Ұзақ мерзімді активтердің бухгалтерлік есебін ұйымдастыру

МАЗМҰНЫ
Кіріспе 6

1 Ұзақ мерзімді активтер жөніндегі ұйым және бұлардың экономикалық мақсаты 8
1.1 Ұзақ мерзімді активтердің экономикалық мақсаты және атқаратын рөлі 8
1.2 Ұзақ мерзімді активтерді классификациялық топтау 10

2 Ұзақ мерзімді активтердің бухгалтерлік есебін ұйымдастыру 27
2.1 «Дарын» жауапкершілігі шектелген серіктестіктің экономикалық сипаттамасы 27
2.2 Ұзақ мерзімді активтердің қалыптасуы жөніндегі көрсеткіштерді талдау 31
2.3 Ұзақ мерзімді активтердең жұмсалуы жөніндегі көрсеткіштерді талдау 36
2.4 Ұзақ мерзімді активтер көрсеткіштерінің өзара байланыстылығын талдау және шешім қабылдау 38

3 Ұзақ мерзімді активтердің есебінің аудиті 44
3.1 Негізгі құралдардың жіктелінуі мен бағалануының есебінің аудиті 44
3.2 Материалдық емес активтер есебінің аудиті 56
3.3 Аудиторлық қорытынды 60

Қорытынды 67
Қолданылған әдебиеттер тізімі 69
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе 6
1 Ұзақ мерзімді активтер жөніндегі ұйым және бұлардың ... ... Ұзақ ... ... ... мақсаты және атқаратын рөлі
8
1.2 Ұзақ мерзімді активтерді классификациялық топтау 10
2 Ұзақ мерзімді активтердің бухгалтерлік есебін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... 27
2.2 Ұзақ мерзімді активтердің қалыптасуы жөніндегі көрсеткіштерді
талдау 31
2.3 Ұзақ мерзімді активтердең жұмсалуы ... ... ... Ұзақ ... ... ... ... байланыстылығын
талдау және шешім қабылдау 38
3 Ұзақ мерзімді активтердің есебінің аудиті 44
3.1 ... ... ... мен бағалануының есебінің аудиті
44
3.2 Материалдық емес активтер есебінің аудиті 56
3.3 Аудиторлық қорытынды ... ... ... ... 69
Кіріспе
Экономикалық жүйені тиімді ... мен ... ... ... ақпараттар қалыптастырушы бухгалтерлік есеп жүйесі болып табылады.
Сапалық «нұсқау ережелер» және «жоғарыдан» ... ... ... ... ... күштеп бақылау қою мақсатымен қалыптасқан
консервативтік бағыттағы ... есеп бұл ... ... ... және халықаралық бухгалтерлік есеп стандартына сай ары ... ... ... ... ... ... заңдылығының
экономикалық өмірге енуі мен жеке меншікті ұйымдардың көбеюі, бизнес пен
кәсіпкерліктің дамуы, басқару жүйесінің ... ... ... және ... қосымша батыс идеологиясы мен ұсыныстары бухгалтерлік
есеп бағыттындағы консервативтік ескі ... ... ... есеп,
бұдан туындайтын қаржылық қорытынды есеп нарықтық қатынастардың негізін
қалайтындығына кәсіпкер, бизнесмендер мен меншік ... және ... көзі ... ... ... ... есеп пен аудит,
қаржы мен банк істері өрісінде іске ... ... ... ... ... ... барлығы да нарықтық қатынастарды ары қарай жетілдіруге
бағытталған заңдылық.
Экономикалық қатынастарының мәнімен маңызы ... ... ... ... ақпараттарды реттеу және ақылға тиімді шешімдер қабылдау үлкен
мәселеге арналды. Еліміздегі бизнесті дамыту, ... ... және ... ... ... ... жүйедегі заңдылықтарды
білу, қаржы мен басқару ... ... ... ... тиімді
және оңтайлы шешім қабылдау қызметіне бухгалтерлік есептің атқаратын рөлі
өте ... ... ... есеп ... ... ... үшін,
жоғары дәрежеде даярланған кәсіби мамандар қажет. Нарықтық экономиканың
талаптарына сай ... ... ... ... ... ... күннен-күнге артып келеді.
Қазіргі нарықтық экономикаға түбегейлі көшу кезеңіндегі бухгалтерлік
есепке жүктелетін міндеттер қай кездегіден болмасын күрделі, ауқымды ... ... ... ... ... жаңа кезеңіндегі өндіріс құрал-
жабдықтарының ... ... ... және жеке ... ... етек ... Осыған орай қазіргі кезде мемлекет, субъекті және жеке
тұлғалар ... ... және ... қарым-қатынастар саясаты
жаңа сипат алып отыр. Бұл ... ... ... ... ... ... ... өндірістік және қаржылық іс-әрекеті ... өзі ... ... ... ... негізделуі тиіс.
Бүгінгі таңда жүзеге асырылып ... ... ... жатқан
жұмыстардың, кәсіпкерлік қызметінің мемлекет тарапында және экономика
өмірінде атқарылатын рөлінің ... ... ... ... етпейді.
Қазіргі өмірдің талабына сай дамып тұрған өркениетті елдердің қайсысы
болмасын ... ... және орта ... ... ... айтарлықтай
экономикалық өсу дәрежесіне жеткендігі баршаға мәлім.
Шағын және орташа ... ... ... тұрғыдан көп
көңіл бөлінуіне байланысты, еліміздің күннен-күнге бухгалтер мен аудитор
мамандарына деген сұраныс артуда. Әрине, ... ... ... ... ... мен ... қызметі елеулі де әрі тиімді. Сонымен
қатар қазіргі ... ... ... көшу ... бухгалтерлік есеп
және аудит жұмысына қойылатын талап өте күрделі. Ол ... ... ... ... есепті жаңа талаптарға сай жеделдетіп бір
жүйеге келтіру болып табылады.
Нарық қатынастары ... ... ... ... ... ... ... зор. Шаруашылық субъектілерінде
бухгалтерлік есеп жұмысы «Бухгалтерлік есеп туралы», «Салық және ... ... да ... ... ... ... Республикасының
заңдарына сәйкес жасалған бухгалтерлік есеп стандартымен қаржы шаруашылық
қызметі есебінің бас ... ... сай ... ортақ принциптер мен
ережелері және Қазақстан ... ... және ... министрліктерінің
бухгалтерлік есеп жөнінде шығарған нұсқаулар мен ... ... ... ... ... ... еліміздің қолданып
жүрген бухгалтерлік есеп стандартына барынша жақындатылған.
Бухгалтерлік есеп және есеп беру мәліметтері шаруашылық ... ... ... және ... ... ... ... басқару үшін, экономикалық жоспарлар жасап, оның орындалуын
бақылау үшін қолданылады.
Экономиканың тиімділігінің арттыру ... осы ... ... ... ... ... табылады.
Нарықтық экономикаға көшу жағдайында көптеген ұйымдар қаржы жағдайы,
оларды жаңа күрделі қаржыдан шектеп, ... тек ... ... ... ... ... көздейді. Осыдан қолда бар ұзақ мерзімді
активтердің ... ... ... ... есеп пен ... ... ... дипломдық жұмыста алға қойған мақсатым:
-ұзақ мерзімді активтердің экономикалық маңызы мен атқаратын рөлін
ашып көрсету;
- ұзақ мерзімді активтердің ... ... және ... ... және олардың қалыптасуымен жұмсалуын талдау.
Кез-келген ұйымдар тиімді жұмыс жасау үшін, міндетті ... ... ... ... Бұл ... бүгінгі күннің өзекті
мәселесін қарастыратыны сөзсіз, сондықтан бұл ... ... осы ... ... ... керек.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі ЖШС «Дарын», бұл ұйымның негізгі
қызметі ауылшаруашылық өнімдерін өндіру, ... ... және ... ... ... сыртқы экономикалық қызметтермен айналысады.
1 Ұзақ мерзімді активтер жөніндегі ұйым және бұлардың экономикалық мақсаты
1.1 Ұзақ ... ... ... ... және ... ... ... экономикаға түбегейлі көшу кезеңінде бухгалтерлік
есепке жүктелетін міндеттер қай кездегіден болмасын күрделі болып ... ... ұзақ ... активтердің алатын орны үлкен.
Кәсіпорындардың экономикалық және қаржылық тұрақтылығын және әрі қарай
өсуін анықтайтын шешуші ... бірі - бұл оның ... ... ... ... ... көшкелі бері
жүргізілген экономикалық бетбұрыстар халық шаруашылығының негізгі буыны
болып саналатын, ... ... ... ... жағдайын, олардың шаруашылық және ... ... ... ... ұшыратты. Жеке меншікте, аралас,
акционерлік ... ... ... ... ... болды және
қазіргі таңда қызмет етуде, ... ... даму ... ... ... ... ... ұйымдастыру және басқару
механизмінің өзгеруіне себеп болды. ... ... ... ... ... ішкі және ... нарықтарда бәсекелестікке
қабілетті болуының алғы шарттарының бірі болып табылатындығы сөзсіз.
Нарықтық қатынастардың дамуымен қатар ... ... ... ... ... қаржылық инвестициялар да
кеңінен етек жайып келеді. Акционерлік ... жыл ... ... ... үстінде, банктер, сақтандыру ... ... ақы ... мен ... ... мемлекетте уақытша бос ақша
қаражаттарын тарту үшін қарыздық ... ... ... ... ... құнды қағаздар (фьючерстер, опциондар және т.б.) нарығы да
дамып келе жатыр.
Осы айтылғандар ұйымдар тарапынан ... ... ... ... ... сай ... саясат жүргізуді қажет етеді.
Кәсіпорындардың инвестициялық саясаты ... ... ... ... ... ... ... сай нұсқаларын таңдап
ала білумен сипатталады. ... ... ... ... ... оңтайлы көздерін тартуды, оларды тиімді орналастырудың,
нәтижесінде инвестициялық табыс ... ... ... ... қамтамасыз
етуі керек. Сондықтан да инвестицияларды дұрыс басқару қазіргі таңдағы
көкейтесті мәселелердің бірі ... ... емес ... - бұл ... ұзақ мерзім бойынша
пайдалану үшін ... ... ... ... ... ... және ... субъектіге жалға беруге арналған табиғи
нысаны (мәні) жоқ ақшалай емес активтер. Бұл активтерді ... ... ... ... ... және ... ... субъект
болашақта экономикалық олжа табады деп күтіледі.
Материалдық емес активтерді анықтауға болады: егер де ... ... ... ... ... алынатын экономикалық олжаға олардың
тікелей қатысы болса. Материалдық емес ... ... ... ... онда оның экономикалық олжа табу мүмкіндігі ашылады.
Келешек экономикалық олжа, осы материалдық емес ... ... егер олар ... ... ... болашақ экономикалық олжаны
өсіруде материалдық емес активтердің рөлі ... ... ... пайдалану қабілеттілігі мен ниеті болса, бүгінгі күнге ... ... және ... да ... бар ... ... күтілетін экономикалық олжаны алуға қолайлы жағдай туғызса.
Материалдық емес (ұстап көруге болмайтын) активтер – ... ... жоқ ... ... ие болғанымен материалдық активтердің
де, материалдық емес активтердің де құрамында кездесуі мүмкін.
Мысалға, кәсіпорын ... ... ... ... ... бағдарламамен қамтамасыз ету ... ... ... ... қызмет ете алмайды. Сондықтан, бағдарлама ... ... ... ... ... ... ... етуді ненің құрамында екенін пайымдап ақыл парасатпен анықтау
керек, өйткені ол негізгі ... да, ... емес ... де
құрамында есептелуі мүмкін.
Кейбір материалдық емес активтер физикалық заттың (алып жүрушілердің)
құрамында болады, атап айтсақ, компьютерлік бағдарламамен қамтамасыз ... ... ... құжаттау (лицензия, патент) – ... ... ... ... да, ... да өз ... ... элементтер
болып табылады және олар активтің мәнін ... үшін ... бола ... ... ... та, материалдық емес активтердіңде
есебінде ... ... бар, ... соңғының есебінде теңестіру немесе
ұқсастыру, өлшеу, пайдалы қызмет ету мерзімін бағалау (анықтау) сияқты
аспектілері өте ... ... ... ... емес ... ... ... да активтеріне жеке
тенестірілуі мүмкін, мысалға; патент, сауда маркісі ... ... ... жеке ... мүмкін, керісінше, осындай материалдық
емес активтердің құны ... да ... ... ... ... ... ... материалдық емес активтердің қатарына гудвилл
жатады, ол клиенттердің сенім деңгейіне негізделеді
Қоғамдық өндірістің тиімділігін ... ... ... ... арқылы арттыру - бүгінгі таңдағы өткір мәселелердің бірі болып
табылады. Бұл мәселелерді тек өнеркәсіптік өндіріс ... ғана ... ... ... ... ... халықтың тұрмыс жағдайын арттыру
үшін материалдық игіліктердің ұлғаймалы ұдайы ... тез ... ... береді.
Жекелеген кәсіпорын немесе бірлестік жағдайында негізгі қорларды
пайдаланудың ... ... ... ... өнім шығару қарқынын
өсіруге, олардың өзіндік құнын азайтуға, табыс көлемінің және ... ... ... ... ұзақ мерзімді активтердің есебін ұйымдастырудың жағдайын
қарастырғанда бұл есеп ұйымдарды басқару құралдарының ең ... ... ... ... ... ол ... ... үшін негізгі
ақпараттар көзі болып табылады және оның бағыттарын анықтайды.
Негізгі ... ... - ... тұрақтылығының жоғары
деңгейімен сипатталады, ол тұрақты ақпараттар тасушыларды ... ... ... ... жұмыстың бұл бөлігін автоматтандыру
қажет. Негізгі құралдар есебін ЭЕМ ... ... ... және бухгалтерлік есебінің ақпараттар базасын тездетуге, есеп
беру жүйесін жеңілдетуге, тозу ... ... ... ... ... жол ... Бұл ... есептің нәтижелерінің тұтыну құндылығын
арттырудың кейбір бағыттарын болжауға мүмкіндік ... ... ... құралдардың қолда барының талдамалық есебінің
деңгейін арттыру оларды басқаруды ... ... ... ... ғана ... ... ... сақтығына, техникалық және пайдалану жағдайына
бақылауды күшейтеді.
Активтер үш ... ... , тану және ... ... Анықтау
сатысында шаруашылық фактілерінің негізіне қарай ... және ... ... ұйымдар қызметінің қалыпты жағдайында қызмет атқаруына
және алдағы кезеңде экономикалық табыс келтіретін активтер ... тану деп ... ... ... келтіріп, қаржылық
қорытынды есеп мәліметтерін пайдаланушыларды ... ... ... ... әдістермен, бастапқы құнымен бағаланады.
Бухгалтерлік есеп тәжірибесінде ... төрт ... ... ... бастапқы өзіндік құнымен;
- қалпына келтіру құнымен;
- жоюдағы құнымен;
- ағымдағы құнымен (немесе базарлы құнға келтіру әдістерімен) бағаланады.
1.2 Ұзақ мерзімді активтерді ... ... ... және олардың жіктелуі. Кез-келген кәсіпорынның
қаржыны басқару жүйесіндегі маңызды салалардың бірі ... ... ... ... ... ... ағымды шығындарды
қаржыландыруға және инвестицияларға жұмсалады. ... ... ... ... ... ... табысқа немесе капитал
өсіміне қол жеткізу болып табылады. Қазақстан Республикасының заңнамасына
сәйкес инвестиция дегеніміз-бұл ... табу ... ... қызмет
объектілеріне салынатын ақша қаражаттары, құнды қағаздар, мүліктер,
мүліктік ... ... да ... ... табылады.
Инвестициялар кәсіпорындардың тұрақты дамуын қамтамасыз ... ... ... ... ... береді:
- қаржылық және материалдық ресурстарды ... ... ... ... кеңейту;
- жаңа кәсіпорындарды сатып алу;
- бизнестің жаңа түрлерін ... ... өз ... ... салымдарды әр түрлі нысандарды жүзеге асыра
алады, өйткені инвестициялау объектілері де алуан ... ... ... ... 1-сызбада көрсетілген.
Интеллектуалдық (ғылыми) меншік құқықтары
Жаңадан
жасалатын негізгі құралдар
Мақсатты ақша салымдары
Инвестициялық қызметінің объектілері
Ғылыми-техникалық өнімдер
Құнды қағаздар
Мүліктік құқықтар
Басқада да
меншік объектілері
1 ... - ... ... ... әр түрлі белгілері бойынша ... ... ... белгілері 2-сызбада берілген.
Негізгі жіктеу ... ... ... ... Бұл ... бойынша инвестициялар нақты (тікелей) және
қаржылық (қоржындық) болып бөлінеді.
Нақты (тікелей) инвестициялар дегеніміз –бұл ... алу ... ... және ... көрсетумен тікелей байланысты нақты
активтерге салынған ақша ... Бұл ... ... ... ... ... ... болып табылады. Нақты инвестициялар
негізгі құралдарды қайта құру, кәсіпорындағы өндірісті кеңейту, ... ... ... ... ... ... асады.
Инвестиция түрлері
Инвестициялау объектілері бойынша
Нақты (тікелей)
Қаржылық (қоржындық)
Инвестициялау мерзіміне қарай
Қысқа мерзімді
Ұзақ мерзімді
Кәсіпорынның инвестиция барысында ... ... ... емес ... ... меншік нысанына қарай
Жеке
Мемлекеттік
Аралас
2 сызба -Инвестициялардың негізгі белгілері бойынша жіктелуі
Қаржылық (қоржындық) инвестициялар – бұл ... алу ... ... ... ... ... сатып алу. Бұл құнды қағаздар
қоржынын қалыптастыруға бағытталған ақша салымдары болып табылады.
Инвестицияларды жіктеудің келесі ...... ... ... ... ... ... мерзімді және ұзақ мерзімді болып
жіктеледі.
Қысқа мерзімді инвестициялар - бұл бір жылға ... ... ... салымдары. Әдетте қаржылық инвестициялар қысқа мерзімді болып келеді.
Ұзақ мерзімді инвестициялар деп - кәсіпорынға бір ... ... ... ... ... көзін қамтамасыз ететін жобаларды жүзеге
асыруға ... ақша ... ... Ұзақ ... ... түріне кәсіпорынның негізгі құралдарын, өндіріс барысын кеңейтуге
жұмсалған ... ... ... болады.
Кәсіпорынның инвестиция барысында қатысу сипатына қарай ... ... емес ... ... ... ... жағдайында
инвестор-кәсіпорынның капитал салу объектілерін таңдауда тікелей қатысуын
түсінуге болады (өзге кәсіпорындардың жарғылық қорына, ... ... ... ... ... ... емес инвестициялар барысында
инвестициялау объектілерін ... ... ... ... (брокерлік-
диллерлік компаниялар) немесе инвестициялар қорлар қатыса алады.
Инвестицияланатын қаражаттардың меншік белгісіне қарай жеке ... ... ... ... болады. Жеке инвестициялар жеке
тұлғалар мен мемлекеттік меншік нысандағы емес кәсіпорындардың капитал
салымдарын ... ... ... – бұл ... ... ... ... және мемлекеттік бюджеттен
тыс қорлардың капитал салымдары болып табылады.
Инвестицияларды ... ... білу ... ... ... тұрақтылығына, оның өз бизнес саласындағы
өміршендігіне айтарлықтай әсер ... ... ... да, ... ... кәсіпорындағы қаржы менеджментінің маңызды да ... бірі ... ... ... ... ... ... инвестицияларды мемлекеттік деңгейде басқару- бұл ... ... ... ... бақылауды және ынталандыруды қажет етеді;
ә) жеке инвестициялық жобаларды басқару – бұл ... ... сай ... мен ... техникасын қолдану арқылы инвестициялық
жобаны жүзеге ... ... ... ... және ... жеке кәсіпорынның инвестициялық қызметін басқару – бұл кәсіпорын
тарапынан инвестициялау ... ... және ... ... ... ... инвестицияларды басқару капитал салымдарының ең
тиімді нұсқаларын ... ... ... Осы ... ... ... барысында толығырақ тоқтала кетелік 3-сызбада.
Инвестицияларды басқару кезеңдері
Елдегі инвестициялық жағдайды талдау
Инвестициялық қызметтің нақты бағыттарын таңдау
Инвестициялаудың нақты ... ... ... ... ... ... көлемін
анықтау
Инвестициялық тәуекелдерді басқару
3 сызба - Инвестицияларды басқару барысы
Кәсіпорын деңгейінде инвестицияларды басқарудың ... ... - ... ... ... (климатты) талдау. Ол ... ... ... ішкі ... ... ... ... және өнеркәсіптік
тауарлардың өндіріс көлемінің динамикасы;
- ұлттық табысты бөлудің динамикасы;
- мемлекеттік инвестициялық ... ... ... реттеуі, бақылауы
және ынталандыруы;
- инвестициялық нарықтардың, бірінші кезекте несие нарығы мен құнды
қағаздар нарығының даму деңгейі.
Келесі кезең ... ... даму ... ... оның инвестициялық қызметінің нақты бағыттарын анықтау. Бұл кезеңде
кәсіпорын инвестициялық қызметінің салалық ... ... ... өз
қызметінің жекелеген кезеңдеріндегі инвестициялаудың негізгі нысандарын
анықтайды. Бұл үшін экономиканың ... ... ... яғни ... ... осы салалардың өнімдеріне деген
сұраныстың динамикасы мен болашағы зерттеледі.
Материалдық емес активтерге: лицензиондық ... ... ... ... ... ... құқықтар, тауар
белгілері, қызмет ету белгілері, фирма атаулары, тәжірибелі-конструкторлық
жұмыстар және тағы басқалары. Материалдық емес активтер (МЕА) ... ... ... ... ... ... емес ... Бұл топқа «ноухау»,
ЭЕМ мен мәліметтер базасын ... ... ... ... ... шығындары, белгілі бір формуланы
пайдалану ... ... ... ... ... ... ... және тағы басқалары жатады. «Ноухау» - құжаттама
өндірістік озық тәжірибесін құжатталған түрінде көрсетілген нысан және ... ... ... ... ... үшін ... ... термин.
Кең мағынасына «ноу-хау» техникалық құжаттама түрінде ... ... ... бір ... түрін ұйымдастыруға қажетті
өндірістік тәжірибесінің ... ... және ... да қыр-
сырларын көрсететін білім жиынтығы. Лицензиялық ... ... ... ... ... ... ... құрылыста және т.б. қызмет көрсетудің сан алуан түрлерінде
кеңінен ... ... ... ... белгілері, авторлық құқықтар
мен патенттік ақпараттар субъектінің меншігі ... ... ... ... ... ... оны ... түскен табыстарын бақылай алған
жағдайда ғана материалдық емес активтің анықтамасына ... бере ... ... ... мен басты көрсеткіштерімен құнды. Өзінің
табиғаты және ... ... ... ол ... ... ұқсас. «Ноу-хау»
сатып алушылардан қосымша алынған табыстың есебінен қалыптасады және ... ... ... ... ... ... сомасы түрінде
көрсетіледі. Субъект белгілі бір ақыға ... ... ... мен
патентерден «ноу-хаудың» өзгешелігі, ол әдетте, субъектінің ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
«Ноу-хаудың» субъект балансына алынатын құны ... ... ... ... анықталады.
Өндірістік ақпаратты пайдалану құқықтарын есепке алу. Оған материалдық
емес активтер қатарына белгілі бір уақыт кезеңі ішінде ... ... ... ... ... ... ... субъектінің өнімін болашақ
кезеңдегі тұтынушылары туралы, шикізатпен, материалдармен және қызметтермен
жабдықтау туралы, бәсекелестері және ... ... ... мәліметтер
жатады.
Ұйымдастыру шығындары бірлескен немесе акционерлік кәсіпорындарды құру
кезеңінде пайда болған шығындар ұйымдастыру шығындарына ... ... ... ... ... ... ... емес активтер болып
есептелінеді. Бұған кәсіпорын ... ... ... шығындар мен
кәсіпорынның әрбір қатысушының ұйымдастыру шығындары кірмеуге тиіс. Мұндай
шығындарға жаранамаларға кеткен ... ... ... ... тіркеу, құжаттарды дайындау, банктерде шоттарды ашу т.б.
шығындары жатады.
ЭЕМ бағдарламасымен жабдықтау – ... ... ұзақ ... ... ... ... бағдарламаларды пайдалануға, қажетті мәліметтерді
талдау және бағдарламалық құжаттар жүйесінің жиынтығы.
Коммерциялық қызметпен байланысты материалдық емес активтер. Бұл топқа
тауар ... ... ... жері және т.б. ... таңбалары мен қызмет көрсету таңбалары деп тауарларды тиесілі
таңбалар бойынша айыра алатын белгісін айтады. Кәсіпкерлікті жүзеге асырушы
заңды ... жеке ... ... ... ... таңбасы құқықтық заңдармен
қорғалады. Тіркелген тауар таңбасының иесі тауар таңбасы қалай пайдаланамын
десе де, толық құқығы бар, басқа тұлғаларға ... ... сала ... ... немесе тауарды рұқсатсыз жасау, қолдану, әкелу, сатуға
ұсыныс жасау, ... ... ... ... тағы ... осы іспеттес
әрекет жасалса, онда ол ... ... ... қол сұғу ... сөз түрінде, көркем сурет түрінде, көлемді ... ... ... ... ... олар кез-келген түсте немесе түстер
үйлесімінде тіркеледі.
Айыру белгісі жоқ, тек бір ғана ... ... ... ... ту, эмблемалар, мемлекеттердің ресми ... және ... ... ... толық немесе
қысқартылған аттары, ... ... ... ... және сапасын
(пробасын) көрсететін белгілері, мөрлер, марапаттау белгілері және басқада
айырым ... ... ... өте ... ... ... ... тауар таңбалары рұқсат етілмейді. Тауарды, тұтынушыны
немесе жасаушыны жаңылыстыратын элементтері бар, ... ... ... ... ... ... тауар таңбалары да тіркелмейді.
Заңды немесе жеке тұлға тіркелген барлық тауарға немесе оның ... ... ... ... оның ... ... бойынша бере алады.
Бұл әрекет лицензиялық келісім бойынша белгіленген тәртіпке сай ... ... ... атауы-тауарды таңбалау үшін пайдаланылатын
елдің, елді мекеннің, жердің немесе басқа географиялық объектінің атын ... ... да ... арқылы сипатталады.
Тауардың шыққан жерінің атауы географиялық объектінің тарихи атауы
болуы ... Ол ... ... ... ... Тауардың шыққан
жерінің атауы паудалану деп оны тауарда, ... ... ... және ... да ... ... айналымда
енгізуге байланысты басқа да құжаттарды пайдаланғанды санайды.
Тауар таңбасы мен тауардың шыққан жерінің атауы бәсекелестің ... ... ... ... ... ТМД ... ... өнімдер
арасында шетелдік және ішкі нарықта сатылатын «Белорусь» ... ... ... ... (парфюмериясы), «Лада»
(автомобильдері), «Рахат» ... ... және ... ... т.б. ... белгілермен бұйымдарды шығарушылар өздерінің сенімді де
іскер екендіктерін танытып отыр. Сонымен қатар, шетелге өнім ... ... ... тауарлардың шығу орындарының атын қорғауды
да, қамқорлыққа алғаны жөн, себебі, мұндай қорғаудың болмауы ... ... ... ... ... ... ... арам пиғылды
бәсекелестіктің де нәтижесі болып табылатын, ... ... ... Ал енді ... ... келсек, олардың
арасының тауарлардың жасанды ... өте жиі ... ... ол
кәсіпорынның танымал болуына септігін тигізеді және ол тауарлардың ... ... ... ... ... ... нарықтық экономика тауар таңбасы кәсіпорынның өте қымбат
тұратын активі болып табылады, себебі, компания оны сата ... ... ... ... үлес ретінде пайдалану құқығын береді. Бірақ ол
үшін тауар ... ... білу ... Есеп ... ... ... бағалаудың бірнеше әдісі бар: өзіндік құн, сатып алу құн, нарықтық
құны бойынша бағалау. Алайда, меншікті тауар таңбаларын ... құны ... ... дұрыс болса, сатып алынған ... ... ... ... ... ... ... алу құнымен, ал жарғылық капиталға
үлес ретінде салынған тауар таңбасын нарықтық құнымен ... ... ... ... нарықтық құнын анықтау үшін арнайы есептеулер жүргізу керек.
Тауарлық таңбалар, қызмет көрсету таңбалары, тауардың шығу орындарының
атауын қорғау және қолданумен байланысты ... ... ... ... қарым-қатынастары 1993 жылғы қаңтардың 18-і күні Қазақстан
Республикасы жоғары кеңесі ... ... ... қызмет көрсету
таңбалар және тауарлар шығарылған жерлердің атауы ... ... ... ... Қолдану (пайдалану) құқықтарымен байланысты
материалдық емес ... Бұл ... ... ашу құқығы, өндірістік
ақпаратты қолдану құқықтары, копирайт (көшіру құқығы), лицензиялар және
басқалар ... ... ... патент қамтығын нәрсесін, процессін
немесе қызмет түрін және дәл сондай әрекетті басқа тұлғаның жүзеге асыруына
тиым салынады, ... ... ... және ... ... ... ... күші оны берген мемлекеттің ... ғана ... ... ... (15-20) ... ... ... Сонымен
қатар, патент деп белгілі кәсіппен, саудамен, тауар мсатып ... ... ... ... ... Патент берілгенде патентік
алым (пошлина) ұсталынады . Патенті алуға көптеген ірі ... ... ... ... ... ... ... патентелінген жаңалықтарды
өндіріске енгізуге де қаржысы болу керек.
Өнеркәсіптік үлгілері:
- өнеркәсіптік үлгілерді пайдалуға айырша құқықтық растайтын патентер
қолданылып жүрген ... ... ... ... ... ... ... екеуінің қосындысымен берілуі
мүмкін.
Егер үлгінің қоғамдық белгілері Қазақстан Республикасында немесе
шетелдерде, ... ... ... онда ол жаңа ... үлгі болып
табылада. Егер өнеркәсіптік үлгі өнеркәсіптік әдіспен ... ... ... айналымы түсуге дайын болса, онда оның ... ... ... ... ... ... ... ретінде мойындалады. Егер өнеркәсіптік үлгі бірнеше
азаматтардың бірлескен еңбегінің жемісі ... онда ... ... үлгілердің авторы болып есептелінеді. Өнеркәсіптік үлгілерге
патент Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... бойынша патент иесі (лицензиар) өнеркәсіптік
үлгіні пайдалану құқығын ... ... да ... бере алады, ал
соңғысы лицензиарға төлемдер беріп тұруға және ... ... да ... ... ... ... үлгілердің
құқықтық, экономикалық және ұйымдастыру қатынастары Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... алынған)- қандай да
бір операцияларды жүзеге асыруға құзырлы, мемлекеттік органдарының берген
рұқсаты. Лицензиялар ... ... ... бөлінеді, субъект бойынша:
-Қазақстан Республикасының заңды және жеке тұлғаларына берілетіндер;
- шетелдік ... және жеке ... ... жоқ ... ... берілетіндер.
Қызмет ету көлемі бойынша:
- негізгі (бас) мерзімі шектеусіз, белгілі бір ... ... ... ... ... ... технологиялық кешенге
кіретін болса, онда бас лицензия ... ... ... да ... бір жолғы (бірақ рет пайдалуға берілетіндер) белгілі бір ... ... үшін ... ... шегінде өнімнің көлемін, санын немесе
салығын (ақшалай немесе натуралды түрінде) алуға беріледі;
- ... ... ... анықталған, валюталық құндылықтарды
пайдаланумен байланысты белгілі бір банк қызметінің операцияларын жасау
үшін беріледі.
Мерзімдік ... ... ... ... мерзімі шектелмеген;
- уақытша белгілі бір мерзімге берілген.
Аймақтық әрекет ету сферасы ... ... ету ... ... ... ... ... аймағында әрекет етеді;
- Қазақстан Республикасының белгілі бір аймағында ғана ... ... ... Республикасынан тыс жерлерде де таратылады.
Материалдық емес активтерді басқа да түрлеріне, ... бұл ... ... ... ... меншік және тағы басқалары
кіреді. («гудвилл» құрамына кіретін ... емес ... ... ... бухгалтерлік есеп тұрғысынан ... ... ... немесе сатып алған кезде кәсіпорынның ... ... және оның ... ... ... ... кезіндегі баланстық
қалдық құнының (міндеттемелерін қоспағанда) арасындағы айырмасын көрсетеді.
Гудвилл материалдық емес активтердің бұл түрі ... ... ... ... ... олардың құрылымдық бөлімдерінің бір тобын
сатып алғанда пайда ... емес ... ... ... ... Оқыған
персоналдар
1.2 Клиенттер
1.3 Аймақ
деңгейінің имиджі
1.4 Аймақтың
орналасу артық
шылығы
1.5 Жарнама
саласындағы
жетістіктер
1.6 Бастапқы
қиыншылықтар
ды ... ... Жеке ... ... ... ... жеке тұлға
ретінде іскерлік
қасиеті
2.2 Менеджерлердің
жеке ұждандық және
іскерлік қасиеті
2.3 Ұйымдағы жеке
тұлғаның өз персо-
алдарымен қарым-
қатынасы
2.4 Басқа да
Гудвилл
3 Кәсіпорыннан ... ... ... ... ... болатын материалдық емес
активтер
3.1Фирмалық маркілері мен
белгілері
3.2 Лицензия мен
патентер
3.3 Сатуға, жалдауға
жасалған ... Жаңа ... ... ... және ... берілетін
құқығы
4 сызба- Материалды емес активтер
Гудвиллдің пайда болу себептері әрқилы болып келеді. ... ... ... ... ... емес, аукционда
(конкурста), кәсіпорынның болшақтағы табыс әкелу мүмкіндігіне, оның ... ... ... және ... ... ... ... сатылатыны немесе сатып алынатыны нарықтық қатынастар жағдайына
пайда болатын заңды құбылыс. Кәсіпорынның ... ... құны ... ... асып ... « ... ... құрайды.
Демек, кәсіпорын өзінің баланстық құнынан артық бағаға сатылуы оның
біршама үстемдігі ( ... бар ... ... ең ... ... ... ... саясаты,
бұрындары белгісіз болған табиғи ресурстарының ашылуы, жоғары ... ... ... ... болуы, географиялық
орналасуының артықшылы, ... ... және ... ... тағы басқа гудвилл кәсіпорынның бүкіл қызметінің
барысында жоғары келтірілген ... ... ... түрде қатысып
отырғандығын, бірақ ол есеп беруде тек ... ... ғана ... ... Дегенмен де, гудвиллдің сандық мөлшерін белгілеу,
кәсіпорынның өз табысын бағалаумен, тікелей байланысты болып келеді.
Гудвиллді анықтаудың ... ... ЖШС ... ... ЖШС-гін 2200
мың тенге сатып алды делік. Сатып алынғанға дейін кәсіпорынның ... ... ... ЖШС ... ... баптары ... ... |
| ... |
| ... мың ... ... ... активтер |3 000 ... ... |2 000 ... ... |2 500 ... ... |7 500 ... ... |4 000 ... мерзімді міндеттемелер |2 000 ... ... |1 500 ... ... мен |7 500 ... | ... | ... ЖШС ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... мың ... ... ... активтер |2 200 ... ... |1 500 ... ... |500 ... ... |4 200 ... ... |1 400 ... мерзімді міндеттемелер |2 000 ... ... |800 ... ... мен |4 200 ... | ... | ... ... ... «Виста»ЖШС-нің активтері мен
міндеттемелерін тексеріп, оның нақты нарықтық бағасын шығарды. Ол ... ... ... алынған |
| ... |
| ... мың ... ... ... ... |5 200 ... |
|Гудвилл |800 ... ... |3 500 ... ... қаражаттары |800 ... ... |10 300 ... ... |4 000 ... ... міндеттемелер |4 000(2 000+2 000) |
|Ағымдағы міндеттемелер ... ... ... мен |10 300 ... | ... | ... ... ... ... негізгі құралдар - деп өндірісте
ұзақ уақыт бойы (бір жылдан артық уақыт) пайдаланылатын, ... ... ... (пішінін, түрін) сақтай отырып құнын шығарылған өнімге,
орындалған жұмысқа, көрсетілген ... ... ... ... аударым мөлшерінеде ауыстыратын ... ... ... ... ... Шаруашалық субъектілерінде негізгі
құралдардың есебі №6 –шы «Негізгі қорлар ... ... ... - ... ... есеп стандарттына сәйкес жүргізіледі.
«Негізгі құралдарға»- қозғалмайтын мүлік, жер ... ... ... ... ... жабдықтар, өлшеуіш және
реттеуіш аспаптары мен құралдары, есептеуіш машингалары мен ... ... ... құралдары, көлік тасымалдау құралдары аспаптар,
өндірістік және шаруашылық құрал-саймандары, өнім және жұмыс малдары, ... ... ... ішкі ... тағы да ... жатады.
Көлемінің үлкенді-кішілігіне, бағасының азды-көпшілігіне (арзанды-
қымбаттылығына) қарамастан пайдалану мерзімі бір жылдан аспайтын ... ... ... ... ... қатар негізгі құралдардың
құрамына шаруашылық субъестісін ... ... ... (тауарлар)
болып саналатын жабдықтармен машиналар күрделі ... ... ... ... ... ... ететін жабдықтар,
жасалып (салып) біткен, бірақ әлі ... ... ... ... ... ... құрылыс-монтаж жұмысын өзіндік құнының құрамында
қаралған қосымша шығындардың есебінен салынған титулдық тізімге ... мен ... ... ... жас ... яғни мал ... ... Барлық «негізгі құралдар» өздерінің өндіріске қатысуына қарай
өндірістік емес болып екі топқа бөлінеді. ... ... ... -
деп өндірісте қызмет ететін, яғни өнім өндіру орындарында пайдаланытын
негізгі құралдарды айтады. ... ... ... ... ... тетіктер, құрылыс машиналары, көлік тасымалдау құралдары, әр түрлі
станоктар, двигательдер, құрал-саймандар, ... ... және ... ... емес негізгі құралдардың қатарына шаруашылықтың
өндірістен басқа салаларында пайдалынылатын негізгі құралдар жатады. Оларға
тұрмыстық үй жай ... ... ... ... қамсыздандыру, білім беру және ... ... ... ... және тағы да ... негізгі құралдар
жатады. Халық шаруашылық салаларына және ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы, орман (тоғай)
шаруашылығы тасымалдау, байланыс, құрылыс материалдар-техникалық жабдықтау
және сату өткізу ұйымдары, ... ... ... ... ... ... және білім беру, ғылыми көмек көрсетті және
тағы да басқа салалар бойынша топталады.
«Негізгі ... ... ... ... ... ... олардың қатысумен шығарылған ... ... ... мен ... шаруашылықтың қай түріне жататындығы
негізге алынады.
Егер шаруашылық субъектідегі негізгі құралдардың бәрі тек ... ... ... ... ғана ... ... ... онда бұл субъектідегі негізгі құралдардың ... ... ... субъектінің атқаратын қызметі саласындағы топқа жатады.
Мысалы: өнеркәсіптік шаруашылық субъектісіндегі өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... ... халық
шаруашылығының өнеркәсіп саласына жатады.
Егер шаруашылық ... ... осы ... ... ... ... қызмет атқаратын өндірістер мен бөлімшелерімен
болса, онда осы бөлімшелер мен өндірістің атқаратын қызметтерінің ... ... ... ... ... ... түріндегі топқа жатады.
Шаруашылық субъектісінің балансындағы тұрғын үй шаруашылығының негізгі
құралдары халық шаруашылығының, тұрғын үй ... және ... ... ... ... ... ... құралдар алдына қойған
мақсатына және атқаратын қызметіне қарай мынадай топтарға бөлінеді:
а) үйлер (тұрғын үй, кеңсе үйі, қойма, тағы ... ... ... ... ... жасанды қоймалар, эстокадаяар,
скважаяар, т.б.);
б) өткізгіш тетіктер (жұмыс машиналары, энергия бөлетін тетіктер,
құбырлар, тағы ... ... ... жұмыс істейтін және іштен жанатын двигательдер,
электроаппараттық трансформаторлар, ... ... ... ... ... көтергіш крандар жүк көтергіш
шығырлар, су өлшегіш құралдар, ... ... ... тағы ... ... құралдары (жолаушылар және жүк таситын көліктер, жеңіл
көліктер , ... ... ... ... және т.б. )
ғ) құрал-саймандар жабдықтар (шкафтар, бактар, контейнерлер, тағы да
басқа негізгі құралдар);
д) шаруашылық құрал- жабдықтары (диван, креслолар, ... ... да ... жер (шаруашылық субъектінің сатып алған жер көлемінің құны);
и) жерді ... ... ... ... шығын;
к) басқа да негізгі құралдар (кітапхана қорлары және тағы басқалары).
Негізгі құралдар ... ... ... ... қарай
меншіктік, шаруашылық субъектінің өзіне тиісті және уақытша ... ... ... бөлінеді. Шаруашылық субъектісі уақытша ... ... ... баланс сыртындағы 001-«Жалға алынған негізгі құралдар»- деп
аталатын шотта есептейді. ... ... ... ... ... ... ... істейтін, жұмыс істемейтін және сақтауда тұрған - деп үш
топқа бөлінеді.
Жұмыс істемейтін ... ... яғни ... ... ... ... ... құралдардың қатарына тоқтатылған белгілі
себептермен басқа да жаққа әзірге беріле қоймаған, басы ... ... ... ... негізгі құралдардың қатарына келешекте, яғни алдағы
уақытта тозып немесе басқа да ... ... ... ... құралдардың орынына пайдалануға арналған құрал-жабдықтар жатады.
Материалдық активтер сатылып алыну ... ... ... үш ... ... ... ... тауарлы –материалдық қорлар;
б) қаржылық инвестициялар.
Мысалы: субъектінің шаруашылық қызметін атқару барысында қажет болып
табылатын өзінің пайдалануы мақсатында сатып алынған ... ... ... құрамында есептелінсе, ал сату үшін ... ... ... ... ... ... құрамында есептелігнеді. Шаруашылық
субъектінің өз қызметіне пайдалануы үшін емес, ұзақ мерзімдік ... ... ... жер ... мен үйлері қаржылық инвестициялар ретінде
есептелінеді.
2 Ұзақ мерзімді активтердің бухгалтерлік есебін ұйымдастыру
2.1 «Дарын» жауапкершілігі шектелген серіктестіктің ... ... ... ... ... ұйым оның
мүшелерінің мүлік және жер түріндегі үлестерін біріктіру ... ... ... ... ... мен өкілдіктер
құралады. Еріктілік негізінде Қазақстан аумағында және одан басқа заңды
тұлғалармен ... ... ... ... заңды тұлғалар қатысушы
болуға құқылы.
Серіктестіктің мүлкі жеткіліксіз болған жағдайда ұйым мүшелері оның
міндеттемелері бойынша ... ... ... ие ... ... ... ... табыс алу болып табылады.
Аталған мақсатқа қол жеткізу үшін серіктестік төмендегі ... ... ... ... ... өндіру, өңдеу, сақтау, дайындау және сату;
- мал шаруашылығы;
- көкөніс өнімдерін өсіру;
- астық өнімдерін, май шығару өнімдерін өсіру;
- ... ... ... ... жүргізу;
- көтерме-бөлшек сауда;
- сыртқы экономикалық қызмет;
- сатып алу, ... ... ... заңдарында тиым салынбаған басқа қызмет
түрлері:
- серіктестіктің мүлкін қалыптастыру көздері;
- серіктестіктердің мүшелерінің мүліктік үлестері;
- ... ... ... табыстар;
- Қазақстан Республикалық заңдары тиым салмайтын басқа көздер;
- серіктестік мүліктік үлесі 19889880 теңгені құрайды.
- ... ... ... оның ... ... бөлінеді.
Пай серіктестік мүшесінің серіктестік мүлкіндегі және жер учаскесі
болып ... Жер ... ... ... ... ... ғана
беріледі.
Серіктестік мүшелерінің мүліктегі ... ... ... ... жарналар серіктестіктің бастапқы қорын құрайды және
оны құру мен қызметін ұйымдастыру жөніндегі шығындарды жабуға ... ... ... ... ... мөлшері
серіктестік мүшелерінің жалпы жиналысының ... ... ... ... ... бағалы қағаздар, заттар, мүліктік
құқықтар, оның ішінде жер пайдалану құқығы, ақыл-ой меншігіне және ... ... ... ... жоғары органы оның мүшелерінің жалпы жиналысы болып
табылады.
Серіктестік мүшелерінің жалпы жиналысының айырықша ... ... ... ... ... ... органдарын 1жыл мерзімге құру және ... ... ... алып ... ... ... мен ... түрлері мен мөлшерін
және оларды пайдалану бағыттарын белгілеу.
4) Серіктестіктердің ішкі еңбек тәртібі ережелерін ... ... оның ... және ... еңбегіне ақы төлеу туралы ережелер және серіктестік
басқа ішкі актілерін қабылдау және ... ... ... мен ... құру, шаруашылық серіктестерін
құру мен оларға мүше ретінде кіру.
6) Қосымша пай жарналарын енгізу туралы мәселелерін шешу.
7) Серіктестік мүшелеріне қабылдау және ... ... ... ... және ... балансын бекіту
және таза табысты бөлу.
9) ... ... ... ... ... қайта ұйымдастыру және тарату туралы шешім қабылдау.
11) Серіктестік басқармасының (төрағасының) есебін тыңдау жатады.
Басқарма өз шешімдерін үнемі өткізіліп тұратын отырыстарда ... ... ... оның қызметіне жеке еңбек үлесін қосуға
міндетті. Серіктестіктің мүшесінің жеке ... ... ... ... ... ... ... және жалпы жиналыстың хаттамасымен
рәсімделеді.
«Дарын» жауапкершілігі шектелген серіктестіктің қаржы ... ... ... ... есебі.
Кесте 1- «Дарын» жауапкершілігі шектелген серіктестіктің қорытынды есебі
(мың тенге есебімен)
|№ |Көрсеткіштердің аталуы ... ... |
| | |2009 |2010 |2009 |2010 |
| ... ... ... |3060107 |282860 | | |
| ... түскен табыс | | | | |
| ... ... ... | | |276038 |242949 |
| ... ... құны | | | | |
| ... ... |30979 |39911 | | |
| ... ... ... | | |14602 |20100 |
| ... және әкімшілік | | |5257 |7236 |
| ... | | |9345 |12864 |
| ... ... ... | | |- |- |
| ... ... | | | | ... кестенің жалғасы
| |Негізгі қызметтен түскен табыс |16377 |19811 | | |
| ... ... ... табыс |3033 |3555 | | |
| ... ... ... табыс |19410 |23366 | | |
| ... ... ... ... | | |2538 |3055 |
| ... салығынан кейінгі табыс |133702 |201290 | | |
| ... ... ... зиян |- |- | | |
| ... ... (зиян) |133702 |201290 | | ... ... және ... қызметінің нәтижесі жоғарыдағы
кестеде көрсетілген. ... ... ... ... табыс 2010 жылы
2009 жылмен салыстырғанда 3060107 мың ... 282860 мың ... ... Оның ... ... ... көлемінің азайтқанымен байланысты
болып отыр. Сатылған өнімдердің өзіндік құны ... ... ... 242949 мың ... ... яғни 12 ... 2009 жылмен
салыстырғанда 2010 жылы төмендеген. Жалпы табыс 2010 жылы 39911 мың ... ... ... 8932 мың ... көбейген.
Есепті кезең шығындары үлкен мөлшерде қалып отыр. Ол 2010 жылы 20100
мың теңге болып, 5498 мың ... ... 37%, 2009 ... ... ... Бұл шығындардың басым көпшілігі, ... және ... ... яғни 2010 жылы 7236 мың теңге болса, 2009 жылы 5257
мың теңгені құрап отыр.
Шығындардың қалған бөлігі ... ... ... ол 2010 жылы
12864 мың теңге болса, 2009 жылы 9345 мың теңге болған ... 16109 ... ... ... 37% ... Негізгі қызметтен түскен табысқа
келетін болсақ, ... ... пен ... ... ... ... ... 2010 жылы 19811 мың теңгені құраған, 2009 ... ... ... ... ... жатпайтын табысқа келетін болсақ, ол
негізгі құралдарды жалға беруден және атқарылған ... мен ... ... ... ... оның көлемі 2010 жылы 3555 мың
теңге болса, 2009 жылы 3033 мың ... ... ... ... Салық
салынғанға дейінгі табыс 2009 жылы 19410 мың ... ... ... ... 23366 мың ... ... өсіп 20% ... табыстың көрсеткіші ұйымдардың қаржы шаруашылық ... ... ... ... ... ... қандай көздермен
қызметтерден қалыптасқандығы жөніндегі мәліметтерді ... ... ... ... ... бұл ... ... рөлі зор.
Жауапкершілігі шектелген серіктестік «Дарынның», «табыстар мен
шығындар» жөніндегі қорытынды ... ... ... ... бұл ұйымның
бірқалыпты ұтымды жұмыс істеу барысында, ауылшаруашылығын ... ... ... ... болып отыр.
Кәсіпорынның қаржы шаруашылық қызмет туралы есеп беруі халықаралық
қаржылық есептіліктің №1 „Қаржылық ... ... ... ... және ... Республикасының 2010-жылыдың 28-ақпанындағы
“Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік” -деп аталатын №234-III ... ... ... ... ... ... 21-маусым
2008-жылғы №217 бұйрығымен бекітілген №2 Ұлттық қаржылық есептілік –деп
аталатын стандартында ... ... ЖШС -ның ... шаруашылық
қызметін талдап көрстеу үшін оның негізгі ... ... ... ... келтіреміз. Мұндағы коэфициенттер келесідей
есептелінеді:
Актив айнылымдылығы = ... ... ... жылдық
құны/өндірілген өнім көлемі
Қор сиымдылығы = ... ... ... ... құны/өнімді
өткізуден түскен табыс
Қор қайтарымдылығы = өнімді ... ... ... ... жылдық құны
Сату рентабелділігі = Таза табыс/өнімді өткізуден түскен табыс
Активтердің ... = Таза ... ... ... 2 - «Дарын» ЖШС - ның қаржы шаруашылық қызметінің негізгі
көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер ... жыл ... ... |
| | ... |жыл (2010ж) | |
| | | | ... |% |
|1 ... ... ... ... |+83131,11 |28,0 |
| |түскен табыс ... | | | | |
|2 ... ... құны ... |371550,29 |+80086,89 |27,0 |
| ... | | | | |
|3 ... ... ... ... ... | |
| ... ... | | | | |
|4 ... ... ... ... |-47237,18 |-23570,08 | |
|5 ... ... ... ... ... | |
| ... жылдық құны | | | | |
| ... | | | | |
|6 |Қор ... |1,27 |1,56 |0,29 |23,0 |
| ... | | | | |
|7 |Қор ... ... |0,30 |0,001 |0,299 |11,1 |
|8 ... табыстылығы |0,0006 |0,004 |0,0034 |6,4 |
| ... % | | | | |
|9 ... ... |0,0004 |0,005 |0,0046 |12,5 |
| ... % | | | | ... ... ... ... ... ... туралы есеп
беруден және баланстан алынды. Есептеулерге келсек, онда олар ... ... ... ... Кестеден көріп отырғанымыздай
2010 жылы ... ... ... сату көлемі біршама көбейгенімен табыстық
мөлшері жоқ. Сату көлемі ұлғайып, соған қарай ... ... құны ... Яғни 2009 жылы 291463,4 тг. ... 2010 жылы 371550,29 тг.
болған.
2010 жылы сатудан ... ... ... тг. ... ... ... ... болған. Ал, кезеңдік шығындар мөлшері тым көбейіп, яғни
58680207 тг. соған байланысты ұйым банкроттыққа ... аз ... ... ... ... мен ... ... құны тым жоғарылаған. Мұнда
кестеде ... ... ... ... ... ... табу ... де жоғары, бірақ соған қарай шығындар мөлшері де көп.
Сондықтан ұйым корпоративтік табыс салығын төлемейді. ... ... ... ... мөлшері (-47237186 тг.). Жалпы ұйымның қаржы-
шаруашылық қызметі туралы есептемеде 2009 жылы ... ... ... ... тг. ... 2009 жылы 299862,2 тг. яғни ... сомасы
(+83131,11 тг.) болды. Мұнда көріп отырғанымыздай ... ... сату ... ... тг.) жоғарылаған. Ал, өнімнің өзіндік
құны (+80086,89 тг.) көбейді. ... ... ... ұйымның банкроттыққа
ұшырау себебі негізсіз шығындардың көбеюінен болып отыр. Яғни, ... ... ... ... артып отыр.
Ұйымның есепті жылғы, яғни 2010 жылғы бухгалтерлік ... ... ... бойынша қарыздар өтелмеген. Және де өткен
жылға қарағанда керісінше жоғарылаған. ... ... ... ... 2009 жылы 3491636 тг. ... 2010 жылы 12766806 тг. ... ... 2009 жылы (-48424407 тг.) ал, 2010 жылы (-93598568 тг.)
құраған. Ал, кез-келген ... ... ... ... ... ... ... байланысты болып келеді. Ұйым қаражаты
оның ішкі және сыртқы (дебиторлық қарыз, ... ... ... ... ... мүмкін. Сондай-ақ осы ұйымның ... ... де атап ... ... Төлем қабілеттілігі
дегеніміз – бұл ұйым өзінің шұғыл міндеттемелері бойынша дер кезінде төлем
жасау ... ... ... ... ... қабілеті бұл белгіленген
мерзімде төлемді және ... өз ... өтеу ... ... осы ... табысының болмауын сипаттайтын болсақ, мұнда әсіресе есеп
айырысу шотында ақша қаражатының азаюы, яғни 2009 жылы 79448 тг. , ... 25273 тг. ... ... ... ... ... өтіп ... бар екендігін және қаржылық, инвестициялық, тиімді ... ... ... ... ... Ол ... яғни ... тұрақтандыру үшін кредиторлық “мезгіл дефицитін” кеміту қажет және
айналым ... ... ... ... ... іскерлік
белсенділігің де арттыруға болады [6].
2.2 Ұзақ мерзімді активтердің қалыптасуы жөніндегі ... ... ... ... ... қабылдаудың негізінде
болжамдалған инвестициялардың көлемі мен болашақ ақша кірістерінің көлемін
бағалау және салыстыру ... ... ... ... ... әр
түрлі мерзіміне жататындықтан, мұндағы өзекті мәселе оларды салыстыру болып
табылады. Оларды салыстыру барысында көптеген объективті және ... ... ... ... ... деңгейіне, инвестицияланатын
қаражаттардың көлемі мен олардан келетін ақша ағымдарына, ... ... ... ... және ... ... ... талдау барысында қолданылатын
әдістердің бірнеше түрі бар. Осы орайда, инвестициялық салымдарды талдаудың
батыстық тәжірибеде ... ... ... ... ... ... келесілер болып табылады:
1) таза келтірілген табыс (NPV);
2) инвестициялардың тиімділік ... ... ... ішкі ... (IRR);
4) өтелімділік мерзімі (РР);
5) табыстың есептік мөлшері (АRR). Таза ... ... ... ... ... Рk – ... ... жылында алып келетін ... ІС – ... ... ... r - ... ... ... мынадай: егер NPV < 0, онда ... ... деп ... егер NPV = 0, онда ... ... ... шығын келмейді; NPV > 0, онда ... жоба ... ... яғни бұл ... ... ... үшін қабылдау туралы шешім
қабылдауға болады.
Инвестициялардың тиімділік (рентабелдік) индекісін (РІ) бағалау әдісі
мына ... ... ... ... ... ... мағынасы мынаған
соғады: егер РІ < 1, онда ... жоба ... деп ... РІ = 1, онда ... ... жүзеге асыру нәтижесінде кәсіпорын
ешқандай табыс немесе шығын ... егер РІ > 1, онда ... ... деп ... Бұл ... ... ... келетін табысты
сипаттайды, қажетті инвестициялық ресурстардың жетіспеушілігі жағдайларында
дәл осы ... ... ... ... қалыптастыру барысында
қолданылады.
Ішкі табыстылық мөлшерін (IRR) есептеу мына формуламен ... ... = r ... ... NPV = f(r) = 0. ... табыстылық мөлшерінің мағынасы мынадай: бұл көрсеткіш белгілі бір
ивестициялық жобамен байланысты шығындардың барынша үлкен ... ... яғни егер ... ... ... ... ... жобаның IRR көрсеткішінен үлкен болса, онда бұл жобадан
кәсіпорын тек қана зиян ... ... егер IRR< СС, онда ... егер IRR > СС, онда ... жоба ... ... ... (СС) – инвестициялық жобаны қаржыландыру көзінің
(капиталдың) бағасы.
Инвестициялардың ... ... (РР) ... ... ... = min n, оның ішінде Σ > ІС. ... ... ... ... былайша анықталады: РР-
көрсеткіші бастапқы салынған инвестициялардың осы инвестициялық ... ... ... ... ақша ... толық өтелетін мерзімін
көрсетеді. Кәсіпорынның алға қойған мақсаттарына сай ... ... ... ... ... ... ... есептеудің тағы да бір әдісі – табыстың
есептік мөлшері (АRR) – ... ... ... ... РN – инвестициялық жоба алып келетін орташа жылдық табыс; ІС–
бастапқы салынған инвестициялардың сомасы; RV – ... ... ... ішкі ... барлық әдістердің ішіндегі инвестициялық
жобаларды ... және ... ... бюджетін құру (капитал
салымдарын жоспарлау) барысында ең аз қолданылатын әдіс болып табылады. Бұл
әдісті негізінен ... ...... ... ... түрде бағалау болып табылады. ARR көрсеткішін
есептеудің қалыптасқан және бір жақты әдістемесі және ... ... IRR, PI және CC ... ... ... ... NPV > 0, онда IRR > CC және PI > 1
Егер NPV > 0, онда IRR > CC және PI > ... NPV > 0, онда IRR > CC және PI > ... ... ... ... жобаларды талдау
барысында аталған әдістердің өздерінің мақсаттарына сай ... ... ... ... ... ... ... шешімдерді
қабылдай алады. ... ... ... ... ... ... ... факторлар әсер етеді.
Инвестициялық жобаларды талдау әдістерін тәжірибе жүзінде қолдану аса
маңызды да күрделі жұмыс. Инвестицияларды бағалаудың ... ... ... ... нәтижесінде қажетті инвестициялық жобаларды ... ... ... ... үшін ... ... ресурстарын тарту, оларды тиімді
жұмыс істеп жатқандығының куәсі болса керек. Сол себепті де, инвестициялық
сипаттағы шешімдер ... үшін ... және ... көрсеткіштерін толық
әрі жан-жақты қарастырған жөн.
1-мысал: Кәсіпорын техникалық құралды ... ... ... ... Техникалық құралдардың құны – 10 млн. теңге, пайдалану
мерзімі – 5 жыл, ... ... ... ... яғни ... ... ... құны құралды қайта жөндеумен ... ... ... Осы ... ... көмегімен өндірілген
өнімді өткізуден түсетін табыс 5 жыл барысына ... ... 6800, 7400, 8200 және 6000 ... ... ... ... 3% өсіп отырады деп күтілуде. Корпоративтік ... ... ... ... ... ... келесідей:
айналымдағы капиталдың ... ... 21-22%; ... ... 19%. Инвестициялық жобалар бойынша шешімдер қабылдаудың
қалыптасқан тәжірибесіне сүйене отырып, кәсіпорын басшылығы өтелім ... ... ... инвестициялық жобаларды тиімді деп санамайды.
Берілген мәліметтерге сүйене отырып, аталған инвестициялық жобаның
кәсіпорынның инвестициялық ... сай ... ... ... екендігін
анықтау қажет.
Бірінші кезекте бастапқы көрсеткіштерді жылдар ... ... ... 3 ... ... 3 - ... жоба ... есептік көрсеткіштер
| ... ... ... ... ... ... | |
| | |
| ... ... ... ... ... ... ... көлемі |6800 |7400 |8200 |8000 |5000 ... ... |3400 |3502 |3607 |3715 |3827 ... |2000 |2000 |2000 |2000 |2000 ... салынатын табыс |1400 |1898 |2593 |2285 |173 ... ... ... |569 |778 |686 |52 ... ... |980 |1329 |1815 |1599 |121 ... ақша ... |2980 |12709 |3815 |3599 |2121 ... ... ... ... ... ... әдістер бойынша
есептеп аламыз.
Есептің шарты бойынша инвестицияланған капиталдың бағасы 0.19%, сол
себепті дисконттау коэффициентін осы ... ... таза ... ... ... өзгертпестен инвестициялық жобаның
рентабельділік индекісін анықтаймыз:
(8)
Ішкі табыстылық мөлшерін ... үшін ...... ... ... ... ... нөлге тең болатын жағдайға дейін дискоттау
коэффициентінің мәнін өзгертіп ... ... ... ішкі ... ІRR = r = 18.1% тең ... ... ... өтелінділік кезеңін анықтау үшін
инвестициялық жобаның салынған инвестициялардың сомасын ... ... ... ... ... бастапқы салынған 10000 мың теңге
алғашқы үш жыл ішінде ... ... ... ... ... мысалымызда мынаған тең:
(11)
Жоғарыда келтірілген көрсеткіштерді есептеп ... ... ... ... үшінші, яғни ең шешуші, инвестициялау немесе
инвестициялар салудың қажет емес екендігі туралы шешім ... ... ... ... ... ... көз ... кәсіпорынның инвестициялық жобаларды бағалаудың ұстанып жүрген
әдісіне қарай әр ... ... ... болады. Мәселен, таза
келтірілген табыс, табыстылықтың ішкі ... және ... ... ... ... ... онда
инвестициялық жоба тиімсіз болып табылады, яғни оны қабылдаудың қажеті жоқ.
Ал енді инвестициялардың өтелімділік ... және ... ... ... ... онда ... ... жобаны қабылдауға
болады деп қорытынды жасауға болады. Мұндай жағдайда бір немесе ... ... ... ... ... ... ... келгенде
мұндай шешімдерді қабылдауға кәсіпорынның алға қойған басқа да мақсаттары,
шешім қабылдаушы тұлғаның өзіндік ... ... ... ... ... немесе басқа да қосымша факторлар әсер ететіні сөзсіз.
Жоғарыда келтірілген ... ... ... көп ... ... ... ... барысында қолданылады. Кәсіпорын
басшылығы осы әдістерді қолдана отырып, ... ... ... инвестициялық қоржынын қалыптастыра алады.
2.3 Ұзақ мерзімді активтердең жұмсалуы жөніндегі көрсеткіштерді
талдау
Ұзақ мерзімді активтерден жұмсалуын ... ... ... және ұйымдастыру деңгейлерін, өндірістік ресурстарды пайдалану
деңгейін салыстыру болып табылады.
Кез келген ұйымдар, компаниялар ... ... ... ... ... үшін ұйымдастыралды. Бұл үшін өндіріс факторлары яғни
жұмыс ... ...... ресурстар, жер ресурстары, ақпарат
және ақшалай қаржылар пайдаланылады.
Өндіріс ресурстарын ұтымды пайдалану мен оның ... ... ... ... ... тәуелді. Экономикалық талдау әдетте,
негізінен ресми есеп беру мен ... ... есеп ... ... ... есеп кезеңдері бойынша жүргізілетін,
шаруашылық қызметінің жүзеге асырылған талдауы ... ... ... ... өндірістік – қаржылық қызметінің нәтижесіне
дұрыс баға ... ... ... ... ... ... ... өндірістің экономикалық тиімділігін көтеру
мобилизациялау және ... ... ... ... ... ... ... бойынша моральді және материалды ... ... ... ... сапалығы мен талдау қорытындыларының дұрыстығы ... беру ... ... ... ... ... ... және басқада жетіспеушіліктер талдау нәтижесіне әсерін
тигізуі мүмкін. Сондықтан ... ... ... ... ... ... мәліметтерді тиянақты тексеру болып табылады. Мәліметтерді
талдау үшін дайындау негізінен оларды тексеру, есеп беру ... ... Есеп ... ... келесі жағдайларды анықтау
үшін жасалады:
- есеп беру ... ... ... есеп ... ... ... ... қамтудың толықтығы, есебін шығару мен есептеудің
дұрыстығы;
- мүлікті есепке алудың толық болуын, сапасын және жүзеге асыру
мерзімдерін, оның нәтіжелерін жетіспеушіліктерді ... ... ... ... ... қарыздары бойынша, жетіспеушілектері
бойынша;
- қолданылатын жағдайларға сай баланс баптарын бағалаудың дұрыстығы.
Активтердің және оның ... ... ... ... ... ... баға ... мүмкіндік береді.
Активтердің ұлғаюы ұйымдардың қызметін дұрыс жағынан ... ... даму ... ... ... Активтердің құрамы мен құрылымына
талдау жүргізу үшін, аналитикалық кесте құрылады.
4 кесте мәліметтерінен көріп отырғанмыздай ұжымның активтерінің ... жыл ... 8163 мың ... ... 24,38% ұлғайып отыр. Бұл
көрсеткіш ... ... алға ... келе ... ... ... жүргізгенде, олардың орналасуына, қайсысының үлесінің
жоғары екендігіне назар аударған жөн. ... ... ... ... ... ең жоғары үлес ағымдағы активтерге тиесілі. Оның
көлемі жыл ... 9985 мың ... ... 40,46% өсіп ... Жалпы
активтердің құрамындағы ұзақ мерзімді активтердің жыл ... ... ... 6985,00 мың ... тең.
Кесте 4 - «Дарын» ЖШС-нің активтерінің құрамы мен құрылымының көрсеткіштері
| |2010 ... |2010 ... ... ... ... ... | ... | | | |
| | | | |
| | | | |
| |мың ... |мың ... ... |мың ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... | |% | |% ... |124087 |100 |41650 |100 |8163 |24,38 ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... Ұзақ ... |26,30 |6985 |16,77 |-1822 |-20,69 ... | | | | | | ... ... |8807 |26,30 |6985 |16,77 |-1822 |-20,69 ... | | | | | | ... |24680 |73,70 |34665 |83,23 |9085 |40,46 ... | | | | | | ... ... |212309 |69,40 |31261 |75,06 |8022 |34,52 ... ақша |2 |0,01 |8 |0,019 |6 |300 ... | | | | | | ... ... |1439 |4,30 |3396 |8,154 |1957 |136 ... | | | | | | ... 2010 ... 1 қазанына жасалған бухгалтерлік балансының
нәтижесі бойынша кәсіпорындағы активтердің құны 41650 мың ... тең. ... ... есеп ... ... ... есеп
және қаржылық қорытынды есеп» заңына, бухгалтерлік есеп стандартарына,
әдістемелік ... ... ... ... ... бухгалтерлік есептің №30
стандарттарына сәйкес жасалған. 2010 ... 1 ... ... ұзақ
мерзімді активтердің құны 6985 мың теңгеге тең.
ЖШС «Дарынның балансында ұзақ мерзімді жалға алған негізгі құралдар,
материалдық емес ... ұзақ ... ... жоқ. Ал ... ... ... ... ақша қаражаттарынан және
дебиторлық қарыздардан тұрады».
2.4 Ұзақ ... ... ... ... ... және ... қабылдау
Ұйым аралық салыстырулар үшін ... ... ... тәсілдері қолданылады, бірақ бұл жағдайда біркелкі өнім
шығаратын, ... ... ... ... ... ... ғылыми
дәйектелген ұйымдар топталуы ерекше орын алады. Ұйымдардың өлшемі өнімді
шығару көлемінің көрсеткіштерімен ... ... ... Экономикалық
талдаудың мақсатына байланысты салыстыру негізі таңдап алынады. Келесі
қадамдардың бірі баланс активтерінің ... ... ... ... ... ... ұзақ ... активтерінің келіп түсуі, сатып алынуы және
құрылуы меншікті және сырттан алынғын капиталдың ... ... ... ... жөн. Ал олардың қатынасы ұйымның қаржылық тұрақтылығын
білдіреді.
Нарық экономикасы жағдайында кәсіпорынның қызметі көбінесе өзін ... яғни ... ... негізінде дамиды. Ал өз қаржылық
ресурстарымыз жетіспеген жағдайда сырттан алынады.
Активтердің құралу ... ... ... ... ... және
сырттан алынған капиталдың нақты көлемі анықталып, есепті жылға олардың
өзгерісін ... ... ... және оларға ... ... ... ... ... қаражат көздерінің қоры дегеніміз ... ... ... ... есептің активтерінің құралу көздерінің құрылымына
зерттеу жүргізу үшін келесі талдамалық кесте құрылды (кесте 8).
5 кестеде мәліметтерінен көріп отырғанымыздай есепті ... ... ... көздері 8163 мың теңгеге немесе 24,38% ұлғайып отыр.
Алайда кәсіпорынның ... ... өсу ... ... ... есебінен болып отыр. Меншікті капитал құны жыл басында 21156 мың
теңге болса, бұл көрсеткіш 0,89%-ке азайып ... ... ... отыр.
Осыған байланысты 2002 жылдың аяғында сырттан алынған капитал көлемі 20683
мың теңгеге өсіп отыр. Тәуелсіздік ... ... ... ... ... ... отыр.
Кәсіпорынның қаржылық-тұрақтылығын сипаттайтын келесі көрсеткіштердің
бірі қаржыландыру коэффициенті болып ... Ол ... ... ... ... ... ретінде анықталады. Мұның көлемі жыл
басында 1,716 болса, жыл аяғында 1,014 болып, кезең ... 0,702 ... Бұл ... ... ... болған сайын банктер мен
инвесторлар қаржыландыруға ... ... Бұл ... кәсіпорын
қызыметінің қай бөлігі сыртан алынатындығын ... Егер ... ... 1-ден ... болса, яғни кәсіпорын мүлкінің көп бөлігі
сырттан алынған қаржының есебінен жасалса, онда ол ... ... ... ... және ... ... алу ... 5 - «Дарын» ЖШС-нің активтерінің құралу көздерінің құрамы мен
құрылымы
| |2010 жыл ... |2010 жыл ... ... | ... | |
| |мың тг. |% |мың тг.|% |мың тг. |% ... ... |124087 |100 |41650 |100 |8163 |24,38 ... | | | | | | ... ... ... |63,18 |20967 |50,34 |-189 |-0,89 ... Сырттан алынған |121420 |36,82 |20683 |49,66 |8352 |67,73 ... | | | | | | ... ... | |0,632 | |0,503 |х |х ... | | | | | | ... | |1,716 | |1,014 |х |х ... | | | | | | ... ... ... | |0,583 | |0,986 |х |х ... | | | | | | ... капиталға | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... және ... ... ... қатынас коэффициенті сырттан
алынған капиталдың мешікті ... ... ... ... ... кәсіпорын активтеріне салынған 1 теңгеге ... ... ... ... Бұл ... ... ... жылдың басында –
0,583, жыл аяғында – 0,986. Бұл шама, жыл басында кәсіпорын өз ... ... 0,5 ... ... ... жыл ... сыртан алынған қаржы 1
теңгеге дейін өсіп отыр. Яғни, кәсіпорын негізінен сыртан ... ... ... ... жағдайын бағалау үшін келесі кесте
құрылып отыр.
Осы мәліметтерінен көріп ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның өндірістік потенциялын
сипаттайды. Оның көлемі негізінде 0,5-тен ... ... тең ... ... есептеледі. Жыл аяғында бұл көрсеткіш біздің мәліметтер бойынша 0,918-
ге тең.
Кәсіпорын активтерінің мобильділігі ... ... ... ... ... ... үлесін немесе өз қарыздарын өтеуге
арналған қаржыларының үлесін сипаттайды. Оның көлемі «Дарын» ЖШС жыл ... ... ... және ... активтер қатынасы коэффициенті
ағымдағы және ұзақ мерзімді активтерің ... ... ... ... мөлшері салалық ерекшеліктерге байланысты және ол
0,5-тен үлкен болмаған жөн. Бұл ... біз ... ... ... жыл ... ... ол жыл ... 4,963-ке тең.
Кесте 6 - Кәсіпорынның мүліктік жағдайын бағалау
|№ |Көрсеткіштер ... |2010 ... |
| | ... ... |
|1 ... қатысты мүлік. |0,957 |0,918 |
|2 ... ... |0,737 |0,832 |
| ... | | |
|3 ... және ... |2,802 |4,963 |
| ... ... коэффициенті. | | |
|4 ... ... |0,262 |0,168 |
| ... құны коэффициенті. | | |
|5 | ... ... |0,123 |0,222 |
| ... ... | | |
|6 ... ... |0,877 |0,778 |
| ... коэффициенті | | ... ... ... құны ... ... материалдық
– техникалық базасын сипаттайды. Оның көлемі жыл ішінде 0,095-ке ... ... ... тозу ... ... құралдардың техникалық
жағдайын көрсетеді. Ол көрсеткіш 0,222-ге тең болса, негізгі құралдардың
жарамдылық коэффициенті 0,778-ге тең.
«Дарын» ЖШС – нің ... ... ... ... ... ... көріп отырғанымыздай тәуекелдік коэффициенті жыл
басында 0,632 болса, жыл ... ... тең. Бұл ... ... жалпы активтердің құралу көздерінің ... ... ... ... сырттан алынғанын қаржыларға тәуелді ... ... ... алынған қаржылардың жалпы капитал
құрамындағы үлесін көрсетеді. Оның көлемі үлкен болған сайын кәсіпорынның
сырттан ... ... ... де ... болады. Біздің кәсіпорында
көлемі жыл аяғында 0,497 болып 0,129-ға өсіп ... ... ... ... қай ... ... есебінен, ал қай бөлігі өз қаржысының есебінен, ал қай ... ... ... ... ... сипаттайды. Оның мөлшері
0,702 пунктке азайып отыр.
Кесте 7 – ... ЖШС – нің ... ... ... | |2010ж. |2010ж. |
| ... ... |аяғында |
|1 |Тәуелсіздік коэффициенті. |0,632 |0,503 |
|2 ... ... |0,368 |0,497 |
|3 ... ... |1,716 |1,014 |
|4 ... ... ... меншікті |0,583 |0,986 |
| ... ... ... | | |
|5 ... ... |0,002 |0,002 |
|6 ... және ... |350,677 |228,309 |
| ... ... ... | | ... ... ... ... қаржысының қаншалықты
негізгі құралдар және т.б. ... тыс ... ... жұмсалғанын
көрсетеді.
Кесте 8 - «Дарын» ЖШС–нің дебиторлық қарыздарының құрамы мен ... ... ... ... ... |басында ... | |
| |м. ... ... |м. ... ... |м. тенге | |
| | |сал. % | |сал. % | |% ... ... |1439 |100 |3396 |100 |1957 |136,0 ... оның ... | | | | | ... ... ... |- |- |- |- |- ... Алынуға тиісті |1133 |78,74 |2420 |71,26 |1287 |113,59 ... | | | | | | ... ... да |306 |21,26 |976 |28,74 |670 |218,96 ... ... | | | | | | ... және ... ... ... ... ... ... жыл ішінде 1,026-ға төмендеп отыр. Оның көлемі азайған
сайын активтердің айналуына кедергі келтіреді.
Кәсіпорынның кредиторлық қарыздары жыл ... 7352 мың ... ... Оның ... жоғарғы үлес салық бойынша қарыздарға тиесілі. ... жыл ... ... ... Одан ... үлес ... тиісті
қарыздарға тиесілі. Оның көлемі жыл аяғында 3805 мың теңгені құрып ... ... жыл ... ... ақы ... ... ұлғайып отыр.
Кәсіпорынның дебиторлық қарыздары алынуға тиісті шоттардан және басқа
да дебиторлық қарыздардын тұрады. Алынуға ... ... ... 1287 ... ... ал ... дебиторлық қарыздар 670 мың теңгеге ұлғайып отыр.
Талдаудың сапалылығы мен ... ... ... ... беру ... ... байланысты болады. өндірістің ұтымды
экономикалық өсуінің жоғары ... ... ету ... тек дамудың
негізінен белсенді түріне ауысуды білдіреді. Өндірістің экстенсивтілігі мен
интенсивтілігінің ара қатынасы ... ... ... және сандық
көрсеткіштерін салыстырумен талданады.
3 Ұзақ мерзімді активтердің есебінің ... ... ... ... мен ... есебінің аудиті
Кез келген кәсіпорынның нарықтық жағдайдағы ең маңызды мақсаты - өз
жұмысындағы қаржылық тұрақтылықты ... ету. Бұл ... ... жолы, бұған қосылатын, тек пайда тауып қана қоймай, сонымен қатар,
пайда табуды тұрақтандыру, ал ... жету оңай ... ... егер де ... ... ... бір ... сүйенсе
және қажетті бернесін орындаса, алдына қойған мақсатына ... ... ... негзгі міндеттеріне жататындар:
- жоғары сапалы өнімдер өндіру, ... ... ... ... және ... ... мүмкіншіліктеріне, сұраныстарына сай қызмет көрсету;
- өзара алмасушыларын ескере отырып, өндірістік ресурстарды ұқыпты
пайдалану;
- кәсіпорынның бет ... ... мен ... ... ... ... ... оларды өзгертіп отыру;
- өздерінің қызметкерлеріне жағдай жасау, олардың сыныптамаларының өсуін
және еңбектерінің ... ... ... ... ... еңбек ұжымдарында қолайлы саяси-психологиялық ахуалды
жақсарту;
- кәсіпорынның шығарған өнімінің бәсекеге жарамдылығын қамтамасыз ... ... ... ... баға саясатын икемді жүргізу және басқа да функцияларды іске асыру.
Қорыта ... ең ... ... ... ... ... іске ... және алдарына қойған мақсаттарына жетуге
бағытталғаны жөн. Қайбір кәсіпорын болмасын өзінен-өзі тіршілік ... ол ... ... ... ... ... жағынан -
өндіріс фактор рыногы, екінші жағынан - өткізу рыногы арқылы. Сондықтан да
кәсіпорын экономикасы жеке ... ... ... ... рынокпен зерделеуге тиіс [3].
Әр саладағы ... саны ... ... ... аудитор маңыздылық туралы жасаған алдынғы пікірін
өзгертіп отырады. ... ... ... ... бірі ол есе беруге өзгеріс
немесе аудитор жасаған қорытынды. Маңыздылық жоспарлау кезінде тәуекелділік
төмендеу үшін ... ... ... ... ... ... ... дәлелдемелер алғаннан кейінгі соңғы күнде жасалады.
Маңыздылықтың жоспарлау деңгейін ... 2-10%. ... ... ... ... ... ұйыммен құрылған деңгейі алдын ала бағалау
Қаржылық есеп берудің ... ... ... ... ... ... ... фактрлер әсер етеді:
1. Субъект басшылығының біліктілігі мен шынайылығы басшылар құратын
өзгеріс
2. Басшыларға қысым ... ... ... ... бизнесінің сипаты, техникалық жағдайы, ... ... ... ... ... ... есепті іріктеуге арналған ... ... ... ... егер сумма пайданың шешім қабылдануына ... ... аз ... Сумма маңызды болып саналса. Мұндай сумма пайданың шешіміне әсер еткен
жағайда орын алады
3. Сумма маңызды әрі жиі ... Бұл ... ... ... келтіреді
Маңыздылық деңгейі бухгалтерлік есеп қателіктің ... ... Бұл ... ... осы ... ... пайдаланушы дұрыс
тұжырым жасауға және дұрыс экономикалық шешімдер ... ... ... ... ... жоғары болады. Маңыздылық тұжырымдамасы
бухгалтерлік есеп сияқты аудитте де бар. ... ... ... бірі ... ... ... қаржылық есептілігінің растығына елеулі
ықпал жасайтын жағдай маңызды болып саналады. Маңыздылықтың айқын ... ... ... ... оңай ... ... маңыздылық
тұжырымдамасына біріншіден:
1. Ерекше назар аударуға талап ететін маңызды типтік емес ... бар ... мен ... негіз ретінде
2. Жинақталған аудиторлық дәлелдеулерді бағалауға негіз ретінде
3. Аудиторлық есептің типі ... ... ... үшін ... ... ... ... 2010-жылыдың 28-ақпанындағы “Бухгалтерлік
есеп және қаржылық ... -деп ... ... ... ... ... ... есептіліктің элементтері белгіленіп көрсетілген. Сол
элементтердідің бірі болып табылатын ... ... ... ... ... ... ... Бухгалтер лік есеп принциптері –атты
еңбегінде - Актив деп кәсіпорынның ақшаға (құнмен) бағаланатын ... ... ... ... ... деп атықтама береді.
Басқаша ... ... ... дегеніміз кәсіпорынның өткен ... ... ... ... ... және алдағы уақыттарда
табыс табу үшін пайдаланылатын ... ... ... Активтер
пайдаланылу уақытына, мерзіміне қарай қысқа мерзімді (ағымдағы) және ұзақ
мерзімді (айналыстан тыс) ... екі ... ... ... мерзімді (айналыстан тыс) активтер дегеніміз ұзақ уақыт (бір
жылджан артық) пайдаланылатын айналымдылығ баяу ... ... ... ... мерзімді активтер дегеніміз өзінің құнын тез арада ... ... ... ... ... ... болып табылады. Соған сәйкес
ұзақ мерзімді активтерді ... тыс ... ... ... ... ... негізгі құралдар, материалдық емес активтер, ұзақ
мерзімді дебиторлық борыштар және ұзақ ... ... ... ... ... ... марериалдары пайдаланылған Алматы
қаласындағы ... ... ... емес ... ұзақ ... ... және ұзақ ... инвестициялар болмағандықтан біз
негізгі құралдар есері мен оның аудитіне көбірек тоқталуды жөн көрдік.
Негізгі құралдар материалдық ... ... да, ... ... да ұзақ уақыт қызмет етеді. Осы негізгі ... жер; ... көп ... екпе ағаштары; машиналар және жабдықтар; өлшеу және
реттеу ... және ... мен ... ... ... басқа машиналармен құрал- жабдық; көлік құралдары; ... ... және ... ... ... ... және өнім
беретін мал; жерді жақсартуға шыққан ... ... ... да ... ... [7].
Кәсіпорында негізгі құралдардың есебі ҰҚЕС №2 немесе ХҚЕС №16
стандарттарына сәйкес ұйымдастырылуы ... Осы ... ... ... ... ... жататын меншік құқығын, ... ... ... ... ... объектілер негізгі құралдың есеп бірлігі болып табылады.
Инвентарлық объект күрделі әрі жай ... ... ... ... ... ұйымдастырудың басты шарты оны ... ... ... Өндіріс
процесіне қатысу сипатына байланысты негізгі құралдар өндірістік ... емес ... ... бөлінеді.
Негізгі өндіріс құралдарына өндіріс процесіне ... ... ... ... көмегімен өнімді әзірлеген ... ... әсер ету ... ... ... ... жүргізу үшін қажет
материалдық жағдайын жасайды. Негізігі ... ... ... ... экономикалық көрсеткіші – қор қайтарымы болып табылады,
ол негізігі құралдардың бір өлшеміне шаққандағы ... ... ... ... ... ... емес ... құрал-жабдықтар – тұтынуға арналған құрал-
жабдықтар. Олар ұжымның мәдени-тұрмыстық қажеттіліктерін ұзақ ... ... ... Иелігіне қарай негізгі құралдар меншікті және ... ... ... ... ...... тиесілі және оның
балансында көрініс табатын негізгі құралдар. Белгіленген мерзімге ... ... ... ... негізгі құралдар, жалға алынған құралдар
болып саналады. Оларды жалға берушінің балансында есептейді, ... ... ... ... ... ... баланстан тыс шотында есептейді.
Жалға алу мерзімі аяқталған соң немесе ол ... ... ... алушы
келісілген бағамен сатып алуына болады. Оларды 121-ші “Жер”, 122-ші “Үйлер
мен ғимараттар”, 123-ші “Машиналар мен ... ... ... ... ... 125-ші ... да ... құралдар”, 126-шы
“Аяқталмаған құрылыс” шоттарының тиісті ... ... ... ... ... бухгалтерлік есептің Халықаралық Қаржылық Есеп
Стандартына көшуіне байланысты осы ... ... ... ... ... ... ”, 2412-ші “ Машиналар мен жабдықтар, беріліс қондырғылары
”, 2413-ші “ ... да ... ... ”, ... ... мен ... ... 2930-шы “Аяқталмаған құрылыс”
Пайдалану сипатына қарай негізгі құралдар жұмыс істеп тұрған, істемей
тұрған және қор ретінде ... ... ... ... ... ... негізгі құралдар, әрекет етіп тұрғандар ... ... ... ... – бұл ... ... немесе басқа жағдайларға
байланысты уақытша пайдаланбайтын негізгі құрал-жабдықтар. Қорда ... ... ... ... ... ... ... олардың запас
бөлшектерін ауыстыру үшін тоқтатылған объектілер есептеледі.
Заттық құрамына қарай негізгі ... ... және ... ... бөлінеді. Мүліктікке көрінісі бар, яғни санауға және ... ... ... ... пайдаланылатын жер, орман алқабы, су
ресурстары, ғимарттардан басқа күрделі ... ... яғни ... нысаны жоқ
шығындар жатады.
Әр ұйымда негізгі құралдар пайдалану мақсатын ... және ... ... ... ... ... жер; үйлер; ғимараттар;
өткізгіш тетіктер; машиналар және ... күш ... ... ... ... машиналар және жабдықтар; өлшеу және реттеу
аспаптары және қондырғылар мен ... ... ... ... ... мен ... көлік құралдары; құрал-
саймандар; өндірістік мүлік және ... ... ... ... ... ... мал; ... екпе ағаштар; жерді жақсартуға шыққан күрделі
шығын; басқа да негізгі құралдар.
Келтірілген негізгі ... ... ... ... жер – ұйым ... сатып алынған жердің көлемі мен құны. ... ... бар ... онда олар ... актісімен расталуы керек. Ондай
актісі берілген болса, онда ондай жер учаскілері ... ... ... үйлер – халыққа еңбек етуге, тұруға,әлеуметтік-мәдени қызмет көрсетуге
жағдай жасауға және материалдық құндылықтарды сақтауға арналған ... ... ... ... үй мүліктік объект болып табылады;
- ғимараттар – енбек заттарын өзгертуге қатысы жоқ белгілі бір қызметерді
орындау жолымен өндіріс ... ... ... ... ... ... ... бар әрбір жеке ғимарат мүліктік объект болып
табылады;
- өткізгіш тетіктер - электр, жылу немесе механикилық энергияны ... ... ... – күш ... машиналар және жабдықтар; жұмысшы
машиналар және жабдықтар; өлшеу және реттеу аспаптары және қондырғылар ... ... ... ... егер ол ... мүліктік объектінің
бөлшегі болмаса, оған кіретін бейімделген құралдарды, соған тиісті заттары,
аспаптары, ... ... қоса ... ... ... ... ... құралдардың бұл тобы бес топтан тұрады;
- күш беретін машиналар мен жабдықтар – жылу және ... ... ... ... ... ... энергияға яғни
қозғалыс энергиясына айналдыратын двигатель-машиналары;
- жұмыс машиналары мен жабдықтар – ... ... ... ... ... механикалық, жылу және химиялық әсер ... ... ... және ... ... және ... приборлары, қондырғылар және лабораториялық жабдықтар
- өлшеуге, өндірістік ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын приборлармен
аппаратуралар;
- есептеу техникасы – ... ... және ... ... ... ... ... машиналар мен жабдықтар – машиналар, аппараттар және ... ...... мен ... ... ... ... Әрбір объект өзіне тиісті барлық бейімдегіш құралдары мен
заттарын қоса алғанда мүліктік объект ... ... ... – қол еңбегінің механикаландырылған ... ... ... ... ағашты және т.б. өңдеу
үшін машиналарға бекітілген заттар. Басқа мүліктік объектінің ... ... ғана ... ... ... ... ... мүлік және соған жататындар - өндірістік операцияларды
орындау немесе ... үшін ... ... ... ... ... жабдықтар; сұйық, сусымалы және басқа
материалдарды сақтауа ... ... ... ... ... ... да ... Басқа мүліктік объектінің бөлшегі болып табылмайтын
және дербес мәні бар ... да ... ... бола ... ... мүлік – кеңсе және шаруашылық мекемелерінің заттары. Дербес
мәні бар ... ...... ... бола ... жұмысқа пайдаланылатын және өнім беретін мал – ат, өгіз, түйе, және
басқа жұмысқа пайдаланылатын малдар; өнім ... мал – ... ірі ... асыл ... ... мен ... ... мен інгендер; бұғылар,
маралдар, еркек ... мен ... ... ... қой мен ... ... мал мүліктік объект болып табылады;
- көп жылыдық өсімдіктер – ... ... көп ... ... ... даму ... толық жетілген өсімдіктерден бөлек есепке алғанады;
- жерді жақсартуға байланысты күрделі шығындар – ауыл шаруашылық мақсатта
пайдалану үшін жер қыртысын ... ... ... ... ... ... ... да негізгі құралдар – кітапхана қорлары, спорт мүлкі және ... ... ... ... ... ... сату, жою,
тозу және қалдық құндары болады.
Бастапқы құны – негізгі құралды сатып ... ... ... нақты
өдіріс шығындарынан, соған қоса өтелмеген салық пен ... ... ... беру, монтаждау, пайдалануға қосу шығындары, несие үшін
пайыздар және т.б. шығындардан тұрады.
Ағымдағы құн – бұл ... ... ... бір ... ... ... ... құны.
Баланстық құн – бұл бухгалтерлік есепте және қаржылық есеп ... ... тозу ... алып ... ... құралдың
бастапқы немесе ағымдық құны.
Сату құны – бірін-бірі жақсы білетін және ... ... ... ... ... ... өзара айырбастауына мүмкіндік беретін
құн.
Жою құны – тиімді қызмет ету мерзімі біткен негізгі құралдарды ... ... ... бар бағасы бойынша бағаланған бөлшектердің,
металл сынықтарының және басқа да ... ... ... құн – ... ... бастапқы және болжанған
жою құндарының арасындағы айырмашылығы, ал ол ... ... ... ... қызметіне немесе барлық пайдалы кезеңіне ұйымның шығысы
ретінде таратылады, бұл кезде:
- пайдалы кезең қызметі – бұл ... ... ... ... ... олжа ... ... топшылайды;
- нормативтік қызмет кезеңі – бұл кезең ішінде белгіленген ... ... ... ... тозуын есептейді.
Салық заңдарына сәйкес акционерлік қоғам негізгі ... ... және ... құралдардың жөндеуі деген топтарға
бөле отырып негізгі құралдардың салықтық есебін ... ... ... ... ... ... және тұрғын
үйлерді, құрылғыларды ... ... ... ... ... ... өз ... құрал-саймандар дайындаудан; малдардың төлдерін негізгі
табынға ауыстырудан; жас өсімдіктер көп жылдық ... ... ... мен жеке ... ақысыз алынған негізгі құралдардың келіп
түсуінен; объектілерді ұзақ мерзімге жалға ... ... ... қосқан
үлес нәтижесінде келіп түскендерден қалыптасады. Негізгі құралдардың ... ... ... ... ... қабылдау-тапсыру
актісі негізгі құралдар құрамына жекелеген объектілерді енгізу үшін;
қолданылып жүрген ... ... ... ... ... ... тиіс жағдайлардан басқасы, оларды пайдалануға берілуін рәсімдеу
үшін; негізгі құрал-жабдықтардың бір ... ... орын ... ... ... құралдарды қоймадан пайдалануға берілуін рәсімдеу
үшін, ... ... да ... ... кезінде оларды негізгі
құралдардың құрамынан шығару үшін ... ... ... ... ... ұйым жетекшісінің
өкімімен тағайындалған аудитор әрбір жекелеген объектіге бір ... ... ... ... ... объектісін қабылдау-тапсыру актісін
жасауға тек ... ... ... ... және т.б.
объектілердің есебін жүргізген кезде, егер бұл ... бір ... ... ... ... бір ... ай ішінде қабылданған болса ғана жол
беріледі. Рәсімделгеннен кейін осы объектілерге қатысты құжаттама ... акт ... ... бас ... қол ... ... ... соған өкілетті адамдар бекітеді.
Алыс-беріс (орын ауыстыру) актісінде, міндетті реквизиттермен қоса,
аудитор ... ету ... және ... жою ... көрсетеді. Қызмет ету
мерзімін ұйым дербес анықтай алады, яғни ол ... ... ... ... және ... да көрсеткіштерінен шығады. Ал болжамдық
жою құны негізінен ұйымның есептік саясатында көрініс табуы керек, ... ... ... көп ... ... анықтайды, не болмаса бастапқы
құнының 0,01-ден 2,0%-ға дейінгі сомасы ... 9 - ... ... келіп түсүінің шоттар корреспонденциясы
| |Шаруашылық операцияларының ... ... ... ... | |
| | ... ... |
|1 |Негізгі құралдарды кәсіпорын| 2411-2415 ... |
| ... ... | | |
|2 ... ... ... ... | |
| ... жеке ... ... | |
| ... ... ... ... |4110 |
| |ҚҚС ... |1420 |4110 |
|3 ... ... | | |
| ... қорына салған |2411-2415 | |
| ... ... ... | |5020 |
| ... ... ... | | |
|4 ... ... | | |
| ... ... және | | |
| ... ... | | |
| ... алынды: | | |
| ... ... ... ... |
| |ҚҚС ... (16%) |1420 ... |
| |беруші жақтың есептеген тозу|2411-2414 ... |
| ... | | |
|5 ... алынған негізгі | | |
| ... ... | | |
| ... ... |2411-2414 |6130 |
| ... ... ... |2411-2414 ... |
| ... тозу ... | | |
|6 ... ... ... | | |
| ... негізгі құралдар | | |
| ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... ... |6130 |
| ... қалдық құнына | | |
| ... ... | | |
| ... ... ... ... |
| ... есепке | | |
| ... тозу ... | | |
|7 ... өзі дайындаған | | |
| ... ... | | |
| ... өндіріс цехында |2411-2414 |8011 |
| ... ... ... ... |8031 ... ... кәсіпорын ішінде орын ауыстыруын рәсімдеу үшін
актіні екі дана етіп тапсырушы цех ... ... ... және
тапсырушының қолдары қойылған бірінші данасы бухгалтерияға тапсырылады, ал
екінші данасы тапсырушы цехта қалады.
Негізгі құралдарды ақысыз беру ... акт екі дана етіп ... ... ... ... сату кезінде актінің үш данасы
жазылады: алғашқы ... ... ... ... үшінші дана негізгі
құралдарды қабылдаушы адамға беріледі.
Негізгі құралдар бірдей өндірістік ... ... ... техникалық сипаттамасы және құны бірдей шаруашылық мүліктің бір
типті ... ... ... олар ... бір ... жүргізіледі.
Бухгалтерия келіп түскен объектіні материалдық жауапты адамға бекітіп,
мүліктік карточка ашады, объектіге мүліктік тізімдеу нөмірін беріп, мүлікті
мүліктік тізімге алады, негізгі ... алу ... ... ... мүліктерді бір карточкада есепке алуға рұқсат етіледі.
Бұл мүліктік карточка бухгалтерияға келіп ... ... ... ... ... және ... ... негізінде
толтырылады. Карточкада объектілердің және олардың ... ... ... ... ... ... бірақ сол
техникалық құжаттамадағы мәліметері ... ... ... ... ... ... ... құралдардың шығуы туралы белгі ... ... ... объектілерінің ұйым ішінде орын ауыстыру кезінде
“Негізгі құралдарды қабылдау-тапсыру актісі” ескіру және тозу ... ... ... ... ... “Негізгі құрал объектілерін
есептен шығару актісі” негіз бола алады.
Құрылысы салынып ... ... ... ... ... объектілер туралы жазбаларды карточкаға жазу үшін “Жөнделген, қайта
құрылған және жаңалаған объектілерді қабылдау-тапсыру актілері” негізінде
жазылады. ... ... жеке ... ... ... тек ... ... және сандық көрсеткіштері, сондай-ақ
объектінің техникалық құжаттамасында бар ... ... ... үшін ... ... ... сапалық көрсеткіштерімен шектеліп, оған
қатысты маңыдзы құрылыстар, ... мен ... ... ... ... ... ... жайында қысқаша жеке сипаттаманы әр
объектіге жеке ... ... ... ... ... ... береді [11].
Егер де объектінің сандық та және сапалық та көрсеткіштері айтарлықтай
өзгерсе, онда оларға жаңа карточка ашылуы мүмкін, ал ескі ... ... ... ... сақталады.
Бухгалтерияда толтырылған мүліктік карточкалардың негізінде ... ... ... ... ... ... ... ол негізгі құралдардың жіктемесі бойынша бір данада жасалады.
Тіркеу кезінде карточкалардың нөмірлейді, ... ... ... жіктік топтары бойынша сақтайды, ал бұл топтар ішінде – ... мен ... ... ... және ... ... түрлері
бойынша көрсетіледі. Картотека, әдетте мынадай бөлімдерден ... ... ... сондай-ақ “Ағымдағы айда келіп түскені”,
“Ағымдағы айда шығып ... ... орын ... ... ... тұрғаны”, “Жалға берілген негізгі құралдар”, “Ұзақ
мерзімге ... ... ... ... “Жалға алынған негізгі
құралдар”, “Архив”.
Ай ... ... ... ... және ... ... бөлімшелерінің карточкалары 2420-“Негізгі ... ... ... ... салыстырылғаннан кейін,
картотеканың тиісті бөлімдерінде орналастырылады. Негізгі ... ... ... ... ... кейін, тоқтап тұруы біткеннен
кейін, қордан қолданысқа өткізілгеннен, т.с.с. ... бұл ... ... ... бөлімдерінде салынады. Шығып кеткен
негізгі құралдар бойынша картотекаларды “Архив” ... ... ... ... ... ... жағдайы мен қозғалысының
дұрыс есептелуіне және тиісті бақылау жасалуына септігін тигізеді.
Ұйымның материалдық ... ... ... ... ... ... бойынша негізгі құралдардың мүліктік тізімдемелеріне
енгізіледі. Тізімдер материалдық жауапты адамдарда ... және ... үшін ... ... ... құны ... тізімдердегі
және мүліктік карточкадағы мәліметтер сәйкес келуі керек. Пайдалану орны
бойынша негзгі ... ... ... ... бухгалтериядан
жазылып алынған екінші данасы ... ... ... ... ... ... қолданылатын жердегі
мәліметтермен бірдей ... ... ... ... ... ... өзіне тиісті үйлерді,
ғимараттарды, құрал-жабдықтарды, көлік құралдары мен құрал-саймандарды
басқа ... ... ... ... ... ... тегін
пайдалануға беруге, сондай-ақ баланстан шығрып тастауына болады.
Негізгі құрал-жабдықтарды есептен шығару: табиғи және моралдық тозуына
байланысты жою ... ... ... ... ... кәсіпорында,
цехтарда немесе басқа да объектілерді техникалық қайта жабдықтағанда;
кеңейткенде; негізгі табыннан ... ... деп ... ... мен ... нәтижесінде, пайдаланудың қалыпты жағдайлары
өзгергенде; баланстан тегін бергенде; ... ... ... кәсіпорындарға, қоғамдық ұйымдарға ... ... ... ... ... қайта жабдықтау және жаңалау ... олар ... ... ... ... балансынан жою тәртібіне сәйкес, пайдалану
мерзімі біткен, ... ... және ... ... ... ... ... қайта қалпына келтіру экономикалық жағынан тиімсіз
немесе мүмкін болмаған жағдайда және ... іске ... ... ... ... болмайтын тозығы жеткен ғимараттар, құрылыстар, ... ... ... да ... ... ... ... тасталынады.
Негізгі құрал-жабдықтардың жарамсыздығын анықтау үшін, сондай-ақ
қажетті ... ... үшін ... ... ... ... оның құрамында бас инженер ... ұйым ... бас ... ... оның ... ... бар ... меншік иесінің өкілі, мемлекеттік көлік
инспекциясының өкілі бар тұрақты ... ... ... ... ... ... түрлерін баланстан шығарғанда комиссияға
арнайы салалық мамандар да қатыстырылады.
Тұрақты жұмыс ... ... ... ... ... ... ... оларды қайта қалыпқа келтіру немесе одан әрі
пайдалануға жарамсыздығын, есептен ... ... ... ... ... ... ... шығаруға кінәлі тұлғаларын, кейбір
тораптардың, тетіктер мен материалдың ... ... ... ... ... негізгі құрал-жабдықтардың есептен шығару
актілерін жасайды. Аудитор актілерді дайындағанда төл құжаттарын, этаптық
жоспарларын, ақау ... ... ... ... ... ... және тағы ... қолда бар құжаттарды пайдаланады.
Үйлер мен ғимараттар негізгі құрастырушы бөлшекері тозғанда, қайта
қалпына келтіріп жөндеу мүмкін болмаған ... ... ... ... автомобильдер, өздігінен жүретін машиналар – тек ... ... мен ... ... ... ... көп
жылдық ағаштар – биологилық өсіп-өнуі біткенде, өндірістік мәнін толығымен
жойғанда, сондай-ақ оларды пайдаланудың ... ... ... ... ... Бұл ... ұйымдар үйлерді, ғимараттарды,
машиналарды, құрал-жабдықтарды, көлік құралдарын және ... ... ... ... ... ... ұстайды, апаттар мен зіл-заланың
нәтижесінде жарамсыз болған жағдайда ғана ... ... ... ... ... ... ... және үйлерді,
ғимараттарды бұзғаннан, құрал-жабдықтарды бөлшектегеннен түскен ... ... ... ... ... ... нәтижелерінің
есебі” деген бөлімінде қарастырылады.
Басы артық, пайдаланбайтын құрал-жабдықтарды, көлік ... ... ... ... ... және ... ... заңды немесе жеке тұлғаларға сатуға болады [13].
Негізгі құрал-жабдықтарды бір кәсіпорыннан екінші бір кәсіпорынға беру
кезінде екі дана етіп акт ... Акт ... ... ... мен ... ... мүліктік түгендеу тізіміне
негізгі құрал-жабдықтардың кәсіпорын ... ... ... ... ... жою ... ... актілер бухгалтерияға келіп
түседі және ол талдамалы есеп ... жазу үшін ... ... ал ол
12”Негізгі құралдар”бөлімшесіндегі шоттарының кредиті бойынша жүргізіледі.
(ХҚЕС бойынша 2400 ”Негізгі ... ... ... бойынша
жүргізіледі).
Кесте 10 - Негізгі құралдардың есептен шығарылуы жөніндегі шоттар
корреспонденциясы
| ... ... ... ... корреспонденциясы ... | | |
| | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |
| |А. ... ... ... ... жою |
|1 ... құралдарды есептен шығару | | |
| ... ... ... | | |
| ... есептен | | |
| ... |2422 |2412 |
| ... ... ... | | |
| ... тозу сомасына |7410 |2412 |
| ... ... ... | | |
|2 ... ... үшін ... | | |
| ... қоса аударымдар бірге | | |
| ... | | |
| ... ... ... |7410 |3350 |
| ... әлеуметтік салық пен | | |
| ... ... |7410 |3140 |
|3 ... ... тасымалдағаны | | |
| ... ... ... ... | |
| ... |7410 |3310 |
|4 ... ... ... | |
| ... ... ... кіріске |1314 |6210 |
| ... | | |
|5 |Жыл ... ... пен ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... | | |
| ... ... жою |6210 |7410 |
| ... | | |
| ... ... жоюдан | | |
| ... ... | | |
| |Ә. ... ... сату |
|1 ... сату кезінде | | |
| ... ... |2422 |2412 |
|2 ... ... | | |
| ... құнына |7410 |2412 |
|3 ... ... ... | | |
| ... ... ... төлем | | |
| ... |2110 |6210 |
| ... ... ... |2110 |3130 |
| |ҚҚС ... (16%) | | |
| |Б. ... ... ... ішінде орын аустыруы |
|1 ... ... бір ... ... |
| ... ... | | |
10 ... жалғасы
| |В. Негізгі құралдар басқа кәсіпорынға тегін берілді |
|1 ... ... ... | | |
| ... ... берілді: | | |
| ... тозу ... |2422 |2412 |
| ... объектінің баланс-тық |7410 |2412 |
| ... | | |
| ... ... ... |7440 |3130 |
| ... ҚҚС | | |
| |Г. ... ... жетіспеушілігі |
|1 ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... тозу ... |2422 |2412 |
| ... құнының өтелуі талап | | |
| ... ... ... |2181, 2182, 2184 |2412 |
| ... ... ... сомасы | | |
| ... ... ... |3130 |1420 |
| ... жазылған ҚҚС со-масы | | |
| ... ... |7440 |1420 |
|2 ... де ... адам табылмаса | | |
| ... сот ... ... |7440 ... 2184 |
| ... ... | | |
|3 ... адам табылса,ондаол | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... табады: | | |
| |- ... ... ... | | |
| |- ... сомасына (16%) |1040, 1010, 3350 |2181,2182,2184 |
| |кем ... ... ... ... | |3110 |
| |Д. ... ... ... да шаруашылық серіктестіктердің жарғылық |
| ... ... ... |
|1 ... ... да ... | | |
| ... жарғы-лық | | |
| ... ... ... түрінде | | |
| ... ... |7410 |2412 |
| ... ... ... | | |
| ... ... |2422 |2412 |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... |2310 |6210 |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | ... ... ... ... ... ... болып
келесі тексерістер табылады:
1. негізгі құралдардың бар болуын сипаттайтын баланс ... ... ... сәйкестігі;
2. негізгі құралдардың қолда бары мен сақталуы;
3. мүлік ... ... ... ... ... бойынша
ттоптастырудың, өндірістік процеске қатыстылығы;
4. негізгі құралдардың ... мен ... ... ... операциялардың
есебінде бағаланудың, рәсімдеудің және көрсетудің дәлелдігі;
5. негізгі құралдардың тозуы мен жөндеу есептеу мен көрсетудің ... ... есеп пен ... ... негізгі құралдардың бар
болуы мен қозғалысытуралы мәліметтерді дұрыс көрсетудің жүйелігі;
7. негізгі құралдарды пайдаланудың оңтайлы ісі мен ... және ... ... емес ... есебінің аудиті
Материалдық емес активтер деп - белгілі бір нақтылы табиғи пішіні жоқ,
ақша немесе зат түрінегі ... ... ... ... ... да ... ... бағаланатын болғандықтан кәсіпорынға өнім өндіруге,
тауарларды ... ... ... ... ... ... беруде немесе
әкімшілік қызмет барысында үнемі, яғни ұзақ уақыт бойы қосымша табыс әкеліп
тұратын активтерді айтады.
Кәсіпорындарда материалдық емес активтердің ... ... ... - белгілі бір заңды тұлғаның бір тауарды өндіру
немесе сату құқын екінші бірзаңды тұлғаға беруі болып табылады. Ал құқыққа
ие ... ... оның ... яғни ... ... ... ... емес актив үшін тиісті ... ... ... ... немесе келісім бойынша басқа да міндеттерін орандайды.
Материалдық емес актитердің «Программамен жабдықтау» деп ... ... ... ... ... ... қатысты табыс
әкелетін ақпараттармен мәлеметтерді айтады.
«Патент» деп аталатын меатериалдық емес ... жеке ... ... ... ... ... ... ойлап тапқан жаналығын мемлекеттік
тұғыдан мойындапжәне ол жаңалықты ашқан адамға, топқа немесе ... ... өз ... қызметіне) қолдануына рұқсат беру ... ... ... ... - ... ... ашу, құру кезінде
жұмсалған шығындар, яғни ... ... ... үшін заң ... ... ... есеп айырысу немесе валюталық, басқадай
шоттар ашу үшін ... ... ... үшін ... ... ... да ... жатқызылады.
Материалдық емес активтердің «Гудвилл»деп аталатын түрін кейде «Фирма
бағасы» деп те атайды. Бұл материалдық емес активтер бір кәсіпорын ... ... ... яғни түгелдей сатып алған кезде немесе ... ... ... ғана ... ... ... бағасы» болып сатылып
алынған кәспорынның нақты нарықтық бағасымн оның барлық ... құны ... ... ... ... емес активтер» ҚЕХС (Қаржылық есеп берудің халықаралық
стандарттарына) және 28 «Материалдық емес ... ... БЕС ... есеп ... ... ... емес ... әкімшілік
мақсатта және басқа субьектілерге жалға беруде, өндірісте және тауарларды
(жұмысты, көрсетілген қызметті) өткізуде ұзақ ... бойы (бір ... ... ... ... ... жоқ, үйлестірілетін ақшалай емес
активтер, оларды:
а) анықтауға болады;
ә) субъект бақылайды;
б) ... ... ... ... ... ... ... емес бап материалдық емес активтер болып саналады, егер:
а) материалдық ... ... ... ... ... - ... сай ... және мынадай жағдайда есептеп
тіркеледі:
- субъектінің осы ... ... ... ... ... пайда алу ықтималдығы жоғары болса;
- актив құнын күмәнсіз сеніммен анықтауға болса;
- материалдық емес ... тану ... ... бастапқы құн
бойынша бағаланғанында.
Материалдық емес активтердің бастапқы құны оларды сатып алу құнына тең
болады, бұған оларды алуға ... және ... ... ... ... ... орны толып өтелмейтін салықтар мен алымдар және т. б. ... ... ... кіреді.
Материалдық емес актив объектілерін ... ... ... емес ... ... ... ... бір данадан жасалады.
Материалдық емес активтердің бірнеше біртектес объектілерін ... ... акт ... ... Акт ... ... материалдық
емес активті объектісін немесе оны қолдануды жүйелеп баяндайтын ... осы ... ... ... ... және тағы басқа мүліктік
құқықтарын растайтын құжаттар тіркеліп, ұйымның бухгалтериясына беріледі,
оған бас ... қол ... және ұйым ... ... ... уәкілетті тұлға
бекітеді. Басқа ұйымға материалдық емес активтерді ... ... ... дана ... ... тапсыратын ұйым және материалдық емес активтер
есебі карточкасында тиісті жазба жасалады.
Бухгалтерияда ... ... ... ... ... кіріске
алынуға арналған құжат, материалдық емес активтерді қабылдау-тапсыру және
басқа құжаттама негізінде бір дана болып ... ... ... ... ... ету мерзіміне негізделіп есептелген мөлшер (норма) бойынша
ай сайын есептелетін амортизация сомасы ... ... ... ... ... сипаттамасы» бөлігінде тек қана актив
объектінің негізгі көрсеткіштері жазылады, ұйымда бар осы ... ... ... ... ... болмайды.
Жарғы капиталына салымдар - материалдық емес активтер тараптардың
шартпен ... ... ... ... ... ... нәтижесінде ие болу - материалдық ... ... құны ... құны ... ... егер оны
күмәнсіз сенімділікпен бағалау мүмкін болмаса, онда актив жеке ... ... ... ... ... ... (фирманың іскерлік беделінің
бағасы) енеді; өйткені жақсы іскерлік бедел, ... ... бар, ... ... ... ... бар және тағы басқа.
Сатып алынған таза активтердің әділ құны фирманың сатылым бағасынан
(сатып алатын субъект үшін бұл – ... ... ... ... ... мен
алынған активтердің әділетті құн арасындағы есептелетін ... ... және ... ... (бэдвил) деп аталады. Кез келген теріс гудвилл
фирма алған активтердің құндылықтарын азайту үшін ... ... ... жағдайда теріс гудвиллді болдыраму үшін ... ... ... ... ... ақша ... есебінен шығындардың нақты
сомасына (бағдарламамен қамтамасыз ету).
Айырбас – ұқсас емес ... ... ... ... емес активтердің бастапқы құны алынған немесе төленген ақшалай
қаражат сомасына түзетілген, айырбасқа алынған активтің өткізу құны бойынша
мойындалады, ...... өзі ... ... емес активтердің бастапқы
құны іс жүзіндегі нақты тікелей және қосымша ... ... ... олар ... емес ... ... ... (критерий)
мен анықтамасына материалдық емес баптардың сәйкес келген сәтінен бастап
шеккендерін белгілеу бойынша қолдануға арналған активті ... мен ... ... ... ... ... таралуы мүмкін. Материалдық емес
бапты жасауға кеткен ... ... мен ... ... ... ... активтің бастапқы құнына ... және ... ... ... ... – жаңа ... немесе техникалық білім ... ... ... алдын-ала қам жасаған, жоспарланған ізденістер.
Бұл сатыға мыналар жатады: жаңа білім алуға ... ... жаңа ... ... ... басқа білімді іздеу; болашақ ... ... ... ... мен ұғымын тұжырымдау. Зерттеу
сатысында субъект болашақта экономикалық ... ... ... ... бар екендігін айқара ашық ... ... ... ... ... ... ... танылады.
Әзірлеме сатысы – ғылыми-зерттеу ізденістерінің немесе басқа
ілімдерінің нәтижелерін жаңа немесе ... ... ... ... ... және көрсетілетін қызметтерді
жоспарлауға немесе әзірлеуге ауыстырып, көшіру. Бұл сатыға мыналар ... ... мен ... ... ... (конструкциялау) және
тестілеу, жаңа технологиямен құрал-аспаптарды, қалыптастыру (шаблондарды),
пішіндер (формалар) мен штамптарды жобалау; ... ... ... ... ... ... ... немесе
көрсетілген қызметтерді жобалау, құрастыру (конструкциялау) және тестілеу.
Әзірлеме сатысындағы материалдық емес бапты ... ... ... ... емес активті жасауға шығындар болды:
а) өндіріске материалдар босатылды.
ә) Қызметкерлерге еңбекақы есептелді
б) еңбекті өтеу жөніндегі аударымдар ... ... ... құны есептеліп шығарылады:
материалдық емес бапты мойындап, тану сәтіне дейін жасалған шығындар
бітпеген құрылыс ретінде ... ... емес ... мойындалатын белгі өлшемдер мен
анықтамаларға сай деп тану ... ... емес ... ... емес ... ... (мүліктің ұсталу, тозу
дәрежесіне қарай құнын бірте-бірте төмендету) ... ... ... ... ... емес ... ... сомасы
оның пайдалы қызмет ету мерзімінің бағасына ... жуық ... ... бөлінеді.
Материалдық емес активтердің амортизациясын есептеу 6 – «Негізігі
құрал-жабдықтар есебі» БЕС-нда (Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... бірақ қолднылатын тәсіл активті ... ... ... тұтыну үлгісін көрсетеді. Егер экономикалық
пайданы тұтыну үлгісін анықтау ... ... онда ... ... тәсілі қолданылады.
Амортизациялаантын құн – «бастапқы құн минус жойылу құны» болып
айқындалады.
Жойылу құны нөлге тең ... ... ... ету ... ... оны ... алу туралы үшінші жақтың
келісімі болмаса.
Кесте 11 - Материалдық емес активтер аудитінің бағдарламасы
|Аудит (процедурасы) ... шығу ... ... ... Бас ... ... ... МЕА ... | ... ... | ... ... Бас ... |Бас кітап, есеп регистрі, 12, 10 |
|мәліметтеріне МЕА бойынша ... «МЕА ... ... ... ... есептеу» әзірлеме кестесі және |
| ... ... ... бұл ... ... ... авторлық куәлік, сызба |
|құқығын растайтын МЕА бар |(схема), ... ... ... |
|екендігі туралы алғашқы құжатарды|келісім-шарттар мен кеміту туралы ... ... ас ... |
| ... ... және т.б. ... МЕА ... дұрыстығын |Келісім-шарттық бағалардың хаттамалары, |
|тексеру ... ... алу ... ... |
| ... ... қорытындысы және|
| |т.б. ... ... алу ... ... ... ... 1, 2, 3, 4, 6, ... ... ... |7, 8 ... ордері, Бас кітап ... ... ... ... амортизациясы сомасын есептеу» |
|дұрыстығын зерттеу ... ... 10 ... ... ... істен шығу есебіндегі |Қабылдау тапсыру актісі, 10 журнал ордері|
|көрсетудің ... ... | ... ... қорытындыларын |Түгендеу тізімдемесі, ... ... ... ... ... актісі, 12 журнал ордері |
|зерттеу | ... ... ... ... мен |Салықтар бойынша есеп айырысулар, 5, 8 |
|есептің дұрыстығын ... ... ... ... ... ... емес ... бұл түрі үшін
белсенді нарық болмаса:
а) активтердің пайдалы ... ету ... ... ... нарықтың
болуына.
ә) мүмкіндік, ықтималдық жоқ болса.
Нарық белсенді деп саналады, егер:нарықтағы тауарлар біртекті ... ... ... ... ниетті – сатушылар мен
сатып алушыларды қай уақытта да табуға болатын болса;сатып алынатын және
сатылатын тауарлар ... ... ... ... ... ... емес активтердің алғашқы бағалаудың әр ... ... ... жөн:
а) жарғы капиталына санаткерлік меншік салынған жағдайда тараптардың
келісімдері бойынша;
ә) бұл объектіерді иелікке алу мен ... ... ... ... ... ... ... басқа кәсірорындардан және тұлғалардан өтеусіз алу күйіндегі
сараптама жолымен.
3.3 Аудиторлық ... ... ... тиісті атауы болуға тиісті. Аудиторлық
қорытынды есеп пен ... ... ... ... ... ... да
тұлғалар жасауы мүмкін қорытынды есептің, сонымен бірге тәуелсіз аудитор
басшылыққа алатын этикалық принциптерді ... ... ... ... қорытынды есептерінің арасындағы айырмашылықтарды белгілеп
көрсету үшін оның атауында «Тәуелсіз аудитор» деген терминді ... ... ... ... баптардың топтары жөнінде жеткілікті
ақпараттарды жинап ... ... ... ... ... ... ... есепке жалпы тексеру жүргізу тиісті:
• Операциялардың нәтижелері, қаржылық жағдай және ... ... ... да ... мен ... туралы
аудиторлық білімінің өзара сәйкес келетінігі;
• Қажетті ақпараттарды лайықты ... ... және ... ... ... ... мен ... Қаржылық қорытынды есептің кәсіпорын шаруашылық қызметіне қатысты
заңдық құжаттардың және басқа нормативтік актілердің барлық
талаптарына сәйкес ... ... ... тестілердің және қаржылық қорытынды есепке
жалпы тексеру жүргізудің ... ... ... бұл ... есеп ... ... ой пікірін тұжырымдай
алатындығы.
Аудиторлық қорытынды құрылымы мынадай элементтерден тұрады: қорытынды
есептің аты (атауы), адрес иесі, кіріспе бөлім, аудиттің масшатабын анықтау
бөлім, ... ... есеп беру ... аудитордың мекен жайы,
аудитордың қолы.
Аудиторлық қорытынды есептің жергілікті ... мен ... ... талаптары бойынша лайықты түрде адрес иесіне жіберілуге тиісті.
Әдетте, қорытынды есебі аудитке тартылатын кәсіпорын директорлар ... ... ... есептің аудиті ХАС немесе тәжірибеге ... ... ... оның ... бейнеленеді. Аудиттің
масштабы дегеніміз қалыптасқан жағдайларға байланысты қажетті ... ... ... ... ... ЖШС - ның аудиторлық тексеру жүргізілді.
Бағдарлама:
Қаржы шаруашылық қызметіне ... ... ... ... ЖШС ... 31.12.2008 – 30.06.2009 жыл.
Келесі жұмыстар атқарылады:
1) Жалпы ... ... ... ... Есеп ... ... Меншікті капитал аудиті
5) Касса аудиті (таңдалған)
6) Банктік шоттардағы ... – қол есеп ... ... ... ... және кредиторлық қарыздардың аудиті (таңдалған)
8) Негізгі құралдардың және материалдық емес ... ... ...... қорлардың аудиті (таңдалған)
10) Бюджетпен есеп айырысу
Тәуелсіз аудиторлық компания «Аудит - консалт» ЖШС лицензиясы – МФЮ -
2 ... ЖШС - ның ...... ... қаржылық есеп беруіне
аудиторлық тексерісті жүргізді. Аудит №6 келсім – шарт негізінде 15.07.2009
жылы жүргізілді. Оның үлгісі төменде келтірілген:
КЕЛІСІМ – ...... ... ... ... ... - ... ЖШС бұдан кейін «орындаушысы» фирма
атынан жауапкер, директоры Кунтлеуов Аманбай фирма жарғысына орындаушы, бір
жағынан ... ... және ... ... шартқа отырушы шаруашылық
субъектісі фирма «Дарын» ЖШС - ның атынан жауапкер ... ... ... ... міндетті орындауға:
1. Шарт мазмұны және олардың міндеттері
1.1. Тапсырушы міндеттейді, ал Орындаушы сол тапсырмаларды орындауға
міндеттенеді.
1.1.1. ... ... ...... ... бір ... (белгіленген мерзімде) тексеруді міндетке алады.
Аудиторлық тексеру нәтижесінде:
1.1.2. Бухгалтерлік есеп жұмысының ... ... және ... ... ... ... Аудиторық қорытыды жасайды.
Шарт жасау кезінде екі жақты міндеттері төмендегідей анықталады:
1.2. Тапсырушы міндеттері:
1.2.1. Шаруашылық субъектісі өзінің ... ақша – ... ... ... ... ... есебінен түгендеу жүргізіліп,
оның нәтижесін белгіленген ереже – нұсқауға сәйкес анықтауға міндетті.
1.2.2. ... осы ... 1.1. ... ... ... аудиторға қажет барлық бухгалтерлік құжаттарды, есеп
кестелерін, қаржы есептерін банк ... ... т.б. ... ... ... түгелдей, қажет мерзімде беруге міндетті.
Осы көрсетілген құжаттар ... ... ... мәліметтер
уақытылы аудиторға берілмесе, ол шарттың тоқталуына, күшін жоюына ... Оның ... осы ... 7.2. ... сәйкес құқылы болады
(орындалады). Қажет құжаттарды «тапсырушы» уақытылы ... ... ... ... ... ... жағдайда тапсырушы орындаушыға
жұмыс тоқталып қалғаны үшін төлем жасауға міндетті.
1.2.3. Тапсырушы орындаушының талабына ... ... ... ... ... анықтама, түсініктеме қағаздарын т.б. құжаттарды
беріп отыруға міндетті.
1.3. ... ... ... ... бір ... ... шаруашылық бір жылдық
қаржы – ... ... ... ж. – 30.06.2009 ж.) тексеруге
міндеттенеді.
1.4. Осы шарт ... ... ... және аудитор қорытындысын
(15.07.2009 ж) ... ... ... ... ... ... ... төлем, осы шартқа тіркелетін (қосымша № ... ... ... ... тәртіп бойынша аудитор ... бір ... ... ... ... бағаға көбейту арқылы, әр бір
аудитор қызметкерлеріне жеке – жеке анықталады.
2.2. Тапсырушы ... ... ... ... ... ... үшін ... төлем жасайды.
3. Аудитордан орындалған тексеру жұмысын қабылдау тәртібі
3.1. Орындаушы аудиторлық тексеру жұмысын бітіргеннен кейін ... ... ... ... Онда ... актісі, т.б. тексеру барысында
жасалған құжаттар, сараптау материалдары, экономикалық ... ... ... жасап өткізеді.
3.2. Тапмыруша 15 күннің ішінде аудитор ... ... ... ... ... ... жазбаша түрде аудит есебі
қолданылды деп мәлемет беруі ... Ал ... ... ... оның
нақты себептерін көрсетіп, жазбаша түрде наразылығын хабарлауға міндетті.
3.3. Екі жақты аудиторлық тексеру ... ... ... екі ... акті жасалып, онда қандай жұмыс жасау керек екенін
анықтап, ол жұмыстың орындалу мерзімін белгілейді.
3.4. ... ... ... қабылдау барысындабұрынғы шартта
көрсетілмеген жұмыс кездескен жағдайда онда екі жақ қосымша шарт ... ... ... ... Екі ... жауапкершілігі
4.1. Осы шартта көрсетілген міндеттерін дұрыс орындамаған жағдайда
«тапсырушы» да, «орындаушы» да ... ... айып ... Оның мөлшері
осы шарт бойынша, арнайы заң талабына сәйкес ... ... ... ... ... жасамау нәтижесінен
келтірілген тікелей қаржы зиянын тапсырушыға түгелдей төлеуге міндетті.
4.3. Орындаушы шарт ... ... ... тексеруін
белгіленген мерзімінде орындалмаған жағдайда, әр кешіктірген жұмыс күні
үшін 0,2 % ... бір ... ... ... ... айып ... ... аудит қызметінің төлемін кешіктірген жағдайда әр күн
үшін 0,2% мөлшерінде сол ... ... айып ... Құпиялық
5.1. Екі жақты шарттың мазмұны туралы, оны жасағанын және осы шарт
туралы ... ... ... ... ... ... өз
тарапынан ешқандай фактіні, мәліметті өз мақсатына пайдаланбауға міндетті.
5.2. Тапсырушы шарттың талабына сәйкес аудит ... ... ... ал ... бір шарт ... беру үшін ... ... болғанда еруге құқылы.
6. Шарттың жойылуы, тоқтатылуы
6.1. Екі жақтың да арнайы жазбаша ... ... ... ... ... ... бар. Ол ... жағдайдалда болады:
а) аудит қызметіне төлем жасауға қаржысы жоқ ... ... ... тоқталуына байланысты;
в) аудит барысының құпиялығын сақтамаған жағдайда.
6.2. Екі жақтың біреуі заңсыз ақша ... ... және ол ... ... екі бірдей жазбаша түрдегі келіспеушілігін мәлімдегеннен
кейін шарт күнін жояды.
7. «Форс – ... ... ... ... соғыс, мемлекеттік дағдарыс жағдайында «Форс –
мажорлық» деп түсінуге болады. Бұндай жағдай екі ... ... ... ... шарт талабына орындауға екі жақтың да мүмкіншілігі
болмайды. Екі жақ ...... ... ... бір – ... ... беруге міндетті.
8. Басқаша жағдайда
8.1. Орындаушы өз тарапынан шарт бойынша аудит жүргізуге қалаған
мамандарын жинап алуға ... ... ... ... әр бір шарт үшін екі ... ... Ол құпиялықта болуы қажет.
9. Шарттың мірзімі және екі ... ...... Шарт мерзімі
Басталуы 1.06.2009 ж
Біту мерзімі 15.07.2009 ж
9.2. Мекен – жайы
Орындаушы: «Аудит - консалт» ЖШС
Ақтау қаласы, Абылайхан даңғылы ... ... ... «Ұлттық банк»
Тапсырушы: Дарын» ЖШС
Ақтау қаласы, 13 шағын аудан
Банктегі есебі 190454667«Халық банк»
9.3. Шартта тіркелген ... ... ... ... ... ... екі дана етіп анықталады
Екі жақтың қолы қойылып бекітіледі:
Орындаушы: ... - ... ЖШС нің ... ЖШС
- ның
Директоры Кунтлеуов А. ___________ Директоры Жұмағалиев А.Қ________
Күні 1.06.2009 ж ... ... ... келесі құжаттар берілді:
• «Дарын» ЖШС - ның жарғысы;
• Заңды тұлғаның мемлекеттік тіркеуде тұрған ... ... ... ... ... ... Қосылған құн салығы төлеу куәлігі;
• Баланс шоты бойынша журнал ... 2009 ... ... ... – ұсынылған құжат бойынша, 2009 жылғы ... ... ... мына ... ... сәйкес жүргізілді:
1) Аудиторлық қызмет туралы ҚР – ның ... 2004 ... ... есеп және ... есеп беру ... ҚР – ның ... ... Салық кодексі. Алматы 2010 жыл.
4) ҚР – ның Аудиторлық этикасының кодексі.
5) Қазақстандағы халықаралық аудит стандарты. ... 2009 ... ... ... ... стандартының талабына сай
жүргізілген. Ондағы анықталған мақсат бойынша қаржы ... ... ... жоқ екендігін анықтап, бухгалтерлік ... ... ала ... ... ... ... анықтау.
Сол үшін суюъектінің шаруашылық барысының ... ... ... текскрілді. Нақты айтқанда, банк операциясы, касса операциясы,
өндіріс процесі, дайын өнім сату және қызмет көрсету әрекеттері, еңбек ақы,
төлем ... ... ... мен материалдық емес активтер, несие алу және
оны төлеу операциялары тексерілді.
Түсіндірме 1. Жалпы мәліметтер
«Дарын» ЖШС - ның ... ... ... ... Бұл компания ақпараттық
қызмет көрсету, табыс алу мақсатында ... ... ... түрі – ... ... қызмет көрсету.
Бухгалтерлік есеп пен қаржылық мәліметердің толық берілуіне мына
тұлғалар жауапты:
• «Дарын» ЖШС - ның ... ... ... ... Бас бухгалтер Г.Ж.Байшұмырова
Түсіндірме 2. Қызметтің үздіксіз принципі
Қызмет үздіксіз жүргізіледі.
Түсіндірме 3. Есеп саясаттың негіздері
ҚР-ның бухгалтерлік есеп стандарттарының есеп ... ... ЖШС - ның заң ... табылмады.
Түсіндірме 4. Меншікті капитал аудиті
«Дарын» ЖШС - ның капиталы – 199 269 мың теңге. Соның ішінде қосымша
төленген капитал ... жоқ, ... ... ... ... ... мың ... 5. Касса аудиті (таңдалған)
Әкімшілік ғимараттының 1- ші қабатында касса ... ... ... ... табылады. Ақша ... ... ... ... Л.К. ... ... арқылы Жанатова Л.К.
– мен материалдық жауапкершілік туралы келісім – шарт ... ... ... кезінде кассир Жанатова Л.К. ның
қатысуымен жұмыс атқарылды. 2009 жылғы мәлемет ... ... ... ... 2009 ... ... ... ауытқулар байқалмады. Тексеру
барысында артықшылық және кешілік болған жоқ.
Кассалық кітап пен ... және ... ... ... ... тігілген, басшы мен бас бхгалтердің қолдары, мөрлері ... ... ... ... толық көрсетілген. Кассалық есепті
мүмкіндігінше ай сайын бірнеше рет ... ... 6. ... ... ... – қол есеп айырысу ... ... есеп ... және ... ... ҚР– ... бухгалтерлік стандарттарына байланысты жүргізіледі. Шетел валютасы
бойынша курстық айырма, соммалық айырма ҚР – ның Ұлттық ... ... ... ж., ... курс ҚР – ның Қаржы министрлігінің бұйрығы
№ 512 25.10.2002 ж. ... 7. ... және ... ... ... ... – 18  827 мың теңге, кредиторлық қарыз – 2009 жылғы
– 30  273 мың ... ... және ... қарыздар уақытысында
төленіп отырған, олардың мерзімін ұзарту болмаған.
Түсіндірме 8. Негізгі құралдардың және материалдық емес ... ... ... ... ХҚЕС және ... есебіне сәйкес жүргізілген.
Амортизациялық аударым бекітілген норма ... ... ... Негізгі құралдарды жөндеуге кеткен шығындарды акт ... ... ... ... ... 2009 жылы 169 577 853 мың ... 9. ... – материалдық қорлардың аудиті (таңдалған)
Тауарлы – материалдық қорлардың есебі ... ... құн ... ... ... ... материалар, отын, құрал жабдықтар
кәсіпорынның орталық қоймасына кірістеледі.
Онда қоймалық карточка есебі ұйымдастырылады. ...... ... кіру актісі арқылы ұйымдастырылады. Тауарлы – материалдық
қорларды ... ... ... ... ... ... ... Басшының
шешімі бойынша тапсырыс арқылы тауарлы – материалдық қорлардың түгендеу
жылына бір рет жүргізіледі. Дайын өнім ... ... ... Ай ... ... өнім ... 10. Бюджетпен есеп айырысу (таңдалған)
Бұл компанияны тексеру барысында 2009 жылғы мәліметінде ... мен ... ... ... ... ... залал) - 163  264 мың теңге.
• Ақша қаражаты – 23 567 мың теңге
• Негізгі құралдар –169  853 мың ... ...... мың ... ... қарыз – 18 827 мың теңге
кредиторлық қарыз – ... мың ... ... ... ешқанай
ауытқулар анықталмаған. Субъектінің шаруашылық ... ... ... ... ... ... айтқанда, жалпы
мәлеметтер, үздіксіз қызметті қадағалау, есеп саясаттың негіздері, ... ... ... аудиті (таңдалған), банктік шоттардағы қолма – ... ... ... ... дебитрлық және кредиторлық қарыздардың
аудиті (таңдалған), негізгі ... және ... емес ... (таңдалған), тауарлы – материалдық қорлардың аудиті ... есеп ... ... ... ... ... ... жыл аралығындағы барлық бөлімдердің ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп және қаржылық
есеп беру стандарттарына сәйкес жүргізілді.
Қорытынды
Қазақстан экономикасының нарықтық ... көшу ... ... ... ... ... ие болып, ал оның реттеушілері
қоғамның алға дамуының анықтаушы факторы болып есептелінеді. Сонымен қатар
еліміздегі мол ... ... ... мен ... ... ... ... қорландыру және қор жинау
механизмдерін жоғалтып, бүгінгі ... ... ... ... отырған қаржы
тапшылығын жауып отыр.
Экономика - әрбір қоғамдық құрылыстың негізгі іргетасы, ол ... даму ... ... ... аса ... ... белгілейді.
Қазақстан Республикасында нарықтық қатынасқа көшу барысында тиянақты,
қатаң бақылау, тексеру ... орын ... ... ... ... ... ... принципімен, дамуды қамтамасыз ету үшін, ол ... ... рөль ... ... ... қамтамасыз ету үшін,
өте қатал бақылауды тексеру қажет. Соның нәтижесінде ғана, нарықтық ... ... ... іске асырылады. Сондықтан есеп және талдау
жұмысының қажеттілігі, көптеген себептермен анықталады.
Біріншіден - кәсіпкерлер өз ... ... ... ... - өз жұмысын өзі сенімді түрде басқару, жүргізу үшін.
Үшіншіден - ... ... ... сенімді жұмыс істеу үшін
және де өзінің капиталының тиімділігіне сенімді болу үшін.
Шаруашылық субъектісіне қазіргі уақытта ... ... ... үшін
активтер және ұзақ мерзімді активтер керек, яғни ... ... емес ... ... ... Олар ұйымдарды қаржыландыру үшін
негізгі капиталына және материалды - өндірістік ... ... ... ... ... ... «Дарын» есептегі жыл қорытындысын
табыспен аяқтағаныменде, дұрыс жүйеге қойылған есеп және ... ... ... ... ... болар еді деп ойлаймын.
Мысалы, негізгі құралдардың есебін жүргізуді жетілдіру үшін ... ... ... ... ... дер кезінде есептен шығару және
олардың орнына бүгінгі ... ... сай ... ... негізгі
құралдарды сатып алу.
Бұл ұсыныстар өндірілетін өнім көлемін арттыруға ықпал ... ... ... ... ғана ... ... нарықтық экономикалық
жағдайда бәсеке төтеп беріп, өз өнімдерін халықаралық базарларға шығаруға
мүмкіндік ала ... Ал ... ... ... және саны ... ... ... нарық заманында өмір сүре
алмайтындығы халықаралық тәжірибеде, дамыған елдердің экономикасына белгілі
болып отыр.
Бухгалтерлік есепке тән «Дарын» ... ... ... мына ... ... ... жөн деп ... Аталмыш серіктестік жылма-жыл жасалатын есеп ... ... ... және Халықаралық қаржылық қорытынды есеп стандарттары
талабына сай жетілдіріп отырғаны жөн.
- Бухгалтерлік және салық есебі арасындағы кейбір ... ... ... ... осы ... ... ... отыру үшін,
бухгалтерлік есеп өрісіндегі құжаттарды компьютерлік жүйеге келтіруді
ұсынамыз.
- Ұзақ және қысқа ... ... ... ... ... ... бұларды экономикалық маңызына қарай классификациялық
топтарға ... ... ... есеп ... бойынша аналитикалық
жіктеу шоттарын ашу керек.
- Ұзақ мерзімді активтер бухгалтерлік ... ... ең ... құрайтындығына байланысты, бұлардың экономикалық ... ... және ... ... ... ... ... салыстырып отыру қажетлігі туындайды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Гражданский кодекс Республики Казахстан /общая часть/ Алматы: Юрист,
2003.
2. ... ... «О ... и ... ... ... в ... Юрист, 2003.
3. Закон Республики Казахстан «О бухгалтерском учете и финансовой
отчетности» от 24 июня 2002 ... ... ... ... ... для подготовки и представления финансовый
отчетности (Приказ министра финансов РК от 29 ... 2002г № ... ... ... ... 30 «Представление финансовой отчетности»,
(Приказ министра финансов РК 17 января 2003г №14).
6. Типовой план ... и их ... ... ... министра
финансов РК от 18 сентября 2002г. №438).
7. Бухгалтерлік есеп шоттарының жұмыс жоспарын жасау ... ... Учет ... ... ... ... Под редакцией Л.В.
Горбатовой М,2003.
9. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік есеп теориясы және принциптері. Алматы,2001.
10. ... Ә. ... ... ... (оқу құралы).
Алматы,1992.
11. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері (халықаралық
стандарт). Алматы, 2006.
12. ... Ә. ... ... және ... ... есеп және аудит. -2001.-№3.
13. Әбдіманапов Ә. Қаржылық қорытынды есеп терминдері мен ... ... есеп және ... ... ... Т.Ә, ... А. ... бухгалтерского учета 2000.
15. Әбдіхалықов Т.Ә. Аудит және бухгалтерлік есеп Алматы, 2009.
16. Бабаев Ю.А. Теория бухгалтерского учета М., ... ... С.Б. ... Ә.Ж. ... есеп (оқу құралы) Алматы,
1999.
18. Бернстайн Л.А. Анализ финасовой отчетности М., 1996.
19. Бетге Й. Балансоведение.-М., 2000.
20. Вахрушина М.С. Бухгалтерский ... ... ... Д.Л. ... финансового учета. С-Петербург, 2003.
22. Гетьман В.Г. Финансовый учет. М.,2009.
23. Гуанев Н.С. ... ... ... ... и ... в ... ... пособие.-М.,2000.
24. Дүйсенбаев К.Ш., Төлепенов Э.Т., Жұмағалиев Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық
жағдайын ... ... ... ... К.Ш. ... и ... финансовой отчетности, 2000.
26. Камышанов П.И. Камышанов А.П. Бухгалтерская (финансовая отчетность).
–М., 2003.
27. Кеулімжаев Қ. К. Әжібаев З.Н. т.б. ... ... ... ... Кеулімжаев Қ.К., Төлегенов Э.Т., Байдаулетов М.Б. Субъектінің қаржы-
шаруашылық қызметі. Алматы, 1998.
29. Ковалев В.В. ... учет и ... ... ... ... В.В. ... анализ. М.,2009.
31. Кутер М.И. Теория и принципы ... ... ... Н.П. ... В.В. ... Н.В. ... бухгалтерского учета.
–М., 2000.
33. Малькова Т.Н. Теория и ... ... ... ... С-
Петербург, 2001.
34. Морозова Ж.А. Международные стандарты финансовой отчетности. М.,2002.
35. Назарова В.Л. Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов –Алматы, 2009.
36. Радостовец В.К., ... В.В., Шмит О.Ц. ... учет ... Алматы, 2003.
37. Сатубалдин С.С. Учетные системы транзитной экономики.- Алматы, 2003.
38. Соколов Я.В. Основы теории ... ... М., ... ... Т.А. Қаржылық есеп . Алматы, 1998.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұзақ және қысқа мерзімді активтердің есебі және талдауы103 бет
Бухгалтерлік есептің мәні6 бет
Синтетикалық (жинақтау) және аналитикалық (жіктеу) счеттары10 бет
Кәсіпорынға сипаттама және онда ұзақ мерзімді активтер есебінің жағдайы71 бет
Қысқа мерзімді активтер есебі105 бет
Ұзақ мерзімді активтер есебі және аудиті61 бет
Spirulina platensis клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері35 бет
«Казтрансгаз-Алматы» АҚ-ның қысқа мерзімді міндеттемелер есебін ұйымдастыру44 бет
«Лизинг- инвестицияның қысқа мерзімді қаржыландырудың әдісі ретінде»22 бет
Активтердің тозуы мен амортизациясын есептеу22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь