«Өзін-өзі тану» пәні: қазіргі жағдайы мен келешегі

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 тарау. «Өзін.өзі тану» пәні: қазіргі жағдайы мен келешегі ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1 «Өзін.өзі тану» бағдарламасының рухани . адамгершілік тәрбие жүиесіндегі маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.2 «Өзін.өзі тану» мен өзін.өзі тәрбиелеудің психологиялық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1 тарау бойынша қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15

2 тарау «Өзін.өзі тану» пәнін оқытудың ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.1 «Өзін.өзі тану» пәнінің басқа пәндерден ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
2.2 «Өзін.өзі тану» пәнінің мақсаты мен міндеті, принциптері ... ... ... ... ... .. 20
2.3 «Өзін.өзі тану» пәнін оқытудың әдіс.тәсілдері, формалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
2.4 Зертеу нәтижелері мен оларға талдау жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
2.5 «Мейірілімдік . асыл қасиет» үлгі сабақ жоспары ... ... ... ... ... ... ... ... ...27

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29

Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30

Ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
Кіріспе
Қазіргі кезде өскелең ұрапақты тәрбиелеу алға қойып отырған негізгі мақсаттардың бірі – қоғамда өзіндік орны бра, үлкенге құрмет көрсетіп, кішіге қамқор бола білетін, мемлекетіміздің болашағы жан-жақты дамыған жеке тұлғаны қалыптастыру.
Осы мақсатты жүзеге асыруда «Бөбек» қорының президенті Сара Алпысқызының «Өзін-өзі тану» рухани-адамгершілік білім жобасы республикамыздың білім беру мекемелерінде, балабақшаларда эксперименттік пән ретінде жүргізіліп келеді.
«Өзiн – өзi тану» - бұл өзiнiң потенционалды және жеке бас қасиетiн, интеллектуалды ерекшелiгiн, мiнез-құлқын, өзiнiң қатынасын өзге адамдар арқылы өзiн тану процесi.
Өзiн-өзi танудың ғылыми тұрғыдан қарастырғанда, психологияда кеңiнен ашылып көрсетiледi:
- өзiн-өзi тану – психологиялық кемелдi және iшкi үйлесiмдiлiктi қабылдау құралы.
- өзiн-өзi тану - тұлғаның психикалық және психологиялық денсаулықты қабылдау жағдайы.
- өзiн-өзi тану - тұлғаның өзiндiк дамуының бiрден-бiр жолы және оның жүзеге асырылуы. Бұл мәндер өзара тығыз байланыста болып келедi және олар бiр-бiрiн толықтырып отырады.
Әдебиеттер тізімі:
1. С.А. Назарбаева Адам әлемі және әлемдегі адам: өзін-өзі тану теориясы мен практикасы. (Алматы, 24 желтоқсан 2007ж) – Алматы: «Бөбек»
2. Зейгарник Б.В. Теории личности в зарубежной психологии./ Б.В. Зейгарник – М.: Изд-во Моск. Ун-та, 1982. – 179 с.
3. Немов. Р.С. Практическая психология. / Р.С. Немов. Познай себя, -М., 1999. - 378 с.
4. Кондратьева С.В. Межличностные понимание и его роль в общении: Автореферат. дис. ... докт. психол. наук. - Л., 1979. – 36 с.
5. Десен Л.Н. Некоторые социально-психические особенности школьников юнешеского возраста // Вопросы психологии. 1973. № 2. 99 - 104 с.
6. Маралов В.Г. Основы самопознания и саморазвития. / В.Г. Маралов - М.: Издательский центр «Академия», 2002. – 256 с.
7. Майерс Д. Социальная психология / Д. Майерс. -Спб: Питер, 1999. – 637
8. Джакупов С.М. Экспериментальные исследовния этнических предубеждений // Теоретические и прикладные проблемы социолизации личности: Межвузовский сборник научных трудов. Часть ІІІ. / Под.ред. С.М. Джакупов. –Алматы, 2002. -162 с.
9. Бодалев А.А. О смысле жизни человека, его акме и взаимосвязи между ними // Мир психологии, 2001. № 2.- 54-58 с.
10. Столин В.В. Познание себя и отношение к себе в структуре самосознания личности: Автореф. дис. ... / В.В. Столин. -М., 1985. – 37 с.
11. Орлов Ю.М. Самопознания и самовоспитание характера / Ю.М. Орлов. -М: Просвещение. 1987. - 101 с.
12. Психология. Учебник. / Под редакцией А.А.Крылова. -М: ПБОЮЛ, 2001. - 584 с.
13. Крогус Н.В. Взаимообусловленность познания людьми друг друга и самопознания в конфликтной деятельности // Психология межличностного познания. -М., 1981. - 66-80 с.
14. Кондратьева С.В, Галузо П.Р. Влияние понимания своих учителей на характер общения подросков / Общения и развитие психики. - М., 1988. 116-123 с.
15. Лоренц К. Агрессия: так называемое зло / К. Лоренц, - М., 1994. - 257 с
16. журнал «Жасstar», №4 (18), октябрь-декабрь 2008 ж.
17. Абульханова К.А. Психология и самосознания личности / К.А. Абульханова. –М: Московский психолого-социальный институт. 1999. -224 с.
        
        «Отбасында, мектепте, қоғамдық орындарда үлкендер мен бала арасындағы
сыйластық, махаббат пен ...... ... ізгілік нұрына
бөленуі тиіс.Өйткені біз баланы- адал еңбек етіп, елін, халқын сүюге
тәрбиелеп ... ... ұл- ... ... ... ... тәрбиеміз жүректен жүрекке жетсе, қандай ғанибет! »
Сара
Алпысқызы
Мазмұны:
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
1 тарау. «Өзін-өзі тану» пәні: қазіргі жағдайы мен
келешегі..............................4
1. «Өзін-өзі тану» бағдарламасының ...... ... ... ... ... мен өзін-өзі тәрбиелеудің психологиялық
мәні.....................................................................
...............................................12
1 тарау бойынша
қорытынды...................................................................
............15
1. тарау «Өзін-өзі ... ... ... ... ... ... ... пәндерден
ерекшелігі...................................17
2. «Өзін-өзі тану» пәнінің мақсаты мен ... ... ... ... пәнін оқытудың әдіс-тәсілдері,
формалары................................................................
........................................21
4. Зертеу нәтижелері мен оларға талдау
жасау..............................................24
5. «Мейірілімдік – асыл қасиет» үлгі ... ... ... ... өскелең ұрапақты тәрбиелеу алға қойып отырған
негізгі мақсаттардың бірі – қоғамда өзіндік орны бра, ... ... ... ... бола ... ... ... жан-жақты
дамыған жеке тұлғаны қалыптастыру.
Осы мақсатты жүзеге асыруда «Бөбек» қорының президенті Сара
Алпысқызының «Өзін-өзі тану» рухани-адамгершілік білім ... ... беру ... ... ... ... ... келеді.
«Өзiн – өзi тану» - бұл өзiнiң потенционалды және жеке бас
қасиетiн, ... ... ... ... ... ... ... өзiн тану процесi.
Өзiн-өзi танудың ғылыми тұрғыдан қарастырғанда, психологияда
кеңiнен ашылып көрсетiледi:
- өзiн-өзi тану – психологиялық ... және iшкi ... ... ... тану - ... ... және психологиялық денсаулықты
қабылдау жағдайы.
- өзiн-өзi тану - тұлғаның өзiндiк ... ... жолы және ... асырылуы. Бұл мәндер өзара тығыз байланыста болып келедi ... ... ... ... ... ... тану» пәні: қазіргі жағдайы мен келешегі.
Қазіргі қоғамдық санада болып жатқан өзгерістер мен жаңартулар ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуді нысана тұтады. Жастардың бойында әлемдік
мәдениетті бағалап, ұлттық мәдениетті ұлықтай алатын асыл қасиеттердің
болуы олардың еліне, туған ... ... ... сезімін ұлғайтып,
әлеуметтік белсенділігін дамытады. Сол себепті оқыту үрдісінде өзі келең
ұрпақтық адамгершілік ... ... ... ... ... ... ... танымдық және рухани – адамгершілік
сипаттары айқын мәселелерді көбірек қамту қажеттілігі туындайды.
«Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында білім беру
жүйесінің басты ... – жеке ... ... жалпыадамзаттық
құндылықтардың, ғылым мен практиканың жетістіктерінің негізінде
қалыптастыру, дамыту және ... ... ... - деп ... ... ... ... талаптарға сай білімді де білікті азамат қалыптасын
көздейді. Білім беру жүйесіндегі жетістіктер өркениетке ұмтылып отырған
мемлекетіміздің дамыу ... ... ... ... ... ... 50 ... қатарына кіру қажеттілігін айқындай түседі.
Ақпараттандыру ғасыры деп танылып отырған ... ... ... ... саяси – экономикалық қатынастардың нығаюына орай адамзат
баласының мөдделігі ... ... ... қол ... ... ... ... қаншама материалдық игіліктергі қол жеткізгені мен,
күнделікті тұрмыс жағдайында адамдардың қарым-қатнасында көптеген
келеңсіздіктермен де кездесіп отырады. Жаһандану жағдайында туындаған
кейбір қарама-қайшылықтар мен ... ... тап ... үшін ... ... ... ізгелікті қарым-қатнас орнатып, олардың жүрегін
адамгершілік нұрға бөлендеруді ойластырғанымсыз абзал.
Осы ретте ...... ... ... ... ... сезіне білген Қазақстан Республикасының 1 ханымы Сара Алпысқызы
балалармен жастарға рухани-адмгершілік білім беруді мұрат етті. Сөйтіп,
өмірге болашақ ұрпақты ізгілік ... ... ... жаңа ... ... ... авторлық жобасы келді. Сара Алпысқызының:
«Рухнияттық кәусар бастауына апаратын жолды іздеу бүгінгі таңда өмір сүріп
келе жатқан ... әр ... және ... ... ... ... ... егер қаласаңыз, оны адам туралы білімгер көмбесіне
апаратын жол депте атауға болады», - ... сөзі ... ... ... ... Оның ... ісі ... бағдарламасынан бастау
алған еді. Ол осыдан 15 жыл бұрын «Бөбек» балалар Қорын ... ... ... дейін үнемі жетім балаларға қамқорлық көрсетіп, олардың
жағдайын жақсартуға көп күш салып келеді. Алайда, Қор қоржысы есебінен
науқас балаларға ... ... ... ... ... ... көмектер қиындықтардың бір жағын шешуге ғана негіз
болады. Адам ... ... ... мәселердің бір рет, тіпті бірнеше
дүркін берілетін көмекпен шешіле салмайтынына анық көзі ... ... ... ... шешімін адамның ішкі мүмкіндіктерінен,
олардың рухани қажеттіліктерінен іздеді. Қазіргі кезде жасы кәмлетке
толмаған балалардың заң талаптарын бұзып жастайынан ... ... ... кісі ... ... ... ... халқының өмір
тарихында бұрын болып көрмеген «Қарттар үйінің» ... ... ... үйінің
тастанды жетімдерге толуы тәрізді әлеуметтік жағдайлардың ұрпақ тәрбиесіне
кері әсер ететіне көзі ... Сара ... ... бағдарламасын
рухани өнегелі білім беру мен ұштасдырды. Білім мазмұнын адамды сүй
рухындағы тәрбиемен толықтырып, қордың қызметін ... күш ... ... ... әсем де, ізгі не бар?» екенжігін зерделеп
берді. Адаға мейірмді шуақ төге білгенде оның өміріндегі, ойындағы ... ... ... Сара ... ... ... жол» атты
кітабында: «Тіршіліктің осынау мәңгілік сұрақтарына жауап беруі үшін
жалпыадамзаттық құндылқтыры қай ... ... ... ... оралу керектігіне бір сәтте күмәнданбауымыз керек,» - деп ой
толғайды. Ал «Өмір әдебі» атты ... «Мен ... жас ...... ... сау әрі бақытты болып өсуін өмір даналығы мен ... ету ... ие ... ... ... Ол ... кім екендігін не
үшін өмір сүрып, не үшін талпынатынын пайымдай білсін. ... өзін ... ... ... - деп еліміздің болашағы, ертеңгі ел азамтарына үлкен
үміт ... ... мен ... ... ... тану» жобасының
басты мақсаты әр адамның өзін табиғаттың бір ... ... ... ықпал
етіп, адамның өзін толық іске асыруына өзін әлеуметтік рөлі мен өмірлік
мұратының мәнін ұғынуына, қоғамға қызмет ету ... ... және ... өзіндік ішкі мүмкіндіктерін толық пайдалана білуге үйрету болып
табылдады. Бұл мақсат өз келең ... ... ... ... ... этно мәдени және тұлғалық
құндылықтардың үйлесімді жинақталуы мен ерекшеленеді әрі олардың
физикалық, психикалық, ... ... ... өсі ... қол ... ... дамытады.
Жеке тұлғаның үйлесімді дамуына мүмкіндік беретін осы жоба
еліміздің мектепке дейінгі және жалпы орта білім беретін оқу
мекемелеріндегі «Өзін-өзі тану» пәні ... ... ... ... беру ... ... жүзеге асады. Аталған құжат өзін-
өзі тануды ұйымдастыруға қойылатын талаптарды белгілеп, дара ... ... ... бағыттарын анықтайды. Стандарт жеке
тұлғаның үйлесімді қалыптасу процесінде көп қырлы аспектілерді ескере
отырып, рухани-адамгершілік білім беру мақсаттарына және ... ... ... ... ... ... белгіленген
адамгершіліктің этикалық нормаларына жету жолдарын анықтауға шығармашылық
тұрғыда мүмкіндік береді. «Өзін-өзі тану» пәнінің ресми-нормативтік
құжаттарын, оқулықтары мен ... ... ... ... ғылыми-
практикалық білім және сауықтыру орталығы құрамындағы адамның үйлесімді
даму институтының ғылыми қызметкерлері дайындайды.
«Өзін-өзі тану» пәнінің Қазақстан Республикасы білім берудің
мемлекеттік ... ... ... ... құқықтары туралы»
Конвенцияның, «2030 жылға дейінгі Қазақстанның даму стратегиясының»,
Қазақстан Республикасы «Білім туралы» Заңының, «Қазақстан Республикасында
білім беруді ... ... ... ... ... ... ... білім беру ұйымдарында
тәрбиелеудің 2006-2011 жылдарға арналған кешенді бағдарламасының»,
«Қазақстан Республикасында 12жылдық білім беруді дамвту тұжырымдамасының »
ережелеріне ... ... ... мазмұнын өзін-өзі тану пәні,
сонымен қатар басқада білм салалары арқылы жүзеге асырылатын рухани-
адамгершілік білім беру, өзін-өзі таныудың ... ... ... ... оқушылардың оқу жетістеріктерінің деңгейлері және
рухани-адамгершілік білім берудің ... ... ... ... бойынша курстар), сыныптан тыс іс-шаралардың әр түрлі нысандары
және ... ... ... ... ... ... ... мектепке дейінгі және жалпы орта білім беретін оқу
мекемелеріндегі «Өзін-өзі ... ... ... беру пәні ... ... Пән бойынша берілетін адамгершілік білім негіздері жаңа
ғасырда жаңаша, бақытты өмір сүруді қалайтын, ... ... ... ... ... көз қарастары мен дүниетанымы терең, айналадағы
адамдармен тіл табысуға, түсінуге ұмтылатын ... ... жеке ... ... қызмет етеді. Ол – табиғаты жағына филасофия,
психология педагогика, тарих, мәдениет тану, әдебиет, валеология, әлеумет
тану, әдеп, эстетика, ғылымдарының іштей ... ... ... ... ... тану»пәні мәні жағына оқушылардың қабылдау, түйсіну,
білім, білік, дағдыларын іштей тұтастырып, оларды өмірде еркін қолдана
алуға үйрету мен және оның өз ... ... ... ... жеке ... ... өсуі ... жүзеге асыруы, өзін-өзі
қадағалауы, өзіндік белсенділіктің артуы оның әрекетін бағалаудың негізгі
кретерийі болып саналады. «Өзін-өзі тану» пәні жастардың қоршаған ортаның
мәнін ... сол ... ... орны мен ... сезінуіне болашақ
өмірлік бағытын дұрыс таңдауына, жалпы адамзаттық құндылықтар ... ... ... ой түйіп, өз көзқарасын жүйелей алуына жол
көрсетеді. Өзін-өзі тану жеке ... ... тану ... рухани және
шығармашылық қабілеттерін жарқырата көрсетуінің, әлеветік мүмкіндіктерінің
жүзеге асырудың аса қажетті шарты болып табылады. Өзін-өзі тану ... адам ... ... өсу қабілетін шыңдайды, өзін-өзі жетілдіре түседі
де өмірдің рахатын сезініп оның ... ... Адам ... ... тануға деген қажеттік жеке тұлғаның еңбекке, қарым-қатынасқа,
белгілі бір жетістіктерге деген іргелі әлеуметтік қажеттіліктерімен барабар
болады. Өзін-өзі ... ... ... ... өзінің ішкі сұранысы мен
айналасындағы талабына сай болу ... ... өз ... ... ... жасауға ұмтылушылығымен сипаталады. Адамның өз
Менініңбүтіндігіне деген мөдделілігі,өзін-өзі сыйлауға деген қажеттігі оның
өзін-өзі тануға деген мұқтаждығын күштейді. Мұндай қажеттіліктердің өріс
алуында «Өзін-өзі ... ... мәні ... ... ... ... ... қанат бітіретін , салауатты
өмір салтына бастайтын игіліктердің жиынтығы. Тақырып ... ... ... ... адами ізгі қасиет, үлгі –өнеге, айналаға деген ыстық ықлас ... ... ... ... т.б. ... ... баланың зердесіне
жеткізетін әрине, ұстаз. Олай болса, өмір оқулығындай ғажап дәрістерге толы
бұл пәнен сабақ беретін ұстазға ... ... та ... ... өзінің
білімділігі мен жүріс – тұрысымен, жайдары мінезімен, тіпті сырт пішінімен,
киген киімімен де оқушысына жақсы мағанада ... әсер ... - деп ... ... пән мұғалімінен баланың жүрегіне жол тауып, олардың
көңіліне адамгершілік рухын себе білу шеберлігі талап естіледі. «Өзін-өзі
тану» пәні мұғалімінің мінезі ашық-жарқын, айналасына ... ... ... ... ... ... ... алатын адам
болуы тиіс. Өзін-өзі тану мұғалімі әрбір оқушының ерекшілігін, даралығын
ескере отырып, балалардың қоршаған ортада өзіндік «Менін» жете түсуіне
көмектеседі. ... ... ... ... ... ... жас ... ескере отырып, оқытуды дұрыс ұйымдастыра
алатын білікті маман болуы керек. Жеке ... ... ... ... ... көмектесетін әр түрлі дүстірлі, дүстірлі
емес түрлерін, интерактивті әдістерді шеберлікпен ұтымды қолданатын мұғалім
әрқашан жетістіке жетеді. Балаларға деген махаббат, әр баланың ... ... ... ... ... ... мен «жыл жүрек» өзін-
өзі тану мұғалімінің ең басты қасиеттері болуы тиіс. Өзін-өзі ... ... ... ... ... ... ... мәдени жетістіктерін ұғынуына өз ара түснікті және қоғамның
барлық мүшелерімен жағымды қарым-қатнас жасауды үйренуіне мүмкіндік ... ... ... ... ... ... табу, яғни балаларды
адамгершіліке тәрбиелеуде ұстаздың орны ерекше екендігі әрине, сөзсіз.
«Өзін-өзі тану» пәнін оқыту өздігінен жүзеге аспайды. Осындай
ғажайып ... соң, оның ... ... тәжірбиелік сипатын
көрсететін бір орта, яғни экспериментік алаңдар болуы керек «Өзін-өзі
тану» авторлық жобасы бойынша 2001 жылдан бастап еліміздің ... ... ... жүргізіліп жатыр. «Өзін-өзі тану» жобасы Қазақстан
Республикасының Білім және ғылым министірлігі тарапынан қолдау тауып,
оның2002жылғы 21 ... 204 ... ... республикадағы үздіксіз
білім беру жүйесінің 124 оқу орнында эксперимент ретінде басталса, өткен
оқу жылында білім беру мекемелерінің ... ... ... тағы 53 оқу орны ... ... саны177-ге жетті.
Экспериментке 61 мектепке дейінгі мекеме, 75 жалпы білім беретін мектеп,10
мектеп интернат, 1 колледж, 30 жоғары оқу ... ... ... алаң ... ... гимназиясын атауға
болады.1997 жылдың 5 қарашасында Республикалық реабелитация және ... ... ... ... ... 2003 ... бері мектеп
ретінде «Өзін-өзі тану» оқу-әдістемелік кешені сынақтан өтетін ... ... және ... ... басқа эксперимент алаңдарында
«Өзін-өзі тану» пәні барлық сыныптарда, мектепке дейінгі даярлық топтарында
аптасына 1 сағаттан енгізіліп, орыс тілінде ... ... ... орта
білім беретін басқа пәндер де жалпы адамзаттық құндылықтармен сабақтастықта
меңгертіледі. Мысалы, әдебиет, математика, физика, география сабақтарында
мұғалімдер ... ... ... ... ... бір ... қолданып, пәнаралық байланысты жүзеге асырады. Эксперимент
нәтижелері»Өзін-өзі тану» пәні педагогтары тарапынан кеңінен қолдау тауып,
бұл пән Қазақстан Республикасының 12жылдық білім беру ... ... ... ... базистік оқу жоспарының тұрақты бөлігіне енді.
Мектепте өріс алған өзін-өзі тану рухани-адамгершілік ... ... ... ... тауып, жоғары оқу орындары арасындағы ең басты
эксперимент алаңы болып ... ... ... ... ... Оның базасында республикалық деңгейдегі рухани-
адамгершілік білім беру зертхансы құрылып, осы бағытта жұмыс ... ... екі ... ... ... ғылыми-практикалық білім және сауықтыру
орталығының «Өзін-өзі тану» пәні педагогтарының біліктіліктерін ... ... ... ретінде қызмет жасайды. Эксперименттік жұмыстың
нәтижесі рухани-адамгершілік білім беру процесін мамандармен және
мазмұндық-әдістемелік ... ... ... анықталады. Әрбір
эксперимент алаңында оқыту мен тәрбиелеуге қажетті жағдайлардың бәрі
ойластырылған. Әр алаң «Бірінші ханымның кітапханасы» берілді. Қор қаржысы
есебінен рухани-адамгершілік тақырыптарын ... ... таи ... ... ... «Хабар» және «Қазақстан» телеарналары
арқылы қазақ тілінде және орыс тілінде «Өзін-өзі тану» телебағдарламалары
ұйымдастырылған. Осы арналар ... ... ... ... ... және жинақталған тәжірибені тарату мақсатында «Бөбек» Қорының
бейне-фильмдері көрсетіліп тұрады .
1.1. «Өзін-өзі тану» бағдарламасының рухани-адамгершілік тәрбие ... ... ... ... бір ... ... ... екіншіден – рухани жұтаңдаушылық пен азғындау,
жағдайында тұлғаның адамгершілік-рухани ... ... ... Жаңа ... ... ... ... қайта өрлеуіне, жақсылық махаббат пен мейірімділікке бет бұру
қажеттілігімен бірлесе жүреді.
Адамның адамгершілік-рухани дамуын мақсат тұтқан «Өзін-өзі тану»
курсы ... ... және ... ... ... бойы шығыстың да батыстың да ойшыларды ... және ... ... ара ... мәселелеріг қарастырып отырған.
Білім беру жүйесін қоғамдық қажеттіліктерге сай өзгертуге деген
ұмтылыс ... ... ... бағдарламасын жасауға итермеледі. Бұл
жерде білім беру мәселелерінің алдыңғы қатарына ұлттыө және ... ... ... қалыптастыру қажеттілігі көтеріледі.
«Өзін-өзі тану» курсын құрастырудың әдіснамалық негізіне:
адамгершілік –рухани тәрбие процесіне деген ... ... ... психологиялық негіздері, дәстүрі этностық және жалпы педагогика
қағидалары алынды.
Тұлғаның адамгершілік-рухани қалыптасуы білім берудің маңызды
құрамдас бөлігі болып табылады.
Руханилық, бұл – адам және ... ... ... ... мен өмір ... ерекше бейнесі. Ол ең алдымен
материалдық емес құндылықтардың басымдылығына және де адамның түрлі өнер,
әдебиет, поэзия, философияны дамытудағы рөліне ... ... ... ... ... қырларының бірі бірақ адамның рухани әрекетінің
өзіндік бағыттылығы болады, ол адамгершілікпен анықталады.
Адамгершіліктік – адамның жалпы дамуының, оның үйлесімділігі мен
жетілгендігінің, ақылы мен ... ... ... ... бүкіл құбылыстар мен процестерді жандандырып,
адами қасиеттері мен иелендіретін, қоғам өмірінің дінгегі болып табылады.
«Өзін-өзі тану» курсының ...... тану ... тән және ... ... ... қол
жеткізу, ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтармен байыту, өзара түсінусі
мен ... ... ... ... ... өзін-өзі жетілдіру
және кемелдендіруді іске асыру.
Жастардык адамгершілік-рухани даму мәселесін шеше отырып,
«Өзін-өзі тану» курсынның мазмұны білім берудің, дүние танымдық аспектісін
өзгертугі рухани ... ... ... жаңа ... ... тану» курсы білім беру үрдісін: білім берудің мазмұнына оны
оқытудың әдіснамысы мен әдістемесіне оқытушы – оқушы – ата-ана өзара ... ... ... әсер ... ... ... ... мазмұнын анықтаудың әдіснамалық негізінде:
дүниетанымдық мәселелер, ғылым мен діннің ортақ ... ... ... ... ... ... ... танып-түсіну, ада болмысының
тұтастылығын танып-түсінудегі жаңа стратегиялық ұстанымдары, соның ішінде,
руханилық пен тәндік құрылымы ... ... ... ... берумен тәрбие
мен сипатын: біртұтас рух, жан және тән бірлестігі, микро және
макроғарыштық үйлесімділік қағидасына негізделгенін анықтайды. Ұлы
ғалымдардың ... ... ... парадигманы өзгерту міндетті түрде психология және
педогогика ғылымдарының парадигмасын, мәнділіктік тереңдік түсінділуін,
Қазақстандағы білім берудің міндеті мен мақсаттарында өзгертеді.
«Өзін-өзі ... ... ......... контекстінде пәнаралық
байланыстарды іске асырады. Бағдарлама адам туралы білімдерді және табиғи
білімділерді біріктіреді.
Курсты іске асырудың маңызды ұстанымында психология ... ... ... ... ... ... қағидасы – адам жанына
үңілу, жеке тұлқалық белсенділікті ояту қағидасы болып табылады. Адам ... ... ... ол ... пен ... ... бөленген, сол
сәлені қоршаған әлемге төге отырып, агрессиялық, қанды қақтығыстар,
лаңкестікті, күш көресту, жеке көрушілікті тоқтатуға бағытытталған.
1.2. Өзін-өзі тану мен ... ... ... мәні.
Өзін-өзі тану және өзін-өзі тәрбиелеу – жеке адамның өз
кемістіктерін жою мақсатында жасайтын саналы, жүйелі іс-әрекеті ... ... ... ... жауапкршілігін дамытатын
жағымды қасиеттерін қалыптастыру үрдісі.
Өзін-өзі тану және өзін-өзі тәрбиелеу күрделі құбылыс ретінде үнемі
философтарды, психгологтарды, физиологтарды және ... ... ... ... ... және жеке ... дамуындағы өзін-өзі
танудың теориялық сұрақтарын қарастырады. Психгологтарды өзін-өзі танудың
табиғаты қайнар табиғаты, қайнар көзі және үрдістері қызықтырады.
Педагогтарды тәрбиелеу мен өзін-өзі ... ... ... өзін-өзі
тәрбиелеудің өсіп келе жатқан ұрпақты қалыптастыратын жай факторлар
жүйесіндегі ... ... ... өзін кім деп ... сол болады», – деп тұжырымдады,
яғни материалдық, мәдени, саяси және тәрбиелеу жағдайлары – жеке адамның
қалыптасуында мағнасы бола ... ... ой ... ... ... ... да ... олар өзін-өзі
тәрбиелеу рухтың өзін-өзі тазартуын, оның өнегелі өздігінен жетілуін
қамтатасыз етеді деп санайды.
Кезінде ... ... ... тек жеке адамның маңызды
үрдісі ретінде қарастырған. Бұл теорияны ... ... ... ... ... жеке адамның өзінде көреді.
Басқаша айтақанда өзін-өзі тәрбиелеу жеке адамның оңаша ... ... ... ... ... тәрбиелеуді әлеуметпен байланыстырады және белгілі
әлеуметтік мөдделерге қызмеит етеді.
Өмір сүру үшін адам ... етуі ... ... ету ... ол ... адамдармен түсуі міндетті. Жалпы өоғам үнемі дамып отырады, сондықтан
өмір қарқынының артынан үлгеру үшін әр кім өзін ... ... тек ... ... ... ... қана қоймайды және
оларға белсенді түрде ықпал етеді.
Сонымен, өзін-өзі тәрбиелеу, тәрбие сияқты жеке адамды
қалыптасырудағы қоғамдық міндетті атқарады. ... ... ... – жеке адамның өнегелі – психгологиялық қасиеттерінің
қалыптасуының мақсатылығы, ерікті, сапалы үрдісі. Сондықтан өзін-өзі
тәрбиелеуді жеке ... ... ... және жеке даму ... ... ... қалыптасуына бағыталған саналы, өзімен жасалатын
жоспарланған жұмыс ретінде сипаттауға болады.
Яғни, өзін-өзі тәрбиелеудегі қажеттілік сыртқы жағдайлармен және
тәрбиелеумен ұштасуы ... Ол ... келе ... жеке ... ... ... пайда болады және ары қарай өздігінен дамыға ... ... ... ... Көп ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеудің мақсатымен тәсілдері өзгереді.
Мақсатары шындыққа сәйке және жеке басының негізгі өмірлік бағытымен
байланысты болады. Сондай-ақ ... ... ... ... тәрбиелеу адамның дамуының және іс-әрекетінің әртүрлі
сфераларын қамтуы ... Ол ... ... ... ... ... ... интелектуалды және эстетикалық өзін-өзі тәрбиелеу түрінде де
болуы мүмкін. Адам өзінде, өзінің жаспарларында, негізгі өмірдік бағытына
немесе белгілі өмір кезңіне, қосылған нақты ... ... ... ... психологтар өзін-өзі тәрбиелеу жоспарын белгілегенде
негізгі мақсат етіп жан-жақты дамуды белгіледі.
Өзін-өзі ... А.С. ... ... ... нәтижесі деп
қарастырған. Басында жеке адамның дамуы сыртқы талаптар ықпалымен жүреді,
сосын, өзіне талап қою ... яғни ... ... С. Макаренконың түсінуі бойынша өзін-өзі тәрбиелеу оңаша үрдіс емес,
ұжымның бірлескен іс-әрекеті.
Адам И. П. ... ... ... ... бойыша ең жоғары жалғыз
жүйе болып табылады. Мұндай жүйе жоғары дәрежедегі өзін-өзі реттеуші, өзін-
өзі қолдаушы, қалпына ... және ... ... ... – ол ... тірі ... тән қасиет. Ол тіршілік
әрекетінің қажетті үрдісі, өзін-өзі реттеу ағзаның өмірін және жеке дамуын
қамтамассыз ететінін сыртқы ... ... ... ... ... ағза мен ... орта арасында зат алмасу болады.
Өзін-өзі реттеу түрлі деңгейде және көп тәсілдермен іске асуы
мүмкін. Төменгі сатыдағы организмдерде ...... ... ... ... Нерв ... пайда болуынан жүйкелік өзін реттеу қосылады.
Адамның психожүйкелік өзін-өзі реттеуі сананың сапалығы мен ерекшеленеді.
Психикалық өзін-өзі реттеу ... ... ... ... ... және ... ... байланыстыратын, оның іс-әрекетін,
ұжымдағы қылығына қатысты болады. Бірақ психикалық өзін-өзі реттеу, өзінің
дамуында ... ... ... ... ... және өзін-өзі реттеу үрдістері сәйкес
келеді деуге бола ма? Мүлдем олай емес. Өйткені адам ұрығында да ... орын ... Тек ... бірінші жылдарында сәбиде психикалық өзін-
өзі реттеудің бірінші белгілері көріне бастайды. Көргені, естігені, бейне
түрінде бекітіледі, көз, бас, қол, барлық ... ... ... ... Бұл ... ... өзін-өзі реттеу стадиясы. Бұл
жерде өзін-өзі тәрбиелеудің қалыптасуының белгілері жоқ.
Баланың өсуімен және ... ... ... сөз ... ... ... яғни ... туралы қорытындыланған білімдердің сақтаушы.
Сөз адамның жоғары функцияларынреттейді. Сонымен қатар, сөз бір жағдайлар
кезінде заттың тітіркендіруші сияқты, организмде ... ... ... ... ... ... дәл осы ... өзін-өзі тәрбиелеу пайда
болады.
Өзін-өзі тәрбиелеуміндетті түрде өзін білуде, ... ... ... және ... ... ... қатар өзінің болашақ
қылығын жобалау, жобаны реалды психикалық құрылымға ... ... ... ... ... ... етеді.
Адамның барлық әрекеттері және істеген істері, сөздерде айтылған
түсініктермен реттеледі.
Яғни, адамның жеке ... ... ... ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеу үрдістері сәйкес келмесе де өзара әрекеттестікте
болады. Оларды сөз біріктіреді. Сөз ... ... ... ... және ... ... істеу жоспарын белгілейміз. Сонымен
қатар сөз жоғарғы үрдістерді табиғат пен ... оның ... ... ... ... ... реттеуін жоғарғы немесе еріктік түрі өзін-
өзі тәрбиелеудің механизмі болады.
Адам саналы жан ретінде, үнемі өзінің ... ... ... ... және басқаларға белгілі себептерге байланысты не істегеніне есеп
беріп отырады.
Мотив- бұл сапалы талап. Адамды іс-әрекетке әсер ету куштері ... де ... ... ... Сыртқы талаптарға
экономикалық,саяси, өмір жағдайлары, әлеуметтік идеологиялық және моралдық
талаптары, жеке адамға ... ... ... ... ... ... жеке ... қызығушылықтарымен сәйкес келсе, онда олар қажетті
және қалаулы болады, адамның белсенділігіне түрткі болды. Егер де бұл
талаптарды жеке адам қабылдамаса, ... ... ... ... ... ... және ... қажеттіліктерді қызығушылықтарды, адам
сенімдерін көрсететін түрлі әлеуметтік мақсаттар тағы басқалар жатады.
1. тарау бойынша қорытынды
«Өзін-өзі тану» сабағы- адамның қиялына ... ... , ... ... ... ... жиынтығы. Тақырып аясында берілетін сан
түрлі сапа, адами ізгі ... үлгі ... ... ... ... ... ... деген іңкәр сезім т.б. өмірлік құндылықтарды баланың зердесіне
жеткізетін әрине, ұстаз. Олай ... өмір ... ... ... толы
бұл пәнен сабақ беретін ұстазға қойылар талап та ерекше. «Мұғалім өзінің
білімділігі мен жүріс – тұрысымен, жайдары мінезімен, тіпті сырт пішінімен,
киген ... де ... ... ... ... әсер ... - деп ... айтақандай пән мұғалімінен баланың жүрегіне жол тауып, олардың
көңіліне адамгершілік рухын себе білу шеберлігі талап естіледі. «Өзін-өзі
тану» пәні мұғалімінің ... ... ... ... ... ... ... шығармашлық, әрекеттке жұмылдыра алатын адам
болуы тиіс.
2 тарау «Өзін-өзі тану» пәнін оқытудың ерекшеліктері
Өзін-өзі тану бойынша жеке тұлғаға бағдарланған білім беру процесі:
- ... ... ... ... ... ... ... оқыту мен әдістері әртүрлігін пәннің маңыздылығын адамгершілік
таңдау ... мен ... ... ... ... және
жағдаяттар мен толықтыру.
- Оқушының тұлғалық, рухани өсуінің ішкі динамикасына көңіл болуді;
- Мектеп, отбасы, қауымдастық өзара бірлесіп тығыз байланыс ... ... ... ... ... және ... ... құруды қарастырады.
- Өзін-өзі тануды интеравтивтік әдістеме негізінде білім беру процесіне
әрбір қатысушы жеке ... ... ... ... «Өзін-өзі тану» пәнін оқытудың ерекшеліктері.
- Бұл ... ... ... ... ... ... белгілері бар. Оқулықтағы шартты белгілер балаларға түсінікті болуы
үшін берілген. ... ... ... ... ішкі ... оятуға
негізделген. Демек, оқушы пән арқылы өмірге шынайы қарауға тәрбиеленеді.
Оның ... ... ... ... ... ... ... адамгершілік-рухани білім бағдарламасы: мүмкіншіліктері,
тәжірибесі және болашақта дамуы» тақырыбында дөңгелек үстелге
қатысушылардың кепілдемелері
Бүгін Қазақстанда өз істерімен және ... өз елін ... ... ... және мақсатқа негізделген ұрпақ өз күшін
жинауда.
Жасөспірімдерге ежелгі ... ... оны ... ... ... құндылық рөлінің маңыздылығын: қайырымдылық,
қайғыға ортақтаса білу, шыдамдылық, сыйластық, адамгершілік сияқты
құндылықтарды түсіндірмей, ... ... туу, ... ел және ... даму
шынымен де мүмкін емес.
Біздің мақсатымыз – жауапты және ерікті, әлемді тұтастай қабылдайтын және
өз өмірін ... ... ... ... ... қызмет етуге тырысатын
Келешек адам.
Өзін-өзі тану уақыттың талабы бойынша құрылған білім беру ... ... ... құндылыққа негізделген, баланың жан дүниесін және ойын
байытатын тұлғаның жалпы дамуына мүмкіндік жасайтын, адамгершілікке
бағытталған бағдарлама.
Дөңгелек үстел жұмысына: Қарағанды облысының балалардың ... ... ... беру ... өкілдері, біліктілікті көтеру
институтының оқытушылары, Қарағанды, Жезқазған, Теміртау қалаларының білім
бөлімінің әдіскерлері, сынақ алаңдарының бастықтары мен педагогтары
қатысты.
Дөңгелек ... ... ... ... тану ... ... даму ... туралы, мектепке дейінгі мекемелер мен
мектеп педагогтары арасындағы адамгершілік-рухани даму сабағының
әдістемелік әзірлемесі туралы облыстық конкурсының барысы туралы, «Өзін-өзі
тану» пәні бойынша ... жете ... ... бойынша мектеп және
отбасы арасындағы өзара қызметтестік туралы, мақсаты оқушыларға
адамгершілік-рухани қалыптасуға «Өзін-өзі ... ... ... ... ... табылатын, «Өзін-өзі тану» пәні бойынша оқу мониторингін
өткізу туралы.
Айтылған баяндамалар мен пікірлерге сүйене отырып, Қарағанды ... ... ... ... ... ... мен ... жағдай жасау
мақсатында, оны білім беру ұйымдарына жаппай енгізу қарсаңында, Өзін-өзі
тану педагогтарының республикалық ғылыми-практикалық ... ... ... ... ... ... көрсетілген ойларды
мақсатқа лайықты деп санайды:
· ... оқу ... ... ... ... ... тану»
адамгершілік-рухани білім бағдарламасын мақұлдау және енгізу негізінде
сынақтың жалғастырылуы бойынша ... ... ... ... қатар
Қарағанды облысында өзін-өзі тануды жаппай енгізуге дайындықты анықтау
бойынша жұмыс түрлерін бастау;
· жаңа ... ... ... ... ... ... ... барлық сынақ алаңдарын оқу-әдістемелік кешенмен
қамтамасыз ету жүйесін қалыптастыру;
· ... ... ... ... арттыру мақсатында «Өзін-өзі
тану» пәні бойынша педагогтар кандидатурасын жаңа формация талаптарына
сәйкес іріктеу (Қазақстан ... ... жаңа ... ... ... ... ... жобасы). Педагог
біліктілігі үш топтағы біліктілікті қалыптастыру деңгейіне байланысты,
мұғалім жаңа формацияны білу қажет: әдістемелік (психолого-педагогикалық)
біліктілік, жалпы мәдениеттік біліктілік, заттық ... ... ... және ... ... ... ... беру процессіне қоғамды тарту механизмі сияқты
әлеуметтік серіктестікті дамытуға қызмет көрсету (ата-аналар, қоғамдық
ұйымдар, МЕҰ, БАҚ);
· ... ... ... ... ... ... жағдайында
педагогикалық кадрларды резервке алу мақсатында педагогтар үшін
біліктілікті көтеру ... ... ... ... ... ... ... және ҚДИ, өзін-өзі тану сабағы бойынша көрнекті
әзірлемелердің, Қарағанды облысында «Өзін-өзі тану» адамгершілік-рухани
білім ... ... ... тәжірибесі және болашақта
орындалуы» бағдарламасын өндеу бойынша озат педагогикалық тәжірибені
жариялау және оқыту бойынша материалдарды қоса отырып, әдістемелік жинақ
басып шығару керек;
· ... ... және ҚДИ, ... ... ... және ... мектепке дейінгі ұйымдарға «Өзін-өзі тану» пәнінің мониронгін
әзірлеу қажет (диагностикалық әдістер, ... ... ... және ... Алыс және ... шет ел ... және ... өзін-өзі
тану пікірінің интеграциялық қарымын пайдалану, сынақ өткізу және
ұйымдардан кері ақпараттық-әдістемелік көмек алу үшін облыстық ҚДИ-дің
мүмкіншілігі;
· ... ... ... ... «Өзгеріс-Перемена»
облыстық газет бетіне үнемі ақпараттық материалдарды жариялап отыру,
сонымен қатар электронды БАҚ-қа - «Өзін-өзі тану» ... ... ... ... ... ... туралы ақпарат беру;
· ... мен ... ... ... ... ... ... жалғастыру;
· облыстық білім беру басқармасымен бекітілген, өзін-өзі тану
кабинетін ... сай ... ... дамыту
· ғылыми-әдістемелік кешеннің практикалық сараптамасын жақсарту
мақсатында өткізген сабақтарға үнемі талдау жасап ... шет ... ... мен ... ... тану бойынша
пікірлерін қолдану;
· «Бөбек» ҰҒПББСО ұсынған мониторингті қолдана ... 2 ... ... бойынша бастауыш сыныптарға оқу жетістігі мониторинг
зерттеуін өткізу.
2.2. «Өзін-өзі тану» пәнінің мақсаты мен міндеті ... ... беру ... ертеңгі болашағы, яғни
қазіргі жас ұрпаққа жол сілтеуші міндетін атқару тиіс. Осындай күрделі ... ... ... ... мен ... ара ... ешқандай
кедергі болмауы керек. Олардың өзара түсіністігі, сыйластығы, көздеген
мақсатқа ... бірі ... ... ... ... асыруда алға
қойылатын негізгі міндеттері:
1. Оқушының бойына ізгі қасиеттерді ... ... ... ... ... қалыптастыру және жүзеге асыруын қалыптастыру.
2. Балалардың қоғамдағы әлеуметтік мәдени орта мен үйлесімді байланысын
ішкі жан дүниесіндегі мәдениеттілігін өзіне және ... ... ... ... ... ... Балаларды мәдениетті адамдарға тән нормалармен таныстырып, үлкен мен
кішіге қарым-қатнас жасауға үйрету.
4. Лқушының адамгершілік ... ... ... ... жаңа
ұғымдармен таныстыру.
5. Жеке тұлға ретінде әр оқушының жеке ой – пікірі мен ... ... ізгі ... ... ... ... ... әр түрлі шығармашылығының іс-әрекеттер арқылы
өзін-өзі айқындауға басшылық жасау.
6. Табиғат пен қоғам байлықтарына ... ... ... ... ... Оқушының азаматтық, патриоттық, мәдени қасиеттерін арттыра күш салып,
отанын, отбасын, достарын сүюуге тәрбиелеу.
Осы міндеттерді мұғалім оқушылардың адамгершілік біліктері мен
дағдылаын ... ... ... ... ... ... ... назар аударады. Оқушының өздігінен білім алуына және
өз үйренгенін іске ... өз ... ... айналасуына
қызығушылық танытып, өзіндік қабілеттері мен мүмкіндігін баарынша жүзеге
асыруды жалғастырады.
2.3. «Өзін-өзі тану» пәнін ... ... ... тану» пәні ерекшелігімен сипаталады. Ол мазмұндық
әдістемелік жағынан философия, әлеуметтану, мәдениеттану, сонымен қатар
психология пәнінде қамтиды. Мұндағы психологиялық ... өте ... ... ... ... қажет етеді.
«Өзін-өзі тануды» оқыту процесінде бір қатар әдістемелік тәсілдер
қолданылдады:
Шаттық шеңбері - ... бас ... ... ... ... ... ... барлығы бір-бірімен еркін қарым-қатынас
жасайтын шеңбер жасайды, түрлі ән ... өлең ... ... шеңберінің»
педагогикалық мәні әрбір бала өзіне таны үлкен достық шеңберіне
қабылданғанын сезінеді, өзіне сенімі артып және өзгелердің де сеніміне ие
болады.
Тыныштық сәті – ... ... ... Толық тыныштықта
баланың жүрек соғу ырғағы мен тыныс алуы реттелді, денесі жеңілденеді. ... ... алу ... ие ... ... ішеі ... түсіне
алады, өзінің сезімі мен көңіл-күйін жақсы сезінеді. Мұғалімге ... ... ... ... олардың дене қалпына, тыныс алуы мен
денесін бос ұстай білуіне назар аудару ұсынылады.
Өзіммен-өзім – бұл тәсіл баланың өзін және ... ... ... ... тигізеді. Ол баланың сезімі мен эмоциясын, жалпы
рефлексияға қабілеттерінің дамуын ынталандырады. Осы тәсіл ... ... ... ... қиялын дамытады, топтағы мінез-құлыққа жағымды ықпал
етеді және әдетте, материалды жаңадан түсіну ... ... ... ... асыру барысында мұғалімнің сөзімен қатар, сондай-ақ
аудиоқатарлар қолданылады.
Оқу – оқушылардың білімін және ... ... ... туралы түсініктерін кеңейтуге, оқу іскерліктерін дамытуға
бағытталған әдіс. Оқушылардың танып-білуге құштарлығын арттыру мақсатында
үлкендермен бірге және өз бетінше көркем шығармаларды оқу ... ... ... ... еске сақтауын, эмоциялық ерік-жігер салаларын
дамытады.
Сабақтың дәйексөзі – оқушылардың танымдық белсенділігін ... ... ... ... ... ... ететін өзін-өзі тану
сабақтарының міндетті элементі болып табылады. ... ... ... қанатты сөздер,афоризмдер алынады.
Мұғалімнің әңгімелеуі, оқушының әңгімелеуі – оқушылардың әңгіме,
ертегі, өсиет әңгіме, өлеңдерді ұжым болып тыңдауына жағымды ... ... және ... ... ... ... ... осы әдіс
арқылы әңгімені тыңдай және естибілуді, сезіне алу және сезіммен
қабылдауды, ой елегінен өткізу мен ... ... ... – бұл ... ... ... ... мүмкіндік
беретін дидактикалық тәсілдің сұрақтар мен жауаптар түріндегі ... ... ... ... ойын айта алады, тақырыпқа өзінің көзқарасын
білдіре алады, өзін толғандыратын сұрақтарды қоя алады. Мұғалім балалардың
ойлау қабілеттерін дамытады, жағдаяттар мен әрекеттерге қатысын ... ... ... ... – балаларды танымдық қызығушылықтарын жандандыружәне
меңгерген ұғымдармен іскерліктерін ... үшін ... ... ... ... мен жаттығулары арқылы баланың жеке тәжірибесі негізінде оқу
материалының мазмұны жүзеге асырылады. Балалар ойындар мен жаттығулар
нәтижесінде құрбыластармен жағымды қарым-қатынас жасау дағдыларына ... ... ... ... жұмыс – өзін-өзі тану сабағының маңызды бөлігі. Сурет
салу, макет, коллаж жасау менөлең, өсиет әңгіме, ән және тағы ... ... ... мен әртүрлі нысанда өзбетінше және ұжымдық әрекеттер арқылы
жүзеге асырылады.
Жағдаяттар кезінде ойлану – ... ... ... ... білу ... ... ... ойы менісіне, әрекеттеріне
жауапкершілігін қалыптастыруға ықпал ететін әдістемелік ... ... ... өзін және өзгелерді бағалауға
икемділіктерін, қоршаған әлеммен жағымды өзара әрекеттестікті құра білу
іскерліктерін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Бейнематериалдар көру – оқу ақпараттарын жеткілікті көрнекілік
нысанда ... ... ... ... ... ... ... материалдардың мазмұнын қабылдауы мен меңгеруін
күшейтеді.
Ән шырқайық, достар! – сабақта ... ән ... ... ... ән ... ... ... көңіл-күйін
жадыратады. Бұл тәсіл сабақтың кез келген кезеңінде қолдалынады.
Сергіту сәті – шаршағанды ұмыттыруға, жолығуды ... ... ... төмендетуге қажетті өзін-өзі тану сабақтарының компоненті.
Сергіту жаттығулары бір әрекеттен ... ... ... ... ... түрінде жүргізіледі. Осы тәсілді қолдану топта жақсы көңіл – күй
тудырады, ұқыптылықты, реакция жылдамдығын дамытады, ұжымға топтасуға
ықпао ...... өзі ... балалармен бірлесіп сабақтың
өзіндіклогикалық қорытындысын шығаруға және құрылымдық элементтерінің
орындалуына қол ... ... ... ...... шеңбері – әдетте, оқу сабағын аяқтайтын, бір-
бірімен пікір алмасу, бір-біріне тілек айтуды қарастыратын және педагогтың
әрбір баланың эмойионалдық жай-күйін, ... ... ... ... ... мүмкіндік туғызатын әдістемелік тәсіл.
Үй тапсырмасы - баланың сабақ тақырыбына және сабақта меңгерген
білім, іскерлі және дағдыларын бекітуге ... ... ... үй ... ... өз ... ... үлкендермен бірге
орындайды. Бұл балалар мен үлкендердің бірін-бірі жақсы түсінуі ... ... ... ... ... ... ... тану
Сыныбы: 8 «ә»
Пән мұғалімі:
Тақырыбы: «Жаным толған жақсылық»
Біреуге жақсылық етсең, ол ... ... ... Ыбырай Алтынсарин
Мақсаты: Балалардың «жақсылық», қоршаған ортаға деген махаббат құндылықтары
жайлы түсініктерін кеңейту
Міндеттері:
- ... пен ... адам ... ... ... ... білу іскерліктерін дамыту;
- ... ... ... ... ... ... оқулық, «тамшы» үлгісінде қиылған
көгілдір түсті қағаздар, «Жақсылық тамшысы» атты көркем ... ... ... ... ... ... ... тұрады, бір-бірімен
сәлемдесіп шығады. Жаңа сабақты өткен сабақпен байланыстыру мақсатында үй
тапсырмасы сұралады:
- Балалар, өткен сабақта адамның жақсы қасиетінің бірі ... ... ... әңгімелескен болатынбыз. Үйде «Мен мейірімді баламын»
тақырыбына әңгіме құрастырып келуге тиіс болғансындар. Балалардың ... ... ... үй ... ... ... ... таныстырады:
- Жарайсыңдар балалар, мен сендердің мейірімді істерінді есітіп, қуанып
тұрмын. Адамға, айналаңа мейірімді болу адамды жақсылық жасауға жетелейді.
Бүгінгі сабақта ... ... ... ... жұмыс. Әңгімелеу «Жан ана» мәтіні
Жақсылық жасау туралы ... ... ... үшін ... ... ... әңгімелеп береді. Мұғалім әңгімеде айтылған ой
туралы балалардың пікірін білу үшін сұрақтар қояды.
... ... ... ... қандай?
• Осы ... ... ой ... ... ... ... мазмұны бойынша ойлары дәйексөзбен түйінделеді.
Мұғалім тақтаға Ыбырай Алтынсариннің «Біреуге жақсылық етсең, ол
жақсылығыңды міндет етпе» дәйексөз мазмұнымен жұмыс.
- ... ... ... ... ... ... Өйткені ол
жанашырлықпен, шын көңілмен, адал ниетпен жасалған іс. Оған ақы ... ... ... ... жоқ. ... жақсылық бәрібір алдыңнан
шығады.
Шығармашылық жұмыс
Айтылган ой «Жақсылық тамшысы» атты шығармашылық жұмыс арқылы бекітіледі.
Оқушылардың санына сәйкес алдын ала дайындалган тамшы үлгісінде ... ... Әр бала ... өзі ... ... ... сурет
салып немесе жазып жеткізеді. Мұғалім тақтадагы ақ қағазға тамшыларды ілуді
ұсынады. Тамшыны іліп жатқанда әр бала өзгелерге, айналасына өзгі ... ... ... ... ... ... нәтижесін
қорытындылайды:
- Балалар, әрқайсысыңның тамшыдай жасаған жақсылықтарыңды қосқанда үлкен
дарияға (мұғалім тамшылар ілінген плакат астына ... ... ... ... ... Яғни әр ... жаны жақсылыққа толы болса, жер
бетінде бейбітшілік орнап, адамдар бақытты өмір сүреді.
Ойын «Ептілік пен жақсылық». Оқушыларды жақсылық жасауға дағдыландыру мен
олардың денесін ... ... ... пен ... атты ... Әр ойыншы қолындағы таяқшаға жіпті тез-тез орап, әр адым
аттаған сайын досының өзіне жасаған жақсылығы туралы айта отырып, алға
жылжи береді. Кім ... ... ... тез орап шықса, сол жеңімпаз деп
саналады. Жеңімпазға Ақботаның қоржынынан «Данышпан ата» сыйлықтары
беріледі. Кезек келесі жұпқа ... ... ойын ... береді.
Үй тапсырмасы
Дәптерде берілген «Жақсылық бастауынан» тараған тармақтарға мына
сұрақтардың жауабын ... ... ... ... ... ... ... жүресіңдер?
2. Өз ... ... ... санамалап жазыңдар.
3. Қандай жағымсыз қылықтардан аулақ жүруге ... ... ... ... ... ... ... деген сүйіспеншілік сезімдерін жақсы тілектерімен
білдіреді:
- Аяулы анама ұзақ ... ... ... ... зор денсаулық тілеймін.
- ... ... өмір ... ... ... ... ... ... ... ... қанат тілеймін. Үнтаспаға қосылып бәрі бірге
көңілді ән шырқайды.
Өмірдің мағынасы – ол адамның санасындағы субьективті ең ... ... оның ... ... ... айналған құндылық. Адам
дамуының шыңы - осы процесте өз денсаулығының белгісі бойынша адам
организімінің, құратын ... ... ... ... ... тұлғаның еңбектегі және қарым-қатынастағы, сондай-ақ
қоршаған орта мен өзін-өзі танудағы сәттіліктер белгісі ... ... ... ... ... ең ... көрсеткіші.
Өзгелермен қарым-қатынас барысында қайталанбас тұлға ретінде қалыптасу,
басқалармен дұрыс ... ... білу - баға ... ... ... ие ... адам қоғамда өз орынын тауып, үйлесімді өмір сүре ... жету жолы сан ... ... бірі - ... тану.
«Өзін-өзі» тану қазіргі таңда ғылыми жаңа бағыт ... ... ... ... ... ... ... дүние жүзілік көзқарасын
кеңейту, әлеуметтік – экономикалық тапсырмаларды, күнделікті өмірдегі
көкейкесті мәселелерді шешу, ... ... тағы ... ... ... ... ... құрамдас бөліктерін эксперименттік түрде
анықтау мақсатымен оның үш негізгі аумағын және олардың параметрлерін бөліп
қарастырсақ, оларды төмендегідей көрсетуге болады.
1. ... ... ... мінез-құлықтың және іс-әрекеттің
мотивтері, әлеуметтік қажеттіліктер.
2. Белсенділік аумағы: интерналдылық, инициативтілік, өзіне-өзі сенімділік,
өзін-өзі таныту.
3. Тұлғаның құндылықтық-мағыналық аумағы: құндылықтық бағдарлар, ... мен ... – асыл ... үлгі ... ... Өзін-өзі тану
Сыныбы:
Пән мұғалімі:
Тақырыбы: «Мейірімділік – асыл қасиет»
Мейірімділікті анадан үйрен. ... ... ... ... «қайырымдылық» құндылықтары туралы
түсініктерін кеңейту.
Міндеттері: мейірімділіктің адам өміріндегі маңыздылығын түіндіру;
- өзара сыйластық қарым-қатынастарын дамыту;
- ... ... ... ... ... ... жүрекшенің үлгісі.
Шаттық шеңбері: Мұғалім балаларга шеңбер құрып тұруды ұсынады:
- Балалар, ортаға шеңбер құрып тұра ... ... жылы ... ... шуағын төгіп тұрған күнге қарай қолдарыңды созыңдар.
Күлімдеп күн бүгін (қолдарын көтереді.)
Қарады маған да. (қолдарын кеуделеріне қояды.)
Күлімдеп күн ... ... ... қарайды)
Қарады саған да
Шуақпен төгіп нұр.
Мұғалім оқушыларды жаңа сабақтың тақырыбымен таныстырады:
— Біз бүгінгі ... ... ... ... бірі ... ... ... бір-біріне деген мейір шапағаты -әдептілік
белгісі.
Тыныштық сәті (Үнтаспадан арнайы әуен естіледі) Балаларға мейірімділік
сезімін сезіндіру мақсатында тыныштық сәті ұйымдастырылады.
Оқулықпен жұмыс. Әңгімелеу ... ... пен ... ... ... ... ... әңгімелеу жұмысы
ұйымдастырылады. Оқулықтағы мәтінді оқушы әңгімелейді.
Оқушылардың мейірімділік туралы пікірлері әңгіме мазмұны бойынша ... ... ... тыңдалады.
• Сары тауық өз балапандарын ... ... ... ... Сары ... өз ... ... қалай көрсете білді?
• «Күн ашылып, ана жүрегіндей жадырады» дегенді қалай түсінесіңдер?
• Ал ... ... ... ... ... ... ... біреуге мейірімділік танытқан кезде қандай сезімге бөлендіңдер?
Балалардың жауаптары тыңдалады.
Дәйексөз
Әңгіме мазмұны бойынша туған ойлар дәйексөзбен түйінделеді.
Мұғалім тақтаға «Мейірімділікті анадан ... ... ... ... ... және оның мәнін түсіндіреді. Ана - халық үғымында ... ... ... ... иесі ... ... ... Ана. Ал барлық
нәрсенің дүниеге келуі үлкен мейірім мен шапағаттан пайда болады.
Табиғаттың барлық ... ... ... ... сондықтан. Адамның да ананың
кіршіксіз мейірінен берілген мейірімділігін сақтап қалуы өз ... ... ... ... ... ... болуға дағдыландыру үшін «Мейірімді жүрек» атты ойын
ұйымдастырылады. Әр бала ... ... оның ... ... ... ... ... ұсынады. Мысалы, Сен мейірімдісің!; Сен
кішіпейілсің!; Сен әдемісің!; Сен қайырымдысың!; Сен ізеттісің!
Үй тапсырмасы
Бірінші тапсырма: Дәптерде берілген ... ... бос ... ... ... ... тақырыбында өздері жасаған ізгілік істері
туралы шағын әңгіме құрастырып жазады.
Екінші тапсырма: Әңгімені оқып, мәтін мазмұнында берілген ... ... өз ... сіңіре біліндер.
Жүректен-жүрекке
Сабақ соңында балалар адамдарға, айналасына мейірімді екендіктерін жылы
сөздері арқылы білдіреді. Кімнің немесе ненің мейірімді екендігін ... ... ... ... Күлімдеген күн ... ... ақ қар ... Таза ... су ... Бәрімізді көтеріп түрған жер мейірімді!
- ... анам ... ... әкем ... ... әжем мейірімді!
Қорытынды
Қорыта айтқанда, өзін-өзі тану – бұл өзін тану мен тұлғалық,
интеллектуалдылық ерекшеліктері және қасиеттері, ... ... ... , өз ... ... бір ... қабылдау процесі.
Өзін-өзі тану өзіндік сана құрылым компонент ... ... ... ... аймағына және саласына сана, бейсана, адамның сыртқы және ішкі
дүниесіндегі әрекет, тұлғаның позитивті сәйкестілігінің ... ... ... ... ... ... өзін-өзі жетілдіру мен өзін-өзі
жүзеге асыруына ықпал етеді.
Әдебиеттер тізімі:
1. С.А. ... Адам ... және ... ... ... тану теориясы
мен практикасы. (Алматы, 24 желтоқсан 2007ж) – Алматы: «Бөбек»
2. Зейгарник Б.В. Теории личности в зарубежной психологии./ Б.В. ... М.: ... ... ... 1982. – 179 ... ... Р.С. Практическая психология. / Р.С. Немов. Познай себя, -М.,
1999. - 378 с.
4. Кондратьева С.В. ... ... и его роль в ... дис. ... ... ... ... - Л., 1979. – 36 с.
5. Десен Л.Н. Некоторые социально-психические особенности школьников
юнешеского возраста // Вопросы ... 1973. № 2. 99 - 104 ... ... В.Г. ... самопознания и саморазвития. / В.Г. Маралов - М.:
Издательский центр «Академия», 2002. – 256 с.
7. Майерс Д. ... ... / Д. ... -Спб: ... 1999. – ... Джакупов С.М. Экспериментальные исследовния этнических предубеждений //
Теоретические и прикладные проблемы социолизации личности: Межвузовский
сборник научных трудов. Часть ІІІ. / Под.ред. С.М. ... ... ... ... ... А.А. О смысле жизни человека, его акме и взаимосвязи между ними
// Мир психологии, 2001. № 2.- 54-58 ... ... В.В. ... себя и ... к себе в ... самосознания
личности: Автореф. дис. ... / В.В. Столин. -М., 1985. – 37 ... ... Ю.М. ... и ... ... / Ю.М. ... -М:
Просвещение. 1987. - 101 с.
12. Психология. Учебник. / Под ... ... -М: ... 2001. -
584 с.
13. Крогус Н.В. Взаимообусловленность познания ... друг ... ... в ... ... // ... межличностного
познания. -М., 1981. - 66-80 с.
14. Кондратьева С.В, Галузо П.Р. ... ... ... ... на
характер общения подросков / Общения и развитие психики. - М., 1988. 116-
123 с.
15. Лоренц К. ... так ... зло / К. ... - М., 1994. - 257 ... ... «Жасstar», №4 (18), октябрь-декабрь 2008 ж.
17. Абульханова К.А. Психология и ... ... ... ... –М: ... ... ... 1999.
-224 с.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Маркетинг және менеджмент негіздері17 бет
Өзін-өзі тану пәні туралы мағұлмат6 бет
"тұлға"3 бет
12 жылдық білім беру жүйесінде мектепалды даярлау114 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
«Өзін-өзі тану» пәнін оқыту әдістемесінің ерекшеліктері19 бет
Адамдарды тануға ұсынуды жүргізуді тактикалық - криминалистикалық қамтамасыз ету55 бет
Адамның сана сезімінің қалыптасуы туралы10 бет
Азаматтық iс жүргiзудегi сот бұйрығы32 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығының жалпы сипаттамасы70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь