Солтүстік Американың табиғат жағдайы мен табиғат ресурсы, халқы

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1тарау Солтүстік Американың табиғат жағдайы мен табиғат ресурсы, халқы
1.1.Табиғи жағдайы, рельфі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2.Табиғи ресурсы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.3.Халқы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9

2тарау Солтүстік Американың шаруашылығына жалпы сипаттама
2.1.Өнеркәсібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
2.2.Экономикалық даму ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.3.Ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15

3тарау Солтүстік Американың транспорты және ішкі экономикалық айырмашылығы
3.1.Транспорты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
3.2.Экономикалық аудандары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
3.3.Сыртқы экономикалық байланстары ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26

Пайдаланылған әдебтеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Кіріспе
Солтүстік Америка аймағы батыс жарты шардың солтүстік бөлігінде орналасқан. Ауданы – 25,3 млн. Км²халқы 444,8 млн адам (2004 ж.). Солтүстік Америкаға АҚШ, Канада, Греландия жатады. 1989 жылы АҚШ және Канада Солтүстік Америка еркін сауда зоносын құрды. (НАФТА) НАФТА Еурапалық Одақпен бірге XXI ғасырдың басындағы ең ірі интеграциялық құрлымның бірі болып саналады.
НАФТА – Еуропалық Одақпен салыстырғанда жер аумағы, халқының саны жөнінен басым. Жалпы ішкі өнімі мен өреркәсіп өндірісінің көлемінен (1\4) жетекші орынға ие болып отыр. Бірақ Еуропалық Одаққа сыртқы сауда айналымы және тікелей инвестиция көлемі жол береді.АҚШ – тың стратегиялық жоспарында НАФТА – Азия Тынық мұхит аймағы және болашақта батыс жарты шарда орналасқан елдердің Ортақ рыногның Ядросы болып табылады.
Шектесетін шекаралары – Қиыр Солтүстік шеті – Мерчисон (71º51 солтүстік ендік) батысы – Принц Уэльс (168º батыс бойлық), шығысы Сент – Чарльз (55º40 батыс бойлық ) мүйістері Оңтүстігінде Панама мойнағы арқылы Оңтүстік Америкамен шектеседі.Ірі аралдары: Греландия, Канаданың Арктикалық арпилагы, Вест – Индия, Алеут, Вансувер аралы т.б. Солтүстік мұзды (құрлыққа тереңдеп еніп жатқан Гудзон шығанағымен) және Тынық мұхиттарымен (Калифорния шығанағы ) қоршалған. Ірі түбектері:Бутия, Мелвилл (солтүстігінде( Лабрадор, Флорида, Юкатон (шығысында), Калифорния, Аляска, Сьюард (батысында).
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1. Хаинжамал Хасенова «География» Анықтамалық көмекші құрал. Алматы 2007ж.-224бет.(59-70с)
2. В.П.Максаковский «Дүние жүзінің экономикалық және әлеуметтік географиясы» алматы 1997ж.
3. «Қазақ Совет Энциклопедиясы»10том
4. В.П.Максаковский «Шетелдердің экономикалық географиясы» Алматы 1987ж.
5. З.К.Қаргажанов, К.М.Баймырзаев «экономический механизм приропользования» Алматы: Ғылым,2000г.
6. Н.Н.Баранский «Методика преподования экономической географий» Москва 1960г.
7. Бронер Д.Л. «Транспорт города» Москва, 1975г.
8. Н.Н.казанский «География путейсоощения» Москва «Транспорт» 1987г.
М.Р.Насыров «Орысша –қазақша түсіндірме сөздік анықтама: Нарықтық экономика» Алматы, білім 1995ж
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.....................3
1тарау Солтүстік Американың табиғат жағдайы мен табиғат ресурсы, халқы
1.1.Табиғи жағдайы,
рельфі.........................................................5
1.2.Табиғи
ресурсы.....................................................................
.7
1.3.Халқы...................................................................
..................9
2тарау Солтүстік Американың шаруашылығына ... ... даму ... ... ... ... және ішкі ... айырмашылығы
3.1.Транспорты..............................................................
.............18
3.2.Экономикалық
аудандары...................................................20
3.3.Сыртқы экономикалық байланстары..................................23
Қорытынды...................................................................
.............26
Пайдаланылған әдебтеттер
тізімі..............................................29
Кіріспе
Солтүстік Америка аймағы батыс жарты ... ... ... ... – 25,3 млн. ... 444,8 млн адам (2004 ж.). ... ... Канада, Греландия жатады. 1989 жылы АҚШ және Канада Солтүстік Америка
еркін сауда зоносын құрды. (НАФТА) НАФТА Еурапалық Одақпен бірге XXI
ғасырдың ... ең ірі ... ... бірі ... ... – Еуропалық Одақпен салыстырғанда жер аумағы, халқының саны
жөнінен басым. Жалпы ішкі өнімі мен өреркәсіп өндірісінің көлемінен (1\4)
жетекші ... ие ... ... ... ... ... сыртқы сауда айналымы
және тікелей инвестиция көлемі жол береді.АҚШ – тың стратегиялық жоспарында
НАФТА – Азия Тынық ... ... және ... ... ... ... ... Ортақ рыногның Ядросы болып табылады.
Шектесетін шекаралары – Қиыр Солтүстік шеті – ... ... ... батысы – Принц Уэльс (168º батыс бойлық), шығысы Сент ... (55º40 ... ... ) ... ... ... мойнағы арқылы
Оңтүстік Америкамен шектеседі.Ірі аралдары: Греландия, Канаданың Арктикалық
арпилагы, Вест – Индия, Алеут, Вансувер аралы т.б. Солтүстік мұзды
(құрлыққа тереңдеп еніп ... ... ... және Тынық мұхиттарымен
(Калифорния шығанағы ) қоршалған. Ірі түбектері:Бутия, Мелвилл
(солтүстігінде( Лабрадор, Флорида, ... ... ... ... (батысында).
1.тарау Солтүстік Американың табиғат жағдайы мен табиғат ресурсы халқы
1.1.Табиғат жағдайы, рельфі
Солтүстік Америка жерін арктикалық, қоңыржай тропиктік және
субьэкваторлық белдеулер ... ... ... қиыр ... ... ... ... бөлігінде орналасқан. Батыс және шығыс
жағалауларының климаты мұүхиттық, ішкі аудандарында – ... ... ... ... ... ... ... қоршаған аймақ
кіреді; бұл өңірдің климаты қатаң, субьарктикалық климаттық белдеудің батыс
бөлігінің жарты ... мол, қысы ... жазы ... ... ... ... өте ... қоңыржай континетті. Субьтропиктік климаттық
белдеу жұмсақ Жерорта теңіздік типке жатады. Колифорния түбегі мен Мексика
таулы қыратының орталық бөлігі тропиктік климаттық белдеуде ... ... ... ... әр ... ... Кордтльера тау
жүйесі, шығысын кең алқапты жазық және аласа таулар алып жатыр. Батыс
бөлігінің орташа биіктігі 1700 м, ... 200 – 300 ... ... ... және ... – шығысында (негізінен Канада жерінде)
Лаврентий таулы үстірті, одан оңтүстікке қарай (көпшілігі АҚШ жерінде)!
Орталық ... ... ... Ұлы ... (500 – ... ... ... жалғасады. Орталық бөлігінде жазық
шығысында оңтүстік – батыстан солтүстік – шығысқа қарай созылған Аппалон
тауларына тіреледі. Таулы ... ... ... Канаданың Арктикалық
арпилагының шығыс және Греландияның жағалық бөліктеріне тән. Материктің
оңтүстік – шығысы ... ... ... ... маңы ... және ... ... тау жүйесі солтүстік – батыстан оңтүстік –шығысқа қарай
созылып жатқан бірқатар доға тәрізді массивтерден тұрады. Шығыс доға ... ... ... және Шығыс Сьерра – Мадретау жоталарын
біріктіреді. Бұл жоталардан батысқа қарай ... 1000 – 2000 ... ... ... ... ... ... алап таулы үстірттері
және Мексика таулы қыраттарының вулкандық үстірттері орналасқан. Таулы
үстірттар көпшілік жерде тау жоталарымен және қазан шұңқырларымен
кезектесіп отырады. ... ... ... ... ... ... ... аралдық бөлігінің жоталары мен АҚШ –тың Жағалық жоталары
орналасқан. Мексика таулы қыратынан оңтүстікке ... ... тау ... ... ... шығысқа ауытқып
суасты жотасын және Вест – Индия аралдарын ... ... ...... және ... мойнағы арқылы колумбия Андысына
жалғасады.
Рельфінің әртүтлілігі қазіргі құрлық аудандарының жасына және
континеттік даму тарихына тығыз байлансты. Мезо – ... жер ... ... ... аралдардатау массивтері, Атлантиканың
Солтүстік бөлігінде және Солтүстік мұзды мұхитта ірі ойыстар пайда ... жер ... ... Гренландиянаң шығысында биік таулы
қыраттар түзіледі. Кордилера – материктегі активті рельф ... ... ... ... ... мен ресурстарының байлығы бойынша Канада Ресеймен көп
ұқсас келеді, ол табиғи ландшавтары ресейліктерді еске түсіреді.
Канада пайдалы қазбалардың – отын – ... ... ... емес ... негізгі түрлеріне бай.Онда түсті және құнды
металдар, темір рудасы, ... ... және ... газ, ... тұзы мен
асбест, көмір ресурстары көп. Бұл елдің индустриялды дамыған мемлекеттері
үшін, ең алдымен АҚШ үшін басты минералды – ... ... ... жол ... ... аудандардың бірқатары қазбалық шикізаттың
және бай энергетикалық ресурстардың орындарын сәтті сәйкестілігіне ие.
Кордильера – түсті және құнды металдар, көмір және ... ...... мен гидроресурстар, Аппалач зонасында – түсті және
құнды металдар, ... ... ... көмірге бай. Соңғы
жылдары Канадалық Арктикалық арпилагта мұнайдың табиғи газы мен ... кен ... ... ... ... және ... полит пен асбаст өндірісі кеңінен дамыған. Елдің алюмений
өнеркәсібінің аса ірі орталығы – ... ол ... НЭС – ның ... ... АҚШ ... ... жағдайлардың сан – қилығымен және
табиғи ресурстардың байлығымен ерекшеленеді. Мұның өзі XIX және XX ... ...... ... жылдам өркендеуіне ықпал етті.
Көмірді провинциялар АҚШ жер аумағының 1\10 бөлігін ... ... ... табиғи газга бай, олардың қайнар көздері XIX ғ. Ортасынан
эксплуатацияланады. Қазіргі кезде мұнайдың ... ... ... млрд. т, табиғи газдікі – 5,6 млрд. м³. ... ... кен ... ... ашылған болатын, онда елдің 1\5 мұнай ресурстары
шоғырланған, алайда ... ... ... Ұлы ... ... ... келеді. Газдың қайнар көздері көп бөлігі мұнайлы кен орындар
мен сәйкес келеді. Темір рудасының қорлары ... ... ... болып келетін
магнитті – гемагнитті рудалар – олар Үстіңгі өзен аудандарында шоғырланған
(мичиган, Миннесото) АҚШ мыс және сынап рудаларының үлкен ... ие. ... ... ... платина) көптеген Кордильер облстарында – Аляскадан
Колифорнияға, Айдако, Монтана және Вайолингке дейін ... ... кен ... бар. (Нью – ... ... ... Юта) ... да, Солтүстік Королинада және айдохода бар. Бай минералды, ... ... ... ... Америка елдерінде түрлі өңдеуші
өнеркәсіптердің қалыптасуы үшін базаға айналады. Екі елдің де қоғамның
күрделі ... ... ие ... ... ... ... ... халқы 2004 жылғы санақ бойынша -476,1 млн.
адам. Канаданың халқы – 300 млн адам (1996(, АҚШ ... ... – 265 млн. ... АҚШ – тың ... ұзақ уақыт тек қана табиғи өсудің ғана емес,
сонымен қатар жаппай иммеграцияның есебінен де көбейді. XIX ... ... 100 жыл ... бұл ел көп ... ... иммегранд көп
қабылдады АҚШ аборигендері – үндістер – хылқының тек 0,4%ғана болды.
Американдықтардың 12%- нен ... ... ... ... АҚШ ... ... ... дамыған елдердің төмендеу. Елдің негізгі территориясында
халқының орташа тығыздығы 1км²-ге 30 адамнан келеді. Аляскада бір тұрғынға
5км²-ден астам жер тиеді. ... ... саны ... ірі ... Нью –
Иорк,Чикаго, Лос – Анжелес, Сан – Франциско, Филяделфия, ... ... т.б. ... 66%-і ... ... ... халық құрамының ала – құралығымен көзге түседі. Канада
тұрғындарының ... ... ... ... жатады- бұлар канадалық
ағылшындар. Халықтың 1\3 –не жуығы ... ... олар ... ... ... (Квебек ауданында )тұрады және осы уақытқа
дейін өздерінің ұлттық ... ... ... ... ... ... ... сипаттама
2.1.Өнеркәсібі
Кен байлықтарының негізгі бөлігі Канада қалқаны мен Кордильера тау
жүйесінде ... ... көл мен ... ірі ... кендері,
платформаның шөгінді жыныстарында мұнай мен газдың, тас көмірдің мол
кендері бар. Кордильерада алтын, күміс, мыс, мырыш, қорғасын, молибден,
вольфром, Колорадо үстіртінде уран, ... ... ... мен темір
кентасы, Сеңгір таулардың палезой шөгінділерінде фосфорит, төменгі
мезозойда уран кендері бар. Мексика шығанағы жағалауында, колифорнияда,
Оңтүстік ... Ұлы ... ... ... ... ірі кен ... ... көпшілігі Канада қалқанында шоғырланған. Жоғары
көл мен лабрадордың темір кендері, Гурон көлінің солтүстік жағалауларындағы
сульфид,мыс, никель, ... ... ... мен түсті металл кендері
осы. Солтүстік Америкада шоғырланған. Платформаның шөгінді тысында және
шектерінде мұнай мен газдың, тас ... ... ... ... ... ... молибден, вольфрам, қорғасын,
Тынық мұхит жағалауында, Колифорнияда,Оңтүстік Аляскада, Сеңгір
таулардың алдыңғы (канада және ... ... (АҚШ) ... ... мен ... ірі көздері бар. Сеңгір таулардың бор шөгінділерінде,
канадада, кордильераның ішкі ... тас, ... ... ... ... ... ... кендері орналасқан.
АҚШ мемлекеттік монополияның капиталының даму дәрежесі бойынша өте
жоғары сатыға көтерілді.
Отын – энергетика шаруашылығындағы АҚШ ... ... ... ... ... газ ... рөль ... Өндірілетін өнімнің жартысынан астамы
және табиғи газдың одан да ... АҚШ – тың ... қоса ... ... ... ... мен ... мұнай
мен кен орындарының аса үлкен маңызы бар. Өндіру аудандарынан мұнай мен
табиғи газ құбырлары арқылы өндіру орталықтарына ... ... ... ... ... флот, темір жол және комуналды
шаруашылық сияқтылар көмірді пайдаланатын болды. Енді оны көбінесе электр
станциялар пайдаланады. Сонымен көмір өндіру ... ... ... ашық ... өндірілетін жерлерде кең өріс алды және көмірдің
жоғарғы қабаттары алынып бітуге таянған ескі кен ... ... ... ... ... ... яғни Канада жалпы өнеркәсіп
өндірісінің 1\2 –нен астамын бақылайтын американ капиталы қожалық жасайды.
2.2. Экономикасының даму ерекшеліктері.
АҚШ – экономикасы мемлекет. Оның дүниежүзіндегі ішкі ... ... 1995 жылы 21,8%, яғни ... ... ... елдері көрсеткішінің
қосындысынан сәл ғана кем болды. Осындай зор экономикалық - әлеуметтік
ерекшеліктері қазіргі заманғы озық бағдарламаларды (ғарышты зерттеу,
компьютерлік ... т.б.) ... кең ... ... , АҚШ ты
дүниежүзілік алғы шепке шығарып отар. Жер қойнауы отан – энергетика
шикізаттарға көмір, түсті металл қазбаларына, ... ... ... ... ... тұздарына,т.б. пайдалы кендерге
бай.АҚШ мемлекеті өз жерінің табиғи байлықтарын бей – берекет пайдаланбай
ұқыптылықпен қарап көп минералдық ресурстарды сырттан тасиды. АҚШ -
өнеркәсібі ... ... ... ... Оның ... мұнай мен
газ маңызды орын алады. Ауыр және жеңіл өнеркәсібі өркендеген. Машина жасау
өнеркәсібі автомобиль, авияция, электр техникасы салаларына түрлі ... Атом ... ... және ... ... ... ... Т. Көмір, 406,6 млн. Т. Мұнай, 94,1 млн, т. ... ... сағ. ... ... шығарылады. АҚШ –тың ауыл
шаруашылығында механикалындырылған фермерлік шаруашылықтар жетекші роль
атқарады. Онда өндірілген негізгі дақылдарға бидай, сұлы, арпа, қара бидай,
жүгері, ... қант ... ... ... Мал шаруашылығында сиыр,
шошқа, қой өсіріледі, тауық пен күрке тауық өсіру жаппай дамыған. АҚШ ... ... ... Осы ... ... пен ... сауды
көрсеткіштерінен байқауға болады.
Канада – нарықтық қатнастар жоғары дәрежеде дамыған, индустрияльды –
агралы ел. Ұлттық табыс мөлшері жылына 583,9 млрд. АҚШ ... жеке ... 21860 ... ... ... байлықтары мол: Мұнай, табиғи газ,
көмір, мыс, (әлемле 3-ші орында), никель (2-ші орында), қорғасын,
цинк(әлемде ... ... ... ... т.б. ... 81%-ы АҚШ –қа
шығарылады және негізінен автомобильдар, ағаш өнімдері, қағаз, шикі мұнай,
табиғи газ, алюмений, мұнай мен тас көмір ... ... ... ... ... ... үшін, ең алдымен АҚШ үшін басты минералды шикізаттың
базалардың біріне айналуына жол ашты. Канадалық аудандардың бірқатары
қазбалық шикізаттың және табиғи ресурстағ ... ... және ... ... ... пен асбст өндіріс
кеңінен дамыған. Елдің алюмений өнеркәсібінің аса ірі орталықтар – Китимат,
ол Кешано ГЭС – ның ...... ... ... ... ... 22,8%-ы өнеркәсіп, 4,1%-ы ауыл шарашылығында жұмыс
істейді. Жерінің 4,9%-ы ауыл шаруашылығында пайдаланылады, астық өнімдері
өсіріледі және мал шаруашылығы жақсы дамыған.
2.3. Ауыл ... ... ... ... ... АҚШ ... жүзіінің кез –
келген басқа елінен әлдеқайда озық тұрады. АҚШ бірінші болып агро бизнеске
көшті. Өнеркәсіпке қарағанда аграрлық - өнеркәсіптік кешен ... ... ... ... ... Көп ... ауыл ... елдің
қажетін қамтамасыз етіп қана қоймастын, сонымен бірге экспорт үшін ... өнім ... ... ... ... астықтың жартысына
жуығы АҚШ -тың үлесіне келеді.
АҚШ – тағы ауыл шаруашылық кәсіпорнның негізгі түрі - ... ... ... ферма. Оның үстіне агробизнес жағдайында сатылық
мамандыру өте жақсы дамыған, мұнда біртұтас өндірістік процесс жекелеген
буындарға жіктеледі.
Елдің жер байлығы, зор және жер ... ... да ... АҚШ ... ... жартысына жуығы өңделетін жерлер, шалғындар мен
жайлымдар алып жатыр. Аляскада, Кордильер белдеуінің биік таулы және сулы
аудандарында ғана ауыл шаруашылығына қолайсыз жерлер ... ... ... ... және ... ... барлық ауыл
шаруашылық дақылдарын, ал Флориданың оңтүстігімен Гавайда – тропиктік
дақылдарды өсіруге мүмкіндік береді. АҚШ –тағы мол шаруашылықтың ...... және етті ірі қара ... ... мен үй құстары көп
өсіріледі. Етті балапандар (броллер) өсіру – АҚШ ауыл шаруашылығының
дамыған саласы. Канада аймақтарында мүйізді ірі қара өсіруден ... ... қой ... ... Құс ... дамыған. Мұнда өндірілетін
дақылдардың едәуір бөлігі малды азықтандыруға жұмсалады. Көптеген фермерлер
шаруашылығын белгілі дақылдардың немесе мал шаруашылығының түрлеріне
маманданып жүргізіледі. Алуан түрлі мал ... ... ... ... ... құс шаруашылығында қазіргі таңда тез өсуде.Құстың көп түрі
фермаларды емес, бройлерде ... ... ... АҚШ ... ... ... ... елдерде кездесетін барлық негізгі
түрлері бар деуге болады: ғалымдар елден ауыл шаруашылығының осындай 13
түрін бөліп көрсетеді. Оның ... ... ... өте алуан
түрлілігі, жоғары тауарлылық, ауылшаруашылық жүктеріне жаппай тасмалдауға
мүмкіндік беретін көліктің дамуы, және фермалардың ғана емес, сондай – ақ
АҚШ -та ... деп ... ... аудандардың айтарлықтай біржақты
мамандандыруы үшін алғышарттар жасады. Бұл ұлы жазықтарда қалыптасқан ... ... ... мың ... ... орналасқан нағыз «астық
фабрикалары» - фермаларды механикаландыру деңгейі өте ... Бұл ... ... п.б. ... ... мұндағы топырақ – климат
жағдайлары жүгері өсіруге қолайлы.
3 тарау Солтүстік ... ... және ішкі ... ... ... товарлылығы, оның анық байқалатын аудандық
мамандануы және өндірістің әрі халықтың ... ... ... ... ... ... тигізеді.
Құрғақтағы транспорты. Ішкі жүк тасмалдауының 1\3 ждеңгейі темір жол
үлесіне тиеді. Бұл ... ... ... ... АҚШ ... ... ... металл рудалары, ағаш, астық, ал кері қарай – ... ... ... ... осымен тасылады. Соңғы жылдар ішінде темір жол
транспорты қайта құруға қайта ұшырады: қуатты тепловоздар поездардың
шапшаңдығын арттырады, жүк ... ... ... контейнерлерде тасылады,
жүкті тиеу және түсіру механикаландырады.
Өнеркәсіп және ауыл шаруашылық жүктерін, сондай-ақ жолаушыларды жақын
жерге тасу көбіне ... ... ... оның ... ... астам машина бар. Мұнда түрліше класты автомобиль жолдарының
тығыз желісі жауып жатыр, ... ... – жеке ... де, ... үшін ақы ... Бұрын поездармен жүретін жолаушының бәрі дерлік
енді автомобиль және ... ... ... ... Бұл ... жақсы дәрежеде дамыған. Мұнай газ және
өнім жеткізетін құбырлардың жалпы ұзындығы 700 мың ... ... ... ... да бар.
Су және әуе транспорты. Өзен транспорты көбнесе Миссисипи жүйесінде
жататын өзендерде жұмыс істейді. Өзен флотының 1\3 –дейі танкерлер мен
сұйық отын ... ... ... ... жүк ... ... ... барады. Ұлы көлдердің флоты жүк көтеруі теңіз кемелеріне
жақын өздігінен жүретін ірі кемелерден тұрады. Бұл кемелердің көпшілік
бөлігі маманданған. Канадада Ұлы ... мен ... ... өзенінің су
жүйесі (жалпы ұзындығы 3700 км) ерекше зор рөль атқарады, бұларға жақын
зонада халықтың көбі және елдің өнеркәсіп потенциялының көпшілік ... АҚШ ... ең ... ... транспортының мәні трансмұхит
саудасының көлемінің ұлғаюымен бірге өсуде. Теңіз жүк айналымының жартысы
каботан тасмалдау арқылы өтелінеді. Сыртқы сауда тасмалының ... ... ... ... тиеді.Теңіз транспорты Канаданың сыртқы эконормикалық
байланстарын
едәуір дәрежеде қамтамасыз етеді. Аймақ қалаларының, сондай – ақ басқа
мемлекеттердің арасындағы трақты қатнасты жүзеге ... ... ... ... маңызы бар. АҚШ –қа шетелден келетін және елден кететін
жолаушылардың 2\3 –не жуығы тікұшақпен ... ... ... ... ... ... 23 егеменді ел бар.
Құрлықтың негізгі бөлігін АҚШ пен Канада алып жатыр. Орталық Америка
бөлігінде Мексика және Куба орналасқан. Сонымен қатар ... АҚШ ... ... ... ... ... ... Англия,
Британдық Вирги, Бермуд, Кайман, Монтсеррат, Теркс және кайкос аралдары;
Франция иелігіндегі Гваделупа, Мартиника, Сен ... және ... ... ... ... ... телігіндегі Аруба, Нидерландық
Антыль аралдары бар.
АҚШ –тың экономикалық аудандары. Қазіргі әлеуметтік – экономикалық
дамуы жөнінен төрт ірі ауданға бөледі. Олар: Солтүстік – ... Орта ... және ... – Шығыс. Солтүстік Шығыс – жер көлемі жөнінен АҚШ –тағы ең шағын
ықшамдаудан. Ол ұзақ уақыт бойы өзге аудандардан гөрі ... ... ... ... ... жағдайының тиімділігі, тас көмірге байлығы,
отарлану ерекшеліктері себепті ... ... ... астынасы –
Нью–Иорк пен саяси астанасы – Вашингтон осында ... – АҚШ ... ең ... ... ... көлік жолы және мәдени
орталығы. Ол елдің ішкі жиынтық жалпы өнімнің 1\10 –інен астамын
береді.АҚШ–тың ... ... ... ... ... ерекше маңызы зор.
Вашингтон – 1800ж. бері АҚШ –тың астанасы. Нью–Иорктен өзгеше, оның
басты ... ... ... – бұл заңдар мен үкімет қаулылары. Орта
Батыс. Бұл аудан ірі өнеркәсіпті және ауыл шаруашылығы ... ... ... ... пен ... ... батысқа қарай жылжып
көл маңайы оймағын қамтыған. Осында отын мен ... бай ... ... ... ... ... ... Чикаго. Детроит,
Клтвленд секілді ірі өнеркәсіп орталықтары қалыптасты.Чикагоны Орта
Батыстың астанасы деп атауға болады. Орта Батыс көмір мен темірге бай емес.
Ерекше ... ... және ... ... да оның байлығын құрайды.
Оңтүстік үлкен өзгерістер ықшам ауданы. Бұл аудан Солтүстік- Шығыс пен орта
Батыстан ... баяу ... Бір ... ... бойы ол «мақты-корольдің»
иелігі болып келді. Кейін де Оңтүстік неғұрлым дамыған ірі аудандардың
агралы шикізат шылауы болды. Кедейлік шенеулік нәсілшілдіктің шектен
шыққан ... ... пен ... ... АҚШ – тың ең жас
әрі серпінді дамыған ірі ауданы. Батыс –АҚШ-тың ең жас игерген және
территориясы ең үлкен ауданы. Сонымен оның ... ... ... ... ... ең биік ... ең ... шатқалдар да, ең
үлкен шөлдерде осында орналасқан.
Ұзақ уақыт бойы өндіруші өнеркәсіп пен жайлымдық мал шаруышылығына
маманданды. Кадананың ... жер ... Ел ... ... ... мен 3 ... ... Астанасы-Оттава қаласы. Канада-
нарықтық қатнастар жоғары дәрежеде дамыған индустрияльды-агралы ел.
Ұлттықтабыс мөлшері ... 583,9 ... АҚШ ... жеке ... ... ... ... байлықтары мол:мұнай, табиғи газ, көмір, мыс,
т.с.с. Канаданың шкі-сыртқы саясатында АҚШ ықпалы күшті. АҚШ монополияларын
өздерінің ағылшындық әріптестерін мүлдем ... ... ... ... ... және ... саудаға өз бақылауларын
орнатты. 1949ж. Канада НАТО блогын құрушылардың бірі болды. Елде АҚШ әскери
базалары орналастырылды. Кейін 1989ж. АҚШ пен екі арада алым – ... ... ... ... ... 1994ж. АҚШ және ... ... Америка территориясында еркін сауда аймағын құру жөнінде шарт
жасасты. 1992ж. ... мен жиі ... ... өзін - ... ... ... заң қабылданды. Қазақстан арасындағы дипломатиялық
байланыс 1992ж.сәуір де орнатылды.
3.3.Сыртқы ... ... ... ... және ... ... бірқатар аралдарға ие. Панама
каналы зонасы да іс ... ... ... ... ... болмағанымен транспорттық және стратегиялық жағдайы жағынан
маңызды орынға ие.
Ел сыртқы сауда қатнастарын барлық континент мемлекеттерімен
жүргізеді, ... ... ... ... ... АҚШ ... дамушы елдермен арадағы эквивалетыіз саудадан көп табыс ... ... ол ... ... ... да, дамушы елдердің
плантациялық шаруашылық өнімдерін және шикізаттарын арзан бағаға алады. АҚШ
дамыған капиталистік елдермен ... ... ... жүргізуде. АҚШ
экспортының жартысына жуығы машина мен жабдық, ал импортының 2\3 –і
шикізат, отын, жартылай фабрикаттан тұрады.Ұзақ уақыт сыртқы сауда ... ... ... шығындарының едәуір бөлігін жауып отырады, олардың
ішінде соғыс ... және ... ... ... ... шығындар жыл
сайын өсе түсуде.
Канаданың сыртқы сауда айналымының шамамен 2\3-і АҚШ –тың үлесіне
тиеді. Сонымен бірге АҚШ әрбір провинциямен тікелей қарым-қатнасын
күшейтуде және ... ... өз ... тығыз шырмауына алуда.
АҚШ – капиталды экспортқа шығарушы өте үлкен ел. Монополиялар
өздерінің ... ... ... ... ... ... ал
мемлекет әсіресе реакциялық үстем клдерге үлкен қарыз беруде.Шетелдік
Еуропаға ... АҚШ ... ... ... ... ... ол да өсіп келеді. Мұнай сауданың шамамен 2\3-сі экономикасы дамыған
елдерге келеді. Ғылымда көп қажет ететін ... ... ... ... орын алады. Осыған қарамастан, елдің сауды балансы
пассивті болып табылады.
Елдің Атлант және Тынық мұхиты жағалауында, ... АҚШ ... ... ... - ... ... көптеген теңіз порттарында
ірі көлік жол тораптары қалыптасқан. Елде барлығы жүзге жуық ірі порт ... ... ... ең ... ... ... жағалауының солтүстік
бөлігіне және Мексика шығанағы жағалауына орналасқан. Бұл жолдар сыртқы
экономикалық байлансиарына тиімді жолдар ... ... келе ... ... ... барлық жағдайын жан – жақты
қарастырып, бұл аймақтың табиғи жағдайын, жер бедерін, халқын, табиғи
ресурсын, жалпы шаруашылық жағдайын, ... даму ... ... ... сыртқы экономикалық байланстарына
тоқталып өттік. Мұнда негізінен қарастырылған мәселе – Солдтүстік Америка
аймағының жалпы экономикалық шолу. Яғни бұл Солтүстік Америка ... ... ... – АҚШ пен ... кіреді, сонымен қатар Греландия жатады.
1989 жылы АҚШ және Канада Солтүстік Американың еркін сауда зонасын
ұйымдастырды. Бұл ұйымдастырылған НАФТА Еуропалық Одақпен ... осы ... ең аса ... интеграциялық құрылым болып есептелетінін байқадық.
Бірақ егеменді Еуропалық Одаққа сыртқы сауда айналымы және ... ... жол ... Бұл ... ... бұл ... ... НАФТА Азия Тынық мұхит аймағы және болашақта ... ... ... ... ортақ рыногның ядросы болып табылады деген
қортындыға келіп отыр.
Материктің беткі құрлысы әр түрлі: ... ... ... ... ... ... және аласа тауларалып жатыр.
Ал, солтүстік және солтүстік – шығыста Лаврентий таулы үстірті, одан
оңтүстігіне қарай Орталық жазық орналасқан. Батысындағы Ұлы ... ... ... жалғасатынын байқап отырмыз.
Аймақтың монополиялық капитализмнің даму дәрежесі бойынша өте жоғары
сатыға көтерілген. Мұндағы пайдалы қазбаларының көпшілігі Канада қалқанында
шоғырланған. Жоғарғы көл мен ... ірі ... ... ... көлінің
солтүстік жағалауындағы сульфид, мыс, никпль, уран: Поркьюпайндағы алтын
мен түсті ... ... ... ... ... ... ... және шектерінде мұнай мен газдың,тас көмірдің сондай-ақ
Кордильерада алтын, күміс,мыс, мырыш, қорғасын, вольфрам, қорғасын,ТЫнық
мұхит жағалауында Колифорнияда, Оңтүстік Аляска, Сеңгір ... ... ... ... ... мұнай мен газдың да ірі кендерін байқадық.
Ауылшаруашылық жағдайын айтатын болсақ ... ... ... 2\3 ... мал ... өнімдері боып табылады. Мұнда
өндірілетін дақылдардың көбі малды азықтандыруға жұмсалады екен. Алуан
түрлі мал шаруашылығы бұл ... ... ... Ірі қара өсіру товары
өнімнің 1\3 –ін береді. Мұндағы ірі қара малдың сауындысы көл бойында, ет
малы Далалы аудандарды ... ... ... жағдайына келетін болсақ негізгі шаруашылықтың жоғары
товарлылығы транспорттың дамуына себін тигізетіні анық байқалады. Құбыр
транспорты негізінен ... ... ... Су және әуе транспорты да, су
транспорты көбнесе Мисиссипи жүйесіне жататын өзендерде жұмыс істейді.
Құрғақтағы транспорттарды, яғни ішкі жүк тасмалдауының біраз бөлігін ... ... ... ... ... ... барлық континент мемлекеттен
саудасы шағын. АҚШ монополиясы әсіресе дамушы елдермен арадағы
эквивалентсіз саудадан көп табыс түсіреді. Яғни ... ... ... ... да, ... елдердің плантациялық шаруашылықтарының
өнімдерін арзан бағаға алады. Экономикасы дамыған аймақтармен де бәсекеге
түсіп қарым-қатнасын одан да ... ... ... ... ... Хасенова «География» Анықтамалық көмекші құрал. Алматы
2007ж.-224бет.(59-70с)
2. В.П.Максаковский «Дүние жүзінің экономикалық және әлеуметтік
географиясы» алматы 1997ж.
3. «Қазақ Совет Энциклопедиясы»10том
4. В.П.Максаковский «Шетелдердің ... ... ... ... ... ... «экономический механизм
приропользования» Алматы: Ғылым,2000г.
6. Н.Н.Баранский «Методика преподования экономической географий» Москва
1960г.
7. Бронер Д.Л. «Транспорт города» Москва, ... ... ... ... Москва «Транспорт» 1987г.
9. М.Р.Насыров «Орысша –қазақша түсіндірме сөздік анықтама: Нарықтық
экономика» Алматы, білім 1995ж.

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биоконструкцияға қажетті табиғи көздер. Экожүйенің генетикалық ресурстары жəне биоалуантүрлілі4 бет
Жапония мемлекеті24 бет
Каспий аймағының экологиялық құқықтық мәртебесі179 бет
Павлодар облысының табиғи ресурстары мен оларды дамытудың проблемалары55 бет
Табиғат ресурстарын пайдалану1 бет
Табиғат ресурстарын пайдалану төлемдері13 бет
Табиғатты пайдалану мен қоршаған табиғи ортаны қорғау7 бет
Табиғи-ресурсты потенциал7 бет
Қазақстан Республикасындағы ормандар. Орман экономикалық ресурсы5 бет
Қолданбалы экология. Табиғат ресурстары. Жіктелуі. Оларды қорғау6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь