Сот билігінің ұғымы

ЖОСПАР

І. Кіріспе
Қазақстан Республикасының сот жүйесі және құқық қорғау
органдары туралы жалпы түсініктеме ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.6

ІІ. Негізгі бөлім
1. Қазақстан Республикасының соттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6.18
Сот билігінің ұғымы.
Сот төрелігі және оның принциптері.
Сот жүйесінің негізгі буыны және орта буыны.
2. Сотта және аралық соттарда азаматтық істерді қарау
және шешу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19.32
Азаматтық сот жүргізудің жалпы сипаттамасы.
Аралық сот қызметінің тәртібі және оның шаруашылық дауларды шешудегі рөлі.

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
Кіріспе
Қолданылып жүрген заңдарда «құқық қорғау органдары» деген ұғым жоқ. Практикада қалыптасқан және нормативтік құжаттар мен нормативтік емес сипаттағы әртүрлі құжаттарда қолданылатын бұл ұғым әдетте қылмыстарға және өзге де құқық бұзушылықтарға қарсы күрес жүргізетін мемлекеттік органдар үшін жалпылама болып табылады.
Құқық қорғау қызметін құқық қатынастары субъектілерінің санасы мен мінез-құлқына заң жүзінде ықпал ету шараларының көмегімен құқықтық нормаларды сақтау және дұрыс қолдану жағдайларын қамтамасыз ету жөнінде заңға және белгіленген рәсімге сәйкес жүзеге асырылатын қоғамдық-пайдалы қызмет деп сипаттауға болады.
Құқық қорғау қызметіне тән белгілер:
құқық қорғау міндетінің болуы;
құқық қатынастарының субъектілеріне ықпал етудің арнаулы заңдық шараларын қолдану;
заңмен қатаң түрде регламенттеу;
белгіленген рәсім-іс жүргізу тәртібі болып табылады.
Белгілерін негізге ала отырып, құқық қорғау қызметін басқа қызмет түрлерінен ажыратуға болады. Мысалы, республикалық «Барлау» қызметінің негізгі міндеті - еліміздің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында сыртқы барлауды ұйымдастыру мен жүргізу, сондықтан оның құқық қорғау қызметінің бірқатар белгілері (заң негізінде қызметті қатаң регламенттеу, билік сипатындағы өкілеттік беру) болғанымен де, ол құқық қорғау органы емес.
Құқық қорғау қызметінің мақсаты - құқықпен міндетті қорғау олардың қолданылу пәрменділігін қамтамасыз ету, нормаларды сақтау және олардың сақталмағаны үшін жауапкершілік шараларын қолдану. Міндеттер айқындалған соң оның негізгі бағыттары (нысандары):
конституциялық бақылау;
сот төрелігі;
прокурорлық қадағалау;
әділет органдарының қызметі;
қылмыстық қудалау;
адвокатура органдарының қызметі болып бөлінеді.
Конституциялық бақылау елдің бүкіл аумағында Қазақстан Республикасы Конституциясының барлық заңдардан, заңдарға тәуелді және өзге де нормативтік құқықтық актілерден үстемдігін қамтамасыз ету болып табылады. Оны Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесі жүзеге асырады.
Сот төрелігі құқық қорғау қызметі жүйесіндегі іргелі негіз болып табылады. Ол құқық туралы даулардың көпшілігін шешуді, көптеген заңдық мәселелерді анықтауды қамтамасыз етеді, көбінесе заң жүзіндегі жауапкершілік шараларын қолдауға байланысты мәселелерде соңғы саты болады. Мысалы, алдын ала тергеу органдарының қылмыс жасаған адамды қылмыстық жауапқа тартуы тек сот органдарында ғана қисынды аяқталады. Лауазымды адамдар мен заңды тұлғалардың әрекеттеріне сотқа шағым беріліп, дау айтылуы мүмкін.
Прокурорлық қадағалау да құқық қорғау қызметінің маңызды нысаны, өйткені ол Республика аумағында заңдардың, Қазақстан Республикасы Президенті жарлықтарының және өзге де нормативтік-құқықтық актілердің дәл әрі бірыңғай қолданылуына, жедел-іздестіру қызметінің, анықтау мен алдын ала тергеудің, әкімшілік және атқарушы іс жүргізудің заңдылығына жоғары дәрежеде қадағалауды жүзеге асыру болып табылады.
Әділет органдарының қызметін, сөз жоқ, құқық қорғау қызметіне жатқызу керек, өйткені бұл органдар құқықтық нормалардың қалыпты жұмыс істеу режимін сақтау жөніндегі міндетті жүзеге асырады, қылмыстық істер жөніндегі сот шешімдерін орындау мәселелерін шеше отырып, сот төрелігі міндеттерін іске асыруға тікелей жәрдемдеседі. Олардың жекелеген
Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Алексеев. Теория права. 1994.
2. Закон РК. Алматы. 1999.
3. Бекбергенова И.А. Правоохранительные системы. 2000.
4. Булгакова Д.А. Заң әдебиеті. 2004.
5. Давид Рене, Жорре-Спинози Камилла. Основные правовые системы современности. 198.
6. Жолмухамбетов. Сот реформасы. Заман туралы. //Халық Кеңесі. 1993ж.
7. Излев Ю.В. Лошка для юристов. 2001.
8. Кереев Д. Закон и правосудие. 2000.
9. Кудрявцев. Социальные отношения. 1989.
10. Мәдиев Қ. Сот әділдігі судьяға сый. 1996.
11. Омарханұлы Қ. Сот үкімі қалай жазылуы керек? 1985.
12. Омиров И. Заң. 2006.
13. Пиголкина. Язык закона. 1990.
14. Поздеев. Құқық пен қазылық тарихындағы тұлғалар. Алматы, 1996.
15. Столяренко А.И. Юридическая педагогика. 2000.
16. Шахвастова И. Защита прав граждан Казахстана. 2000.
        
        Жоспар
І. Кіріспе
Қазақстан Республикасының сот жүйесі және құқық қорғау
органдары туралы жалпы
түсініктеме....................................................3-6
ІІ. Негізгі ... ... ... Сот ... ... ... және оның принциптері.
. Сот жүйесінің негізгі буыны және орта буыны.
2. Сотта және ... ... ... ... қарау
және
шешу...................................................................
...................19-32
. Азаматтық сот жүргізудің жалпы сипаттамасы.
. Аралық сот қызметінің тәртібі және оның ... ... ... ... ... ... ... органдары» деген ұғым
жоқ. Практикада қалыптасқан және ... ... мен ... емес
сипаттағы әртүрлі құжаттарда қолданылатын бұл ұғым әдетте ... ... де ... ... ... күрес жүргізетін мемлекеттік органдар
үшін ... ... ... ... ... ... қатынастары субъектілерінің санасы мен
мінез-құлқына заң жүзінде ықпал ету шараларының ... ... ... және ... ... ... қамтамасыз ету жөнінде
заңға және белгіленген рәсімге ... ... ... қоғамдық-пайдалы
қызмет деп сипаттауға болады.
Құқық қорғау қызметіне тән белгілер:
құқық қорғау міндетінің болуы;
құқық қатынастарының ... ... ... ... заңдық
шараларын қолдану;
заңмен қатаң түрде регламенттеу;
белгіленген рәсім-іс жүргізу тәртібі болып табылады.
Белгілерін негізге ала ... ... ... ... ... қызмет
түрлерінен ажыратуға болады. Мысалы, республикалық «Барлау» қызметінің
негізгі міндеті - еліміздің қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... мен ... ... оның ... ... қызметінің
бірқатар белгілері (заң негізінде қызметті қатаң регламенттеу, ... ... ... ... де, ол ... ... ... емес.
Құқық қорғау қызметінің мақсаты - құқықпен ... ... ... ... ... ету, нормаларды сақтау және ... үшін ... ... қолдану. Міндеттер айқындалған
соң оның негізгі бағыттары (нысандары):
конституциялық бақылау;
сот төрелігі;
прокурорлық қадағалау;
әділет органдарының қызметі;
қылмыстық қудалау;
адвокатура органдарының қызметі болып ... ... ... бүкіл аумағында Қазақстан Республикасы
Конституциясының ... ... ... ... және өзге ... ... ... үстемдігін қамтамасыз ету болып табылады.
Оны Қазақстан Республикасының ... ... ... ... төрелігі құқық қорғау қызметі жүйесіндегі іргелі негіз болып
табылады. Ол ... ... ... ... шешуді, көптеген заңдық
мәселелерді анықтауды қамтамасыз ... ... заң ... ... ... ... мәселелерде соңғы саты болады.
Мысалы, алдын ала тергеу органдарының қылмыс жасаған ... ... ... тек сот органдарында ғана қисынды аяқталады. Лауазымды
адамдар мен заңды ... ... ... ... беріліп, дау айтылуы
мүмкін.
Прокурорлық қадағалау да құқық қорғау ... ... ... ол ... ... заңдардың, Қазақстан Республикасы
Президенті жарлықтарының және өзге де нормативтік-құқықтық ... ... ... ... ... қызметінің, анықтау мен алдын
ала тергеудің, әкімшілік және атқарушы іс ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Әділет органдарының қызметін, сөз жоқ, құқық қорғау қызметіне жатқызу
керек, ... бұл ... ... ... ... ... ... сақтау жөніндегі міндетті жүзеге асырады, қылмыстық істер жөніндегі
сот шешімдерін орындау мәселелерін шеше отырып, сот ... ... ... ... ... ... ... қызметтері,
бөлімшелері азаматтық құқықтар мен фактілерді куәландырумен (нотариаттың
жылжымайтын мүлік агенттігінің, АХАЖ ... ... ... заң ... ақылы қызмет көрсетуді жүзеге асыру құқығын
лицезиялау) айналысады.
Қылмыстық қудалау құқық бұзушылықтың әлеуметтік ең қауіпті түрлері -
қылмыстарға ... ... ... Ол ... табу мен ашу, ... ... ... әшкерелеу және оларды қылмыстық жауапқа тарту
жөніндегі шараларды жүзеге асырудан көрінеді.
Адвокатуралық қызметі көмек сұраған азаматтар мен ... ... ... ... ... құқықтық қорғауды қамтамасыз етуге тиіс, ондай
көмек, мысалы, ... ... және өзге де ... бойынша олардын
мүдделерін білдіру, негізсіз қылмыстық қудалаудан қорғау және т.б. ... ... ... ... ... бір ... ... құқық қолдану
субъектілеріне тән, бірақ ол біреулер үшін негізгі, ... үшін ... ... ... ... Құқық пен қоғамдық ... ... ... ... ... үстемдік ететін, кейде бірден-
бір міндеті болатын органдарды арнайы құрады. Мысалы, прокуратура заңдардың
дәл әрі бірыңғай қолданылуын ... ... ... қылмыс жасаған
адамдарды қылмыстық қудалауды жүзеге асырады, сот органдарында мемлекеттің
мүделлерін білдіреді. Ал құқық қорғау шараларына қатысатын ... ... ... ... Үкімет олар сияқты емес, өйткені олардың негізгі
міндеттері ... заң ... және ... ... ... ... нормалардың сақталу мен дұрыс қолданылу жағдайларын қамтамасыз ету
жөнінде арнаулы өкілеттік берілген, құқық қорғау міндеттері ... ... ... ... органдары деп түсіну керек. Мәселен, Конституциялық
Қеңесті, сотты, прокуратураны, юстицияны, адвокатураны, ... ... ... ... ... мен ... ... болады.
Егер алғашқы бес мекеме дербес, тәуелсіз құрамалар болса анықтауды және
жедел-іздестіру қызметін жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... ... едәуір кең көлемді өкілеттік
тобы бар басқа да мемлекеттік органдардың ... ... ... ... және ішкі ... ... олардың құқық қорғау
шараларымен айналысатын бөлімшелерінің басқа құрамалар арасында ... ... ... бар ... ... толығымен құқық қорғау ... ... ... құқық қорғау органдары ауқымының олардың құзыреті мен
міндеттерінің үнемі өзгеріп отыратынын атап ... жөн. ... пен ... ... ... ... 1995 жылғы 30 тамыздағы жаңа Конституциясының 3-бабы
мемлекеттік биліктің ... және оның заң ... ... ... ... тармақтарына бөлінуін, сондай-ақ тежемелік әрі тепе-теңдік
жүйесін пайдалана отырып, олардың өзара іс-қимыл жасауын ... ... ... ... сот билігін нығайту процесі шынайы көрініс таба бастады. Бұл
тәуелсіз судьялар корпусының тәуелсіз болуына жағдай жасаудан, судьялар ... ... ... ... ... ... ... үшін
жауапкершілік белгілеуден, сот өкілеттігін айтарлықтай кеңейтуден айқын
байқалды. Әсіресе азаматтардың конституциялық ... мен ... ... бар ... ... ... және ашумен шұғылдануға
жұмылдырылған құқық қорғау органдары ... ... ... бақылауға соттар біртіндеп өкілеттік алуда. Мәселен, тұтқынға
алу және күзетпен ұстау сотқа шағымдануы мүмкін ... ... ... ... Республикасының соттар
Сот билігі деп соттар жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ету мүмкіндігі мен қабілетін айтамыз.
Сот билігі Қазақстан Рсспубликасының атынан жүзеге асырылады және оның
мақсат-міндеті азаматтар мен ұйымдардың ... ... мен ... ... ... ... ... өзге де
нормативтік-құқықтық актілерінің, халықаралық шарттарының орындалуын
қамтамасыз ету. Ол осылардың ... ... ... ... мен ... болады.
Соттар шешімдерінің, үкімдері мен өзге де қаулыларының республиканың
бүкіл аумағында міндетті күші болады, оларды орындамау, сол ... ... өзге де ... заң ... ... әкеліп соғады
(Конституцияның 76-бабы, "Қазақстан Республикасының сот жүйесі ... ... ... 2000 ж. 25 желтоқсандағы заңның 1-бабы).
Сот билігі сотта іс ... ... ... және ... өзге де нысандары арқылы жүзеге асырылады (Конституцияның 76-
бабы, заңның 1-бабы). Сот білігінің Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... соттар болып саналады.
Құқық қорғау қызметінің жүйесінде сот төрелігі орталық орын алады. Оны
соттар мемлекеттік ... ... ... ... және ... тәртіп пен рәсімді сақтай отырып, қылмыстық, азаматтық және
өзге де істерді қарау мен шешу ... ... ... ... деп түсіну
керек.
Сот төрелігі конституциялық принциптерге - сот қызметін ұйымдастырудың
және реттеудің мәні мен ... ... ... ... ... мен
ережелеріне сәйкес жүзеге асырылады.
Оған құқық қорғау қызметінің барлық жалпы принциптері жатады.
Бұған қоса, оның тек қана өзіне тән ... бар, ... Сот ... тек сот қана ... ... ... Конституциясы 75-бабының 1 тармағы). Ол
мыналардан көрініс ... ... ... жатқызылған істерді ешқандай басқа
органдар қарай алмайды;
сот құзыретін, оның юрисдикциясының аясын, сот ісін ... ... ... заң ... және оны ... өз ... өзгерте алмайды;
қандай да бір атаумен ... ... ... ... ... ... ... жасағаны үшін кінәлі деп табуға тек соттың ғана құқығы
бар;
қылмыстық жаза тағайындауға тек ... ғана ... ... ... тек жоғары тұрған сот қана белгіленген тәртіп бойынша
бұзуы мүмкін.
2. ... сот ... ... ... ... тәуелсіз және Конституция
мен заңға ғана бағынады (Қазақстан Республикасы Конституциясы ... ... ... Сот ... іске ... ... ... қызметіне
қандай да болсын араласуға жол ... және ол заң ... әкеп ... ... ... ... судьялар есеп бермейді.
Бұл принциптің мәні сотқа бөгде біреулердің ... ... да ... ... өзге де ... ... ықпалсыз өз бетінше ... ... ... ... ... ... ... ұмтылу
болып табылады.
3. Сот төрелігі тараптардың тартысы және тең ... ... ... Қылмыстық қудалау, қорғау және қылмыстық істі сот арқылы
шешу бір-бірінен бөлінген және әртүрлі ... мен ... ... жүзеге асырылады. Мұның азаматтық процестердегі тараптарға да ... бар. Сот ... ... ... біреулердің сойылын соқпайды және
қандай да бір мүдделерді қолдамайды. Ол әділдік пен ... ... ... тараптардың процессуалдық міндеттерін орындауына ... ... ... ... ... жағдай жасайды. Тараптарға
(айыптаушы мен қорғаушы, талап иесі мен ... ... өз ... ... ... ... Олар дәлелдер тапсыру, қолдаухат
беру, наразылық білдіру, дәлелдерді тексеруге қатысу және сотта сөз ... ... ... ... Сот ... ... және наразылық
шағымы, сот үкімін бұзу ... ... ... ... қатысу
құқығын қамтамасыз етеді.
4. Қылмыстық істер бойынша да, ... ... ... да сот ... актілерін қайта қарау мүмкіндігіне жол береді. Сот ... ... ... ... ... ... ... айғақтар бойынша
шағым бершуі және наразылық келтірілуі мүмкін.
5. ... ... және ... емес ... ... ... азаматтар үшін сот төрелігі актісінің міндетті күші бар. ... ... сот ... ... ... ... ... орындалуға
тиіс.
6. Сот төрелігін жүзеге асыруда судья мынадай ережелерді басшылыққа
алады:
бір құқық бұзушылық үшін ... де ... ... ... әкімшілік
жауапқа тартуға болмайды;
өзіне заңмен көзделген соттылығын оның келісімінсіз ешкімнің өзгертуіне
болмайды;
сотгт әркім өз сөзін тыңдатуға құқылы;
ешкім өзіне-өзі, жұбайыңа ... және ... ... ... ... ... айғақ беруге міндетті емес;
қылмыстық заңды ұқсастығына қарап қолдануға жол берілмейді.
7. Сот төрелігінің кінәсіздік презумпциясы принципін ... атап ... Оның мәні ... ... ... заңды күшіне енген сот үкімімен
танылғанша, ол жасалған ... ... емес деп ... ... және ... қойылған міндеттері мен мақсаттарына
сәйкес орналасқан соттар жиынтығы сот ... ... ... ... ... 3 және 4 тармақтарына және "Қазақстан
Республикасының сот ... мен ... ... ... 2000 ... ... ... 3-бабына сәйкес, республикадағы сот жүйесін Жоғарғы
Сот және ... ... ... ... жататындар:
1) облыстық және соған теңестірілген соттар (Астана және республикалық
мәні бар қалалардың соттары, әскерлердің ... ... ... (қалалық) соттар, біріккен күштердің (гарнизондардың,
құрамалардың, армиялардың) әскери соттары.
Ешқандай орган, ... ... өзге адам сот ... мойнына алуға
хақысы жоқ. Қандай да бір атаумен арнаулы төтенше соттарды ... ... ... мамандандырылуы және осы мақсатпен:
экономикалық, салықтық, әкімшілік және өзге де ... ... ... ... ... тұтастық сипаттайды:
сот төрелігінің конституциялық принциптері;
заңдарда бекітілген сот ісін жүргізу нысандарында сот ... ... ... ... қолдануы;
соттарды құрудың тәртібі;
заңды күшіне енген сот шешімдерінің бүкіл Республика аумағында орындалу
жүйесі;
барлық соттарды республикалық бюджет есебінен қаржыландыру.
Сот ... ... ... үш ... бөлуге болады:
1) негізгі (аудандық, қалалық соттар, гарнизондардың, құрамалардың,
армиялардың әскери соттары);
2) орта (облыстық соттар, ... және ... ... бар
қалалардың соттары, әскерлердің әскери соттары);
3) жоғары (Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты). Сот ... ... ... ... ететін сот инстанциясы ұғымы да бар. Сот ... ... ... ... ... ал сот ... сатылары) шешілетін міндеттердің өзіндік ерекшелігін,
өкілеттілік ... мен ... ... сот ісін ... соған тән
ерекшеліктерін даралайды. Сот инстанциясы деген ұгымды сот істерін шешумен
байланысты (істің мәні бойынша ... ... ... осы ... ... негізділігін тексеру) қандай да бір сот функциясын атқаратын сот ... ... ... соты деп ... және сол іс ... ... шешім
қабылдайтын сотты айтады. Ондай сот аудандық, облыстық ... ... ... мүмкін.
Екінші инстанция соты деп бірінші инстанция соты ... ... ... мен ... тексеретін сотты айтады
(апелляциялық инстанция).
Апелляциялық ... деп, ... ... ... ... ... ... шешімдеріне және қаулыларына апелляциялық шағымдар және
наразылықтар бойынша істер қарайтын екінші инстанция сотын айтады.
Бұлардан ... ... ... бар - ол ... сот
инстанцияларының заңды күшіне ... сот ... ... ... ... ... қадағалау ретінде іс қарайтын сот.
Сот жүйесінде сот төрелігін ... ... ... негізгі буынға -
аудандық (қалалық) және ... ... ... Олар ... ... ... ... әкімшілік құқық бұзушылық материалдарын және
басқаларын қарайды.
Мәселен олар заң бойынша ... ... ... ... ... қоспағанда, бірінші инстанция бойынша қаралатын істердің бәрін
қарайды.
Негізгі буынның соттары істерді жеке өзі қарайды.
Ауданда, ... ... ... қалаларды қоспағанда) қалалық
ауданда аудандық (қалалық) сотты сот әкімшілігі жөніндегі ... Сот ... ... ... ... ... ... құрады және таратады. Президент бірнеше
аудандарға және ... бір сот құра ... ... ... ... құрылуы мүмкін.
Аудандық (қалалық) сот төрағадан және тұрақты судьялардан тұрады. Егер
штат бойынша ... ... бір ғана ... ... ... ол ... ... (бірқұрамды сот) өкілеттігін де қоса атқарады. Судьялардың жалпы
санын Президент ҚР-сы Жоғарғы Сотының жанындағы ... ... ... ... ... Сот ... судьялардың жұмысына
аға судья басшылық етеді.
Аудандық (қалалық) соттың төрағасы судьяның және сот ... ... қоса ... ... ... ... ... болмаған жағдайда, оның
міндетін атқару осы сот төрағасының өкімімен осы сот ... ... ... 9 ... 2 тармағы).
Судьялардың қалыпты жұмысын қамтамасыз ету үшін аудандық сотта ... оның штат ... сот ... ... бойынша облыс соттарының
әкімшілігі белгілейді (заңның 7 бабының 2 тармағы). Бұлардан басқа ... ... ... сот отырыстарының хатшылары, ... сот ... сот ... ... ... соттар және оларға теңестірілген астананың және республикалық
маңызы бар қалалардың соттары, Қазақстан Республикасы ... ... орта буын ... ... ... Олар ... апелляциялық және
қадағалау инстанцияларының соттары ... ... ... ... ... заңмен белгіленген жағдайларда, жаңадан ашылған ... ... ... қарайды.
Бірінші инстанция соты ретінде олар, мәселен, аса ауыр жағдайда кісі
өлтіру, ... ... ... жасау, террорлық, баскесерлік, жаппай
тәртіпсіздік туралы қылмыстық ... ... өз ... ... күрделі және маңызды азаматтық істерді қарайды.
Мұнымен қоса, орта буындағы соттар ... ... ... ... ... буын соттары апелляциялық тәртіппен қылмыстық және азаматтық істер
бойынша шағымдар мен ... ... ... буын соттары қараған
істерді қарайды.
Бұл соттар қадағалау инстанциясы ... ... ... ... ... заңдылығы мен негізділігін тексереді, жаңа ашылған жағдаяттар
бойынша істерді қайта қарайды.
Мұнымен қоса, орта буын ... сот ... ... ... сот ... ... ... өзіне заңмен берілген
өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
Орта буын соттарын сот әкімшілігі жөніндегі Комитеттің ҚР-сы Жоғарғы
Соты ... ... ... ... ... ... ... таратады. Облыстық соттар судьяларының жалпы санын ҚР-ның Президенті
бекітеді.
Орта буын ... ... сот ... ... және ... ... ... қылмыстық және азаматтық істер ... ... ... ... отырысы.
Облыстық соттың азаматтық істер жөніндегі алқасы мен қылмыстық істер
жөніндегі алқасын - ... ... ал ... ... сот төрағасы
басқарады. Әрбір алқадағы судьялар саны сот ... ... ... отырыста белгіленеді.
Қадағалау алқасы осы соттың жалпы отырысыңда жасырын дауыс беру арқылы
судьялардың жалпы ... ... ... жыл ... ... ... ... шағымдар мен наразылықтар, сондай-ақ жаңа ашылған мән-
жайлар бойынша қадағалау тәртібімен істер қарайды.
Орта ... сот ... ... ... ... және ... жұмысын
ұйымдастырады.
Орта буын соттарының аппараттары негізгі буын соттарының аппараттарына
ұқсас.
Жоғарғы сот – сот жүйесінің жоғары буыны болып табылады.
Қазақстан Республикасының ... Соты ... ... ... жатқызылған азаматтық, қылмыстық және өзге істер бойынша жоғары
сот органы болып табылады, ... ... іс ... нысындарында
олардың қызметін қадағалауды жүзеге асырады және сот ... ... ... ... сот ... сот ... төрағаларынан және судьялардан
тұрады.
Жоғарғы соттың органдары:
1) Қадағалау алқасы;
2) азаматтық істер жөніндегі алқа;
3) қылмыстық істер жөніндегі алқа;
4) соттың ... ... алқа ... ... ... және ... алқасының құрамына
судьялар сайлайды;
2) сот практикасын зерделейді және оны ... ... ... соттарының сот төрелігін іске ... ... ... ... ... сот ... заңдардың қолданылу мәселелері ... ... ... ... ... ... сот ... төрағаларының және уәкілетті орган басшысынын
хабарламасын тыңдайды;
5) Қазақстан ... ... ... 2 ... ... ... ... облыстық сот төрағасы мен облыстық сот алқасының төрағасы мен
судьясы ... бос ... ... ... және ... береді;
7) Жоғаргы Сот Төрағасының ұсынуы бойынша жалпы отырыс хатшысын және
ғылыми-консультациялық кеңестің құралын бекітеді;
8) заңда көзделген басқа да ... ... ... Жалпы отырыс
оған Жоғарғы Сот судьялары жалпы санының кем дегенде үштен ... ... ... ... ... Соттың азаматтық істер жөніндегі алқасы мен қылмыстық істер
жөніндегі алқасын - алқа ... ал ... ... ... ... басқарады. Әр алқадағы судьялар саны Жоғарғы Сот ... ... ... ... белгіленеді. Қадағалау алқасы Жоғарғы
Соттың отырысында жасырын дауыс беру ... ... ... санының
көпшілік даусымен жыл сайын сайланатын судьяларынан тұрады. Азаматтық істер
жөніндегі алқа және қылмыстық істер жөніндегі алқа ... ... ... ... ... ... Жоғарғы Сот Төрағасы белгілейтін
судьялардан тұрады.
Жоғарғы Соттың жанынан ғылыми-консультативтік кеңес құрылады. Ол ... ... Сот ... ... қаулылары жобасының және
өзге де құжаттардың практикасын зерттеу мен ... ... ... ... ... арналған кеңесші орган болып
есептеледі.
Жоғарғы Соттың өз аппараты бар, ол консультанттарды, инспекторларды,
сот алқаларының хатшыларын ... ... ... ... ... сот билігін жүзеге асырушылар болып
табылады. Оларға ... ... сот ... ... ... кең
өкілеттіктер берілген.
Судьялардың қызметі билік өкілеттіктерін іске асырумен байланысты
болғандықтан, ол лауазым ... ... ... ... Мәселен,
заң бойынша аудандық (қалалық) сотқа тек мыналар ғана ... бола ... ... ... кір ... ... ... жасқа толғандар;
заңгерлік жоғары білімі барлар;
заңгерлік мамандығы бойынша кемінде 2 жылдық стажы барлар;
біліктілік емтиханын ойдағыдай тапсырғандар және ... ... ... ... ... ... ... тұрған соттың судьялары бола алады.
Мамандығы бойынша кемінде 5 жыл жұмыс стажы бар, оның екі ... ... ... ... және ... ... судья
болып істеген заңгер;
біліктілік емтиханын тапсырған және Жоғарғы Сот ... ... ... ... сонымен қатар, әскери қызметкер болуға тиіс.
Жас мөлшері Конституцияға сәйкес белгіленеді және 60 жастан ... ... ... бұл ... 5 ... ... уақытқа ұзартылуы
мүмкін.
Жоғарғы Соттың, сот алқаларының төрағаларын және Жоғарғы Сот ... ... Сот ... ... ... ... ... Сенат сайлайды.
Облыстық және оларға теңестірілген соттардың, сот ... және осы ... ... ... Сот Кеңесінің кепілдемесі
бойынша Президент тағайындайды. Сот ... ... ... және ... ... ... ... тағайындайды.
Заң судьялар үшін белгілі ... ... ... ... ... ... болуға;
ғылыми-оқытушылық немесе өзге де ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға;
коммерциялық ұйымдардың басшы органының немесе бақылау кеңесінің
құрамына енуге;
партия, кәсіптік одақтар ... ... да бір ... партияны қолдауға немесе оған қарсы шығуға.
Судьяның өкілеттігін тоқтата тұруды, оны қызметтен босатуды және
тәртіптік ... ... заң ... ... ... ... Осыған орай, әртүрлі оқуға және өзінше түсіндіруге жол
бермеу мақсатында, бұл үшін ... ... ... ... ... ... рәсімдеудегі мұндай ... ... ... күшейте түседі.
Мәселен, ''Қазақстан Республикасының сот жүйесі мен судьяларының
мәртебесі туралы" заңның 33-бабына ... мына ... ... ... ... ... ... жерінде қолға түскен немесе ауыр қылмыс жасағаны үшін
қылмыстық жауапқа тартылған ... ... ... ұстауға немесе оны
қылмыстық жауапқа тартуға немесе тұтқынға алуға келісім берілгенде;
2) ... ... ... ... ... ... мәжбүрлеу
шараларына ұйғарылған немесе әрекет қабілеттілігі шектеулі деп танылғанда;
3) судья сот ... ... ... ... деп ... ... ... кандидат болып тіркелгенде. Судья қызметінен
босатылады (заңнын 34-бабы)
1) өз қалауы бойынша;
2) денсаулығына байланысты;
3) осы судьяға айыптау ... ... ... ... өз ... есеп бермейді және бақылауға алынбайды, алайда
заңда белгіленген жағдайларда олар тәртіптік жауапкершілікке тартылады.
Қазақстан Рсспубликасы Президентінің 1997 ... 12 ... ... ... ... ... ... алқасы,
облыстық және соларға теңестірілгсн тәртіптік алқалар туралы" Ереже
бекітілді. ... ... ... ... ... алқасы -
облыстық және соларға теңестірілген ... ... ... ... ... ... ... органдар болып табылады
және оларға тәртіптік жаза ... ... ... ... ... судьялардың сот төрелігін шығарудағы тәуелсіздік принципін
ұстанады.
2. Сотта және аралық соттарда ... ... ... ... ... ... ... нығайтуда үлкен рөл атқарады, құқық
бұзушылықпен белсенді ... ... ... ... пен ... қорғайды. Өзінің барлық қызметінде адамдарды заңдарды бұлжымай
сақтауға ... ... ... бір түрі ... ... ... орындайтын
азаматтық сот жүргізу ісі болып табылады. Ол ... ... ... ... қорғау шаруашылық пен жеке меншік жүйесін, саяси,
еңбек, баспана және азаматтардың басқа да жеке әрі ... ... ... сондай-ақ мемлекеттік кәсіпорындардың, мекемелердің,
кооперативтердің, қоғамдық ... ... ... ... қорғау
мақсатындағы азаматтық істерді шапшаң, дұрыс қарап шешу жатады.
Азаматтық сот төрелігі сот ... ... ... ... кооперативтер мен басқа да қоғамдық
ұйымдардың құқықтары мен ... ... ... ... ... ... шешім шығаруды жүзеге асырады.
Азаматтық сот жүргізу ісінде әділетті заңдылықтың азаматтың сот арқылы
қорғануы, заңдылықтың тек сот арқылы іске ... ... заң және ... теңдігі, істі қараудағы алқалылық, соттардың тәуелсіздігі ... тек ... ғана ... ұлттық тіл, сот жүргізудің жариялылығы
тәрізді конституциялық негіздерге сүйену басты орында ... ... ... ... ... мәні кез ... адам және
ұйым заңдық тәртіппен белгіленген ... ... ... бұзылып
немесе аяққа тапталған жағдайда қорғану үшін ... ... ... ... қана сот ... ... сот төрелігі принципі дегеніміз: сот
төрелігі соттың ерекше компетенциясы екендігін білдіреді. Бұл ... ... ... ... барлық жағдаяттарын дұрыс анықтауға,
сөйтіп дәлелді шешім шығаруға зор маңызы бар. Конституцияның 75-бабында
былай айтылған: ... ... сот ... тек сот қана жүзеге
асырады. Бұл айтылған Ереже ... ... ... ... ... объективті түсіндіруді қамтамасыз етуде, ол жөнінде негізделген
шешім шығаруда маңызды орынға ие.
Заң мен сот ... ... ... ... істер бойынша сот
төрелігін іске асыруда ешкімге де ... ... ... ... ... және ... жағдайларына, нәсілдік ерекшелігі және
ұлтына, жынысына, біліміне, тіліне, дінге қатысына, кәсібінің тегі ... ... ... және ... ... ... заң мен сот
алдында барлық азаматтар тең. Бұл ... ... ... ... қорғалады,
оның алдындағы жауапкершілігі де бірдей, өз мүдделерін ... ... ... ... ... ... Бұл принцип
азаматтардын, құқықтарын толық ... ету үшін ... ... табылады.
Істі қараудың алқалылығы дегеніміз - барлық соттарда ең төменгі сатыда
азаматтық істерді қарау барысында ... ... ... ... тең құқықтарды пайдаланатын судья мен екі ... ... ... ... ... принцип. Халық
заседательдерінің істерді қарауға ... өте ... олар іс ... ... ... ... ... жасайды, өздерінің өмірлік
тәжірибелерін пайдаға асырады, өздері өкілдері болып табылатын ... мен ... ... ... да ... шешім қабылдануына
көмектеседі.
Құрамында соттың үш мүшесі бар істі бақылаушы қайта ... ... ... түрде қаралады. Істі алқалы ... ... сот ... ... ... соттың халықпен байланысын нығайтады.
Соттардың тәуелсіздігі және олардың тек заңға бағынуы ... ... ... ... ... ... ықпалын, әсерін жоққа шығару
деген сөз емес. Азаматтық істер заң ... ... ... ... ... және объективті зерделей отырып, жан-жақты негізделген
соттар мен халық заседательдерінің ішкі сезімінің негізінде ... ... ... ... ... ... маңызға ие.
Сот ісін жүргізудің ұлттық тіліне қатысты Азаматтық процессуалдық
кодекстің 8-бабы ... ... ... сот ... ... ... ал орыс немесе өзбек, ұйғыр ұлттары басым жерде орыс немесе өзбек,
ұйғыр тілдерінде жүргізіледі деп белгіленген. Сот ісі ... ... ... ана ... мәлімдеме жасау, түсініктемелер және айғақтар
беру, ... ана ... ... арыз жасау, сондай-ақ аудармашы қызметін
пайдалану құқығы қамтамасыз етіледі.
Сот ісін ... ... - істі ашық ... яғни ... ... ... ... құқық бұзушылармен күресте азаматтардың
белсенділігін нығайтуға ықпал ... ... ... әсер етіп ... ... ... ... шешім үшін сот ... ... ... ... ... бақылауға ықпалын
тигізеді.
Жабық сотты жүргізуге іске қатысушы ... жеке ... тән ... ... болуының алдын алу мақсатында, соттың себепті түрде анықтауы
бойынша рұқсат етіледі (АПК, 9-бап).
Азаматтық сот жүргізу ісінің, ... ... ... ... және т.б. принциптері бар.
Сот төрелігі дегеніміз - ... ... ... ... ... облыстық, қалалық соттардың, аудандық (қалалық) халық
соттарының, сондай-ақ Қорғаныс министрілігі ... ... ... Сот республиканың Жоғарғы Сот органы болып табылады ... ... ... ... ... Ол өз ісін сот ... ... заңдарды дұрыс және бірыңғай қолдануды қамтамасыз етуге,
азаматтарға тәрбиелік-профилактикалық ықпал жасауға жұмылдырады.
Жоғарғы Сот ... Сот ... ... әрекет жасайды. Ол - соттық
қадағалау тәртібінде іс қарау бойынша ең жоғарғы сот инстанциясы. Сондай-ақ
жаңадан ашылған жағдаяттар бойынша ... ... ... беруге
құқылы; Азаматтық істер жөніндегі сот алқасы аса маңызды азаматтық істерді,
қадағалау тәртібіндегі істерді және басқа мәселелерді бірінші ... сот; аса ... ... істерді, қадағалау тәртібіндегі істерді
және басқа мәселелерді бірінші ... ... ... ... сот ... аса ... ... инстанциядағы істерді, әскери
трибуналдардағы сот істерін, жоғары лауазым иелерінің ... ... ... ... ... ... және ... мәселелерді қарайтын
Әскери сот алқасы.
Республиканың Жоғарғы Сотында, сондай-ақ, істерді қадағалау тәртібімен
және басқа ... ... ... ... төрелігін дұрыс жүзеге асыру үшін сот істеріне ... ... ... сондай-ақ олардың соттылығын айқын белгілеудің маңызы
зор.
Азаматтық ... ... әр ... сот, шаруашылық істер жөніндегі
алқа және ... ... ... ... және ... да ... ... іске асырылады.
Бұл органдардың арасындағы құзыреттерді шектеу азаматтық ... ... ... деп ... ... кодекстің 15-бабында белгіленгендей, егерде
дауласушы жақтардың біреуі жеке азамат, ұжымшар немесе ... ... ... ... ... еңбек және басқадай ... ... ... ... ... ... ... қатынастардан туындайтын жекелеген ... ... ... ... ... ... ... Мысалы,
мемлекеттік және жергілікті салықтар мен алымдарды азаматтардан өндіріп
алуға байланысты әкімшілік органдардың әрекетіне ... ... және ... ... - сот ... ... ... шешуді ескере
отырып, әрбір нақты азаматтық істегі заңдық белгілердің жиынтығы. ... ... ... ... ... ... соттардың өз
арасындағы сот жүйесі құқықтылығының көлемін, ... ... ... ... ... ... Істі неғұрлым әділ шешу ... ... ... жері ... ... ұсынып, қарау
қабылданған.
Заң негізінде тиісті құқықтары мен міндеттері бар адамдардың ... ... ... және ... ... азаматтық сот жүргізу ісі
жүзеге асырыладьы Азаматтық процеске ... ... ... ... ... мекемелер, кәсіпорындар, кооперативтік
және қоғамдық ұйымдар немесе өзінің құқықгары мен басқа адамдардын ... ... үшін ... ... ... жекелеген азаматтар (мысалы,
коммуналдық шаруашылық органдарының тұрғын алаңды бөлу ісіне байланысты
қатысуы) бола алады. Іске ... куә, ... ... ... ... бола алмайды. Олардың процестегі рөлі - сотқа жағдаятты
түсіну барысына және дұрыс ... ... үшін ... ... процесте тараптар ретінде талапкер және жауапкер шығады.
Талапкер дегеніміз - ... ... ... ... ... ... адам. Жауапкер - өзіне арналған талап арызға байланысты сотқа
тартылушы ... ... ... ... кәсіпорындар, кооперативтік және
заңды тұлға құқығына ие қоғамдық ұйымдар талапкер және жауапкер бола алады.
Тараптар процесте құқықтың үлкен ... ие. ... де, ... ... ... ... ... Олар істің материалдарымен танысуға,
сот құрамы туралы арыз беруге, ... ... ... ... ... ... сот ... кез келген уақытында іске қатысушы
басқа ... ... ... ... беруге құзырлы, мәлімдеме
жасауға, сотқа ... және ... ... ... ... мәселелер бойынша өзінің дәлелдері мен ... ... ... мен анықтамасына шағым беруге және заңда көзделген
басқа да процестік әрекеттерге құқылы.
Заң тараптарды ... ... ... құқықтарды адал
пайдалануға міндеттейді (23-бап).
Үшінші жақтағы адамдар сот процесіне даулы мәселеге дербес ... ... ... ... ... Бұл жағдайда олар іске сот шешімінің
қаулысына дейін кірісіп, барлық құқықтарды пайдаланады және ... ... ... ... ... шығарғанша тараптардың, прокурордың немесе соттың ұсыныс
жасап, бастама білдіруімен талапкер жағында іске ... адам ... Сот өз ... бойынша жұмысқа қайта орналастыру ... ... атап ... өз өкімімен жұмыстан босату немесе басқа жұмысқа
ауыстыру ... ... ... иесінің жағында, яғни жауапкер
жағында ... ... іске ... ... ... қатысушысының процессуалды
құқықтары мен міндеттері берілген лауазым иесін бұлайша тарту жұмысшылар
мен қызметшілердің бұзылған ... ... ... ... мәселені
соттың толық, объективті шешуіне әсер етіп қана қоймайды, сонымен бірге
лауазым ... ... ... ... ... ... ықпал жасайды.
Түптеп келгенде, мұның бәрі осындай ... ... ... алу ... ... бас ... және оған бағынышты прокурорлар заңды
барлық органдар мен азаматтардың дәл және біркелкі орындауын ... ... ... кез ... ... іске ... кетуге құқылы.
Заң прокурордың қатысуын міндеттейтін іс шеңберлерін белгілеген (мысалы,
ата-аналық құқықтан айыру ісі бойынша).
Сот ... ісін ... ... ... ... ... яғни ... құқықтарын немесе заңды мүдделерін қорғау үшін сотқа жүгінуі болып
табылады. Талап-арыз беру ... ... ... арыз беру ... ... ... ... арыз беретін талапкердің аты-жөні, жауапкердің ... және ... ... мекендері, талапкер өз талабы мен дәлелдерін
негізге алатын, талапкердің айтқанын тиянақтайтын ... ... ... ... ... көрсетілуі тиіс. 126-бапқа сәйкес басқа да
мәселелер ... ... ... ... қарсы талап-арыз бергісі келген
жағдайда, сот оларға ондай мүмкіндік беруге міндетті:
Талапкердің заңды мүдделерін қорғау мақсатында сот ... ... ... атап ... ... ... мүлікті немесе ақша
сомасын тұтқындайды, осы бағытта заңда көзделген ... ... ... ... ... ... азаматтық істерді сот талқысына
дайындайды. Ол біркелкі жасалады: талап-арыздың негізі бойынша талапкерді
тергеу, ... ... ... ... одан іс ... анықтау;
дауды шешу үшін Аралық немесе Жолдастық соттарға жүгіну жолдарын тараптарға
түсіндіру, сот талқысына қатысуға прокурорды, куәлерді ... және ... ... ... мәжілісінің дайындық бөлігінде процеске қатысушылар мен куәлердің
келуі тексеріледі, сот құрамы жарияланып, түсіндіріледі, сот іске қатысушы
адамдардың ... және ... ... ... ... төрағалық етушіні немесе ... ... ... ... ... төрағалық етуші талапкерден ... ... ма, ... талапкердің талабын мойындай ма ... істі ... ... ... ... ме ... сұрақтарға жауап
алады. Бүдан кейін сот талапкер мен ... іске ... ... ... ... ... ... алады, жазбаша және
заттай айғақтарды тексеріп, сарапшылардың ... ... ... іске ... ... мен өкілдердің сөздерінен тұрады.
Жарыссөз бен прокурордың қорытындысынан кейін сот шешім қабылдау ... ... ... Сот ... оған қол ... ... ... халық заседателі хабарлайды. Жоғарғы Соттан ... ... ... ... ... іске ... басқа адамдардың
кассациалық тәртіппен шағым жасауына ... ... ... ... енгеннен бастап азаматтық процестің ... - сот ... ... ... ... ... және
қоғамдық ұйымдардың мүдделерін заңмен қорғаудың, құқық ... ... сот ... дер ... және ... орындау болып табылады.
Сондықтан заңда белгіленген тәртіпті өз ... ... ... ... - сот орындаушылары арқылы өндіріп алу шарасы
қолданылуы мүмкін.
Сот ... ... ... алу үшін сот ... ... ... -
барлық борышқорлар үшін міндетті құжат заңды күшіне енуімен қамтамасыз
етіледі. Қазіргі кезеңдегі жағдайларда ... ... бірі ... одан әрі ... ... ... сенімділігін
күшейту, материалдық және ақша ресурстарының айналымын жақсарту, ... ... ... ... ... Ал ... жаңа ... тауар-ақша қатынастарын толық пайдалану қажеттігі туындайды. Бұл
жағдайда шаруашылық істері жөніндегі алқа қызметінің манызы арта ... ... ... алқа ... ... ... ... шешуде және өз құзыретінің шеңберінде оларды
басқару процесіндегі сот билігінің ... ... ... болып табылады.
Өз қызметін Қазақстан Республикасының 1992 жылғы 1 ақпандағы ... ... және ... ... Қазақстан Республикасының төрелік
соттарының шешу тәртібі туралы" заңдарының, сондай-ақ халықаралық ... ... ... ... ... ... ... басқа
да заңдардың негізінде жүзеге асырады.
Шаруашылық істері жөніндегі ... ... ... ... ... ... дауларды қарағанда тараптардың теңдігін сақтау
болып ... ... ... ... ... ... жатады:
кәсіпорындардың, мекемелердің және ұйымдардың ... ... шешу ... ... ету, бұл ... олар кәсіпорындардың,
мекемелердің, ұйымдардың шарттық міндеттемелерін орындай отырып, заңды
сақтауды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... шешу ... заңды біркелкі және дұрыс қолдануды
қамтамасыз етуді; халық шаруашылығында шарттық және талапкерлік ... ... ... ... ... ... және ... күресті жүзеге асыру. Бұл мақсаттарда заң ... ... ... және шарттық міндеттемелерді орындау барысында
мемлекеттік тәртіптің бұзылғаны үшін мүліктік ... ... ... ... ... ... ... алқалардың маңызды міндеттері шаруашылық
қызметін реттеудегі құқықтық жетілдіруге бағытталган шараларды ... ... ... ... ... ұйымдардың шаруашылық
қызметіндегі заңдылықтың бұзылуын ескерту болып табылады. Осыған байланысты
оларға шарттарды жасау және ... ... ... ... ... ... талқыға дейінгі реттеудің барысында
министрліктерде, мемлекеттік комитеттерде, ведомстволарда, кәсіпорындарда,
мекемелер мен ... ... ... тәжірибесі жүктелген.
Қазақстан Республикасында шаруашылық істер ... алқа ... ... ... ... ... шаруашылық істер жөніндегі алқа
облыстық және оған теңестірілген соттың органы. Жоғарғы Соттың шаруашылық
істер ... ... ... ... ... жөніндегі алқалардың
қызметін ұйымдастыру, ... үшін және ... ... үшін ... ... сондай-ақ шаруашылық істер жөніндегі ... ... ... ... ... жүзеге асыру,
шаруашылық қызметіндегі мәселелер бойынша келісімдер жасағанда ... ... ... мен ... ... ... шешу ... Шаруашылық дауларын шешу барысында
және оларды төрелік реттеуге дейінгі ... шешу ... ... бойынша шаруашылық істер жөніндегі алқалар және ... ... ... ... үшін ... нұсқауларды өз құзыреті
шеңберінде басып шығару да кіреді.
Жоғарғы Соттың шаруашылық істер жөніндегі алқасы қоғамдық маңызы ... ... ... ... ... ... мәселелеріне
тікелей кәсіпорындарда, мекемелер мен ұйымдарда қатаң ... ... ... ... және ұйымдардың шаруашылық кызметіндегі заң
бұзушылықты, мемлекеттік ... ... және ... ... ұсыныстарды талқылайды; заң бұзушылықтар мен кемшіліктердің
себептерін анықтау және жөндеу жолына назар аударады; ... ... және т.б. Бұл ... ... ... ... заңдылықтың
бұзылғандығы байқалғаны жөнінде, оларды түзету жолдары туралы, ... ... ... ... олар келтірген материалдық залалды өндіріп
алу жөнінде жеке ... ... Бұл ұйым ... ... қарап,
қабылданған шаралар туралы белгіленген мерзім ішінде ... ... ... ... ... ... ... алқаға меншік нысанына, ведомстволық
бағыныштылығына ... ... ... ... ... ... ... біріккен кәсіпорындардың, шетелдік заңды
тұлғалардың, салық инспекцияларының және ... ... ... ... ... ... ... ведомстволық тәуелді болып келеді.
Шаруашылық істер жөніндегі ... ... ... ... және ... ... ұйымдардың жоғарғы тұрған
органдарының өз құзыреттеріне сәйкес келмейтін, иә ... ... мен ... мүдделерін бұзатын, заңдылық бұзылған актілерін толық
немесе ішінара жарамсыз деп тану жөніндегі өтініштерді қарайды.
Шаруашылық істер жөніндегі ... ... ... ... емес:
1. Егерде заңда немесе тараптардың келісімінде басқадай жағдай арнайы
көзделмеген болса, екі тарап үшін де ... ... ... ... ... және техникалық жағдайларды келісу барысында
туындайтын даулар;
3. ... ... ... ... ... жұмыстарға)
белгіленетін бағалар мен тарифтер жөніндегі даулар;
4. Басқа сот органдарының құзыретіне жататын өзге де ... ... ... соттарының шаруашылық дауларын шешу тәртібі туралы"
Заңының 14-бабы).
Шаруашылық істер жөніндегі алқалар арасындағы ... ... ... ... ... ... ... аса маңызды дауларды
Жоғарғы Сот шешеді. Ол өзіне ведомстволық тәуелді даулардың шеңберінде ... ... өз ... ... қарауға немесе өз бастамасы бойынша іс
қозғауға құқылы.
Облыстық және оған теңестірілген шаруашылық істер жөніндегі алқалары өз
құқықтарының шеңберінде ... ... ... және ... ... ... ... дауларын шешеді.
Шаруашылық шарттарын жасау, өзгерту және бұзу барысындағы дауларды
шаруашылық істер жөніндегі алқа ... ... ... ... ... ... көрсетушінің тұрған жері бойынша, ал шаруашылық
шарттарын орындау брысында туған ... ... ... жері ... ... жөніндегі алқалар мүдделі ұйымдардың арыздары бойынша,
мемлекеттік және басқа да ... ... ... ... немесе оның орынбасарларының, облыс, қала ... ... ... ... ... ... іс қозғайды.
Жалпы мемлекеттік мүдделерге залал келтірілген жағдайда, шаруашылық
істер жөніндегі алқалар өз бастамалары бойынша іс ... ... өз ... ... түрде реттеу шаралары
қабылданғаннан кейін ғана дау шаруашылық ... ... ... шешіміне
берілуі мүмкін. Алайда, соттың бастамасымен ... ... ... ... тараптардың көрсетілген шараларды қабылдауына қатыссыз
жүргізіледі.
Талап қою ... ... ... ... ... жөніндегі
алқаның шаруашылық дауларын шешу тәртібі туралы" Заңында белгіленген нысан
бойынша беріледі. Шаруашылық істер жөніндегі алқалар ... тек ... ... шешу ... ... ... жері және меншік
нысанына қарамастан, заң мен сот алдында теңдігі ... ... ... ... ... ... ... алқаларда іс қазақ және орыс
тілдерінде жүргізіледі.
Жоғарғы шаруашылық ... ... ... ... шешу ... ... үш судьясының құрамында, ал облыстық және оған ... ... ... ... ... бойынша бір судья аркылы
жүргізіледі.
Шаруашылық істер жөніндегі ... ... ... - ... ... ... адамдар, прокурор, процесте міндеттемелер жүктелетін
мемлекеттік және басқа органдардың өкілдері, ... ... ... ... ... істер бойынша өтініш берушілер қатысады.
Талап қою арызы "Қазақстан Республикасының шаруашылық істер жөніндегі
алқаның шаруашылық дауларын шешу ... ... ... 67-76-баптарына
сәйкес ресімделеді.
Өтінішті қарауға қабылдау туралы мәселені судья жеке өзі шешеді. Егерде
шаруашылық істер ... ... ... ... ... ... өз ... Аралық соттың шешіміне беруге келіссе ... ... ... ... ... жауапкер бола алмайтын ұйымдарға ұсынылса, онда
талап қою арызын қабылдаудан бас тартылуы мүмкін.
Егерде талап қою арызына қол қою құқығы жоқ, не ... ... ... адам қол ... ... ... тараптардың атауы,
олардың пошталық мекен-жайы көрсетілмесе, мемлекеттік баж салығын ... ... ... сондай-ақ заңда көрсетілген басқа да негіздер
бойынша судья талап-арызын ... ... ... ... талап-арызды оның
түскен уақытынан бергі бес күннен кешіктірмей қайтаруы керек.
Істі соттық талқыға салу дайындығына ... іс ... ... ... ... іс бойынша жұмыс жүргізуді қозғау,
сондай-ақ талап-арызды қамтамасыз ету бойынша шаралар ... ... Істі ... іске ... ... ... ете отырып, сот
отырысында жүргізіледі. Отырыста талапкер мен ... ... ... ... қатысушы басқа адамдар тындалады.
Қорыта келе, бұл мемлекеттік биліктің ... ... ... ... ... атынан сот қана жүзеге асыра алады. Сот билігі азаматтардың,
олардың ... ... ... ... мүдделерін,
мемлекеттік органдардың, ұйымдардың құқықтары мен заңды ... ... ... ... өзге де ... ... ... шарттардың орындалуын қамтамасыз ету үшін құрылады.
Сонымен, Қазақстан Республикасының Конституциясына ... ... ... ... мен ... мүдделерін қорғайды. Ал
осының өзі соттар Қазақстан Республикасының ... ... ... ... жоқ ... ... бостандықтары мен заңды
мүдделерін қорғаумен байланысты істерді қарамайды деген сөз бе? ... ... мен ... ... өзге бір ... ... республикада тұратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ ... ... ... ... мен бостандықтарды
пайдаланады, соларға белгіленген міндеттерді атқарады.
Конституцияда әрбір адамның құқықтары мен ... сот ... деп тура ... Бұл жерде Қазақстан азаматтығына байланысты
еместігі айқын аңғарылады. Кейбір ... ... ... ... емес ... ... мен заңды мүдделеріне
байланысты мәселелерді караудың ... да ... ... ... діни ... ... Республиканың тиісті мемлекеттік
органдарымен келісім бойынша жүзеге асырылады. ... ... ... сот ... емес, әкімшілік жолымен шешіледі. Шетелдік азаматтардың
құқықтарын, заңды мүдделерін ... сот ... ... ... ... ... мүмкін. Мемлекеттік органдардың құқықтары мен заңды мүдделерін
азаматтар, ... ... ... мемлекеттік органдар, қоғамдық
бірлестіктер бұзуы мүмкін, ... ... ... ... ... ... ... жұмысына қоғамдық бірлестіктердің араласуына
Конституция тыйым салады. ... ... ... ... ... өз ... мен мүдделерін сот арқылы қорғауға хақылы.
Конституция сотқа өз нормаларының өзге де нормативтік ... ... ... ... ... ету ... Сот ең алдымен Конституцияның орындалуын қамтамасыз етуге тиіс.
Бұл міндетті сот әртүрлі тәсілдермен жүзеге ... ... ... - ... қылмыстық, азаматтық және басқа істерді қараған кезде
Конституция нормаларын тікелей қолдану болып табылады. Сот ... ... ... ... ... ... ... баға береді.
Конституциялық бұл ереже соттарды іске қатысушы адамдардың сұрануы
бойынша олардың өз ана ... ... ... түсініктер мен куәліктер
беру, сотта сөз сөйлеуін ... ... ... ... Конституция, заңдар, өзге де нормативтік құқықтық актілер,
халықаралық шарттар негізінде туындайтын істер мен ... ... Бұл ... ... мәнісі - сотта арыз айту үшін қандай
нормативтік құқықтық актілер заңдық негіз бола ... ... ... ... Конституция тұрады, оның құқықтық нормалары ... ... мен ... мүдделерін қорғау үшін сотқа арыз
айтуына негіз бола алады. Сөйтіп Конституциядан туыңдайтын ... ... оның ... ... ықпал ететін күш болады, сондықтан соттар нақты
істерді қарағанда сол нормаларды тікелей қолдана алады.
Сот билігі азаматтық, қылмыстық және сот ... ... ... де нысандары арқылы жүзеге асырылады. Өзге нысандарға, атап айтқанда,
әкімшілік істер бойынша сот ... ... ... ... құқықтардың
бұзылуы сотта қаралады. Соттың шешімдері, үкімдері, өзге де ... ... ... ... талаптары, тапсырмалары және басқа
үндеулері барлық мемлекеттік органдар ... ... ... ... емес ... ... ... тұлғалар, азаматтар, шетелдік
азаматтар мен азаматтығы жоқ адамдар үшін орындауға ... ... Сот ... ... ... бұзушылық және сотты
құрметтемеушілік деп саналады. ... ... ... ... ... ... емес ұйымның лауазымды тұлғасы
соттың үкімін немесе шешімін орындаудан бас тартқан жағдайда оған қылмыстық
жауапкершілік белгіленген.
Конституция ... ... сот ... ... көздейді. Қазақстан
Республикасындағы сот жүйесі Жоғаргы Сот пен жергілікті соттардан құралады.
Жергілікті соттарға жататындар: ... ... ... және ... соттар (Алматы қалалық соты, жауынгерлердің Әскери соты),
аудандық (қалалық) соттар. Қандай атаумен болса да ... және ... ... ... тыйым салады. 20-30-жылдары кеңес өкіметі арнаулы
органдар құрып, ... ... ... ... болатын. Конституцияға
қарсы сондай органдар заңды асқан ... ... ... ... жазаға тартты. Нақ осы сияқты құбылыстарды болғызбас ... ... және ... ... ... тыйым салады.
Бірақ бұл мамандандырылған соттар құруға болмайды деген сөз ... ... заң күші бар ... ... және ... ... ... Жарлығы мамандандырылған
соттардың құрылуына жол береді. Шаруашылық, салық, отбасы, әкімшілік, сауда
істері жөнінде, кәмелетке ... ... ісі т.б. ... ... ... мүмкін.
Сот төрелігін заңдарға сәйкестеп және заңдардың ... тек ... ... ... ... ... ... ешқандай басқа лауазымды тұлға
соттың қызметін өз міндетіне ала алмайды. Сондай-ақ әркімнің өздігінен
билеп-төстеуіне, ... жаза ... ... ... салынады. Сот
төрелігін жүзеге асыру өкілеттігі тек қана судьяда болады. Сот ... ... ... ... ... ... Бұл - ... сипаты
бар және өте дұрыс талап. Өйткені судья әлдеқандай бір ұйымдастырушылық
жұмыс ... ... ... қызметшісі емес. Ол азаматтарға, органдар мен
ұйымдарға заңды қолданғанда, ... ... ... қатысы бар
мәселелерді шешеді. Сонымен қатар ол жеке бір мемлекеттік органның ... ... ... сөйлейді. Қазақстан Республикасында судьялар
тәуелсіз және ... ... ... мен
ауыстырылмайтындығы мынадай сәттерден ... Сот ... ... яғни ... ... ... ... болады. Олар тек қана
Конституция мен заңның ережелеріне, ңормаларына бағынуға ... ... ... асыруға ешкімнің араласуға және судьяға әлдеқандай бір
ықпал етуге хақысы жоқ. Егер ... ... ... ... ... болса, онда кінәлі адам заң жолымен жауапкершілікке тартылады.
Судья қаралған немесе қаралып жатқан істер жөнінде ешкімге ... ... ... ... Бірде-бір лауазымды тұлғаның белгілі бір шешім
жөнінде ... ... ... ... ... ... беруге хақысы жоқ.
Судьяның сот төрелігін жүзеге асыру жөніндегі қызметі бұқаралық ... ... да ... сот төрелігін жүзеге асыру
барысында олардың судьяға қысым жасауға, өздерінің ... ... ... ... жөнінде жорамал айтуға немесе шешім не үкім заңды
күшіне енгенге дейін өзге бір тәсілдермен сотқа ықпал ... ... ... ... ... қол сұға алмайтынына кепілдік береді.
Судьяны қамауға алуға, оны әкімшілік орындарына алып ... оған ... ... ... ... ... ... Президенттің
келісімінсіз судьяны қылмыстық жауапкершілікке тартуға болмайды.
Жоғарғы соттың төрағасы, Жоғарғы соттың судьялары ... ... ... ... тартылмайды. Судьялар қылмыс үстінде
ұсталса немесе ауыр ... ... ... ... пен ... ... ... тартылады. Судья жөніндегі
қылмыстық істі тек кана ... Бас ... ... ... ... ... Теория права. 1994.
2. Закон РК. Алматы. 1999.
3. Бекбергенова И.А. Правоохранительные системы. 2000.
4. ... Д.А. Заң ... ... Давид Рене, Жорре-Спинози Камилла. Основные правовые системы
современности. ... ... Сот ... Заман туралы. //Халық Кеңесі. 1993ж.
7. Излев Ю.В. Лошка для юристов. 2001.
8. Кереев Д. ... и ... ... ... Социальные отношения. 1989.
10. Мәдиев Қ. Сот әділдігі судьяға сый. ... ... Қ. Сот ... ... жазылуы керек? 1985.
12. Омиров И. Заң. 2006.
13. Пиголкина. Язык ... ... ... ... пен ... ... ... Алматы, 1996.
15. Столяренко А.И. Юридическая педагогика. 2000.
16. Шахвастова И. Защита прав граждан Казахстана. 2000.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Істерді алқалы түрде қарау принципінің сот қызметін ұйымдастыру принциптерінің арасында алатын орны мен мәні55 бет
Шет елдердегі сот билігінің конституциялық құқықтық негіздері82 бет
Сот билігі және оның ұғымы34 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
«Мемлекеттік қызметтегі мемлекеттік саясат»96 бет
Авторлық құқық. Сабақтас құқық туралы жалпы түсінік28 бет
Авторлық құқықты реттеу15 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Азаматтық құқықтарды қорғау19 бет
Азаматтық құқықтың обьектілері29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь