Дайын өнімнің есебі

Жоспар
I. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 1

I. Негізгі бөлім
1. Шығындардың жіктелуі және тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1.1 «Директ.костинг» жүйесі бойынша шығын есебінің әдісі ... ... ... ...9
1.2 «Стандарт.кост» жүйесі бойынша шығын есебінің әдісі ... ... ... ... 11

2. Дайын өнімнің есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
2.1 Дайын өнімнің өзіндік құнын бағалаудың және пайданы анықтаудың өндірістік шығын есебі ... ... ... ..14
2.2 Өндірістік шығын есебінің әдістері және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау ... ... ... ...16
2.3 Ақау, ысырап және тауарлы.материалдық қор қалдықтарының есебі ... ... ... ... ...21
2.4 Басқарушылық шешімді және бақылау негіздеу шығындары туралы ақпарат ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
2.5 Шығынды бюджеттеу,бақылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
        
        Жоспар
* Кіріспе................................................................................................................1
II. Негізгі бөлім
+ Шығындардың жіктелуі және тәртібі.........................................................3
+ жүйесі бойынша шығын есебінің әдісі...............9
+ ... ... ... ... ... ... өнімнің есебі...........................................................................................13
2.1 Дайын өнімнің өзіндік ... ... және ... ... ... ... есебі....................................................................14
2.2 Өндірістік шығын есебінің әдістері және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау......................................................................................................16
+ ... ... және ... қор ... ... ... шешімді және бақылау негіздеу шығындары туралы ақпарат................................................................................................................25
+ Шығынды бюджеттеу,бақылау..................................................................26
Қорытынды..........................................................................................................29
Пайдаланылған әдебиеттер...............................................................................30
Кіріспе
Мен өз курстық жұмысымда өндірістен алынған дайын өнім шығымын бағалау және ... ... ... ... жұмыстың мақсаты - өндірістен алынған дайын өнім шығымын бағалау және ... ... ... ... ... ... ... жұмыстың міндеті - қаржылық есеп пәні бойынша ... ... ... өнім ... ... ...
Бұл курстық жұмыс 2 бөлімнен құралған. Оның бірінші ... ... өнім ... ... ... өнімді өндіруге кететін шығындар түрлері, өнімнің өзіндік құнын есептеу туралы мәлімет беріледі. Екінші бөлімінде дайын ... ... ... өнімді өндіруге кететін тауарлы-материалдық қор қалдықтарының есебі туралы жазылған.
Дайын өнім дегеніміз - кәсіпорында жасалып шыққан (өңдеудің барлық сатыларынан ... және ... ... жеке ... ... үшін ... өнімдер; өнеркәсіпте -- бұдан әрі ... ... ... ... және ... (басқа кәсіпорындарға, ұйымдарға, халыққа) босатуға арналған өнімдер; құрылыста - іске қосылған ... ... ауыл ... - егіншіліктің өсіріліп, жиналған өнімдері, өсірілген түлік, т. б. Өнеркәсіптегі дайын өнім өндірістік тұтынуға да ... ... ... ... да еңбек құралдары), бейөндірістік тұтынуға да жататын (халық тұтынатын ... ... ... сондай-ақ басқа кәсіпорындарда өңделуге тиіс және халық шаруашылығы тұрғысынан дүмбілзаттар болып табылатын өнімдерге ... ... ... ... ... ... ... үшін 1320 деп аталатын активті инвентарлық шот пайдаланылады. ... өнім ... ... ... ... ... және ол қаржылық есеп беруде нақты өзіндік құны ... ... ... өнімнің нақты өзіндік құны есептік кезең (ай) аяқталғаннан кейін ғана анықталады. ... ... ... өнім ... ... ... (шығару, босату, жөнелту, сату) болады, сондықтан өнім ағымдағы есеп үшін есептік бағасы бойынша шартты түрде ... ол үшін ... ... ... дайын өнімнің өткен айдағы нақты өзіндік құны, тіркелген бағасы пайдаланылуы мүмкін. ... ... ... ... ... мен ... есептеу жолымен шығарылып, оның есептік бағасын нақты өзіндік құнына дейін жеткізеді.
Дайын өнімді қабылдау-тапсыру накладной бойынша немесе өнімді шығару жиынтығы ... ... ... кірістеледі.
Қабылдау-тапсыру құжаты цехта екі дана етіп жазылады. Дайын өнімді қоймаға тапсырғаннан кейін, накладнойдың бір ... ... ... ... ... ... әр ... салаларында қабылдау-тапсыру құжатының арнайы бланкілері қолданылуы мүмкін.
* Шығындардың ... және ... ... өнімді (жұмыс, қызмет) өндіру белгілі бір шығындармен байланысты.
Шығындар - активтердің ... ... ... ... ... ... байланысты міндеттердің артуы.
Ақшалай формадағы субъект шығынына өнімнің өзіндік құны жатады.
Өзіндік шығындарды дұрыс ұйымдастыру үшін оның ғылыми-негізделген жіктелімі аса ... ... ... №7 ... ... ... ... жіктеледі:
* пайда болу орны бойынша - өндіріс, цех, учаске, құрылымдық бөлімше. Мұндай жіктеу өндірістік ... ... ... ... үшін аса ... өнім ... қызмет) түрлері бойынша - оның өзіндік құндарын есептеу керек;
* шығын ... ... ... ... ... ... көшіру тәсілі бойынша - экономикалық элементтер бойынша және ... ... ... ... ... ... - өнім ... үшін қандай шығын кеткенін көрсетеді. БЕС 7-ге сәйкес мына экономикалық элементтер анықталады:
* материалдық шығындар;
* еңбекақы ... ... ... ... ... ... ... баптары бойынша - өнімнің жекелеген түрлерінің өзіндік құнын есептеу үшін пайдаланылады.
БЕС 7-ге оған ... ... ... аударым;
* үстеме шығандар.
Элементтер бойынша және калькуляция баптары бойынша шығындарды топтастыру
Экономикалық элементтер
Сома
Калькуляция баптары
Сома
1. Материалдық шығындар
7800
1. Материалдар
25200
2. ... ... ... ... алынатын жартылай өнімдер, жиынтықтаушы бұйым және т.б.
41000
3. Аударым
3980
3. Қайтарылатын қалдықтар (ұсталым)
(2400)
4. Құралдың тозуы
6300
4. Технологиялық мақсатқа арналған отын және энергия
9100
5. ... ... ... ... емес ... ... ... (-) (қайтарылған қалдықтар құны, ақауға кінәліден шығынның орны толтырылды)
(3600)
7. Әзірлік және өндірісті игеру шығындары
4060
Аяқталмаған өндіріс ... ... ... ... шығындар
9. Басқадай шығындар
17500
7200
Барлығы:
114000
Барлығы:
114000
Экономикалық шығындар бойынша шығын (117000 теңге) және калькуляция баптары ... ... (11400 ... ... емес ... ... ... бөлігінде корректив элементі бойынша қорытындыға салғанға дейін аяқталған өндіріс ... ... сан ... ... ... ... айырмашылық, сонымен қатар, ұқсас атауда элемент және калькуляция бабы бойынша бар. ... ... ... бойынша 17000 теңге, ал калькуляция бабы бойынша 10000 теңге көрініс тапты. Айырмашылық құрал-сайманды күтумен ... ... ... ... ... яғни үстеме шығындарында ескеріледі.
Алайда, экономикалық элемент және бап бойынша шығынды есепте топтастыру өзара байланысты, өйткені олар құрамы және мақсатты тағайындауы ... ... ... ... бір ғана шығындарын сипаттайтынын айта кету керек. Бұл ақпарат ... ... ... ... ... шығынын өнім (жұмыс, қызмет) түрлері бойынша, калькуляциялау баптарымен шығынның пайда болу орнына қарай бөлшектеп, элементтік қимада қалыптастыруға мүмкіндік ... ... ... ... әлдеқайда дұрыс есептелуіне және кәсіпорын шығындарына бақылауды күшейтуге жағдай жасайды.
Экономикалық элемент бойынша топтастыру оның құрылымын ... ... ... ... пайдалануын бақылау, жоспарлау және талдау үшін қолданылады. Бап бойынша топтастыру кәсіпорын шығынының талдамалық есебін ұйымдастыру, калькуляциялау және ... ... ... ... үшін ... Екі топтастыру бірін-бірі толықтырады және өнімді өндіруге кететін шығын, есептеу және өзіндік құнды талдау есебін ... ... ... тудырады.
Өндіріске арналған шығындар басқа белгілердің қатары бойынша жіктелуі мүмкін.
№ р/с
Жіктеу тобы
Шығындар
1
Өндіріс процесіндегі экономикалық рөлі бойынша
* негізгі
* ... ... ... салу ... ... ... жанама
3
Құрамы бойынша (біртектілік)
* бір элементі
* кешенді
4
Өндіріс көлеміне қатынасы бойынша
* өзгермелі
* ... болу ... ... ... ... ... ... бойынша (басқару қызметі бойынша)
* өндірістік
* әкімшіліктік
* коммерциялық
7
Тиімділігі бойынша
* өндірілетін
* өндірілмейтін
8
Бақылау мүмкіндігі бойынша
* реттелетін
* реттелмейтін
9
Орташалау деңгейі бойынша
* жалпы
* орташа
10
Пайданы генерациялау кезеңіне ... ... ... ... ... - ... ... процесімен тікелей байланысты шикізат және материалдар, қосалқы материалдар мен басқа шығындар.
Үстеме - өндірісті ұйымдастыру, оған қызмет ету және ... ... ... ... болады.
Бір элементті - бір элементтен тұрады (еңбекақы, материалдар, аударым).
Кешенді - бірнеше элементтен ... ... ... еңбекақысы кіретін цех шығындары, аударым, материал, амортизация және басқа да бір элементті шығындар).
Тікелей - ... ... бір ... ... ... байлынысты және оның өзіндік құнына тікелей салынуы ... ... ... ... ... Жекелеген бөлімшелерге кететін шығын бөлімше шығындары деп аталады.
Жанама - өнімнің жеке түрлерінің өзіндік құнына ... ... ... жеке ... ... (шартты) бөлінеді. Жекелеген бөлімшелерге салынбаған шығын жанама деп аталады (жарнамаға жұмсалатын шығын - бұл ... ... ... ... болып табылады).
Шығындар бір бөлімшеде тікелей, екінші бір бөлімшеде жанама болуы мүмкін (зауыт менеджерінің еңбекақысы - бұл жеке ... ... ... ... ... ... ... болып табылады).
Шығындардың тікелей және жанама болып бөлінуі салалық ерекшеліктерге, өндірістің ұйымдастырылуына, өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың ... ... ... ... ... ... қуатын өндіруде - барлық шығындар тікелей ... ... - оның ... ... ... ... өзгеруіне тікелей үйлесімді болады (өндірістік жұмысшылардың еңбекақысы, технологиялық энергия, отын және т.б.) және бұл кезеңдегі өнім шығарылымын үйлесімді бөледі. Мысалы, егер ... ... 10%-ке ... ... онда ... өзгермелі шығын да 10%-ке өседі.
Өзгермелі шығын сомасы, теңгемен
3000
2000
1000
100 200 300 400 ... ... ... ... ... мен ... ... сомасының арасындағы байланыс
1-суретте көріп отырғанымыздай, жалпы өзгермелі шығын өндіріс көлеміне үйлесімді өседі. Өндіріс көлемі 100-ден 200-ге дейінгі бірлікке артқанда, жалпы ... ... ... 2000 теңгеге дейін өсті. Алайда өзгермелі шығын өнім бірлігіндегі есеп айырысуда көлем өзгерсе де, мейлі бұл қандай ... ... да - ... ме, екінші ме, үшінші ме, оған қарамай тұрақты боп қалады. Сондықтан өзгермелі және тұрақты шығындарды шартты-өзгермелі ... ... деп атау ... ... ... олар әр түрлі нүктелерден екі түрлі рөл ойнайды.
Көлем, бірлікте
Бірлікке шаққандағы өзгермелі шығын
Бірлікке шаққандағы жалпы ... ... ... - өнім ... көлемінің өзгеруіне тәуелді емес (жылу, өндіріс ғимаратын жарықтандыру, амортизация, жал, жарнама шығыны және ... ... 10%-ке ... ... ... онда жалпы тұрақты шығын өзгеріссіз қалады, бірақ бір бірлікке ұдайы ... ... ... ... ... ... 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... көлемі, бірлікте
2-сурет. Тұрақты шығынның жалпы сомасы мен өндіріс көлемінің арақатынасы
2-ші суреттен көріп отырғанымыздай, өндіріс көлемі ... де ... ... ... ... Егер өндіріс көлемі 10%-ке кемісе, онда жалпы тұрақты шығын өзгеріссіз қалады. Егер өндіріс көлемі бір бірлікке тең болса, онда ... ... 300 ... тең ... бірақ тұрақты шығын өндіріс көлемінің артуы кезінде бір бірлікке ұдайы кеміп отырады. Осыған орай ... ... құны ... ... ... ... ... теңгемен
Бірлікке кететін жалпы тұрақты шығын, теңгемен
1
300
300
2
150
300
5
60
300
15
20
300
20
15
300
25
12
300
30
10
300
Ағымдағы - жиі қайталанатын кезеңдік шығын (шикізат, материалдар шығыны).
Бір ... - ... ... ... ... және т.б. Ол ... бекітуімен белгіленген тәртіпте және мерзімде өнімнің өзіндік құнына бөлек қосылады.
Өндірістік - ... ... ... және оның ... ... ... ... кететін барлық шығын жатады (тауарлық өнім өз материалымен де, техникалық бақылаумен қабылданып, қоймаға өткізілген ... ... ... де ... дайын бұйымдардың құны; тараптарға босатылған өз өндірісінің жартылай ... ... ... құны, сондай-ақ субъектінің негізгі қаражатын толтыруға бағытталған өнім).
Әкімшілік - жалпы басқарумен байланысты шығындар және ... ... ... ... шығындар.
Коммерциялық (өндірістен тыс) - өнімді сатып алушыға өткізумен байланысты шығын.
Өндірушілік (жоспарланған) - ... ... мен ... ... арқылы өнімді белгіленген сапада өндіруге кететін шығын.
Өндірушілік емес ... - ... ... және ... ... ұйымдастырылмауынан болатын салдар, яғни шығын (жұмыссыз бос тұрып қалудың шығыны, ақау, ... тыс ... - ... ... ... ... немесе оған елеулі ықпал ете алады (өнім өндіруде пайдаланылатын шикізат шығыны, оны цех ... ... - ... оның ... ... ықпал ете алмайтын шығын (дайындау учаскесінің мастері конструкторлық бөлім қызметкерлерінің еңбекақысы бойынша шығынға ықпалын жүргізе алмайды).
Жалпы - ... ... ... ... ... ... ... - есепте бір өнім бірлігіне кететін шығын.
Өнімге - ... ... ... ... ... ... ... - кезең шығындары: жалпы және әкімшілік шығындары, тауарды сату шығындары, ... ... ... ... ... туралы жеткілікті ақпарат алу, өндірілген өнімді бағалау, ... ... ... ... ... және ... мына ... жіктеулерінің көмегімен болады:
1. Өндірілген өнімді калькуляциялау және бағалау үшін шығындарды топтастыру:
* негізгі - өндірістен технологиялық процесімен тікелей ... ... - ... ... ... ... тікелей - өнімнің нақты бір түрін өндірумен ... және оның ... ... тікелей қосылады;
* жанама - жекелеген өнім түрлерінің ... ... ... ... жанама (шартты) бөлінеді;
* кірістік (болашақта табыс әкелетін ресурстарға ие болу және оның қолда бар ... ... ... ... ... ... қабылдау және жоспарлау үшін шығындарды топтастыру:
* өзгермелі - оның ... ... ... ... үйлесімді өзгереді;
* тұрақты - өнім өндіру көлемінің өзгеруіне тәуелді емес;
* қайтарылмайтын - өткен кезеңнің ... мен ... ... - ... шектеулі болған жағдайда пайда болады және оны болашақта пайдалану мүмкіндігін ... ... ... - ... да бір өнім партиясын дайындауда қосымша пайда болады (өнім өндірісін жеделдету үшін сыйлықақы үшін ... ... ... - қосымша шығындар, бірақ есепте өнім бірлігіне келеді;
* релеванттық - тапсырыстардың сақталуы мен орындалуына байланысты.
* Шығындарды ... ... ... және ... ... жүзеге асыру үшін шығындарды топтастыру:
* реттелетін;
* реттелмейтін;
* тиімді (өндірмелі);
* тиімсіз (өндірілмейтін);
* бақыланатын;
* бақыланбайтын.
+ ... ... ... ... әдісі
Жүйенің мәні: тікелей (өзгермелі) шығындар дайын өнім түрлері бойынша қорытындылайды, ал ... ... ... жеке ... ... және ол қай есептік кезеңде пайда болды, сол есептік кезеңдегі жалпы қаржылық нәтижеге ... ... ... ... ... ... ... кез келген өндіріс көлеміндегі тұрақты шығындардың өзгермейтін шамасын ... ... ... ... ... ... ... шығындарға бөлінеді.
жүйесін айрықшалап көрсететін бірнеше ерекшеліктері бар:
* Өдірістік шығындарды өзгермеліге және тұрақтыға бөледі.
* Шектеулі шығындар бойынша өнімнің өзіндік ... ... Есеп ... ... көп ... ... процесі екі кезеңде болады:
Өзіндік құнның 1-ші есеп айырысуы:
* сатудан түскен табыс - ХХХ
* өзгермелі ... - ХХХ
* ... ... - ... 2-ші есеп айырысу:
* тұрақты шығын - Х;
* өндірістің пайдалылығы - Х.
жүйесінің артықшылығы - баға ... ... ... ... ... ... мен ... есептеу, жоспарлау, нормалау, бақылау процесін оңайлатуға болады.
Бұл жүйе өндірісті өткізуге бағдарланған. Өткізу мөлшері неғұрлым мол болса, субъект соғұрлым ... ... ... ... мен ... ... тек өзгермелі (тікелей) шығындар бойынша бағаланады. Мұндай жүйе кәсіпорынды соңғы мақсатқа - таза ... ... қол ... үшін сату ... ... жолдарын қарастыруға итермелейді.
Нормативті әдіс Өнім өндіруге кететін ... ... ... цех шығын етпеген қалған материалды қоса ескеретін өндіріс көлемі мен әрекеттегі озық мөлшер негізінде белгіленген ... ... ... ... ... есебі (+ -) жабдықтың, шикізаттың, материалдың технологиялық ерекшеліктеріне, оларды нормалауға және ... ... ... ... ұйымдастырылады.
Нормадан ауытқуға мыналар себепші болады: материалдың ауыстырылуы, оларды пайдалану сапасы (пішу сапасы), толыққанды немесе толық құнды ... ... ... пайдалану және т.б.
Материал шығыны бойынша нормадан ауытқу мына әдістермен анықталады:
* құжаттау әдісі - ... ... ... ... ауытқуларды анықтауда қолданылады. Даналық материалдардың нормадан тыс шығыны арнайы құжаттармен ресімделеді;
* топтамалық пішу әдісі - өндіріске босатылған аса қымбат материалдардың ... ... және т.б.) ... партиясы нормадан ауытқуды анықтауда қолданылады. Ауытқуды нормативті ... ... ... өнім ... және материалдардың нақты шығынын салыстыру арқылы анықтайды.
* ... ... - осы ... ... бес ... он ... бір айлық үшін ауытқуды материалдардың нақты шығынын белгілеген норма бойынша шығындарды салыстыру арқылы анықтайды.
Бухгалтерия кезең сайын ауытқулар туралы, оның ... мен оған ... ... ... отырып рапорт дайындап отыруы керек.
Ауытқуларды анықтау тауарлық өнімнің ... ... және ... ... ... қатысты, өндіріске кететін шығын тізімдемесінде көрсетілген индекстердің көмегімен оларға бөледі. Индекстер ... ... ... ... сомасын және калькуляция баптарының қимасындағы норма бойынша ... ... ... ... бір ... нақты құны шығын баптары бойынша нормативтегі нормативті калькуляциядан жазылатын өнім бірлігінің өзіндік құнының есеп ... ... ... ал ... ... ... мен ... ауытқу өндіріс есебінің тізімдемесінде көрсетілген индекстердің негізінде анықталады.
Өнімнің нақты өзіндік құны нормативті өзіндік құнға үстемелеу ... ... одан ... кезеңде анықталған нормадан ауытқулар мен норманың өзгеруін шегерумен есептеледі.
+ ... ... ... ... әдісі
- өндіріске аса қажетті машина және еңбек шығынындағы өнім бірліктерінің саны немесе өнім (жұмыс, қызмет) ... ... ... ... ... және ... шығыны.
- бұл өнімнің бір бірлігін әзірлеуге кететін өндірістік шығынның ақшадай көрінісі.
Америкалық әдебиеттерде ұғымы өндірістің тікелей бұйымдарын ... ... ... аспабы ретінде баяндалады.
жүйесінің артықшылығы - өндіріс пен бұйымды өткізудің болжалды шығын туралы ақпаратпен қамтамасыз етеді, өнім бірлігінің өзіндік құнын ... ... ... ... ... нормативтен ауытқуларды және оның әрбір басқару деңгейіндегі пайда болу себептерін бөліп көрсету арқылы кіріс пен шығыс ... есеп ... ... - нақты және нормативті (жоспарлы) шығындардың арасындағы айырмашылық. Болжалды шығындар форманың ішінде есептелген стандарттар (нормалар және нормативтер) негізінде ... және есеп ... ... ... ... құрайтын өнім жатады.
Барлық стандарттар жиынтығы үш топқа бөлінеді:
* баға деңгейінің есебіне қабылданғанға байланысты:
+ идеалды - әлдеқайда ... баға мен ... ... ... тарифі, еңбекақы мөлшерлемелері және үстеме шығындардың сметалық мөлшерлемелері;
+ қалыпты - ... ... ... ... ... ... ағымдық - нақты есептік кезеңдегі болжалды әрі қолданыстағы баға негізінде есеп айырысу;
+ базистік - жылдың ... ... және жыл бойы ... ... ... баға ... есептеуде қолданылады);
* қуаттылықты пайдалану деңгейіне қарай:
* теориялық - кәсіпорын оны жақсы немесе идеалды орындауымен қол ... Олар ... ... ... ... ... ... уақытына (ақау, жұмыссыз бос тұру, бүліну уақыт шығындары қарастырылмайды) негізделген кәсіпорынның мақсаттары болып табылады;
* өткендегі орташа ... - ... ... ... және ақау, жұмыссыз бос тұру, бүліну, яғни өткен кезеңдегі ... ... ... ... ... ... - алдағы кезеңдегі норма кернеуінің болжалдық орташа деңгейінде қарастырылады;
* өнім шығару ... ... ... - ... теориялық қуаттылығы алдын ала анықталып қойылған. Оларға қол жеткізу мүмкін емес немесе бір жолға тәртіппен қол ... ... ... - ... ... ... қол жеткізеді, нақты қол жеткен шығарылым деңгейіне негізделеді және болмай қоймайтын ... ... ... - ... ... өндірістің жоғары және төменгі көлемінің орташа шамасында өнім шығарылымының қол жеткізген деңгейінде есептеледі;
+ болжалды - өнім ... ... ... ... ... шарты негізінде есептеледі;
Бұл сипаттамалар мынаны көрсетеді: америкалық фирмаларда шығын баптары бойынша стандарттарды белгілеудің әр түрлі тәсілдемелері бар. Алайда ... ... жаңа ... ... ... басталғанға дейінгі стандартты өзіндік құн картасында бухгалтерияда қорытылады. Картаны бұйым, тапсырыс бойынша, бұл бұйым, тапсырыстарды дайындауға қатысатын өндіріс ... ... ... жүйесі - тікелей шығындарды басқару ... Бұл ... ... ... ... ... 8110 шотының дебетіне жиналады және стандартты құн бойынша ... ал ... ... - ... құн ... ... нұсқа. 8110 шот дебетінде қорытындыланған шығындар нақты құн бойынша ... ал 8110 шот ... ... ... ... өнім ... құн ... бағаланады. Аяқталмаған өндіріс нақты шығынның ана немесе мына ... ... қоса ... стандарттық құн бойынша бағаланады.
Америкалық фирмалар әдетте стандарттықтан болатын нақты шығын ауытқуының өзіндік құнына жатқызбайды. шотына есептен ... Бұл ... ... ... ... ... ... нормативті шығындарды салыстыру арқылы өндіріс шығынын талдауда ауытқуларды анықтаудың маңыздылығын қандай мәселелерді шешуде пайдаланғанын, ... не ... ... үшін ... ... елеулі ауытқуларды қарастырады.
2. Дайын өнімнің есебі
Дайын өнім - негізгі және қосалқы цехтарының сатуға арналған өнімі. Дайын өнімнің өндірісте ... оның ... ... ... ... ... ... техникалық бақылау қызметінен өткендігі, паспорты, сертификаты және басқадай ... ... ... тапсырылғаны, тапсырыс берушілердің қабылдап алғаны және басқа жайлары - міндетті ... ... ... ... есептеу үшін 1320 деп аталатын активті инвентарлық шот пайдаланылады. Дайын өнім кәсіпорынның айналым қаражатының ... ... және ол ... есеп ... ... ... құны бойынша көрініс табады.
Дайын өнімнің нақты өзіндік құны есептік кезең (ай) аяқталғаннан кейін ғана анықталады. Ағымдағы ... ... өнім ... ... ... (шығару, босату, жөнелту, сату) болады, сондықтан өнім ағымдағы есеп үшін есептік бағасы бойынша шартты түрде бағаланады, ол үшін ... ... ... ... ... өткен айдағы нақты өзіндік құны, тіркелген бағасы пайдаланылуы мүмкін. Есептік ... ... ... ... мен ... есептеу жолымен шығарылып, оның есептік бағасын нақты өзіндік ... ... ... ... ... ... бойынша немесе өнімді шығару жиынтығы бойынша өндірістен қоймаға кірістеледі.
Қабылдау-тапсыру құжаты цехта екі дана етіп жазылады. Дайын өнімді қоймаға тапсырғаннан ... ... бір ... қоймада, екіншісі цехта қалады. Экономиканың әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... құжаты аспаптық, радиотехникалық кәсіпорындарында, жаппай және сериялық өндірістерде, басқа да өнеркәсіп салаларында өндіріс есебінің тапсырыстарын есептеу үшін ... ... ... өнімді шығару көрсеткіштерімен қатар, өнімді өткізу үшін де пайдаланады. Бұл нысан жекелеген тапсырыс берушілердің бірлесіп әкелінген үлкен номенклатурада дайындалатын өнім ... ... алу үшін де ... ... орындалу барысын жедел байқап отыру үшін және шығарылған дайын өнімнің құнын жедел ... ... үшін ... ... ... ... құжаттың нысаны қолданылады.
Осы жиынтық бойынша бір айдағы өнімді кірістеуге болады. Бұл жағдайда оған тиісті накладнойлар тіркеледі.
Қоймаларда дайын өнім ... ... ... сияқты қойма есебінің карточкаларында жүргізіледі. Айдың аяғында карточкалардағы ... ... ... ... ... өнім ... ... көшіреді. Дайын өнімнің кірісі мен шығысы жөніндегі құжаттар, оның ... ... ... ... ... өнімнің кірісі мен шығысы жөніндегі құжаттарды тапсыру тізімінің деректерін келіп түсулеріне қарай дайын өнімнің жинақтау есебінің жинақ ведомосына ... ... ... шығарады. Жинақ ведомосының деректерін дайын өнім қалдықтарының ... ... ... бұл ... ... ... жүргізілетін синтетикалық есебімен бірдей болып шығуын қамтамасыз етеді.
Айдың аяғында есеп беру калькуляциясын жасағаннан кейін, барлық ... ... ... құны және нақты өзіндік құны мен жоспарлы өзіндік құнының ... ... ... ... құны мен кәсіпорынның келісімді бағалары бойынша есептелген өзіндік құнының арасындағы айырмашылықтары анықталады. Дайын өнімді шығарғаны туралы синтетикалық деректері 1320 ... ... ... 8110 , 8310 және 8210 ... ... кредитінде көрініс табады.
+ Дайын өнімнің өзіндік құнын бағалаудың және ... ... ... ... ... кететін шығын есебіне 8110 , 8310 , 8410 шоттары ... ... ... ... өндірістің шығын есебі
1
Негізгі өндіріске материал босатылды
8110
1310
52400
2
Негізгі өндіріс жұмысшыларына еңбекақы ... ... ... жұмысшылардың еңбекақысы қорынан аударым жүзеге асырылады
8213
3150
37800
4
Негізгі өндіріс шығынына үстеме шығындар қосылды
8114
8410
32700
Үстеме шығындар есебі
5
Материалдар бойынша
8411
1310 ... ... ... ... ... ... ... жұмысшыларына еңбекақы қорынан аударым жүзеге асырылды
8413
3150
28350
8
Негізгі құралдың есебінен жөндеу шығыны
8414
1310 , 3350 , 3150 ... емес ... ... мен негізгі құралдардың тозуы есептеледі
8415
2740 , 2420 ,
12300
10
Коммуналық қызмет көрсету сомасына
8416

9360
11
Жалдың (аренда) төлемақысы есептелді
8417
3360 ... ... ... жүзеге асырылды
8418
әр түрлі
27600
13
Үстеме шығындардың өзіндік құны есептелді
8410
8114-8313
599810
Қосалқы өндірістің шығын есебі
14
Материалдар ... ... ... ... ... ... есептелді
8212
3350
100000
16
Өндіріс жұмысшыларының еңбекақы қорынан аударым ... ... ... ... ... сомасына
8214
8410
272810
18
Қосалқы өндіріспен орындалған жұмыстың өзіндік құны есептелді
8310
8311-8313
691710
19
Негізгі өндіріс шығындарына қосалқы өндірістің ... ... ... ...
8310
545855
20
Тараптарға қосалқы өндіріс орындаған қызмет көрсету босатылды
7010 ... ... ... ... ... ... және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау
Өнімнің өзіндік құны - бұл өндіріске және ... ... ... түрдегі шығындар.
Калькуляциялау - бұл барлық тауарлық өнімдердің де әрі бір бірліктің де өзіндік құнын есептеу. Ол ... ... ... ... ... орын ... ... ішкі резервті дер уақытында ашуға мүмкіндік беріп, оны өнімнің өзіндік ... ... және ... жарамдылығын арттыруда пайдаланылады. Калькуляцияны өнімнің өзіндік құнын жоспарлауға және өнімнің (жұмыс, қызмет) нарықтағы сұранысын ескеретін ... ... ... пайдаланылады.
Калькуляцияда субъект шығындары ақшалай түрде қорытындыланады.
Калькуляцияның мына түрлері болуы мүмкін:
* жоспарлы - ... ... озық ... мен ... және жұмыстың жақсы ұйымдастырылуын білдіретін өндіріс қаражатының озық (прогрессивті) нормасы негізінде жоспарланған ... ... есеп ... ... ... - ... ... құны кәсіпорынға тәуелді (өндіру, үнемдеу немесе жекелеген ресурстарды артық шығындау бойынша жоспарлы көрсеткіштердің асыра орындалуы немесе жекелеген ресурстарды артық ... ... ... ... ... орындалуы немесе кем орындалуы) және тәуелді болмайтын (материалдар құнын, амортизациялық аударымдардың нормасын, электр энергиясына, жылуға, газға, суға және т.б. ... ... ... бойынша жоспардан ауытқуы мүмкін нақты шығындармен сипатталады;
* нормативті ... - ... ... ... әр ... ... табылады. Ол шығын есебінің нормативті әдісін қолданатын және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялайтын кәсіпорында жасалады. Оның негізінде көбінесе қол жеткізген ... ... ... ... әрекет ететін нормалар жатады. Нормативті калькуляция жоспарлымен салыстырғанда есептік кезеңдегі өнім өндіруге кететін шығын деңгейін ... ... ... ... ... - келешекке құрылған жоспарлы калькуляцияның әр түрлілігі болып табылады. Ол күрделі салымның, жаңа техниканың және технологияның тиімділігін анықтау үшін ... ... ала ... калькуляция - нақты шығын негізінде және он айда ... ... ... ... ... ... ... өнім өндіру мен шығын бойынша есеп айырысудың басқа кезеңінде ... ... өнім ... ... ... Бұл калькуляцияның мәліметтері өнім өндірудің ағымдық жылдағы нәтижесін алдын ала анықтауда қолданылады. Мұндай калькуляциялар, негізінде, ауыл ... ... ... ... шығын есебінің объектісін және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау объектісін дұрыс анықтау қажет.
Шығын есебінің объектісі - кәсіпорын өндіріс ... ... ... ... ... Өнеркәсіптерде шығын есебінің объектісі мен калькуляциялау объектісі бір-біріне дәл келеді. Мысалы, тігін өндірісінде шығын есебінің объектісі мен калькуляциялау объектісіне бұйым ... және іш ... ... ... - ... ... өнім ... қызмет) түрлері. Мысалға, ауыл шаруашылығында есеп және ... ... ... дәл ... (мал ... ... есебінің объектісі - ірі қара мал, ал калькуляциялану объектісі - сүт, төл, ... ... ... ... процесте шикізаттың бір түрінен әр түрлі өнім өндіреді және өндірістің жалпы шығыны өз ... ... ... Бір өнім ... ... құны мына ... біреуімен анықталады.
Шығынды шығарып тастау әдісі - мұнда өнім өндірудің бір түрі негізгі, ал қалғаны ілеспе ... ... ... ... ... ... ... құн бойынша ілеспе өнімнің өзіндік құнын шығарып ... ал ... шама ... ... өзіндік құны болып табылады.
Құрамдастырылған әдіс - негізгі және ілеспе өнімнің бірнеше түрін өндіретін ... ... ... ... ... әдісі мен шығындарды бөлу элементтері ұштастырылады. Мұнда ... ... ... ... ілеспе өнімнің құнын шығарып тастайды, ал шығынның қалған бөлігі белгіленген коэфиценттерге сәйкес негізгі өнімдерге бөлінеді.
Кезеңдер:
* кешенді шығынның жалпы ... ... ... ... құны ... ... ... сомасынан нақты өнімге тікелей көшірілуі мүмкін оның бір бөлігі ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді;
* тиісті өнімдердің өзіндік құнының жалпы шамасы анықталады.
Шығын есебінің объектілері бойынша тапсырыстық калькуляцияның процестік ... ... ... әдіс - ... ... арналған материалдар шығынын, өндіріс жұмысшыларының негізгі еңбекақысын және үстеме шығындарды нақты өнім ... ... ... да бір ... ... оңай ... ... (немесе орнын толтыратын) өндірістерде қолданылады. Бұл әдіс, әдеттегіше, бір типті өндірістік ұйымдағы кәсіпорындарда, ... ... ... ... ... шығынның тапсырыстық есебін ұйымдастыру мына жағдайларда жүзеге асуы мүмкін: бірегей бұйымдарды ... ... ... орындалған бұйымдарды немесе бірқатар бұйым партиясын дайындауды бөлектеп дараландыруда ұйымдастырылуы мүмкін, өнім бірлігінің орташасы емес, ... ... құн ... ақпарат алу қажет (құрылыс, кеме жасау, құбыр жасау, полиграфия, жиһаздар өндіру, ҒЗЖ ... ... ... ... ... жөндеу жұмыстары, аудиторлық және кеңес беру қызметтері және т.б. ұсақ сериялы, дара тұрпатты өндіріс).
Барлық тікелей шығындар жекелеген ... ... ... ... ... ... ескеріледі. Барлық қалған шығындар пайда болған орны бойынша ескеріліп, бөлу базасымен белгіленгенге ... ... ... ... қосылады.
Жеке тапсырыс шығын есебі мен калькуляциялаудың объектісі болып табылады. Тапсырыстар бір ... ... ал ұсақ ... өндірісте бірнеше бұйымдарға келіп түседі (немесе ашылады).
Есептің тапсырыстық әдісіне мына ... ... ... ... ... ... (жалпылау);
* тапсырысты орындау барысында оны есептен шығару;
* тапсырыстар есебінің карточкасын жүргізу, сондай-ақ жанама шығынды жекелеген ... бөлу аса ... ... ... саны ... ... тапсырыстардың санына сәйкес келуі керек.
Қайта бөлу әдісі біркелкі өнім өндірістің барлық ... ... ... ... ... тасқынды және сериялы өндіріс саласында қолданылады. Калькуляциялау объектісіне әрбір қайта жасалып аяқталған өнім жатады, ал шығын есебінің ... - ... ... ... ... ... тарапқа өткізілген жартылай дайын өнімді алумен аяқталған ... ... бір ... жатады.
Әдістің мәні мынада - тіпті бір қайта жасаудан әр түрлі өнім ... ... ... да, ... ... жасау бойынша ағымдағы есепте тікелей шығындар көрініс ... ... ... ... әдісінің ерекшеліктеріне мыналар жатады: жекелеген тапсырыстарға қатыссыз қайта жасау бойынша шығынды жалпылау, күнтізбелік кезең үшін шығынды есептен шығару, ... ... ... 8110 ... ... ... ... жинақтау, шығын есебінің қарапайымдылығы мен үнемшілдігі.
Жаппай өндіріс жағдайында бір текті өнімдер жай ... ... ... ... өндірісте орташалау әдісін қолданумен шартты дайын өнімдегі жартылай дайындалған өнімді ... ... ... жасалады. Бұл арада 8110 шотында жасалған шығындар есептік кезеңде өндірілген ... ... ... ... ... ... ... қолдану мынаны ұйғарады: аяқталған өнімнің бірлігін өндіруде ... ... бір ... ... және ... ... бір шартты бірлігі керек болады.
Бұл әдіс екі элементтен тұратын шартты ... ... ... толық аяқталмай өңделген өнімді қайта санауға мүмкіндік тудырады: есептік кезеңде және сол кезеңде аяқталмаған өндірістегі шығынды көрсететін элемент.
Шығындарды ... ... ... ... болады: ФИФО - өнім бірлігін ... ... жаңа ... ... ... жүзеге асырылады; кезең барысында өнім бірлігінің орташалау-қоры есептік ... ... ... ... ... ... шығын есебінің нұсқауларының біреуімен және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаумен жүзеге асырылады:
* жартылай өңделген өнімсіз - оны бір ... ... ... ... кезінде өзіндік өндірістегі жартылай дайындалған өнімнің өзіндік құны бухгалтерлік қайта есептеусіз жүргізіледі. Жартылай дайындалған өнімнің бақылау қозғалысы нақты мағынасында ... ... ... ... ... ... ... баптарында ескеріледі. Үстемеленген шығындар әрбір қайта жасау ... ... ... ал ... құны ... қайта жасаудың өзіндік құнына қосылады. Өнім бірлігін өндіруге ... ... ... ... ... ... олардың қатысу үлестерін ескеру арқылы қайта жасаулардың шығындарын жиынтықтаумен анықталады;
* жартылай өңделген өнімдік - бухгалтерлік есеп жүйесінде келесі ... ... ... ... өндірістегі жартылай дайындалған өнімнің өзіндік құнын қайта есептеумен жүргізіледі. Өндіріс шығынының жиынтық есебі өнімді әрбір қайта жасаумен шығару бойынша анықталады, ... ... ... ... ... ... өнім ... ұйым бойынша және құрылымдық бөлімше бойынша бір мезгілде калькуляцияланады.
Жартылай дайындалған өнімдік нұсқада есептік жазбалар былайша жүргізіледі:
Шаруашылық операцияларының мазмұны
Дебет
Кредит
Сома
1. Жартылай өнім ... ... ... ... ... ... ... 100000 + бір айдағы өзіндік шығын 220000 - айдың аяғындағы аяқталмаған өндіріс)
8210
8110
24000
2. Жартылай ... өнім одан әрі ... №2 ... ... ... ... ... өнім №2 цехында дайындалды (айдың басындағы аяқталмаған өндіріс 123000 + бір айдағы өзіндік шығын 380 000 + №1 ... ... ... өнімнің өзіндік құны 240000 - айдың аяғында аяқталмаған өндіріс 150000)
8210
8110
593000
4. Жартылай дайындалған өнім №3 цехына одан әрі ... ... ... ... ... өнім 98700 + бір ... өзіндік шығын 650000 + №1 цехының жартылай дайыған өнімнің өзіндік құны 593000 - айдың аяғындағы аяқталмаған өнім ... ... ... ... өнім қоймаға кіріске алынады (сатып алушыларға босатылды)
1320
7010
1221700
Өзіндік ... ... ... ... бір ... ... ... бірдей өнімді сериямен немесе жаппай өндіретін, әйтпесе үздіксіз өндіру кезеңіне жататын технологиялық процесте қолданылады. Шығынның ... ... ... ... ... ... жекелеген бөлшектерінің өндірістік процесті орындауын және өңделу дәрежесіне ... ... бір ... ... ... қарастыратын субъектілер қолданады. Соңғы бөлімше өндіруді аяқтап, өнімді дайын өнім ... ... ... белгілі бір кезең үшін - бұл арада тапсырысты орындауға қажетті уақытта айтып ... жоқ, ... ... ... ... ... қатыссыз - өндірістік бөлімшелер бойынша қорытындыланады. Әрбір бөлімшеге жеке шот ашылады. Мұнда есептік кезеңнің басында және ... ... ... шартты түрде дайын өнім ретінде саналады.
Бұйымның бір бірлігінің өзіндік құны белгілі бір кезеңдегі өндірістің өзіндік құнын осы кезеңде ... ... ... бөлу арқылы есептеледі.
Мұндай өндіріске кен өндіруші өнеркәсіп пен энергетика ... ... ... ... өнім бір ... ... ... және калькуляциялаудың объектісі болып табылады.
Шығындардың толық қосылуына қарай толық шығын және ... ... ... есеп ... айрықшаланады. Толық шығын есебінің ерекшелігі мынада: тікелей шығын бірлікке тікелей қатысты ... ... сай ... ... ... ... ... қатысты болады. Мұнда жанама шығын өнім бірлігіне қатыстылығы үстеме шығын ... ... ... да бір ... үйлесімді болады. Шығын есебін калькуляциялау бірнеше кезеңмен жүзеге асырылады:
* пайда болу орындары бойынша барлық шығындарды шоғырландыру және жанама ... ... ... шығынды негізгі өнімді шығармайтын бөлімшелерге бөлу, негізгі өнім шығаратын бөлімшелерге қандай да бір базаға үйлесімді қайта бөлу;
* ... ... ... ... ... ... (өзіндік және қайта бөлінген), өнім шығармайтын бөлімшелерге қандай да бір базаға үйлесімді қайта бөлу.
Бөлудің бірнеше базаларын пайдалануда бұл әдістің мынадай ... бар: ... ... ... болу ... ... ... тапсырыстардың бағасын тиімді анықтау мүмкін емес, өйткені мұндағы әдісте барлық жанама шығын өзгермелі болады; ұйым қызметінің қандай сәтте пайда ала ... ... ... ... ... ... қабылдаудағы әр түрлі баламаларды қарастыру барысында шығынның мінез-құлқы туралы аса қажетті мәліметтерді алудың қиындығы.
Пайда ... ... жоқ ... мен ... ... толық өзіндік құны арасындағы айырмашылық ретінде есептеледі.
Өзгермелі (тікелей) шығын әдісінде толық емес өзіндік ... есеп ... ... ... ... бір ... (кезең шығындары) ескерілмейді және калькуляцияланбайды, залалсыздық нүктесіне қол жеткізуге дейін өзіне ... ... ... қол ... ... - ... ... дейінгі пайданы өзіне қосатын маржиналдық табыс есебінен жабылады. ... әдіс ... ... ... ... ысырап және тауарлы-материалдық қор қалдықтарының есебі
Ақау көптеген аспектілер тұрғысынан ... ... ... бірі әрі ол ... жоспарлау мен шығынды бақылаудың ең өткір проблемасы болып табылады.
Шоттардың Типтік жоспарын енгізумен бірге және ... ішкі ... ... ... ... ... ... маңызды болып қалатын бухгалтерлік есеп шотында оның көріну проблемасы пайда болды. Компанияны басқару үшін ... ... ... процесс және осыған сәйкес бақылауды жүзеге асыру, оның ішінде өндірілетін ... ақау ... ... аса ... Ақау белгіленген шектен аспауы керек. Ұйым өнімнің сапасын жақсартуға барынша күш салуы керек, бұл өз ... ... ... азайтып, өнімнің өткізілуін жоғарылатады.
Ақау әдетте өнім өндірісі ... ... ... оған да сапалы өнімді жасауға кеткен еңбекпен бірдей ... күші ... ... ... еңбек өндірісінде жұмысшы материалдарының сапасыздығынан, аспаптардың тозуынан өндірістің қордалы проблемасын құрайтын ақауы бар ... ... ... ... ... ... жағдайға немесе жобалық шешіммен сәйкес келмейтін, нақты (тікелей) тағайындауы бойынша пайдалануға жарамайтын, пайдаланса да оны түзеткеннен кейін ғана жарамды ... ... ... өндірістік процестің өнімділігін тудырған соң ұйым басшылығы қалыпты деп аталатын ақау ... ... ... яғни ақау ... ... ... ... шығынның бір бөлігі ретінде қабылдауға басшылық келісті болуы қажет. Бұл ақау өндірістік технологиядан пайда болады әрі оны болдырмау мүмкін ... ... ол ... ... ... ... - кондициялық емес, яғни ақау деп танылатын сапасыз өнім бірлігі және мүмкін баға бойынша сатылып кетуі де ... ... ... ... ақау деп ... ... ... танылуы мүмкін. Ақау деп танылған бұйымның таза құны бөлінген шығындардың жалпы сомасына тең.
Ақау - бұл өндірісте пайда ... ... ... Ол ... ... ... оның ... құнын арттырады.
Ақаудан басқа өндірісте ысырап та болуы мүмкін. Мысалы, бастапқы материалдар шығым ... ... бір ... ... ... ... құрғаққа ұрынады немесе экономикалық құны жоқ тұнбаға айналады.
Ақау, әдетте оның сапасын ... ... өнім ... ... ... ... болады.
Бұл мәселемен шұғылданатын көптеген авторлар ақау, ысырапқа арналған эквиваленттік (баламалы ... ... ... есебін елемеуге болады дейді. Бұл бұлай түсіндіріледі: қалыпты ақаудың шығынында - осы ... ... ... ... ... ... ... жолымен сапалы өнімдерге автоматты түрде бөлінеді. Алайда мұндай әдіс нақты нәтижені толық бермейді.
Ақауды дефект сипаттарына ... мына ... ... ... ... - ол тиімді өндіріс процесінде пайда болмайды және іріктелген технологиялық процеске тән болып табылмайды. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... пайдаланудағы станоктың сынуы, апат).
* қалыпты емес (сапасыз өнім) - шығындар белгілі болған уақыттағы кезеңде залал ретінде есептен ... ... және ... мен ... ... есеп ... жеке бап ... көрініс табуы керек әрі өндірілген өнімнің өзіндік құнында көрінбеуі керек.
* техникалық бақылау бөлімі белгіленген кемістіктердің сипатына қарай - ... және ... ... ... ... ақау - бұл оның түзетілуіне қосымша шығын жұмсалғаннан ... ... ... ... және ... мақсатқа лайықты) пайдалануға жарамды өнім. Алайда, мынаны да есте ... ... ... ... тек мына ... - егер ... ... табыстардың өсуі басым болғанда ғана, оған кірісуге, яғни ... ... ... ақауды (түпкілікті) - бұл түзетілуі мүмкін емес және экономикалық мақсатқа лайықты емес бұйым;
* ақау көзге түскен, яғни ... орны ... ... ... кәсіпорында анықталатын ішкі және жинау, монтаж және басқа пайдалану процесінде сатып алушымен анықталатын сыртқы деп ... ... ... ... анықталған кемістік тізімдемеде немесе ақау актісінде ресімделуі керек. Түпкілікті ақау өндірістен алынып, изоляторға тапсырылады. Актіде ақау деп танылған өнімдердің саны, ... ақау ... оның ... мен оған ... ... құны және кінәліден өндіріп алудың сомасы, ақау деп танылған өнімді қабылдап алғаны туралы қойманың белгілеуі ... ... ... ... ... ... дайындау кезіндегі немесе өткен операцияда өңдеу барысындағы жасырын кемістік, жөндеуге келмейтін жабдықтар мен аспаптар, өндіріс технологиясының ... ... және ... ... ... ... негізгі себептері болуы мүмкін.
Актіде, сондай-ақ, шығын баптары бойынша ... ... ... ... ... ... ... техникалық бақылау қызметкерімен, мастермен немесе цех бастығымен екі данадан жасалады.
Ақаудың ... мен оған ... ... ... түсініктеме алынған соң және өндірістік бөлім қорытынды ... ... акт ... тапсырылады. Әрбір акт бойынша ақау деп танылған өнімнің құрамы мен ... ... ... ... ... мөлшері анықталып, ақаудан болатын ысыраптың және ішінара ақауларды түзетуге кеткен шығындардың есебі жасалуы керек (қосымша шығынға жұмсалған ... ... ... жою, ... ... жүргізілетін басқа да қосымша жұмыстар мен жөндеу, монтаждау үшін есептелетін жұмыстардың ... және ... ... өнім бойынша анықталған кемістіктер кепілдеме берілген мерзім ... ... ... ... шоты ... ... берушілер және сатып алушылармен зиянның өтелуін қосқандағы үстеме ... бір ... ... ... ... ... ... жабдықтағаны үшін жабдықтаушылардың есебінен ұсталатын (егер олар өз кінәсін мойындаса) шығын сомасы, ақауды жіберушілердің зиянды өтеу сомасы, сондай-ақ пайдаланудың ... ... ... ақау деп ... ... бөлшектеу мен жөндеуге кірістелген материалдардың құны көрсетіледі. Ақауды түзету мен зиянды өтеу шығын сомаларының арасындағы айырмашылық ақаудан болатын ысырапты ... әрі ... ... мен ... ... ... өнімнің өзіндік құнына қосылады. Актіні ақаудан болатын ысырапты кінәлінің есебінен немесе шаруашылық қызметтің нәтижесінің есебінен есептен шығару туралы ... ... ... ... ... Акт ... жою туралы бастапқы құжаттарға сәйкес келетін ресімдеудің негізі болады. Ақауды түзетуге төленетін жұмыстың ақысы ... ... ... ... ал ... ... үшін пайдаланылатын материалдарды босатуға, өзгертіп жасауға - дабылдамалық талап етуге жазылады.
Түзетілетін ішкі ақаудың ... құны ... пен ... ... ... ... құндарынан, ақауды түзету жұмыстарымен айналысатын жұмысшылардың еңбекақыларынан, осы жұмысшылардың еңбекақы қорынан аударымдардан тұрады. Ал, ақауды түзетуден болатын ысыраптар оның өзіндік ... ... ... ... ... ... анықталады. Аса үлкен емес номенклатурадағы кәсіпорындарда ақау белгіленген калькуляция баптары ... ... ... ... жұмысшыларының еңбекақысы, аударым, үстеме шығындар). Егер субъект ... ... ... ие ... ақау жоспарлы немесе нормативті өзіндік құндарымен бағаланады.
Сыртқы ақаудың өзіндік құны ақау деп танылған өнімнің өзіндік құнынан және оны сатып алушыға ... ... ... ақау деп ... ... ... барысындағы көліктік шығындардан тұрады. Өнімді тұтынушылар төлеген айыппұл, өсімақы, тұрақсыздық ... ... ... ... ... субъект қызметінің нәтижесіне есептен шығарылады.
Ақаудан болатын ысыраптың синтетикалық есебі 8410 ... ... ... ... жүргізіледі. Әрбір айдың аяғында ақаудан болатын ысырап өндіріс шығындарының есебіне есептен шығарылады және дайын өнімнің ... ... ... ... ... жіберуге болатын материал шығындарының сметалық нормасы пайдаланылады. Материалдың сметалық нормасы былай есептелуі мүмкін: дайын өнім бірлігіне кететін нормативті ... ... өнім ... кететін қалдықтардың нормативі ысырап салмағына көбейтілген өнім бірлігіне кететін қалдықтардың нормативі бағасын азайту.
Әдетте қалдықтарға өлшеуге (таразыға тартылатын, саналатын) ... ... және ағаш ... ... ... ... жоңқалары жатады. Қалдықтар сметалық нормаға сәйкес болуы керек, олардың ... тыс ... ... ... ... және ... ... құны үстеме шығындарды кемітуге қатысты болады.
Алайда, егер ... ұзақ ... бойы ... онда ... ... ... ... мен сатудың таза құны бойынша тауарлы-материалдық қор құрамында ... ... ... ... ... арналмаса, ол негізгі және қосалқы материал ретінде қайталап қолданылса қоймаға кірістеліп, қажетті жағдайда өндіріске жіберіледі.
Үстеме шығындардың икемді ... ... оның ... ... таза ... мен оның ... ... шығын, сондай-ақ қалдықтарға босатылатын шығын кіреді.
Мұнда бұрын анықталмаған өндіріс ретінде ескерілген ақау бірлігі оның құрамынан шығарылып, өндірістік үстеме шығынға қатысты ... ... ... ... ... ... өндірілген және қалдықтардан алынған бюджеттік босатуларды салыстырады. Мұндай салыстыру ақау деп ... ... ... және ... орай ... кеміту, өндірістің қалдықтарын азайту жолдарын іздестіру бойынша басқарушылық шешім қабылдауға пайдаланатын жалпылама ақпарат береді.
2.4 ... ... және ... ... ... ... ақпарат
Басқарушылық шешімді қалыптастырудағы ақпарттық қажеттіліктер әр түрлі деңгейдегі бөлімшелер шығындары ... ... ... басқарылғанда ғана қанағаттандырылады. Ұйымның есептік ақпараттық жүйесін құруға әсер ететін негізгі факторларға аса қажетті бастапқы талдамалық деректерді алу, ... ... ... ... ... іске ... процесінің жүруі жатады.
Басқарушылық шешімді өндіру процесі мәселені шешудің бірнеше мүмкін жолдарын (нұсқаларын) ... ... және ... ... ең ... ... ... білдіреді. Аса қажетті ақпараттарды бухгалтер береді.
Бұл процестің мына кезеңдерін бөліп көрсетуге болады: ... ... ... ... ... яяғни мәселені шешуге септігі тиетін мүмкін нұсқаларды анықтау, шаруашылық операцияларына баламалардың ... ... іске ... ... ... ... ... Шешімді қабылдау моделі (үлгісі) басқарушылық жүйемен бақыланатын және бақыланбайтын факторлардың сандық және символдық мағыналарын, сондай-ақ операциялық шарттар мен ... ... ... қабылдауға баламалы нұсқаларды қарастырғанда болжалды шығындар мен ... ... ... бойынша айыратын релеванттық талдау қолданылады. Яғни, алдағы басқарушылық шешімге қатысты, нұсқалар бойынша ерекшеленетін шығындар мен табыстар ... бола ... ... қабылдау процесіндегі мұндай тәсілдеме елеулі ақпараттарға ғана назар аудартады, ал, бұл өз ... ... ... ... өндіру процесін оңайлатады әрі тездетеді.
талдауы шығынның, түсімнің, өндіріс көлемінің және ... ... ... ... әрі жоспарлау мен бақылаудың басқарушылық аспабы болып табылады. Мұндай талдау барлық шығындардың орнын толтыруға, бағалы шешімдерді қабылдауға және басқарушылық міндетті іске ... аса ... ... ... анықтауға мүмкіндік береді.
Шығындарды өзгермелі және тұрақты деп бөлу ... ... яғни ұйым ... ... ... да ... аса қажетті өндіріс көлемін есептеуге мүмкіндік береді. Шығындардың мінез-құлқын бағалау залалсыздық нүктесіне жеткенге дейін ... ... ... ... ал ... кейін - салық салынғанға дейін пайданы қосатын ... ... ... ... байланысты.
2.5 Шығынды бюджеттеу және бақылау
Бақылаумен қатар басқару қызметінің маңызды бір саласында жоспарлау жатады. Ол алдағы ... ... тиіс ... анықтау процесі болып табылады. Бюджеттік жоспарлау - ... ... ... ... ... ... ... жеке бюджеттерді әзірлеу процесін білдіретін жоспарлаудың детальданған деңгейі. Бюджет - әдетте жоспарланған кірістер мен шығыстарды көрсетуші белгілі бір ... ... ... ... қабылданған ақшалай түрдегі сандық жоспар. Бюджет жауапты орталықтардың жоспарды орындауын бағалаудың негізі болып табылады.
Жоспар оперативті, әкімшілікті, стратегиялық деп бөлінеді. ... ... ... ... (бір ... ... және ұзақ ... (жылдан көп) болуы мүмкін. Детальданған бюджеттер ең көп дегенде әлдеқайда қысқа кезеңге белгілеумен бір ... ... ... ... ... ... кіреді: барлық жауапты орталықтарды жоспарлау; қызметті бағалауда пайдаланатын көрсеткіштерді анықтау; жаңа ахуалға байланысты жоспардағы ықтимал өзгерістерді талқыға салу; ұсынылған ... ... ... ... ... ... ... жатады: көзделген мақсатқа жетуді қамтамасыз ететін операцияларды жоспарлайды; әр ... ... және жеке ... ... өз мақсаттарына ұмтылатын жауапты орталықтардың басшыларын ынталандырады; жауапты орталықтардың жоспарды қалай орындағанын бағалаудың ... ... ... - ... бөлімшелерге немесе тұтас ұйымның жұмыс жоспарының функцияларына ... Ол екі ... ... тұрады:
* оперативті (ағымдағы) - мұнда сегментке немесе ұйымның жеке қызметтеріне (кірістер мен шығыстар туралы болжанған есеп беру) жоспарланған ... ... ... - ... ... ... көздері және оларды жоспарлы кезеңде пайдаланылатын бағыттар (күрделі шығындар бойынша шығын, ақша ... ... ... ... және ... ... туралы есеп беру) көрініс табады.
Бюджеттің орындалуын бағалау нақты қол жеткен нәтижеден жоспарланған нәтиженің арасындағы ... яғни ... ... ... негізделеді.
Бас бюджетті жасау процесінің жөнелту нүктесіне бюджетті сатуға әзірлеу жатады, өйткені түсім нақты нарықта өткізудің негізгі мүмкіндіктерімен, яғни ... ... ... ... - бұл ақша, төлем түсімі мен алдағы кезең уақытына төлеу жоспары. Бұл жоспар жоспарлы ... ... ... ... шотындағы болжалды ақырғы сальдоны және жоспар құрылатын бір жылдағы әрбір айдың қаржылық жағдайын көрсетеді. Жоспар екі бөлімнен тұрады: болжалды ақша ... мен ... ... мен ... ол жоспарлы кезеңнің соңында ақшалай қаражат шотындағы ақырғы сальдоны көрсетеді әрі жоспарлы кезең ішіндегі әрбір ... ... ... қаражаттың қалдығын болжайды, қаржы ресурстарының артық немесе кем болатын кезеңдерін анықтайды.
Бақылау құралы ретінде бюджет қызметі жоспарлы көрсеткіштерді нақты көрсеткіштермен ... ... ... ... және ... ұйымдастырылу көрсеткіштерін талдауына қарай бюджет мыналарға бөлінеді:
* статистикалық - ... ... ... ... ... ... ... яғни өткізудің бір деңгейіне негізделген жоспар;
* икемді - ... бір ... ... белсенділіктің диапазоны үшін жасалатын серпінді жоспар (өткізу көлемінің баламалы нұсқаларының негізінде) және өткізу деңгейінің өзгеруіне қарай шығындардың өзгерісін ескереді. Оны ... үшін ... ... және ... деп ... бюджет ұйымды және оның құрылымдық бөлімшелерінің қызметін бақылауға үлкен мүмкіндіктер тудырады. Бұл ... ... өнім ... қоса ... ... ... түзету жүргізіледі. Тұрақты шығындар өзгеріссіз қалады, өйткені өндіріс пен өткізудің көлеміне тәуелді емес.
Жоспарлыдан нақты шығынның ауытқуын ... ... мына ... ... ... және ... ... салыстыру;
* жоспарлыдан нақты пайданың ауытқу себебін анықтау;
* баға бойынша, ... ... ... ... ... факторы);
* ресурстарды пайдалану көлемі бойынша ауытқу есебі (сандық фактор).
Рентабельділіктің (пайдалылықтың) ішкі нормасы - бұл кәсіпорын пайда ... ... және ... ... ... есеп ... ... Оны анықтау үшін таза ағымдық құн есебінің формуласын нөлге теңестіреді және жоспарланған табыстарда, инвестицияларда және ... ... ... ... ... ... ... кезеңіне ұйым пайдасы уақыт факторын ескермей инвестициялық шығынның орнын толтыратын уақыт аралығы.
Рентабельділік коэффициенті жарты жылдық жоспардағы пайданың жұмсалған күрделі ... ... ... ... мына ... ... уақыт факторын ескеру арқылы, сондай-ақ оны елемей есептелу мүмкін; инвестиция табыс әкелетін уақытты ... ... ... ... уақыт шығынының есебі; жоспарлы ағымдағы шығындар есебі; осы инвестициялық жобаға қаражат жұмсау тәуекелділігін қоса ескеретін дисконттау мөлшерлемесін ... таза ... ... ... Бұл ... ... ... әдістеме бойынша жобаның тиімділігін бағалауға болады.
Өндіріс пен өткізудің әр түрлі ... ... ... ... ... ... Бұл өнімнің бір немесе басқа түрлерін өндіретін өндірістің тартымдылығына елеулі ықпал етеді. Мұндай тапсырманы шешу үшін бағдарламалаудың желілік үлгісін ... ... ... ... ... ... ... жатады: сара және қате әдісі (желілік бағдарламалау тұрғысынан қарағанда ... оның ... ... ... ... ... саралау нәтижесінде табылады) және кестелік (оның оңтайлы шешімі мүмкін шешімдер саласындағы бұрыштық нүктелердің бірінен табылады).
Қорытынды
Сонымен, ... ... ... ... ... нәтижесінде өнім алады. Өнім жартылай фабрикат, дайын өнім және өнеркәсіптік ... ... ... табады. Осының ішінде дайын өнім - жалпы экономикалық пайдасы мол өнеркәсіптік өнім құрамының басты элементі болып табылады.
Дайын ... ... ... құны ... кезең (ай) аяқталғаннан кейін ғана анықталады. Ағымдағы есептік кезеңде өнім ... ... ... (шығару, босату, жөнелту, сату) болады, сондықтан өнім ағымдағы есеп үшін ... ... ... ... түрде бағаланады, ол үшін (есептік бағасы үшін) дайын өнімнің өткен айдағы нақты өзіндік құны, тіркелген ... ... ... ... кезеңнің соңында ауытқудың пайызы мен сомасын есептеу жолымен шығарылып, оның есептік бағасын нақты өзіндік құнына дейін ... бұл ... ... ... ...
жүйесінің артықшылығы - баға белгілеудің тиімді саясатын жүргізуге, сондай-ақ шығын мен ... ... ... ... ... ... оңайлатуға болады.
жүйесінің артықшылығы - өндіріс пен бұйымды ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді, өнім бірлігінің өзіндік құнын бұрын есептеу негізінде бағаны ... ... ... және оның ... ... ... ... болу себептерін бөліп көрсету арқылы кіріс пен шығыс туралы есеп беруді жасайды.
Дайын өнімді қабылдау-тапсыру накладной бойынша немесе өнімді шығару ... ... ... ... ... ... ... екі дана етіп жазылады. Дайын өнімді қоймаға тапсырғаннан кейін, накладнойдың бір данасы қоймада, екіншісі цехта қалады. Экономиканың әр түрлі салаларында ... ... ... ... ... ... құжаты аспаптық, радиотехникалық кәсіпорындарында, жаппай және сериялық ... ... да ... ... өндіріс есебінің тапсырыстарын есептеу үшін қолданылады. Қабылдау-тапсыру құжатын өнімді шығару көрсеткіштерімен ... ... ... үшін де ... Бұл ... жекелеген тапсырыс берушілердің бірлесіп әкелінген үлкен номенклатурада дайындалатын өнім тетіктерін есепке алу үшін де ... ... ... ... жедел байқап отыру үшін және шығарылған дайын ... ... ... есептеп отыру үшін өнеркәсіптің барлық салаларында деген құжаттың нысаны қолданылады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
+ В.К. Радостовец, Т.Ғ. Ғабдуллин. В.В. Радостовец, О.И. ... ... ... есеп. Алматы: Қазақстан-аудит орталығы, 2002 ж.
+ Қ.К. Кеулімжаев, З.Н. Әжібаева, Н.А. Құдайбергенов. Бухгалтерлік есеп принциптері: Оқу ... ... С, 2003 ж.
+ В.Л. ... Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп. Оқулық:Алматы- баспасы. 2005ж.
+ ... есеп ... ... ... С., ... Ә., ... Қ.; маркетинг негіздері: оқулық/ Астана, 2007.
+ Есімжанова С.Р. Қаржылық есеп: Алматы/ ... О.М. ... ... есеп ... 2. ... ... 2003.
+ А.Қ. Мейірбеков, Қ.Ә. Әлімбетов. Кәсіпорын экономикасы. - Алматы 2003ж.
+ ... есеп ... ... 2004 ж.
+ Қ.К. ... ... ... Сейдахметова
+ Қаржы-экономика сөздігі. - Алматы: ҚР Білім жэне ғылым министрлігінің Экономика институты, "Зияткер" ЖШС, 2007.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дайын өнімнің аудиті22 бет
Дайын өнімнің аудиті туралы13 бет
Дайын өнімнің мінездемесі100 бет
Дайын өнімнің өзіндік құн есебі25 бет
Тауардың, дайын өнімнің есебі және оларды сатумен байланысты шығыстар25 бет
Тауардың, дайын өнімнің есебі.23 бет
Шикізаттың және дайын өнімнің сапасын бақылау методикасы Терминдер мен анықтамалар Өнімнің сапа деңгейін бақылау Зертханалық бақылау бөлімшелері Анықтаудың өлшемдік амалдары Шикізаттың және дайын өнімді бағалауда физико-химиялық анықтау амалдарды қолдану Библиографикалық тізім66 бет
Uster приборының көмегімен иіру процесін ұйымдастыру7 бет
«Алматы экстертиза» ЖШС жағдайында өнім сапасын талдау66 бет
«Приречное» ЖШС-тің кәсіпорнының қысқаша сипаттамасы31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь