Қорқыт ата


Түрік дәстүрін, салтын, әдетін, сенімдерін, басқа халықтардан айырмашылығын, қысқасы, қоғамдық мінездемесін ертегілерінде айтқан, оны бүгінге дейін әдемілеп жеткізген ұлы өнерпаз. Туған, қайтыс болған жылдары белгісіз. Өмір сүрген ғасыры да даулы. Кейбір зерттеушілер оның Әзірет Пайғамбар заманында жасағанын айтады және ғылыми еңбектерінде бұл пікірді дәлелдейтін дастан бөлімдерін келтіреді. Ал
кейбір зерттеушілер Қорқыт Атаның Оғыз түріктерінің ертекшісі және дастаншысы болғанын айтып, Қорқыттың бүгін қолымыздағы 12 дастан-хикаясынан пікірлерін дәлелдейтін деректер келтіреді.
Пертев Найили Боратов Қорқыт Ата ертегілері жөніндегі Ислам Энциклопедиясына жазған мақаласында бұл ертегілердің XV ғасырға дейін ауызша болып келгенін, ал XV ғасырдың екінші жартысында Аққойынлылар тарапынан жазылып алынғанын еске түсіріп, қолымыздағы бар мәтіндерде екі бөлек дәуірдің оқиғалары бейнеленгенін көрсетеді. Қыпшақ-оғыз түріктерінің Сырдария солтүстігінде отандарында IX-XI ғасыр арасында кешкен өмірлері осы ертегі-дастандарда көрсетіліпті. Және бұл ертегі-дастандар жазылып алынған XV ғасырдағы Аққойынлы мемлекетінде болған оқиғаларды қамтиды. Қорқыт Ата ертегілерінің негізі қыпшақ-оғыз түріктерінің өмір-тұрмысына негізделген және осы заманның салт, әдет-ғұрып және дәстүр түрлерін көрсетеді. Бірақ нақ осындай салт-дәстүрмен жасаған Аққойынлылар ертелерді қағазға жазғанда кейбір хикаяларды ол күндердің оқиғаларына үйлестіре жасауы мүмкін.
Кейбір ғылыми еңбектерде Қорқыт Атаның Пайғамбарға елші болып жіберілгені жазылды. Бұл қосымшалардың түріктердің ислам дінін қабылдағаннан кейін жазылуы ықтимал. Қорқыт Ата қыпшақ-оғыз түріктерінің білгіші болып табылады. «Оғыз халқының басына қайыр келетінін сөйлеген едім» деп айтқан хикметтерінен түріктерге жол көрсеткені байқалады және оның бақсы болғандығы жөніндегі ықтималды

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Қорқыт ата

Түрік дәстүрін, салтын, әдетін, сенімдерін, басқа халықтардан
айырмашылығын, қысқасы, қоғамдық мінездемесін ертегілерінде айтқан, оны
бүгінге дейін әдемілеп жеткізген ұлы өнерпаз. Туған, қайтыс болған
жылдары белгісіз. Өмір сүрген ғасыры да даулы. Кейбір зерттеушілер оның
Әзірет Пайғамбар заманында жасағанын айтады және ғылыми еңбектерінде бұл
пікірді дәлелдейтін дастан бөлімдерін келтіреді. Ал
кейбір зерттеушілер Қорқыт Атаның Оғыз түріктерінің ертекшісі және
дастаншысы болғанын айтып, Қорқыттың бүгін қолымыздағы 12 дастан-хикаясынан
пікірлерін дәлелдейтін деректер келтіреді.
Пертев Найили Боратов Қорқыт Ата ертегілері жөніндегі Ислам
Энциклопедиясына жазған мақаласында бұл ертегілердің XV ғасырға дейін
ауызша болып келгенін, ал XV ғасырдың екінші жартысында Аққойынлылар
тарапынан жазылып алынғанын еске түсіріп, қолымыздағы бар мәтіндерде екі
бөлек дәуірдің оқиғалары бейнеленгенін көрсетеді. Қыпшақ-оғыз түріктерінің
Сырдария солтүстігінде отандарында IX-XI ғасыр арасында кешкен өмірлері осы
ертегі-дастандарда көрсетіліпті. Және бұл ертегі-дастандар жазылып алынған
XV ғасырдағы Аққойынлы мемлекетінде болған оқиғаларды қамтиды. Қорқыт Ата
ертегілерінің негізі қыпшақ-оғыз түріктерінің өмір-тұрмысына негізделген
және осы заманның салт, әдет-ғұрып және дәстүр түрлерін көрсетеді. Бірақ
нақ осындай салт-дәстүрмен жасаған Аққойынлылар ертелерді қағазға жазғанда
кейбір хикаяларды ол күндердің оқиғаларына үйлестіре жасауы мүмкін.
Кейбір ғылыми еңбектерде Қорқыт Атаның Пайғамбарға елші болып
жіберілгені жазылды. Бұл қосымшалардың түріктердің ислам дінін
қабылдағаннан кейін жазылуы ықтимал. Қорқыт Ата қыпшақ-оғыз түріктерінің
білгіші болып табылады. Оғыз халқының басына қайыр келетінін сөйлеген
едім деп айтқан хикметтерінен түріктерге жол көрсеткені байқалады және
оның бақсы болғандығы жөніндегі ықтималды күшейтеді. Бақсылар әрі ақын
болатын, әрі өткен замандардың хикаяларын сөйлейтін, келешектен хабар
беретін. Бақсы болғанының тағы бір дәлелі-қолындағы қобызы. Әдетте, қобыз-
әулиелердің аспабы. Қазіргі заманда түркі халықтары арасында Қорқыт Ата
дастаны кең тараған. Қорқыт Атаның біздің заманымызға дейін жеткен 12
хикаясы бар. Олардың сегізі ішкі және сыртқы соғыстар туралы.Екеуі ғашық
оқиғалары жайында болса, екеуі мифологиялық сипатта. Бірақ бәрі де түркі
дүниесін шын сипатында көрсетеді. Түркі қауымының қаһармандығы, мәдениетін,
мінезін, діни әдеттерін және тұрмыстарын ашып береді. Қорқыт Ата ертегілері
мен дастандары-түркі мифологиясының қайнар көзі.
Қорқыт VIII ғасырда Сыр бойында бұрынғы Жанкент қаласы маңында өмір
сүрген батыр, атақты ақын, асқан күйші. Сонымен бірге ол туралы көптеген
аңыздар сақталған. Ел аузындағы аңыздарда Қорқыт ата мәңгі өлмейтін өмір
іздеуші, мәңгілік өмір үшін қайтпас күрескер сипатында айтылады. Бірақ ол
өмірінің соңында өлмейтін нәрсе ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
"Қорқыт Ата."
Қорқыт Ата өмір баяны
Қорқыт ата энциклопедиялық жинағы
Қорқыт ата тарихы
"ҚОРҚЫТ АТА КІТАБЫ"
Қорқыт ата жайлы
Қорқыт ата - қобыз атасы
Корқыт ата кітабы
«Қорқыт ата кітабы» - тарихи мұра
Қорқыт ата жырларының тәрбиелік маңызы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь