... ... құрайды.
Қосымша шығыстар өндірісті ұйымдастыру, қызмет ету және оны басқаруға
байланысты ... ... ... екі ... ... ... ... Бухгалтерлік есепте олар жайлы ақпарат 93 бөлімшенің
93 «қосымша шығыстар» шотында ... және одан әрі ... бөлу ... сайма – сай бөліну үшін 930 «қосымша шығыстар»
шотында шоғырланады;
- Қосымша шығыстар – кезең ... Бұл ... 811 ... ... ... ... 831 «сияқы түрінде шығыстар» және 821 «жалпы
және әкімшілік шығыстар» шоттарында ескерілген.
Қосымша өндірістік шығыстарға майлайтын, ысқылайтын және ... күту мен ... ... ... ... шығыстар жабдық пен
транспорттық құралдардың амортизацияны жабдыққа қызмет ететін жұмысшылардың
әлеуметтік салықтың ... бар ... ... ... ... ... ... қызметтер, құрал аспаптар мен керек –
жарақтардың қалпына келтіру бойынша шығыстармен тозу; ... ... т.б. ... жатады. Және олар 93 «қосымша ... ... ... ... ... ... ... және өндірістік –
диспетчерлік ақпараттың және завод басқармасының ...... ... өтеу ... ... ... аударымдарын, өндірісті
дайындау мен ұйымдастыру амортизация, өндірістік ... пен ... ... ... ... үшін қолданылатын мүлікті, ғимаратты,
үйді ұстау мен жөндеу шығындарын; жақсы жұмыс жағдайларын қамтамасыз етуге,
кәсіби бағдарға және кадр ... ... ... ... ... ... ... басқаруға кететін басқа да шығыстар біріктіріледі.
Бұл шығыстар кәсіпорын аумағында пайда болады.
Қолданыстағы баптар номенклатурасы өндірісті ... ... ... және ... ... міндетті іс –
қызметтерін жүзеге асыруды ... ... мәні ... әр ... ... ... ... мөлшерлеуді, жоспарлауды, бақылауды
және талдауды қиындатады. Пайданы бақылау мен ... ... ... емес шығындарға әсер ететін факторларды ашу үшін оларды ...... ... ... бойынша, ал іште – шығын элементтер бойынша
топтастыру мақсатқа сәйкес болар еді.
Шығындарды ... ... ... ... ... ... жайылдырма, бір шектен шығармауға, кәсіпорын қызметі бойынша
шығындардың мазмұның ашуға мүмкіндік береді және оларды өнім ... ... ... да, ... ... ұстауға да және т.б. бөлу мен қайта
бөлу мүмкіндіктерін ... ... ... ... шығыстарына
техникалық қызмет еңбеккерлерін ұстау, олардың еңбекақысын және әлеуметтік
салық аударымдары, амортизация техникалық қызмет ... үй ... ... мен ... ... жалпы заводтық лабораторияларды
ұстау; мүліктің ... мен ... ... ... ... ... ... және т.б. шыққан шығыстар жатқызылады. Бұл
шығыстардың жарым ... өнім ...... бұйым
конструкциясын техникалық жетілдіруге, бөлуге болады; басқа бөлігінің жеке
өндірістік бөлімшелерге қатысы бар және ... ... ... бөлінеді.
Кәсіпорынның басқа шығындары сияқты қосымша шығыстар басқару есебінде
басқару мақсаттарына байланысты қарастырылады.
Кешенді шығындар ... ... ... ... Іс ... ... ... цехтық шығыстар үлгі болады. Мысалы, жоғары
дәрежелі автоматтандырылған ... ... ... ... құұн ... 5% ... Әдетте, мұндай кәсіпорындарда тікелей
еңбекақы бөлінбейді, оны ... ... деп ... жеке ... ... мен ... ету бойынша шығыстармен біріктіреді.
2 бөлім. ЖШС «ОПТСНАБ» - тың ұйымдастыру -экономикалық мінездемесі
2.1.ЖШС «ОПТСНАБ»-тың қаржылық – ... ... ... шаруашылық субъектісі ретінде тіркелген. Тіркеу
куәлігі 4927-1926-ЖШС 05.03.2007 ж бастап. Сериясы ... ... ...... БҚО. Орал ... ... «ОБТСНАБ» Қазақстан Республикасының заңдары мен өзінің жарғысы
бекітілген заңды ... ... ... ЖШС ... қ аржылық және
өндірістік қызметі жеке шаруашылық ретінде жүзеге асырылады. ЖШС ... өз ... ... ... тіркеу куәлігі, өзіндік балансы, банкідегі
есеп шоты, орыс және қазақ тіліндегі мөрі ... ... ... ... ... жарғысына сәйкес
жұмысын атқарады. Серіктестіктің жарғылық капиталы өзінің құжаттарымен
анықталған. ... ... ... әдістемелік көмек және тағы
басқа нормативті – құқықтық документтер ... ... ... негізі болып табылады. Есептің басты ережелері
және ішкі бақылау мен сыртқы ... ... ... ... өз ... жету ... ... жасауға, мүліктер сатып
алуға, сотта жауап беруге және жауап сұрауға құқықты. Серіктестік Қазақстан
Республикасының аумағында және шет елдерде өз ... ... және ... ... ... ... қызмет жасауға құқы бар. ЖСШ өз ... ... ... құқы жоқ және ... ... ... ... және қаржылық есеп жүргізе алады, есепті заңға ... үшін ... ... ... ... ... көтеру,
жұмыстың, қызметтің және өндірістің көтерілуі мекеменің керекті құжаттармен
қамтылуымен,еңбек ресурстарымен қамтылуы мен ... ... ... ... мен ... ... ... да байланысты. Жұмысшылардың
санын кестеде қарастырайық:
4 - кесте.
ЖШС«ОБТСНАБ»-тың жұмысшылардың 2007 – 2009 ж орташа саны
|№ |Көрсеткіште|жылдар | ... |р | |(+) ... |  | |  |
| |  | | |
| | |2007 |2008 |2009 |  |  |
| | | | | ... |В %% |
| |
|1 |
|1 ... |11,11 |
| |лар | | |
| | |2007 |2008 |2009 |Мың тг. |Өсу ... | | | | | ... |
| | | | | | |ы % | |
| | ... ... ... |
| | |2007 |2008 |2009 ... | % |
|71 |Өнімді сату мен ... ... ... |
| ... ... ... | | |7 |3 | ... ... өнім мен ... ... |
| ... ... | | | |1 | |
| ... құны | | | | | ... ... ... ... ... түсім, мың тг |500 ... ... дана |500 ... ... ... |1 ... шығындары, мың тг, оларды |130 ... | ... ... ... |60 ... ... ұстау |40 ... ... |30 ... ... ... алу ... |75 ... тг | ... ... ... ... ... Өткізудің қосымша көлемі 100
бірлікті құрауы тиіс, өткізу бағасы өзгеріссіз қалады. ... ... ... ... үшін 800 тг ... ... ... %-ке ұлғайту
қарастырылған.
• Жарнамаға шығыстар – 30;
• Жаңа сауда бөлмелері үшін жал төлемі – 20;
... ...... ... ... ...... Өсетін шығындар есебі мына кесте көрсетілген.
|Шығын баптары ... ... ... |
| ... |шығындар ... ... ... ... |500 |600 |100 ... барлығы |205,8 |241,96 |36,16 ... ... | | | ... |60,0 |78,0 |18,0 ... ... |40,0 |40,0 | ... | | | ... |30,0 |33,0 |3,0 ... төлемі |75,0 |90,0 |15,0 ... ... ... |0,8 |0,96 |0,16 ... кестеден көрінетіні, нарықтың жаңа сегментін жасау 36,16 ... ... ... ... ... ... 100 мың теңгені құрайды.
Осылайша, егер түсім нарықты игеру шығынынан тезірек өссе, онда ... ... ... ... деп ... ... болады, егер егер
керісінше болса, бұл – кәсіпорын ... ... ... ... ... мен табыс – өнім бірлігіне шаққандағы қосымша шығындар
мен ... ... ... ... ... ... теңгені
құрайды.
3.2. Шығындар жіктелуінің негізгі бағыттары
Шығындар есебін дұрыс ұйымдастыру үшін олардың ... ... ... роль атқарады.
Басқару есебінде шығындардың классификациясы әр түрлі және ол қандай
басқару ... шешу ... ... ... ... ... ... жататындар: өндірілген өнімнің
өзіндік құнының есебі және ... ... ... ... ... шешімдерін қабылдау және жоспарлау;
- Жауапкершілік орталықтарындағы өндірістік қызметті бақылау және
реттеу.
Әрбір ... ... ... өзінің шығын классификациясына
сәйкес келеді.
Өндірісте жұмсалған ... ... ... және ... мүмкін болатын варианттары
Кесте 5. Шығындар есебінің бағыттар және жіктелуі
|Есептің бағыттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... және ... өзіндік құны|
|құнын анықтауға | ... ... | |
| ... ... ... шығындар |
| ... және ... ... |
| ... ... ... ... | ... ... | ... ... | |
| ... және өткен кезең шығындары |
| ... және ... ... |
| ... ... |
| ... шығындар |
| ... ... және ... шығындар |
|3.Бақылау және реттеуді |Реттелетін және реттелмейтін ... ... ... | ... | |
| ... ... ... ... қызметі бүкіл ... ... сай ... ... ... ... ... болып табылады.
Кәсіпорынның өндірістік іс – әрекетінің мақсаты – өнім ... ... мен ... алу.
Өндіріс шығындарын басқару кәсіпорынның негізгі міндеттерін орындауға
бейімделген басқарудың белгілі бір ... ... ... шақтағы, қазіргі
және өндірістік қызметтің шығындары мен қорытындыларын байқау мен талдаудан
тұрады.
Өндіріс шығындары есебінің басты ...... ... мен оны атқару үшін шығындарды басқару.
Мақсатты белгілеуі мен шығындар есебі бағытына байланысты ... әр ... ... қолданылады. Шығындар есебінің бағыты болып
өндіріске шығатын ... ... ... ... ... ... іс –
әрекет саласы түсініледі:
• Дайын өнімді калькуляциялау мен бағалау үшін қолданылатын шығындар;
• Мәліметтерді шешім ... мен ... ... ... ... ... ... мен реттеу жүйесінде қолданылатын шығындар.
«Шығындар» сөзі жағдайға байланысты әр ... ... ие ... Басқару
есебінде шығындар әр түрлі мақсаттар үшін әр түрлі тәсілдермен жіктеледі.
Шығындар шынында ... ... ... объектілерінің бірі болып
саналады. Шаруашылық іс – әрекет процесінде тұтынылған ... ... және ... ... ... ... ... өткізуге арналған өнімі шығынды көтерушілер болып табылады.
Өнімнің нақтылы түріне немесе ... ... ... ... шығындар тікелей деп аталады. Нақтылы өнім қатарына жатқызу мүмкін
емес немесе ... емес ... ... деп ... Өнім ... ... – сай ... бойынша бөлінеді. Бұл шығындар қосалқы материалдарға,
қызмет көрсететін жеке ... ... ... ... ... ... ұстау мен жөндеуге арналған.
Кезең ішінде болған өндірістік шығындар дайын өнімнің өндірістік
өзіндік құнын ... ... ... ... не ... бітпеген
өндірістің қалдықтарына жатқызылады.
Есепті кезеңдегі өнім ... және ... ... ... ... ету үшін ... коммерциялық және жалпы әкімшіліктерден
тұратын мерзімді шығыстар көрсетіледі. Бұл шығындар пайданы ... ... ... ... ... ... үшін ... кәсіпорынның
пайдалылығы, қабылданатын шешімдердің дұрыстығына байлансты болатын, ғылыми
негізделген жүйелеудің ... мәні бар. ... ... ... шығындар былайша жіктеледі:
1. Өндірілген өнімнің өзіндік құнын ... ... құны ... ... ... ... және өткен;
• Тура және жанама;
• Негізгі және ... ... және ... ... және кешенді;
• Ағымдағы және біржолғы;
2. Шешім қабылдау мен жоспарлау:
• Өзгермелі және тұрақты;
• Қайтарымсыз;
• Жүктелген;
• Шекті және ... ... және ... ... мен ... Реттелетін және реттелмейтін.
Сатып алынған немесе қолда бар ресурстарды кіріс келтірген ... ... ... ...... кезеңде жұмсалған ресурстарды
жатқызуға болады.
Өнімді шығарумен ... ... ... ... ... ...... өндіріс пен ұйымды ұйымдастыру, ... ету ... ... шығындарға бір қосылғыш кіреді. Кешенді шығындар, басқаша
айтсақ, шығын баптары, бірнеше экономикалық элементтен тұрады.
Өзгермелі шығындар өнім өндірісі ... ... ... ... ... ұйымның шаруашылық белсенділігіне байланысты ... ... ... ... әдетте, шартты-өзгермелі және
шартты-тұрақты деп аталады. Шығындарды өзгермелі және тұрақты құрамдастарға
бөлу негізінде ... ... ... ... ... байланысты
тәртібі көрсеткіштермен сипатталады. Өндірістік қуат үш түрге бөлінеді: өте
жоғары, іс жүзіндегі және ... ... ... ... ... ... ... шығыстар
қайтарымсыз шығындар жобаланады.
Жүктелген шығындар – ұйымның пайдалана алмаған пайдасы, яғни ... ... ... ... үшін екіншісін құрбан еткен мүмкіндік.
Өсетін шығындар ретінде өнімнің қосымша ... ... мен ... ... ... ... ... яғни белгілі бір шекке ... ... ... ... – өнім ... ... ... түсінуге
болады.
Жоспарланатын шығындарды өндіріс басталуына дейін ... ... тек факт ... есептейді.
Реттелетін шығындарға жауапкершілік орталығының басшысы ықпал ете
алады. Реттелмейтін шығындарға мақсатты түрде әсер теу ... ... ... ... ... екі ұйымдастырушылық аспект
бар: қолданылатын бухгалтерлік шоттар жүйесі мен шығындарды топтастыру
тәсілдері. Мұндай есепті ... мына ... әсер ... ... ... құрылымы; кәсіпорын мөлшері; ұйымдастыру – құқықтық ... ... ... ... ... ... басқару есебін
аналитикалық есеп қарайды. Шоттардың жұмыс жоспарын жан – ... ... ... шешімдерін қабылдауға арналған ақпарат ... ... ... ... ... есеп ... ... айтқанда, түрлері, пайда болу ... және ... ... айқын топтасуын көздейді.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Назарова В.Л.,Жапбарханова М.С.,Фурсов Д.А.,Фурсова С.Д.
«Басқару есебі». ... ... 2005ж – ... ... А.К.,Айтанасова Ә.К.,Жұманова Г.Ш.,Баянова М.С.,
Иматаева Ә.Е. Алматы: 2009ж – 304б.
Кіріспе
1 бөлім. Шығындарға сипаттама және оларды жіктеу
1.1. Шығындар туралы жалпы түсінік
1.2. Басқару ... ... ... ... және ... ... өзіндік құның, табысты анықтаудағы шығынның
жіктелуі
2 бөлім. ЖШС «ОПТСНАБ» - тың ұйымдастыру -экономикалық мінездемесі
2.1.ЖШС «ОПТСНАБ»-тың ...... ... ЖШС ... ... ұйымдастырылуы.
3 бөлім. Шығындар жіктелуінің негізгі бағыттары
3.1. Шығындарды шешім қабылдау мен ... үшін ... ... жіктелуінің негізгі бағыттары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
-----------------------
Баланста актив ретінде тіркеледі және ... ... ... ... ... шотында шығыстар тобына көшеді
кіретін
Шығындар
Ағымдағы есепті кезеңнің пайда мен шығындар шотында ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нан өнімдерін өндіру технологиясы7 бет
Азия – Тынық мұхиты аймағының мінездемесі9 бет
Ақша жүйесінің типтері және олардың мінездемесі30 бет
Бюджеттік кірістің жалпы мінездемесі8 бет
Бұғы, еліктің тәуліктік белсенділігі. Миграция.Түлеу. Реттелген және реттелмеген миграция. Қарақұйрықтылар отрядының морфофизиологиялық мінездемесі5 бет
Дайын өнімнің мінездемесі100 бет
Жердің жалпы мінездемесі78 бет
Жердің жалпы мінездемесі және оның бағалануы41 бет
Кәсіпорын мінездемесі12 бет
Кәсіпорынның өндірістік -ұйымдастыру мінездемесі және оның бухгалтерлік қызметі81 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь