Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің қазіргі жағдайы

Кіріспе

І. Тарау. Нарық жағдайындағы шағын кәсіпкерлікті дамыту және қалыптастыру
1.1. Шағын бизнесті дамытудың тарихы
1.2. Шағын және орта кәсіпкерлікті анықтаудың алғы шарттары
1.3. Шағын бизнестегі кәсіпкерліктің түрлері мен субъектілері
1.4. Сыртқы орта және оның шағын бизнеске әсері.

ІІ. Тарау. Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің қазіргі жағдайы
2.1. Республикадағы шағын бизнестің жағдайын талдау
2.2. Шағын кәсіпкерлікті мемелекеттік қолдаудың шаралары
2.3. Шағын бизнестің субьектілеріне арналған арнайы салықтық тәртіптер

ІІІ. Тарау. Шағын бизнесті дамытудың перспективалары
3.1. Шағын кәсіпкерлікті өндірістік және инновациялық қолдау
3.2. Кәсіпкерлікті қолдаудағы құрылымды дамыту
3.3. Шағын кәсіпкерлікті дамытудағы құқықтық жағдайларды іске асыру
3.4. Шағын кәсіпкерлікті кадрлық және ғылыми.әдістемелер арқылы қамтамасыз ету
3.5. Шағын бизнесті мемлекеттік қолдау

Қорытынды
        
        Мазмұны
Кіріспе
І. Тарау. Нарық жағдайындағы шағын кәсіпкерлікті дамыту және
қалыптастыру
1.1. Шағын бизнесті дамытудың тарихы
1.2. Шағын және орта кәсіпкерлікті анықтаудың алғы шарттары
1.3. Шағын бизнестегі ... ... мен ... ... орта және оның ... бизнеске әсері.
ІІ. Тарау. Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің қазіргі жағдайы
2.1. Республикадағы ... ... ... талдау
2.2. Шағын кәсіпкерлікті мемелекеттік қолдаудың шаралары
2.3. Шағын бизнестің субьектілеріне арналған арнайы салықтық тәртіптер
ІІІ. Тарау. Шағын бизнесті ... ... ... ... өндірістік және инновациялық қолдау
3.2. Кәсіпкерлікті қолдаудағы құрылымды дамыту
3.3. Шағын кәсіпкерлікті дамытудағы құқықтық жағдайларды іске ... ... ... ... және ... ... ету
3.5. Шағын бизнесті мемлекеттік қолдау
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Республикада жүргізіліп жатқан Қазақстан – 2030 ... ... ... ... реформалар Республикадағы шағын бизнестің
құрылуы мен оның сапасының прогрессивті өсу сипатына қарқынды әсер ... ... ... ... ...... нарық
шаруашылығының ажыратылмайтын элементі болып ... Оның ... ... ... күшті потенциалдың көмегімен ... ие ... ... бизнес көбінесе экономикалық өсудің қарқынын,
ұлттық кірістің деңгейін анықтайды және ішкі ... ... ... 50%
құрайды. Бұрындары ірі кәсіпорындар мен ұжымдырдың дамуына көп көңіл
аударылса, ... ... ... ... тек, егерде нарықтағы тауарлар
мен қызмет көрсетулер ... ... ... ... ... ... шағын және орта бизнестің кәсіпорындарының ... ... ғана ... ... ... шаруашылықтың
болуына көз жеткізіліп отыр. Сондықтан, нарықты сақтау қажет.
Шағын бизнестің ғылыми-техникалық прогресс бағытындағы ... ... ... ролі өте зор. Ірі ... мен ... ... осындай ауыспалы жағдайында жаңа ... және ... ... ... тез ... ... емес форма.
Сонымен қатар, шағын бизнестің ең қажетті мынандай қызметтері бар:
қосымша жаңа ... ... ... ірі ... жұмыс күшін жұмысқа тарту
қабілеті соның ... ұзақ ... ... ... ... ... күшті төмендету және өндірістің құлдырауын болдырмау.
Осының барлығы ... ... ... ... кейбір құлдырауларының көтерілуіне байланысты өзекті
мәселелерді талқылайды.
Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... әсер ... қоймады. Шағын бизнестің субьектілері
өздерінің имманенттік жетіспеушіліктерінің басым ... ... ... ... қолдап отыру үшін үлкен көлемдегі қаражат бөлмейді. Көбінесе,
құлдыраған шаруашылық жүйелер, дамымаған ... ... ... қарай тартып, өндірістік шағын кәсіпкерліктің даму құрылымын
тежейді. Өздерінің заңды құқықтарын білмегендіктен ұсақ ... ... ... ... ... ... басқаруға теріс мінездегі
қатынаста болады, осының барлығы мемелекеттің өндірістік индустриясының
әзірге белсенді емес сау класының ... ... ... экономикасының потенциалды өсуі отандық өндірістің
дамуына байланысты. Бірақта ірі ... ... ... ... ... ... жағдайға қарсы келе алмайды және өте терең дағдарыста болады.
Бұл жаңа технологияның, ... ... ... ... өндірісті дағдарыстан шығуға негізделген дамытудың ең тиімді
бірден бір жолы, экономиканы ... ... ... ... кәсіпкерлік болып табылады, сонымен қатар біздің ұғымымыздан қалып
кеткен «техникалық прогресс» түсінігін қолдану, өнімнің ... ... ... ... және ... барлық саласында
мамандандырылған бәсекеге қабілетті өндіріс құру ... ... және ... ... ... ... ... көп үміт артылады. Жеке бизнесті дамыту бәсекенің кең ... ... ... ... және оның құрылымының
өзгеруіне; отандық өндірісте ... ... ... ... ... ... ... енгізуге;
Елді мекендерді және кішігірім қалаларды әлеуметтік – экономикалық
дамытуға; жаңа ... ... ... ... ... деп ... Тарау. Нарық жағдайындағы шағын кәсіпкерлікті дамыту және
қалыптастыру
1.1. Шағын бизнесті дамытудың ... ... ... ... оның ... ... ... және оның дамуының беталысын анықтауды тек шағын бизнестің ... ... ... ған біле ... ... бір – бірімен бәсекелік күресте де бәсекелеседі,
мұнда тек кімнің кірісі көп болса сол жеңеді. Егерде ... ... ... ... болса, онда банкроттық жағдайға келіп тіреледі. Сол
үшін, бір кәсіпкер ... ... ... ... ... ... ... айналады, ал басқалары құлдырап ... ... және ... ... ... осылай болады.
Өткен ғасырдың 60-шы жылдарында дүние жүзінде кішігірім ... ... ... өндірістегі дағдарысқа алып келді.
Әсіресе 1873 жылғы ... ... ... ... ... ... ірі кәсіпорындар бағаны бақылау және нарықтық өтімдерді бөлу ... ... ... ... ... ... түрі синдикаттар болды, мұнда
өнімнің реализациясы ... ... ... ... ... яғни
синдикатқа кірген кәсіпорындар. Синдикаттар патшалық ... кең ... ... ... басында ірі кәсіпорындарды біріктірудің бірден – бір
дамыған түрі – тресттар болды, осы кезде ... ... ... ... ... жоғалтты. Ең алғашқы трест 1870 жылы ... ... ... ... ұсақ ... ... маңызын
жоғалтуға алып келді. Сайып келгенде артықшылықтар ірі фирмалар жағынан
көрінді. Ең алдымен бұл ... ірі ... ... ... ... сол ... техниканың көптігі ірі көлемдегі өндірісті талап
етті, ал оған деген жоғарғы бағалар ұсақ ... ... ... ... ... ... қымбат техника тек массалық өндіріс кезінде өтімді болды, ал
өндіріс көлемін үнемдеу кез - ... ... ... ... ... ... осының өзі де кішігірім кәсіпорындарды
бәсекеге қабілетсіз жағдайға ұрындырды;
• тек алдыңғы қатарлы техника мен ... ... ... ... ... мамандандырылған жұмысшылар мен инженерлерді жинаған
мықты еңбек ұйымдарыда ірі кәсіпорындардың жағында ... ... ... ірі ... ... жаңа және ... ... болды, ал бұл үлкен көлемдегі қаржылық
шығынды талап етті, бірақ сонымен бірге көптеген ... ... ... ... ... соңғы орынға қойылды және ірі кәсіпорындарға
«жем» болды, дегенмен толықтай жойылап кеткен жоқ (мысалы, ғасырдың басында
АҚШ-та ... жуық ... ... ... ... ... ... бүкіләлемдік дағдарыс болды,
бұл энергетикалық, шикізаттық және ... ... ... қабаттаса
келді. Және де бұл дағдарысты нарықтағы және ... ... тез ... ... ... және орта ... аз ғана шығынмен
өткізді.
Шағын бизнес экономикадағы позицияларды жаулап алуы және дамуымен
ғана емес, сонымен қатар ірі ... пен оның ... ... және ірі ... пен барлық экономиканың дамуының ең керекті
элементтерінің бірі болып табылады.
Бұл жағдайдың себеп – салдары қалай болады?
Ең алдымен экономиканы дамытудың ... ... ... ... ... сандық көрсетілімдерінің приоритеті өнім, қызмет
көрсетуді сипаттайтын сапалық көрсеткіштерге айналады. ... ... ... ... ... ... тұтынушылық
сұранымның аз ғана өзгеруін тез арада қабылдап алауға икемді, қайта пайда
болған ... ... және осы ... ... ... мен ... ... ортасын бекітетуге икемді кішігірім
фирмалармен салыстырғанда ұтылыста болады. Осының барлығы ірі ... ... ... ... гөрі тезірек болады. Сол үшін, ірі
бизнестің алыптылығы шаруашылықтың артықшылықты түрі ... ... ... ... ... ... шешуші ролді 70 жылдардың орта
шенінде жаңа кезеңге айналған ИТР атқарады. Ол тек ... ... қана ... ... ... ... салалардағы кәсіпорындардың
қолайлы көлемін төмендетті, бұл сұранымның жекешеленуіне әкелді, ... ... ... өте ... наменклатурасын ұсынды, бірақ ең бастысы
– шағын бизнеске оның ... ... ... ... ... ... ... шағын ЭЕМ (ЭВМ) және тағы
тағылар, енді қазір ... ірі ... ... ... ... ... бірге ірі алыптармен бәсекеде ... түсе ... ... ала тапсырылған металл тапсырыстарын орындай алатын және соған
қарай ірі ... оның ... ... ... ала ... шағын
заводтар пайда болды.
Ақырында, тұтынушылардың да психологиясы ... Олар ... ... яғни, біркелкі киімдерді кигілері, бірдей ... бір ... ... ұстағысы келмейді т.б. тұтынушылықтың
жекешеленуі және сұранымның дифференциациясы пайда болды.
70-80 жылдардағы жағдайдың өзгеруіндегі алғы шарттары ... ... ... ... ... осылар. Бірақта шағын бизнестің өзінің
секторы бірқалыпты емес, сондықтанда оның тыныс тіршілік ... ... ... ... ... топтары үшін, әртүрлі елдер және
экономиканың әртүрлі сфералары үшін бірдей емес.
Шағын және орта кәсіпорындарды жағдайына байланысты екі ... ... ... ірі ... тура және ... байланыстағы
кәсіпорындар құрайды, яғни заңды түрде жеке бола ... да, олар ... ... ... ... ... Батыс әдебиеттерінде мұндай
кәсіпорындарды орнын басушы немесе субтізбекті деп жиі атайды.
Қарастырылған кезеңде аталған кәсіпорын тобын дамыту үшін осы типтегі
кәсіпорынға ... ... ... ... ірі ... ... жағдайын
тудыратын келесідей себептер белгіленген:
• шектеулі ортадағы деталдар мен ... ... ... ... ... мамандандыру ірі кәсіпорындардың оларды
өздерінің цехтарында дайындауынан ... ... ... икемділігі өндірісті қайта жаңартуға және
үлгілерді ауыстыруына мүмкіндік береді, сондықтан қандайда
болмасын жағдайда ... ... мен ірі ... ... ... тұра ... ... фирмалардың өнімдерінің өзіндік құнының төмендігі, арзан
қол жұмыс күшінің жоғарылығы және ... ... ірі ... өз ... ... қана ... ... осы кәсіпорында құралған кірістің жартысын өз
падасына ... ... ... ... ... ... жаңа кезеңі жаңа салалар мен жаңа тауар түрлерінің
тұрақты пайда ... ... бұл ... ... бір ... – ірі ... ... екінші жағынан – ірі бизнестен құрылған ... ... ... ... ... ... Мысалы,
ірі фирмалар видеотехника өндірісін жүсеге ... ... ... қиын ... мен ... ... ... және т.б. жүзеге асырады.
Тауарлардың екінші тобын нарықта бір – бірімен және ірі ... ... ... ... және ... жеке кәсіпорындар
құрайды. Мұндай кәсіпорындар тобының қарқынды дамуына әсер ететіндер:
• Тұтыну мен қызмет көрсетулерге ... ... тез ... қанағаттандыруға қабілетті болу;
• Тұтынуға жақындық, ірі фирмаларға сол және басқа да себептермен
тиімсіз сегменттердің орнын толтыру;
• т.б
Шағын бизнестің дамуы мен ... ... ... ... ... ... ... алдында тұрған міндеттері ірі және ... ... ... ... ... дүниежүзілік соғыстан зардап шеккен
европалық елдер соғыстан кейінгі кезеңде ... ірі ... ... ... ... ... ... жеделдетілген түрін
қолдады, ірі ұлттық корпорациялар мен трансұлттыққа айналуға ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізді. Қазір барлығына дерлік әлемнің ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігімен
байланысты инновациялық мақсаттарды көздейді.
Шағын кәсіпорындармен бірінші рет ұшырасқандар кейде ... ... ... олар ... кәсіпорындарды мемелекеттік, жалға ... ... және тағы ... ... бір түрі деп
санайды. Бұл дұрыс емес, ... ... ... олар кірмейді.
Шағын – бұл түр немесе құқықтық – ұйымдық ... ... Ол ... ... ... – заң ... ... қолданылатын кәсіпорын
түрі. Іс жүзінде барлық кәсіпорын түрі: мемлекеттік, ұйымдық, бірлестік,
кооперативті және т.б. оның өзі ... ... алғы ... ... ... Сондықтан, кәсіпорындардың шағын
мемелекеттік, жеке шағын, шағын бірлестік және тағы сол ... ... ... ... ... үшін ... бір ... баға
белгілеу жүйесінің жалпы түрі, материалдық – техникалық жетістіктер, ... ... және т.б. ... ... бола ... ... көрсетуінің осы жүйелерінің барлығы оның ... ... ... ... түрі қай ұжым оның құрылтайшысы болып қайта
қарастырылады деген кеңге ... ... ... жатады. Сөзсіз
жағдайлар бұл жерде жоқ. Шағын кәсіпорын азаматтар, отбасы ... ... да ... ... ... жалға алу, бірлескен кәсіпорын,
қоғамдық ұйымдар ... ... ... ... ... ... ... ретіндегі органдар, кәсіпорындар, ұйымдар мен азаматтар арқылы да
құрылады.
Егерде шағын кәсіпорындың құрылтайшысы мемелекеттік ұйым болғанымен,
жаңа білім атап айтқанда шағын ... ... ... деген сөз емес.
Артықшылығы, мемлекеттік кәсіпорыннан бөлінген құрам кооперативтермен жалға
берілуі мүмкін. Құрылған кәсіпорын түрі – бұл ... ... ... ... мүмкін.
Осы кезде құрылтайшылардың қатысушысы болған жеке және отбасылық жеке
кәсіпорындар басқа түрде болуы мүмкін емес. Яғни ... ... ... ... мен ... ... түрі сәйекес
келеді.
1.2. Шағын және орта кәсіпкерлікті анықтаудың алғы ... ... ... ... ... ... ... кезекте кәсіпорынды тікелей басқару және бірлестіктің
құқықтық бірлігін айту керек.
Екінші сипаттама – ... ... шолу ... ... ... ... қожайын мен жұмысшының арасында тұлғаның жұмысының
мотивациясының шындығына және оның еңбегін ... ... кол ... ... ...... ... және тауарды реализациялаудағы жалпы
салалық көлемге қандайда болмасын жағдайда әсер етуге ... ... ... ... мен ... – кәсіпкер мен клиент арасындағы ... ... ... ... ... шағын кәсіпорын
тұтынушыларға қызмет көрсетудің ... ... ... есептелінген.
Бесіншіден – кәсіпорын өміріндегі жетекшінің басты ролі: ол ... ... ... ... ғына толықтай жауапкер емес,
сонымен бірге өзінің өндірістік процестегі және оның ... ... ... ... ... сипаты – отбасылық іс: ол ... ... ... тура ... гөрі, қожайынның туған –
туыстарына мұраға қалып отырады.
Соңғы ... ... ... ... ... ... биржаның қоры арқылы ерекше түрде керекті қорларды жинаса, онда
шағын кәсіпорындар ... ... ... ... өз
қаражаттарына және «қалыпты ... ... ... ... ... т.б. ... сүйенеді.
Сонымен қатар, тағы бір ... ... ... ... ... ... жоғарғы бөлігін ерекше айтуға болады.
Егер ірі ... бұл ара ... 80:20 ... онда ... 20:80 құрайды.
Шағын кәсіпорынның қызметінің қатарынан ең алдымен экономикалық
қызметін атап өту ... оның ролі ... - ... ... ... ... мен қызмет көрсетуді өндіруші, үшіншіден – ғылыми-техникалық
прогрестің ... ...... ... ...... агенті ретінде көрінеді.
Әлеуметтік қызметінің де көптеген маңызы бар. Бірінші, кәсіпкерлік
қызметтің шағын түрі ... ... ... ... ... ашады. Екінші, бұл жерде көбінесе ірі кәсіпорындардан ... ... ... ... тобы ... ... (әйелдер,
оқушылар, мүгедектер, зейнеткерлер, оралмандар және т.б.). ... ... жас ... ... ірі өндірістік орындар үшін көтеретін
негізгі орындардың бірі болып ... ... ... ... ... ... ... саласында қатынастағы адамдардың қажеттілігін
қанағаттандырады (бірақ кейбір жерлерде ... ... ... супермаркеттерде).
Енді бүгінгі таңда нарықтық экономикасы дамыған ... орын ... ... - ... де ... ... бірі ... отыр.
Шағын және орта кәсіпорындардың алғы шарттарымен ... шет ... және ... әдебиеттерде көп мән беріліп отыр,
бірақ та әзірге ғалымдар біржақты ... келе ... ... ... ... «small bisnes» ... ... (шағын
+ орта), ал кей кездері жай ғана шағын бизнес.
Европалық ... ... ... және орта ... ... ... ... болсақ, мұнда ұзақ уақыт ... емес ... ... қолданылып келді.
Орта кәсіпкерліктің алғы шарттарын екіге бөлуге болады – сандық ... ... ...... жұмысшылардың саны, айналым,
активтер, капиталдар, кірістер және т.б. ... ... ... ... ... ... ... түрде шағын және орта
кәсіпорындардағы бір ғана көрсеткіш – ... ... ... Нақ ... ... ... үшін салыстырмалы болып табылады.
Ең қиын іс сапалық көрсеткіште жатыр. Ғалымдар арасында бұл ... ... ... жоқ, бірақ шағын және орта кәсіпорындарды ... ... де бар. ... Ескі және Жаңа ... әдеттегі өкілдері
ретінде екі елді – АҚШ және Францияны қарастырайық.
АҚШ-та ... ... ... ... ... ... ол
бөлімшелерімен қоса 500-ден төмен адам жалдаса, қызметін тек өз ... ... онда оны ... деп есептейді. Бірақ шағын бизнес жөніндегі
Әкімшілік компания шағын бизнеске қатысы бар ма соны анықтау үшін ... ... ... ... ... ... ... өндіретін
өнеркәсіптерде жұмысшылар саны 250 адамнан төмен болса - шағын ... ... ... ... ... – ірі фирмаға жатады. Машина құрастыруда шағын
бизнес жөніндегі Әкімшілік кестесі бойынша 41 кіші ... оның ... ... 250 жұмысшы адам санымен есептелінетін, он екісі шағын жоғарысы 500
жұмысшы және он бірі ... ең ... 1000 адам ... ... ... ... ... бизнес жөніндегі Әкімшілік жұмысшылардың немесе өнімнен
түскен ... ... осы ... ... тапсырыстарды
сатуға қатысу мүмкіндігін алу үшін жоғарғы талаптар қойылуынан қашады.
Францияда шағын және орта ... ... ... ... ... «шағын және орта кәсіпорындарға жататындар:
қожайын өзінің жеке капиталының үлкен бөлігін иеленсе, өз ... ... ... етсе және ... ... да ... ... асырса». Франциядағы сандық алғы ... ... 10 нан ... ... жұмысшылар – шағын, 50 ден 500 ге дейінгі – орта, 500 ден
жоғары – ірі ... ... ... ... ... да ... сияқты кәсіпкерлердің дәрежесі
бар, сондықтан да саны жағынан 10 адамдай жұмысшылары бар ... ... ... ... Ал АҚШ-та ондай түсінік жоқ, онда
мұндай кәсіпорындар өте ұсақ деп аталынады.
Француздық кәсіпкер – бұл ... өз ... ... ... ... өз ... ... өзі басқаруды қамтамасыз ететін және оның
жұмысына тікелей өзі араласатын адам. Кәсіпкер жұмысшы ... ... оның саны 10 ... ... ... ... қызметінің негізгі
міндеті - өзінің жетіспеушіліктерін қамтамасыз етеді, ешкімге ... ... - өзі ... ... капиталистік кәсіпорындар туралы. Оның иесі де өндірісте
өзінің жеке қаражатын иеленеді, бірақ оның ...... алу. ... ... - еңбек процесіне өзі тікелей ... ... ... маңызды, ал өзі қиналмау үшін алынған кіріс көзі жетерлік.
Әрине шағын фирманың иесіне тән ... ... жеке ... ... және ... ... ... Орташа
кәсіпорын үшін жалдаған тұлғалары бар, ... ... ... ... иесі - ол осы ... кәсіпорынға өте сирек келетін
немесе акционерлік қоғам бола қалған жағдайда салатын ... ... ие, ... басқарушы, жабдықтаушы, маркетолог, және басқа да
мамандар жалдайтын, ал өзі фирманың жалпы басшылығы ... оның ... ... әртүрлі қызметтердің жұмысын бақылап отыратын және
жеткізушілермен байланысты жүргізетін жеке меншік адам. Ірі бизнесменге
қарағанда ол ... ... ... ... бөлінбеген, яғни оны
басқару қызметін атқарады.
Ірі корпорацияларды басқарумен тек қана жалдаған кәсіпқой менеджерлер
айналысады, ал жеке ... ... ... ... ... ... ... аластатылған.
Сонымен, кәсіпорындардың әр түрлі көлемін анықтау үшін негізгі
сапалық ... ... ... ... және ... ... оның тұлғалармен қатынасының ... ... ... ... өз фирмасын өзі басқарады және өз жұмысшыларымен ара ... ... ... ... ... ... ... болады
және негізінен фирманы жалпы басқаруды солармен араласа отырып жүзеге
асырады. Ірі ... ... ... ... ... және ... ... байланыста болмайды.
Батыс мамандары сонымен бірге өздерінің сапалық алғы шарттарын шағын
бизнесті сипаттау үшін ұсынады. Американдық ... ... ... дамыту» деген ... ... ... ... ... ең болмағанда екеуіне ие фирмаларға көмек
көрсетуді ұсынады:
• кәсіпорынды жеке ... ... аз ... ... ... органдарымен, өндірістік жұмысшылармен,
жеткізушілермен, клиенттермен ара ... ... ... ... ... ... қысқамерзімді несие алумен қатысты
жеке қиындықтарға мүмкіндігі жоқ;
... ... ... ... ... ... жоқтығы;
• Жетекшілер мен жеке меншіктерге жататын жергілікті ұйымның
барынша тар бірігулері және ... ... ... ... ... ... ... басым бөлігін шағын бизнеске арнаған ағылшындық ... ... ... ... оның материалдық емес факторлардан
адамдар арқылы ... ... ... ... ... соншалықты
қанағаттандыруын мойындау керек, жұмыстың шығармашылық ... және ... мен ... ... ... ешқашан болмайтын өмір сүру
бейнесі тәуелсіз ретінде көрінеді».
Әрине бұл ... емес ... адам ... ісін ... ... бірақ максималды мүмкін болатын кіріс алғысы келмейтін кәсіпкер
болмайды.
Экономист Ю.Кочеврин; «Шағын және орта ... ... ... ... оның ... ... табылады. Бұл тұрақсыздық
әсіресе ... ... ... ... көтеріледі». Оның пікірі
боынша осы турақсыздық шағын бизнестің негізгі алғы шарты болып ... өз ... ... ... ... және ... мәліметтермен
бекітіледі: АҚШ-та әр жылы шамамен 350мыңдай ... ... ... бұл ... Американдық компаниялардың 8-9пайызы деген сөз. Тұрақсыздық
«өлердей» құлдырауға ғана емес сонымен қатар, өмірінің ұзақтылығымен де
сипатталады. ... ... ... ... ... ... ... компаниялардың жалпы санының 26 пайызы ғана ... ... ... кетті.
Әрине, жоғарғы «өлермендікті» әсіресе шағын кәсіпорындарда болатынын
ешкім жоққа шығара алмайды, ... ... кету ... және банкроттық
ірі корпорациялармен өндірісті және капиталды орталықтандыру қатынастарында
орын алады. Енді сандық алғы шарттарға қайта ... ... ... ... кәсіпорындардың ең жоғарғысы- 300 адам, Ұлыбританияда 200 ... ... ... айырмашылық бар. Мысалы: саудада, қызмет көрсету ортасында
және тұрмыстық қызмет көрсету, қаржылықжәне сақтандыруда ірі ... ... 50, 100-200 адам ... ... ... ... мәліметтері бойынша шағын ... ... ... ... ... ... 50-ге дейін
көтеріледі. 1995 жылдың 1 ... ... ... ... келесідей
көрсеткіштер деңгейін көтермейтін кәсіпорындар кіреді:
Жұмыс істейтін жұмысшыларының саны 50 адамға дейінгі; жылдық айналым
4 млн теңгеден кем ... ... ... 2 млн ... кем ... ... кәсіпорындарға өз қызметінің нәтижесінде келесідей көрсеткіштер
деңгейін көтермейтін кәсіпорындар ... ... саны ... ... ... жылдық айналым 16 млн теңгеден кем емес, баланстық ... ... ... кем ... ЕС ... ... ... қолдау
шараларын белгілеу кезінде шағын кәсіпорындарға қатысты ... ... ... ... ... комиссияның шағын фирмаларға
қатысты алғы шарттарына келесілер жатады: жұмысшыларының саны 100 ... ... ... ... ... ... ... 75 теңгеден төмен
болмауы керек, бұл ... ірі ... ... фирманың жарғылық
капиталының 1/3 бөлігін құраса.
Дамыған мемлекеттердің экономикасына кіретін, экономикалық қызметті
дамытудың халықаралық ұйымы кәсіпорындағы адам саны 19-ға ... ... ... ... 99 адамға дейін болса – ... ... 499 ... дейін
болса – «орташа» 500 адамнан жоғары – «ірі» деп санайды.
1.3. Шағын ... ... ... мен ... ... ... ... түрлері келесілерге бөлінеді:
• Қызмет көрсету бағытына қарай: өндірістік, коммерциялық,
қаржылық және ... ... ... ... ... ... ... делдалдық және кеңес беру қызметі;
• Қызмет түрлерінің сан ... ... ... және ... ... арнайы білімі бар маманды талап
етпейтін, білімі бар маманды талап ететін;
... ... ... ... ... ... ... және басқа да
халық шаруашылық салалары.
Кәсіпкерліктің субъектілері жеке және заңды тұлғалар бола алады.
Кәсіпкерлік қызметі жеке ... ... ... де ... ... ...... кәсіпкерлік қызметі түрінде де жүзеге аса алады:
• жеке және заңды тұлғалардың жеке ... ... да ... тартуда және жеке меншіктерін жеке және заңды тұлғалар
арқылы жүзеге асыратын жеке кәсіпкерлік қызметі,
• жеке және заңды тұлғалардың мүлігін ... ... ... ... ... ... негізінде жүзеге асыратын
ұйымдық кәсіпкерлік қызметі;
• кәсіпорын жетекшісінің келісімімен, егер оған ... ... ... оған ... ... ... ... негізделген және өзіне сай ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады:
• заңды тұлғаның білімінсіз;
• заңды тұлғаның білімімен;
• жалдамалы еңбекті қолданумен.
Қазақстандағы шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... ... және жеке кәсіпкеліктің толықтай
дамуына кедергі жасайтын негізгі проблемаларымен ... ... ... ... ... маңыздылығын берілген әлеуметтік
мәселелерді қолдану арқылы шешуге болады (1 ... ... жеке ... негізгі проблемалары
|Аталу шараларының мәні|Негізгі проблемалар ... реті | |
|1 ... |
|2 |Заң ... |
|3 ... |
|4 ... ... жағдай |
|5 ... ... |
|6 ... ... ... мен оны алу қиыншылығы|
|7 ... мен ... ... ... |
| ... |
|8 ... ... ... |
|9 ... ... ... ... ... ... ... іс ... ... пара ... ... алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... деген теріс қатынас ... ... ... ... ... ... ... класы ақиқат ретінде өмір сүретінін көрсетті. Және біздің
сорымызға ... мұны ... ... кеш түсіндік.
Жекеменшік кәсіпкерлерден аз болсада олардың ... ... ... ... ... ... проблемалар
анықталды:
• Шағын бизнестің инфрақұрылымынын жасау процессі жаймен жүріп
жатыр;
• Шағын кәсіпорындардың санын көтеру, әсіресе ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті дамытудың аймақтық бағдарламасын, ... ... ... ... мен ... ... жоқ, ал ол ... жерлер болған
күннің өзінде толықтай емес;
• Аймақтарда шағын кәсіпкерлікті дамыту бойынша тәжірибелер мен
ақпарттарды ... ... да, ... ... ара қатынасында да жетерліктей іс ... ... ... менеджмент және нарық академиясының
прорекоры Вениамин Каганов айтқан болатын. Вениамин ... ... ... дұрыс шешім қабылдаулары керек, оларды білім
жүйесіне тарту ... ... ... ... ... ... ... орнына келтіру қажет. Қазір бизнестегі ... ... де, ... ... да және ... ... де ... Ереже бойынша чиновниктер жұмыс үшін
дайындықты кәсіпкерлік өрісінде жүргізе алатындай болулары керек».
Егер де қаржыландыру ... ... ... онда 1995 жылдың
қазанына дейін шағын ... ... ... ... ... жоқ. Көптеген банктер шағын кәсіпорындарға инвестиция салуға
неліктен көп мән бермейтіндерін мына мәселемен байланыстырады: ... ... ... немесе 10 млн. доллар көлемінде де хаттаса оған кеткен уақыт
пен ... ... – ақ деп ... ал ... ... ... бар. Біздің дәл осы проблемамыздың батыстықтан айырмашылығы жоқ
және онда қаржылық құрылым осы ... ... ... ... қатынастағы несиелік ұйымдардың көбі ... ... ... ие ... Ең ... ... ... өнімі шағын
сұранысқа ие өндірістер алады: азық – ... ... ... өңдейтін, ағаш
өнімдерін қайта өңдейтін, сусындар құятын, қоймалық және ... ... ... ... Және көбі - болашақтағы технологиялық
прогресті анықтайтын жаңа ғылыми икемді технологияның инновациялық бизнесін
қаржыландырумен ... ... ... ... және ... ... болып табылатын жеке ... ... ... ... ... ең ... ... кетеді. Мысалы, әр
жылы АҚШ-та пайда болатын 600 мың жаңа кәсіпорындардың ішіндегі тек ... 18 айға ... ... ... және 1/5 ... ғана 10 жылға дейін өмір
сүреді.
Бұның ең ... ... ... ... ... ... ... таңдаудың еркіндігі сәттіліктің еркіндігін ғана емес сонымен қатар
сәтсіздік еркіндігін де білдірмей ма?
Шағын ... ... ... себептерді белгілейді:
• 44%
• 17% - басқарудағы тәжірибенің жоқтығы;
• 16% - тәжірибе тұрақсыздығы: маркетингте, қаржыда, жабдықтауда
және ... ... ... 15% - ... ... ... ... 1% - істі жүргізудегі ұқыпсыздық;
• 1% - алаяқтық және жоқтық;
• шағын фирмалардың ... ... ... тағы ... ... тек 20%-і ғана ... ... ие
екенін айта кету қажет.
Әрине, жоғарыда аталған негізгі проблемалардың ішіндегі проблема деп
мемелекет пен шағын бизнестің қатынасын ... ... ... ... ... ... орта және оның шағын бизнеске әсері.
Біз «Шағын бизнес» туралы айтсақ, кейде шағын және орта ... ... ... ... ... ірі кәсіпкерліктің қандайда
болмасын жағдайына қарсы тұратын, мұнымен бірге сонымен ... ... ... – елдің экономикасын құрайды. Шағын кәсіпорын заңды ... өз ... ... ... ... және ... ... байланысты
тек өз секторы ішінде ғана өмір сүрмейді. Сондықтан ... ... ... ... ... да айту ... Шағын бизнеске көбірек әсер ететіні ішкі
орта болып табылады.
Ішкі орта – бұл ... ... жеке және ... ... ... жеке
жүзеге асыруға амалсыз, өз мүліктерін және жекеменшік түрлерін әр ... ... да жеке және ... ... ... негізделген
экономикалық, әлеуметтік және саяси ақиқаттардың шынайы жағдайы;
• азаматтар тобының жекеменшіктерін және басқа да жеке және заңды
тұлғалардың мүліктерін ... ... ... ... асырылатын ұйымдық түрі;
• кәсіпорын жетекшісінің келісімімен, егер оған келісімде
меншіктің иесімен ... оған ... ... ... ... негізделген және өзіне сай жауапкершілік
бөлінеген келісімдік кәсіпкерлік түрі.
Шағын бизнесте кәсіпкерлік келесілер ... ... ... ... ... ... ... заңды тұлғанының арнайы білімімен;
• жалдамалы еңбекті қолданумен
Ішкі орта – шағын бизнес дағдылануға ... ... ... ... ақиқаттардың шынайы жағдайы. Бұл жағдайлар уақыттың әр кезегінде
ғана емес сонымен қатар, әртүрлі ... де әр ... ... ... ... ... ... өте көп әсер ететін ішкі ... ... ... ... Бұл ... үлкен төрт топқа бөлуге
болады:
1. ... және ... ... ... ... ... дамытуға арналған сәйкес инфрақұрылымының болуы;
3. мемелекеттің шағын бизнеске деген саясаты;
4. қолайлы және ... ... ... ... тобы - ... және ... ... Капиталистік экономика циклді түрде даму ... ... ... ...... ... және бұл ... конъюктураға ғана емес сонымен бірге, ұсақ кәсіпорындарды
орналастыруға да әсерін ... ... ... ... ... кезең циклінде шағын бизнес өз
дамуында көбірек қолайлы кезеңге ие ... ... ... ... жоқ.
Кейбіреулер шағын бизнестің жоғары түрде айқындалуы экономиканың көтерілуі
мен жандануы кезеңінде келеді деп ... Тап осы ... ... еңбек ақы көтеріледі, сұраныс деңгейі жоғарылайды, ал солармен
бірге бағалар, яғни ұсыныс та ... ... ... ... алып ... бұл шағын бизнес кәсіпорындары үшін орын ... сөз, ... ... ... дағдарыс пен құлдыраулар кезеңінде
жанданады деп есептелінеді. Бұл кезеңде өндірістегі қысқартулар басталады,
көптеген кәсіпорындар, ірі ... ... ... жұмысшылардың
біраз бөлігі жұмыстан ... ... ... күші өседі. Мұндай
жағдайларда көптеген адамдар тығырықтан ... ... бір жолы ... ... құру деп ... Кейде бұған иегердің өзі және оған
көмектесетін отбасы мүшелерінен құралған өте ұсақ ... ... ... ... ... өзіне жұмыс тапқан кезде тез ... ... ... ... ... ... ... деген атау алды. Шағын
бизнесті дамытудағы ... ... ... ... жалпы жағдайы:
инфляцияның дегейі де әсер етеді.
Факторлардың екінші тобы. Сәйкес инфрақұрылымның болуының да ... ... ... ... ірі ... ... ... ірі банктер,
сақтандыру компаниялары және тағы да ... ... ... ... ... жұмыс істегілері келмейді, ... ... ... ... ... ... қатысуымен жекеменшіктерге
қарыз беруге кепіл бере алатын басқа да мамандандырылған ұйымдар қажет. ... ... ... ... ... ... жоқ ұсақ
бизнесмендерге нарықты, конъюктураны, баға және ... ... ... айналысатын және осы ақпараттарды жеткізіп тұратын көптеген шағын
фирмалар қажет. Осының барлығы ... ... ... ... ... осы секторының дамуына әсерін тигізуге қолайлы жағдайды
құрайды.
Факторлардың ... ... ... Шағын бизнесті
мемелекеттік қолдау оның дамуында үлкен роль ... Ал ... ... бизнесті қолдауы немесе тіпті елемеуі де мүмкін. Қолдау шағын
бизнестің дамуы үшін қолайлы жағдай жасай отырып ... ... ... Бұл ... ... мүмкін:
• есеп беруді хаттаудың жайлылығы;
• салық жеңілдіктері;
• қарыздарды төлеу;
... ... ... ... ұйымның білімдік және кеңестік көмегі.
Мемлекеттің саясатының теріс әсер етуі келесілерден көрінеді:
• тіркелудің қиыншылығы
• ұсақ кәсіпорындарға арналған арнайы ... ... ... ... тобына әлеуметтік аспектілер ... ... ... тек ... ... ... ғана ... сонымен қатар
жалпы және ұсақ бизнеске жекеше түрде ... ... ... ... да өте ... ... орта – бұл ... деген абыройсыз және теріс
қатынас, әсіресе ұсақ бизнеске деген, егер ... ... ... туғызса, ал сәтсідік масқаралыққа тең болады.
Осы мәселелерге деген әртүрлі жағдайларды талдай келе ... ... ... ... болады:
• ресурстық және өтімдік аймақтардың ықшамдылығы;
• жеткізушілер мен ... тар ... ... қалыпсыздығы;
• экономиканың толқымалы клнъюктурасына, саяси жағдайларға, заң
орындарының өзгерістеріне жоғарғы сезімталдық;
• қаржы ... ... және ... ... ... ... ... жүйесіне деген тәуелді ... ... ... ролі мен ... ... ... болады?
Алатын орнын аықтайтын болсақ, онда бұл ... ... ... көңіл
аудару қажет, әсіресе экономика үшін белгілі маңызды орын алатын ... ... бұл ... ... ішкі өнімде (ВВП), жұмысшылардың жалпы
санында, кірісте, экспортта болады. ... ... ... ... ... онда біз бұл ... тек ... көрсеткіштерге ғана емес,
бірақ олар өте қажет, сонымен қатар әлеуметтік – экономикалық аспектілерге
де ... ... ... ... ... және орта ... ... берілген сектордың дамуын куәландырады, бірақ шағын бизнестің орны осы
кәсіпорынның санында мыңдаған ... ... ... әсер ... ... бұрын шағын бизнестің экономикадағы қызметін сандық көрсеткіштермен
бірге қарастыру керек және ... ... жаңа ... орны ... ... мән ... қажет.
Қазіргі уақытта шағын бизнесті экономиканың ажыратылмайтын бөлігі
ретінде қарастыруды дәлелдеудің қажеті де жоқ. Оның ... ... – тез ... және ... сұранысының жекелігі
жағдайында ... мен ... ... кең спектрін құру. Жаңа
экономикада бір жағынан ірі бизнеске қарсы тұра ... және осы ... ... экономиканы көбірек икемді қылатын, тұтынушылардың сән
мәнерлерінің ауыспалылығына, ... ... ... ... ... тез ... кететін дамыған шағын бизнесті көру мүмкін
емес.
Шағын бизнесті дамыту кезінде - нарықта тауар және қазмет ... ... ... және ... ... қарсы тұратын,
бәсекелестікті кеңейтетін, ғылыми-техникалық жетістіктерді ... ... ... ... ие ... ... Ол ... ортасын кеңейтіп, жұмыссыз халықты және ... ... ... ... жұмысшыларды еңбекпен қамтамасыздандыруға жаңа
мүмкіндіктер туғызуға рұқсат ... ... ... ... ... үшін ... маңызы бар:
• экономикаға керекті икемділік туғызады;
• халыққа қаржылық және өндірістік қорлардың үлкен көлемін жияды;
• бәсекелік ортаны бөлуде үлес ... ең ... ... ... ... ... жүзеге асырады;
• жұмыссыздық проблемасын шешеді;
Осылайша жоғарыда аталғандардың барлығын қорытындыласақ, ... ... ... ... ... атап айтқанда нарықтық
экономикаға өту жағдайында тұрған экономиканың экономика үшін қажет құбылыс
екені.
Сондықтан, Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... ... саясатындағы приоритеттік
бағыттың бірі болып отыр.
ІІ. Тарау. Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің қазіргі жағдайы.
2.1. Республикадағы шағын бизнестің жағдайын
талдау.
«Қазақстандағы шағын ... ... ... және ... ... реализациялаудың негізгі шараларының нәтижесінде
шағын бизнес тұрақты даму ... ... Бұл ... осы ... ... ... және олардың ел экономикасындағы
кірістерінен көрінеді. Осылайша 2002 ... ... ... ... 466
мыңнан аса шағын кәсіпкерліктің субъектілері тіркелген. Берілген салада осы
кезеңде жұмысбастылардың саны 1,4 млн. адамды құрады.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... бөлігі тауарлы-делдалдық ортада жүзеге ... ... ... сияқты мемлекеттің стратегиялық мақсаты,
экономиканың нақты секторында кәсіпкерлікті дамыту, тауарлар мен ... ... ... арттыру үшін инновациялық кәсіпкерлікті
дамыту болып табылады. Бұрынғы СССР кезіндегідей ... ... ... ... ... ... ... өндіріске
және шикізат өнімдері экспортына бағытталған.
СССР құлағаннан кейін және Қазақстан ... ... ... ... ... ірі ... ұсақ ... құра
бастады. Бірақ бұл батыстық ... ... ... ... ара ... ... бойынша, мұндай шағын кәсіпорындарды ... оған ... бар, ... өз жетекшілері болып
табылады және мұндай шағын кәсіпорындардың ... ... ... тұлғалар
тұрады. Мұндай шағын кәсіпорындарірі кәсіпорындарға толықтай тәуелді болады
немесе жалға алынған орындар, жабдықтар және т.б. қолданады. Шет ... ... ... ... және ... ірі кәсіпорындармен ара
қатынасы өндірістік қажеттіліктермен қамтамасыздандырылған. Кооперациялық
қатынастан басқа, ірі және ... ... ара ... кең ... ... ... және ... сонымен қатар бизнес-инкубаторлар
және технопарктер болып табылады.
Қазақстанда лизинг әсіресе ауылшаруашылығында даму үстінде. ... ... ... дамытуға Азиаттық даму банкінің (АБР) қарыздық
бағдарламасының жағдайы себеп болды. ... 500 мың АҚШ ... ... ... ... (500 мың АҚШ ... жоғары болса –
оған өкілетті органдардың қосымша сараптауы керек). ... ... ... 11% ... 4 ... ... ... саясатпен
келісімділік, экономиканы мемлекеттік реттеудегі мақсаттық қойылымдар
кәсіпкерлікті ... ... ... ... мақсаттарымен, бюджетті фискалдық толтыру, ... ... ... ... алып ... Мұндай жағдайда
шағын бизнесті қолдау шараларының тиімділігі мемелекеттік реттеудің басқа
да іскер климатқа әсер ететін жоғарғы нәтижелеріне ... ... ... ... ... ... беру жүйесі қалыптасқан, қысқа және орта
мерзімдік бағдарламаларды ... ... және ... ... мен ... жұмысшылардың кәсіпкерлігін жоғарлату жетілдірілген,
сонымен бірге аймақтық ведомстваларда да. Бұл еркін кәсіпкерлікті дамытудың
негізін құрады.
Қазір ... ... ... ... ... 15 ... қолайлы болып отыр. Жетекшілердің мәліметі бойынша 650 ... 8 ... ... және 23500 ... ... ... ... бастап кәсіпкерлік сенімділіктің индексі нің 26 максималды жоғары,
оның ... 90% өз ... ... ... деп ... ... бұл ең бірінші кезекте тек тауарлар мен қазмет ... ... емес ... ... ... құру, жеңіл, тағам және басқа да ... ... ... ... кәсіпкерлік секторы республика экономикасында
ақырындап өз орнын алуда және келе – келе өз кезегінде ... ... ... ... ие болуда. Біраз жылдар ішіндегі шағын ... ... ... бұл сектордың негізгі мақсаты, мұндай кәсіпорындар
тұрақтылыққа және тиімділікке, олардың өндірістік қызметі белсенділікке,
құрылымдық ... ... ... ... ие ... басталудан
даму кезеңіне өтеді.
Қазақстанның кәсіпкерлікті дамыту мен ... ... ТМД ... өте ... жай. Достастық Мемлекеттеріндегі шағын кәсіпкерлік
субъектілерінің арасындағы іскер байланысты дамыту мен құрудың ... ... 1997 ... қаңтарында ТМД-нің 11 мемлекеті ТМД-ға
қатысушылар – мемлекеттердегі жеке ... ... мен ... ... қол ... Бұл ... ... дамыту мен қолдау аумағында
ТМД мемлекеттерімен ... ... ... ... ... ең ... ... қолдаудағы ұлттық және мемлекетаралық құрылымдарды
құруға көмек көрсету;
• кәсіпкерлік субъектілерінің ... ... ... ... ... ... ... субъектілерінің қызметінің инновациялық
жәрдем көрсету.
Ең басты айта ... ... ... ... дамыту
ортасында шағын және орта компаниялардың халықаралық ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
стратегиясы халықаралық бағдарламада, жеке бизнесті Қазақстандық жоба үшін
халықаралық ... ... ... ... ... ... ... оның ішінде ТАСИС бағдарламасы шегімен, сонымен қатар,
АҚШ-пен, Германиямен, ... ... ... және ... ... бірлестік қызметі Республикадағы ... ... ... ... тигізеді.
Отандық тәжірибе көрсеткендей кәсіпкерлік, мемлекеттік билік жағынан
қолдау мен тұрақты назарға мұқтаж.
Жеке бизнесті дамыту мен ... ... ... ... ... ... оның құрылуына жағдай жасайды.
2.2. Шағын кәсіпкерлікті мемелекеттік қолдаудың ... ... ... ... банктік жүйесінде «қысқа ақша»
стратегиялық дәуірі, ... ... ... және ... дәуірі бітті немесе бітуге жақын. Елдің жүйеаралық банктер үшін
басқа дәуір басталуда, басқа стратегия дәуірі – нақты ... ұзақ ... ... ... ... қаржылық қызмет сапасын көтеру мен
ортасын кеңейту, стратегиялық клиенттермен күрес.
Банктік жүйе ... ... ... ... көлемінің
көтерілуінің нақты тенденциясын зерттейді. Қауырт секіріс 2005 жылы болды,
осы кезде берілген несиенің көлемі 2004 пен ... 85,6%, ал ... – тағы да 77,3% ... 3 ... ... яғни ... ж.ж. 2003
жылмен салыстырғанда 5,5 есеге өсті, тіпті 2005 жылы нақты ... ... ... ... өтті – ... рет ұзақ мерзімді
несиенің орташа үлесі қысқа ... – 50,8% нен 49,2ге ... 2006 ... ... бұл ... 55тен 45% ... нақты экономиканы несиелеу орта және ұзақ мерзімді несиелеуде
банк қызметінің нақты ... ... ... ... бола алды ... бұл мүлде үлкен мәселе. Шындығында, нақты экономикалық несиенің барлық
көлемі бар жоғы Жалпы Ішкі Өнімнің (ЖІӨ, ВВП) 15% на ... ... ... және ұзақ ... ... - ... Ішкі ... (ЖІӨ, ВВП) 7,6% құрайды.
Нақтылығында олар 4-5 есе көп болуы керек – Жалпы Ішкі Өнімнің (ЖІӨ, ВВП)
50 – 70% ... ... ... ... ... ... ... негізгі капиталдың өз түсініктері ... ... ... әлемдік нарықтың қолайлы конъюктурасы және
экономикалық өсудің жоғарғы қарқыны орта және ұзақ мерзімді ... ... үшін ... ұзақ ... ... көлемдегі
ресурстарды көтеруге себеп болды. 2004-2006 ж.ж. ішінде тек жедел салымдар
бойынша ... 2003 ... ... 6 ... ... ... және ... жинақтық активтері көтерілді, бүгінгі таңда
банктердің меншіктік капиталы - 832,3 млн., жинақтық активтері – 5,6 ... ... та бұл ... ... ... Меншіктік банктік капиталдың
деңгейі Жалпы Ұлттық Өнімнің (ЖҰӨ, ВНП) - ... ал ... - ... ... (ЖҰӨ, ВНП) – 25% көтерілмейді. Қалыпты ... ... ... ... капиталы – 3,5-5 млрд.долл. немесе
15,6 - Жалпы Ішкі Өнімнің (ЖІӨ, ВВП) 22%-ін, жинақтық активтер ... ... – 100-120% ... ... деген үлкен сенімсізділіктің жеткіліксіздігінен,
халықтың ... ... ... баяу өсуі оның нақты ... ... ... ... ... ... құрылымына ие болу бір
жылдық кіріске, оны өтеудің ұзақ ... ... ... сонымен
қатар, банктердегі меншіктік ... баяу ... ... ... ... банктер ірі ұзақ мерзімді заемдық капиталға ие бола алмайды.
Бірінші себептерінің бірі – банктік депозиттердің пайыздық ставкалары
және несиелер арасындағы үлкен ... ... ... ... ... ... ... 5 % және 11% жуық –жеке тұлғалар үшін, ... ... 25% ... Бұл банк жүйесіндегі салымдардың өсуін ынталандырмайды.
Банктік жүйенің төмен капитализациясы әзірге ... тез ... ... ... ... ... бермей отыр, банктер деңгейі
нақты экономикада жоғары болып қала беретін тәуекелдікке ... ... ... Бұл ең ... ... ... ... банктердің
несиелік белсенділігін ұстап тұрады, әсіресе қайта өңдеу өнеркәсіптерінде.
Осы жерде экономиканың ... ... ...... факторы банк жағынан болсын кәсіпорын жағынан болсын
көрінеді. Банктердің ұстанымдарынан: қайта өңдеу секторы өнімінің ... ... ... ... ... ... несиелер бойынша орташа ставканы ... ... ... ... ... ... ... артта
қалу, қарыздың өтімділігінің және басқалардың болмауы.
Кәсіпорындардың ұстанымдарынан – ... ... және ... ... өнеркәсібіндегі ... ... ... ... ... жоғарғы деңгейінің
салыстырмалы орташа деңгейі. Сондықтан, ... ... ... ... өндірісті дамыту проблемасын шеше алмайды.
Сонымен қатар, ... ... ... ... банктердегі орта және ұзақ мерзімді несиелеуде ... ... ... ... ... ... ... бірден бір шешуші
жағдайы болып табылады.
Отандық банктердің ... ... ... мұнай секторын
несиелеуге қатысу ... ... ... өте ... ... ... ... және заемдық қаражаттарын
толтырудың кірісті болғаны жағдайында ... тура ... яғни ... ... ... Бұл жерде қаржылық тұрақтылығы жоғарғы емес
және жеткіліксіз қамтамасыздандырылған кәсіпорындарды ... ... ... шағын бизнес (ШБ) жатады. Бір ... ... ... көлемдегі несие қаражаттарын талап ете алмайды,
ұзартылған уақытқа ... ... ... және ... ... ... айрықшаланады. Шағын бизнестің бұл ерекшеліктері ... ... ... ... өтейді және оның күшімен көптеген
банктер несиелеуді қолға алады.
Бір жағынан шағын ... ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпорындардың өнеркәсіпті дамытудағы өсу
тенденциясының, экспорттың, әсіресе ... ... ... ... ... көрсетеді.
Қосымша, бұл мемлекетте шағын және орта бизнесті қолдау Қоры қызмет
етеді, оған жататындар:
... ... ... және орта кәсіпкерлікті
инвестициялауды қаржылық қолдау арқылы ... ... ... ... экспортын экспорттық несиелеу арқылы
жеткізу;
• Дамып келе жатқан ... ... ... беру және ... да ... ... ұсыну.
Қор шағын кәсіпкерлік субъектілерін несиелеуді мемлекеттік бюджеттің
қаражаты арқылы жүзеге ... ... ... ... ... ... субъектілерін
коммерциялық банктер арқылы несиелеу тиімдірек ... еді ... ... ... қор ... және орта кәсіпкерлерге несиелік жеңілдіктерді
тікелелей емес, коомерциялық банктер арқылы ұсынса деп те айтады. Мұндай
кесте ... ... ... икемді түрде және нарықтық экономиканың
қағидаларымен байланыста бола отырып жүзеге асыруына жол береді, және ... ... ... коммерциялық банктердің қатынасында ... ... ... ... аймақтарда және қалаларда
бөлімшелерге ие банктердің бұл процеске қатысуы, өзінің қызметін ... ... ... ... Банктер несиенің қайтарылмауымен
байланысты ең аз дегенде тәуекелділіктің 50% ... Банк ... ... ... ... онда ол делдал ретінде маржаны да ... ... ... ... бойынша, салалық құрылымда
сауда саттық-делдалдық қызметі барлық өнім көлемінің 48,8% ... ... ... ... ... ... қалуды жалғастырып отыр,
ол тек Шығыс Қазақстанда ғана төмен ... ... ... ... ... құрайды. Мұндай жағдай сауда саттық-делдалдық қызметі өндіріске үлкен
көлемдегі капитал салымы қажет ... ... ... ... талап
етпейді. Сол үшін, жекеменшік және заемдық ... ... ... ... ... етіп ... шағын кәсіпорындарды дамыту мен
басқа да жаңа түрлерін құрудың негізгі кедергілері ... ... және орта ... ... ... ... көзіне банктік жүйе кіреді, өйткені мұндай кәсіпорындардың бастапқы
капиталы шамалы ғана және ... ... ... ... ... ал ... жасап жатқан кәсіпорын аз ғана кірістің себебінен дамып
кетуге шамасы жетпйді.
Екінші дәрежелі банктердің (ЕДБ, БВУ) жүргізген несиелік ... ... ... ... ... кәсіпкерлік субъектілеріне
пайдалануға берілген несие көлемінің едәуір түрде өсуіне қол ... ... ... ... барлық екінші дәрежелі
банктерінің пайдалануға берілген несиесінің жалпы көлемі 2005 ... ... 110,3 ... ... ... Ұлттық банкінің берген мәліметтері бойынша
екінші дәрежелі банктердің экономиканың салаларына салған ... 2006 ... 1 ... 672,5 ... ... ... ... көлемінің ішінде орта және ұзақ мерзімді несиелердің
үлесі - 57%, шетел валютасындағы ... ... - 68,5% ... Осы ... ... ... ... субъектілеріне берілген банктердің
несиелері 0,8%, басқа жылдармен салыстырғанда 149,8 млрд.теңгеге өсті.
Шағын кәсіпкерлік ... ... ... Банк ... ... банктердің қызметінің жанама түрде әсер етуі жолымен
жүзеге асырылады. Ұлттық банк ... ... ... соңғы
жылдары 8% дейін және ұлттық валютаның ... ... ... ... ... ... ... несиелердің ставкасының
төмендеуіне себеп ... ... және орта ... берілген банктердің
несиесі бойынша көтермелеудің орташа есептелінген ставкасы 23,7% 2005
жылдан осы жылдын ... ... ... банктердің шағын және орта бизнесті несиелеу саласындағы
белсенділігінің өскендігін белгілеп қоя отырсақ, бәрібір бұл процесс оған
берілген мүмкіншілікке ие бола ... бұл ... және ... ... ... ескертілінген. Мысалы, жоғарғы пайыздық ставка,
несиелеу мерзімінің қысқалығы, өтімшілік кепілін қамтамасыз ету және т.б.
Несиелік ... ие ... ... ... ... ... ... өндірушілер бастан кешіреді. Банктер тұрақты кіріс
әкелмейтін кәсіпорындарға және ... ... ... ... ... ... ... салғылары келмейді.
Ауылшаруашылығын несиелеу жоғарғы тәуекелділікпен ... ... ... бар ... ... ... ... жоқтығынан,
экономикалық бизнес-жоспарларды қайта қарай алмағандықтан, өндірістің төмен
тиімділігі және т.б. байланысты болып ... ... ... ... шағын және орта
кәсіпкерлікті тұрақты дамыту мүмкін емес.
Қазақстан Республикасының ... жж ...... ... ... ... ... кәсіпкерлікті одан әрі
дамытудың шаралары келесідей қарастырылған:
• ұзақ және орта мерзімді ... ... ... ортасында көтермелеудің жеңілдік ... ... ... мен ... ... ... көтермелеу арқылы құрылған кәсіпкерлікті қаржылық
қолдау;
• шағын ... ... ... жабдықтар шығара алатын, шағын кәсіпкерлік
субъектілерін қаржылық қолдау мүмкіншілігін кеңейту ... ... ... ... ... да ... ... әлемдік тәжірибеде қолданылатын шағын ... ... ... ... ... жеңілдік несиелеу, несие бойынша
кепілдік беру, шағын және орта ... ... ... ... ... ... беру қызметін ұсыну болып табылады. Дәл
осылай, Германияда ... ... ... 3 тен 10% ға ... сомасын
құрастыратын дотация түрінде пайдалануға берілуі мүмкін. Немесе несиелеудің
барлық мерзімінде пайыздық ставкасы төмендетілген несие түрінде де ... ... ... ... ... мерзімінде тәжірибе алмасады
(бұл жағдайда кейде бірінші жылы ... ... ... ... ... кез келген уақытта қосымша төлемсіз қайтару мүмкіндігіне ие
болады.
Қазіргі уақытта банктік жүйе экономиканың нақты ... ... ... ... ... ... ие , ... қабілетті өнім шығару
жоспары қажет. Бұған әрине банктердің объективті себептері бар: ... ... ... ... ... ... ... қысқа
мерзімді депозиттерге ие болса, олар салымшылардың қаражаттарын тәуекел ете
алмайды, ұзақ мерзімді жобаларды ... ... ... ... бизнестің субьектілеріне арналған арнайы салықтық тәртіптер
Шағын және орта бизнес секторын ... ... ... және ... жақын елдердің экономикалық және саяси
жүйесінің кілті болып табылады. Бұл ... ... ... ... аудару
шағын және орта бизнесте жұмысбасты халықтың шғырланған басым ... және 35% ішкі ... ... ... ... кіреді (3/4 дейінгі).
Ірі компаниялар шағын және орта кәсіпорындардың секторымен тығыз
байланыста, сондықтан олар тауарлар мен ... ... оның ... жабдықтаушылары болып табылады. Ереже бойынша, шағын және орта
бизнестің маңызды үлесі бар ... ... ... жеңу
процесінде жоғарғы тұрақтылық және икемділікті көрсетеді. Шағын және орта
бизнестің ... ... ... прогрестің мықты
қозғалтқышы болып табылады. Шағын және орта бизнесті дамыту қоғамда тұрақты
орташа кірісі бар халықтың кең ... құру ... ... әлеуметтік және
экономикалық тұрақтылықты алдын ала анықтайды.
Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін, ... және орта ... ... бірден бірі болып табылатын нарықтық экономика
курсын ... ... және орта ... ... құру ... қиын ... көптеген кедергілердің болуы ұстап тұр. Соның ішінде біздің ойымызша
ең маңыздылары келесілер:
• Жекешелендірудің тиіділігінің әрқашанда бола бермеуі
... ... ... емес ... Ірі өнеркәсіптік
кәсіпорындардың көп мөлшерде болуы, ескі ... ... ... ... ... ... және орта күштегі
өндірістерді икемділігі жоғарғы технологиялардың болмауына және
көбінің жойылып кетуіне душар етті.
• Халықтың нарықты, нарықтық қатынастарды және жаңа ... ... ... ... Елде ең ... құрылған нарықтық кезеңдегі шағын және ... ... ролі мен ... ... Инстуционалдық қақпаннан қорғауға бағытталған институттық
механизмдердің болмауы. Мұның нәтижесі ... кең ... алып ... ... ... ... кәсіпкерлер қалады. Тап солар ең
негізгі әлеуметтік мәселелерді шешеді: жаңа жұмыс ... ... ... ... сақталып қалуына оң әсер тигізеді. Шағын кәсіпкеліктің
әрекетіндегі ... бір ... ... ол – ... ... Шағын бизнесті дамытудың перспективалары
3.1. Шағын кәсіпкерлікті өндірістік және инновациялық ... ... ... ... кезеңіне сай дамыту ең бірінші кезекте
шағын кәсіпорындар желісін қолдаумен, «біріккен» өңдеу және өнім ... ... ... ... нарықта барын болжайды.
Сонымен қатар, шағын кәсіпорындардың техникалық деңгейі ... ... ... ал олар ... ... ... қолдау таппайды
және қажетті коммерциялық орындауларды ала алмайды.
Елдің өндірістік – ... ... ... ... ... ... шағын фирмалардың үлесінің одан әрі өсуін
қамтамасыз ету үшін мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... Өнімдері нарықтық құрудың мақсатына ... ... ... тапсырысын 10% көлемде орналастыру
жолы;
• Шағын кәсіпорындарға пайдалануға берілген өндірістік ... ... ... ... ... ... ... технопарктер, технологиялық
қолдау орталықтары және т.б.;
• Лизингтік компаниялар желісін кеңейту және бөлуге көмектесу;
• Шағын кәсіпорындарды ... ... ... ... және импорттық жабдықтарды жеңілдетілген лизингтер жолы
көмегімен жабдықтау, игерілген және игеруге жақын ... ... ... қамтамасыз ету;
• Шағын кәсіпорындардағы ... ... ... жаңа ... ... ғылыми икемді технологиялар
негізінде мақсатқа бағыттап саясат жүргізу.
Технопарктердің сараптаулары арқылы құрылған және ... ... ...... жобалар мен бағдарламалар, ғылыми
икемді техникалар және жаңа ... ... және ... ... ... ... қатар, осы ұсыныстардың тәуекелділігін бағалау,
ғылыми-зерттеу ... ... және ... ... ... ... ... Сонымен қатар, шағын инновациялық кәсіпорындарға
пайдалануға берілген өндірістік ... ...... ... ... ... заңдық, қаржылық, макетингтік шаруашылық және
т.б. қызмет көрсетулерді ... ... ... ... ... қорғауға көмек көрсету.
Шағын бизнесті дамытуда ... ... ... ... ... ... құрылымы қызмет етуі мүмкін, және де
бұл проблеманы шешуде ерекше ролді байланыстың ... ... ... ... түрі ... ... ... кепілдендіруді
анықтауда жинақтық жеткізулердің ұзақ мерзімді келісім шарттары және т.б.
Өндірістік ұйымның мұндай ... ... ... ... үшін нарықтық
өтімділіктің кепілдендіріліп құрылуы болып табылады.
Берілген ... ... ... ... өндірістің
техникалық деңгейінің жоғарылауы үшін және ... ... ... ... ... құруға, нарықтық
экономикадағы өндірістің потенциалын дамытудағы ролінің ... ... ... ... құрылымды дамыту
Қазіргі кезеңнің негізгі мәселелері, жинақталған тәжірибені оқып
және талдап қорытындылау, ең тиімді ... ... ... шағын
кәсіпкерлікті қолдаудың кешенді жүйесін құруға жақындау. Сол үшін айта
кететін ... ... ... ... үшін ... ала ... кез ... жағдайы төмен тиімділікке және қажетті және жеткілікті ... және ... ... ... етеді.
Дәл осы кезеңде бизнес-инкубаторлар желісінің және тағыда басқа
инновациялық құрылымдардың кеңінен ... – бұл яғни ... және ... шағын бизнесті сәтті дамытуға қажетті жағдай.
Технопарктер және ... ... ... пікірін барлық елдер
мойындады.
Олардың ролі ғылыми – техникалық ... ... ... жүзеге асыруда, жұмысбастылық деңгейін көбейтуде көрінеді ... ... ... әл – ... ... ... ... Сондықтан
да, Қазақстандағы кәсіпкерліктің көтерілмегендігінен және инновациялық
стимулдын құлдырауынан ... ... ... заңдық актілерді
өңдеуге көп көңіл бөлінуі ... ... ... ... ... ... ... болып отыр. Әртүрлі инфрақұрылымдардың элементтерін бөлуде
жағдай жасаудың мақсаты келесілер бойынша қарастырылған:
• Алматының ... ...... ... ... инкубаторларының және шағын бизнестің өнеркәсіптік
аймағының желісін кеңейту;
• Әртүрлі операциялармен жұмыс істейтін, микронесиелеу мен ... ... ... ... жүзеге асыратын
мамандандырылған банктік емес қаржылық мекемелерді құруға
көмектесу, сонымен ... ... және ... ... ... ... үшін ... беруші орталық ретінде
құрылған, кәсіпкерлікті қолдаудың Орталығын одан әрі ... ... ... ... құру және ... ... Студеттер мен жастарға волонтерлік типтегі клуб үйлерін және
жастардың сынақ жұмысын өткізетін Орталығын құру;
• Мамандандырылған ақпараттық – ... ... ... ... ... Орталық құру. Бұл орталық
кәсіпкерлерді жаңа технологияларға деген сұрақтарға ақпарат
беруін, жаңа өнім түрлерін ... ... ... етуді
жүзеге асырады. Сонымен қатар, трансферттік технологиялық
Орталығында жаңа технологияларды енгізуге және жаңа ... ... ... ... ... ... ... Алдыңғы қатарлы жоспарда тұрғаны: дамыған елдерде бар ең жақсы
технопарктер мен технополистердің ... ... ... парктер құру. Ғылыми –технологиялық парк
қоғамдық кәсімкерлік ... және ... ... серіктестік пен өзара көмек беру Орталығымен, Даму
қорымен, ... ... ... студенттер және жастар уйімен, ... ...... ... ... Алматы қалалық бизнес - инкубатормен тұрақты
байланыста бола отырып ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті қолдаудың кешенді
әдістерін, ақпараттық орталықты қоса, оқулық – іскер орталықтары және т.б.
еңбекпен өтеу қажет. Бұл тәжірибе ... ... ... бар ұйымдардың
жетістігі болады. Сондықтан, тек бюджет қаражаты ғана еме сонымен қатар,
мемлекеттік құрылым мен техникалық көмек ... ... ... іске ... ... дамыту мен құрудағы негізгі ой – бұл
жаңа кәсіпорынды ... ... оның одан әрі ... ... ... ... көрсететін көмек. Аймақты экономикалық дамытуда
мұндай элементтер екі есе ... ... ... жаңа жұмыс
орындарын құрады, екіншіден, өндірістік өнімнің және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Осы екі
факторды есепке ала отырып, осы ... ... ... ... ... қолдану қажет. Мұның нәтижесі инфрақұрылымды кәсіпорындар
жүйесінің маңызды тармақтары, шағын кәсіпкерлікті қолдау маңызды ... ... күні ... ... және орта ... қолдауда
бизнес – инкубаторларын, технопарктер, бизнес және инновациялық орталықтар
және т.б. ... құру ... жаңа ... ... көп ... Осы ... ... өз қызметінің тиімділігін көптеген елдерде
сәтті дәлелдеді. Қазақстанда Польша, АҚШ, ... ... ... ... ... әлемдік тәжірибеде қолданудың салыстырмалы жаңа түрі
бизнес – инкубатор болып ... ... ұсақ ... қаржылық
қиыншылық, серіктестердің, жабдықтаушылардың, тұтынушылардың сеніміне кіру
қажеттілігінен қызметтерін 2-3 ішінде тоқтатуға ... ... рас. ... ... ... жете ... болады. Ереже
бойынша, олар таңдаған сферадағы жақсы ... ... ... нашар
менеджер, қаржыгерлер және т.б. болып табылады. Бизнес – инкубаторлар жаңа
кәсіпорындарға тәжірибе жинауға көмек беру ... өз ... ... ... алу үшін қажет. Бизнес – ... ... ... ... ... ... ... орындар ұсынады,
бизнестің әртүрлі бағытында кеңес беру ... ... ... ... жылдан кейін фирма (шағын кәсіпорын) нарықты
меңгереді, тәжірибе жинайды және «еркін жүзуге» қорықпай-ақ кете ... ... оның орны ...... ... ... алады.
Бизнес – инкубаторлар тек АҚШ-та ғана емес, сонымен қатар Францияда,
Германияда, Англияда, Жапонияда, Қытайда да кең ... елде ол ... ие: ... ... ... орталық», «технология және
бизнес орталығы» т.б.
Қазіргі кезде әр ... жаңа ...... ... ...
инкубаторлардың Ұлттық ассоцияциясының мәліметтері бойынша 82мыңға жуық
жұмыс орындары ашылған, ... 1 ... 140 ... орны ... ... 5 ... аса ... – инкубаторлар, технопарктер және
инновациялық орталықтар қызмет етеді, мұндай құрылымдық ұйымдардың ... ... ... ... әлеуметтік – экономикалық дамытудың күшті факторы
болып табылатын халықтың өмір сүру ... ... ... ... ... тәжірибесі көбінесе индустралды дамыған елдерде
технологияны тапсыру ғылыми сферадан ... ... және ... ... ... ... ... бизнес-инкубаторларды, инновациялық және тенопарк
орталықтарды құрудың, жаңа нарықты және біріккен ... ... бар ... ... ... ... және орта ... қолдаудағы
инфрақұрылымның маңызы жоғары. Мысалы, ... ... ... ... ... және орта ... ... қуатты күш қосып беруге
болады деп және ... оның ... ... ... ... ... ... Польшаның тәжірибесі бастапқы шарттардың ұқсастығының байланысын
қолдану ... ... деп ... ... 90-шы ... ... ... жағдай сияқты осы жағдайға Польша да 80-шы жылдардың
аяғында тап болды. ... ... ... ... ... ... ... кешенді көп болуы, шаруашылықтың
нарықтық жағдайына кірудегі тәжірибесінің жоқтығы, ... ... т.б. 10 ... ... ... ... маңызды жетістіктерге
қол жеткізді. Бизнес –инкубация Познани қаласында бірінші орталығының
ашылуымен бірге 1989 жылы ... ... ... ... күні ... ... ... – инкубаторлар, технопарктер және инновациялық орталықтар ... ... жай, бұл ... ... Министрлігінің үкіметтік бағдарламасы
шегінде және Бүкіләлемдік ... ... ... ... ... ... ... Алғашқыда, орталықтар жұмыссыздық
проблемаларын шешу үшін құрылған, кейіннен олар ... жаңа ... ашу үшін ... беру және ... ... түрін
құру және дамытумен айналысты.
Батыс елдерінің тәжірибесі көрсеткендей, бизнес – инкубаторлар және
технопарктер технологияларды беру мен ... ... ... ... ... ... Мысалға Берлиндегі орталықтарды
қарастырайық. Осы орталықты дамытуға 5 жыл бұрын Германияның федералдық
органдарының, Европалық ... ... ... органдары және жеке
секторлар күшімен оның жетекшілерінің көрсетуі бойынша 120 млн.жуық неміс
маркаларымен ... ... ... ... ... орталық
толықтай өзін - өзі қаржыландыру нүктесіне жетті. Кейінгі екі ... ... ... ... ... ... ... 85 млн.неміс
маркасы төленді және 3000 жуық жұмыс орындары ашылды. Сонымен ... ... ... ... ... жаңа ... ... Орталықта
сонымен бірге, халықаралық бизнес-инкуатор қызмет жасайды, онда Германдық
заң бойынша жұмыс ... ... ... компаниялары кіреді (барлығы
14, соның ішінде біреуі ... ... ...... және инновациялық орталық Асоцициясына біріккен 400 жуық ... бар деп ... ... ... етуінің жағымды
тиімділігі ... ... ... тәжірибесінен көрінеді және
дәлелденген.
Бизнес – ... ... ... ... демеушілердің
қызметіне, кеңесшілерге, басқару аппаратына және басшысы президент боатын
бизнес – инкубаторлардың қызметкерлеріне, кәсіпорындар – ... ... ... жеке тұлға да, ұйымда бола береді. Демеушілік көмек кейде
инкубатор кірісінің 1/3 бөлігін ... Ол ... ... экономикалық дамыту агенствалары, университеттер тұлғасындағы
инкубаторларды ... алу ... ... ... Кейбір ұйымдар немесе
университеттер қаржылық ресурстар салмай-ақ бизнес-инкубаторларды дамыту
үшін ... ... ... ... да ... ... ... мүмкін. Мұндай жағдайда бұл ұйымдарда демеуші болып ... ... әр ... ... хабары бар сарапшылар, соның ішінде,
заңгерлер, банкирлер, бухгалтерлер, технологтар және ... да ... ... ... ... қамтамасыз ететін тұлғалар табылады.
Бизнес – инкубаторлар университеттер базасында немесе ғылыми –
зерттеу ... ... орын ... ... ... ... – жаңа
технологияларды және өнімдерді олардың ... ... ... жолы
арқылы ғылыми зерттеулерді коммерциялау мүмкіндіктерін іздеу.
Бизнес – ... ... ... ... ... ... ... Техникалық университетінің базасында қарастырсақ, олардың тау-
кен, ... ... және ... да салаларды өндірістік
кәсіпорындарға берік және қолданбалы зерттеулердің ... ... алу ... ... ... Бұл университет алдыңғы қатарлы
ақпараттық технологияларды қолдану мен енгізу, қайта өңдеу салаларында
жоғары ... ... ... және ... ... ... ... салалар базасына ие, ... ... ... және т.б. ... ... ... ... – газ, және басқа да салалардың ірі ... ... және ... ... ... ... ... көбі шағын кәсіпкерлікті дамыту және құру үшін ... ... ... ... ... көмек көрсетуге шақырғанда өз
үлестерін қосады деген ойдамыз.
3.3. Шағын кәсіпкерлікті дамытудағы құқықтық жағдайларды іске ... ... ... ... «ҚР ... ... ... 046» Заңының жағдайын дамытуға, шағын кәсіпкерліктің
нормативті және заңдық ... әсер ... ... ... ... ... ... одан әрі ... ... ... да ... ... ... ... жүзеге асыруда, тіркеу, лицензиялау,
шағын кәсіпкерлердің басқа да ірілерімен ара қатынастағы мәселелерді ... ... ... және ... ... ... құруды қамтамасыз
ету шараларымен іске асырылады.
Шағын кәсіпкерлікті дамытудың құқықтық жағдайын жүзеге ... ... ... ... ... кәсіпкерлік субъектілерімен
қарым қатынастағы билік ... өз ... ... ... және ...... көрсетуін шектеуге мүмкіндік беретін
кәсіпкерлік қызметін реттеу және ... ... ... ... ... ... ... және ғылыми-әдістемелер арқылы
қамтамасыз ету
Шағын кәсіпкерліктің мәні, оның экономикадағы ролі және әлеуметтік -
экономикалық қызметі ... тек ... ... ... ... сонымен қатар халықты жұмысбастылықпен қамтамасыз етеді.
Қазіргі уақытта кәсіпкерлік қызметі сферасы үшін кадрлар дайындау
аумағында маңызды ... ... ... ... сферасы үшін
халықты дайындауда жеткілікті ... ... және ... ие ... ... дамып келеді. Бірақта ... ... ие ... ... ... ... ... сұранысты
қанағаттандыра алмайды, әліде құқықтық сауатсыздықтар да бар.
Қазіргі бөлімнің шаралары кәсіпкерлік ... ... ... ... ... бірге, шағын кәсіпкерлермен ... және оның ... ... ... ... ...... кадрларды дайындау үшін оқу орындары мен ... ... және ... ... ... ... ... ұйымдық ресурстарды кірістіру қажет.
Жұмысбасты халықтың кәсіпкерлік қызметін дамыту жағдайын жасау
мақсатында, нарықтық экономика үшін ... ... ... ... ... ... ... асыру бойынша қарастырылған:
• Жұмысбасты халықты кәсіпкерлік қызметі негізіне лайықтап
оқытуды ұйымдастыру;
... беру ... ... дамыту жұмыссыз азаматтарды және
бастаушы кәсіпкерлерді оқыту базасында жүзеге асыру;
... ... ... ... қызметімен
айналысуға ынталы тұлғалар, оралмандар, әйелдер, жастар
арасында ... ... ... ... ... ... өте жас кезде
пайда болады және оны дер кезінде тану қажет. ... тап ... ... ... ... ... жаңа ... ие бизнесмендер шығуы мүмкін
ғой. Сондықтан осы мәселелерге ерекше мән бере ... ... ... ... ... ... ... және студенттер мен ... ... ... ... құру өте ... Шағын бизнесті мемлекеттік қолдау
Монополиялық емес секторға мемлекеттік тәжірибенің ... ... ... ... осы жәрдемдесудің негізгі бағыттары
берілген ортадағы проблемаларды зерттеу арқылы болады. Сондықтан ... ... ... ... ... ... дамытудың приоритеттік
бағытын анықтау болып табылады. Қазақстанда мұндай бағыттарға ... ... ... ... және қайта өңдеу;
• Халық тұтынуына арналған тауарлар, өнеркәсіптік және азық-түлік
тауарларын өндіру;
• Медициналық техникаларды және дәрі-дәрмектерді өндіру;
• өндірістік, коммуналдық және ... ... ... ... үйлерді, өндірістік және әлеуметтік бағыттағы
объектілерді тұрғызу.
Сәйкесінше, ... ... ... ... тарапынан
көрсететін көмегінің ең қажетті құралдарының бірі ... ... ... ақша ... оған басқа да көздерден қарыз алуға кепілдік
беруді және салық салу жеңілдіктерін ... ... ... ... болып табылады.
Шағын кәсіпорындарға мемлекет тарапынан көмек көрсетудің ... ... ... ... ... ... тапсырыстар жүйесі
болып табылады. Қатынастың осы ... түрі ... ... ... ... капиталдың қорлану процесін тездетуді, өндіріс
күшін кеңейтуді, ... ... ... ... жабдықтарды
модернизациялауды және басқаларды қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... жүйесі ғылыми-зерттеу
жұмыстарымен айналысатын кәсіпорындарға беріледі.
Бұл жүйеде негізгі ... ... ... беру және ... жұмыстарын
ақпараттық қамтамасыз ету алады.
Қазіргі кезде көптеген қозғалыстар мен саяси партиялардың өздерінің
бағдарламалырының ... ... ... ... ... ... ... болады. Осылайша барлық бағдарламалардың ішінен негізгі
жалпы ойларды бөліп көрсетуге болады:
... ... ... дамыту – өзіндік мақсат емес,
бұл Қазақстанның экономикалық және ... ... ... ... ... болып табылады;
• Шағын кәсіпкерліктің өте ... ... ... ... және ... ... ... азаматтарға жұмыс орындарын ұсынуға ... ... ... инновациялық және өндірістік қолдауды
қамтамасыз ету бойынша шараларды орындау көптеген жаңа ... ... ... дейінгі кәсіпорындарды және жаңа
жұмыс орындарын ... ... ... ... ... қабатына мүмкіндік береді;
• Аймақтық, әлеуметтік-экономикалық процесте үлен роль атқаратын
шағын кәсіпорын әрбір ... ... ... ... ... базасының маңызды үлесін бөледі және жергілікті
тұтынушылық нарығын құру арқылы экономикалық тұрақтанудың және
жаңа жұмыс орындарын ұсынудың шешуші ... ... ... кезде шағын бизнестің проблемаларын шешудің төрт ... бар. ...... ... ... ... психологиясын
өзгерту. Пікірден аулақ ойға келсек, шағын бизнес салық төлемейді және
күңгірт экономикада тұр. ...... ... ... және
реформалау. Қазіргі жүйеде, кірістің ... ... ... ... ... ... мәжбүр болады. Үшіншіден – мүлікті сату,
сатып алу актісіне айқындық енгізу және таза ... Және ең ... ... жер мәселесін шешу керек, әйтпесе агралық Қазақстан тек импортпен
ғана қоректенуіне туре келеді. Төртіншіден – ... де, ... ... ... де ... ... халықтың инвестициясын ынталандыру. Ал
бұл дегеніміз кейбір бағалаулар бойынша «жасықтың, матрастың астында тығулы
жатқан» 20-дан ... ... ... жұмыс істеуге мәжбүр ету.
Қазақстан, мемлекет қоғамның қажеттіліктері мен сауалдарына қызмет
етеді деген қағидамен өмір ... ... ... ... шағын және орта бизнестің дамуы
Республиканың экономикасының дамуына қажетті прецеденттерді құрайды.
Шағын ... одан әрі ... ... ... ... ... нақты секторда, әсіресе қайта өңдеу ... және ... ... ... Осы ... жету үшін ... Инновациялық және ғылыми икемді өндірісті дамыту;
... ... ... ... ... етуін
қамтамасыз ететін нарықтық өндірістік құрылым объектілерін
дамыту;
• Қызмет етіп жатқан өндірістік ... ... ... ... ... қабілеттілігін көтеру;
• франчайзинг қағидасында ірі және орта ... ... ... ... ... ... бизнес секторындағы жұмыстар үшін мамандандырылған
менеджерлерді дайындау.
Кәсіпорындар ... ... ... ... ... және Қазақстандағы шағын кәсіпкерлікті дамыту мақсатына жетуде
біз Республиканың экономикалық әлемдік серіктестіктің толық ... ... ... ... қол жеткізеді.
Өзімнің жұмысымда мен Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... және оның негізгі, үлкен
проблемаларын анықтауды сипаттап көрсетуге тырыстым.
Фирмаларды ірі, орта және ... деп ... ... ... ... ... кәсіпорындарды бөлудің негізгі белгілері ... ... ... ... ... ... ... байланысты болатыны.
Ең негізгі айта кетерлігі, Қазақстандағы шағын бизнес қазіргі кезде
кең құқылы негізде деуге болады, бірақ бұл ... ... ... ... және ... ... аспектілер бөлінбейді, сонымен
қатар қандайда бір жаңа нормативті – құқықтық ... ... ... ... ... ... болсақ, шағын бизнестің жұмыстан берілетін
кірісінің ... ірі ... де, жеке ... де ... ... бір ... ... Берілген позиция шағын кәсіпорынның
қызметі және ... ... ... ... ... кезекте оның мөлшерімен
анықталады. Бұл жерде шағын бизнес субъектілеріне ғана тән, жетекшінің
ерекше ролі де, ... ... ... да, тауарлар мен қызмет
көрсетулерді ұсынудағы ерекше икемділік те, ... ... ... ... және тағыда басқа ерекшеліктері шығады.
Осындай ерекшеліктерімен қатар қызметтеріде анықталады: кәсіпорынның
жалпы санындағы өте ... ... ... және ЖІӨмен сипатталатын
экономикалық қызметі, сонымен ... ... ... ... ... ... көбірек толықтай іске асырушы және әлеуметтік
дауларды шешуші адамдардың жеке ерешелігін ... ... ... қызметі; экологиялық қызметі, бұл қазіргі кезде ... бірі ... ... ... ... ... ... дағдарыс
кезінде ресурстарды көбірек орынды пайдалану және өндірісте қалдықтарды
қолдану қажет.
Шағын бизнес туралы айтқанда, оның ірі ... ... ... ... ... және керісінше.
Менің түсінгенім, шағын бизнесті дамытудағы берілген кезеңдегі
негізгі ... ... ... ... ... таралған
бюрократизм және коррупция; шағын бизнес субъектілерінің арасында ... ... ... ... ... территориялық
жоспарда болсын, сонымен бірге уақыт бойынша ретсіздік және ... ... ... болып табылатын құқықтық базаның жеткіліксіздігі
және істеліп бітпегендігі. Кәсіпкерлікке, мемлекетке және қоғамға ... ... та өте ... ... бірі ... ... ... жылдары қатынас өзгеріп жатыр. Бұл берілген жағдайда да шағын бизнес
экономикаға оң әсерін тигізеді ... ... ... ... ... келсек, онда оның келісімі нольдік стадьяда тұр.
Ал салдары болып – шағын бизнестің өте үлкен криминализациясы табылады.
Қорытындылай келгенде, айта ... ... ... бизнес -
қазіргі кезде оның дамуына қарай, қоғамға және ... ... ... ... ... ... дамуда және экономиканың осы сферасының дамуы
Бүкіл Қазақстанның толықтай дамуына байланысты ... дау жоқ

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің түрі"13 бет
«Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің дамуы және тиімділігін арттыру» (ЖШС «АРЫС» мысалында )77 бет
Қазақстан Республикасындағы аграрлық кәсіпкерліктің жалпы құқықтық сипаттамасы146 бет
Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің дамуы30 бет
Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің дамуы туралы24 бет
Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің түрі, формаларының проблемалары мен оны шешу жолдары36 бет
Қазақстан Республикасындағы шағын инновациялық бизнестің даму барысына жан-жақтылы талдау жасай отырып, қазіргі кезеңдегі шағын инновациялық кәсіпкерліктің дамуында кездесетін проблемаларды саралау және соның негізінде шағын инновациялық бизнесті дамытудың жаңа бағыттарын ұсыну92 бет
Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің даму жағдайы23 бет
Қазақстан Республикасындағы шетелдік азаматтардың халықаралық жеке құқық саласындағы құқықтық жағдайы16 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь