Басқару маңызы мен түсінігі

Жоспар


1.Кіріспе
а)Басқару мақсаты
б)Басқару міндеті
2.Негізгі бөлім
2.1.Менеджмент тарихы
2.2.Басқару ұғымы, түрлері, принциптері, обьектісі мен субьектісі
2.3.Басқарудың жапондық типінің түрлері
2.4.Мейрамханалардағы басқару ерекшеліктері
2.4.Басқаруда туындайтын мәселелер және оларды шешу жолдарын қарастыру
3.Қорытынды
4.Қолданылған әдебиеттер тізімі.
        
        Жоспар
1.Кіріспе
а)Басқару мақсаты
б)Басқару міндеті
2.Негізгі бөлім
2.1.Менеджмент тарихы
2.2.Басқару ұғымы, түрлері, принциптері, ... мен ... ... ... ... басқару ерекшеліктері
2.4.Басқаруда туындайтын мәселелер және оларды шешу ... ... ... ... ... дамуының қазіргі сатысы ... ... ... өте ... ... ... болуымен сипатталады. Елде
нарық қатынастарын дамытуға бейімдейтін стратегиялық бағыт басқару жүйесін,
ең алдымен ұйымды басқару жүйесін жетілдіруді ... ... Бұл ... ... қоғамға, оның мүшелеріне, тұтынушыларға қажетті өнім өндіретін,
белгілі ... және ... ... ұйымдар жатады. Басқару жүйесі екі,
бір-бірімен тығыз ... - ... және ... - ... ... зерттеуде, біздің ойымызша, белгілі тепе-теңдік керек.
Қазақстанда басқару теориясы мен практикасын игеру қиыншылығы осы ... ... ... ... ... байланысты болып отыр.
Осыған байланысты нарықты экономика өркендеген елдердің бай ... ... ... дайындауда зор маңызы бар. Бұл экономиканы
өзгертудің, көптеген басшылар, мамандар және ... ... ... ... және ... тиімді жолы.
Шетел ғалымдары кәсіпорынды басқару мәселелерін арнайы ... ... деп ... ... – басқарушы, менеждмент – басқару.
Бұрын біз инженерлік негізгі ... ... ... ... ... көп ... ... Осы пәндерден инженер жұмыс уақытында
қателесіп, сүрініп білім алатын.
Енді міне ... ... ... барысында қазір біздерге «топ-
менеджер», «менеджмент» деген сөздер таңсық емес, олар бұрынғы ... ... ... деген сөздерге жаңа мән беріп отыр. Бірақ бұл
сөздер синонимдер болса да басқару термині кең ... ... ... ... әсер етіп оны ... сай ... ... білдіреді.
Атап айтқанда басқару субъекті ретінде менеджер бой көрсетеді.
Қазақстан экономикасында соңғы он жылда ... ... ... пен ... ... ... арасындағы, мемлекеттік
органдар мен шаруашылық субьектілердің және ... ... ... ... мәні мен ... ... өзгерістерді
туғызды. Кәсіпкерлік іс-қызметпен айналысатын субьектілердің ... ... ... осы ... ... үшін іс-қимылдардың
негізгі болып табылатын мақсаттарын да өзгертті. Бұның бәрі ... ... ... басқару ісін ұйымдастыруға қатысты көзқарастың
өзгеруіне әкелді. Басқарудың және жұмыскерлер құрамын еңбектің өнімділігіне
ынталандырудың жаңа нысаны мен ... ... ... ... сферасымен
айналысқан қызметкерлерге енді кәсіпорындардың жұмысының нәтижесіне ықпалын
тікелей ... ... ... ... жаңа ... және ... факторлардың
пайда болғанын ескеріп қана қоймай есепке алып ... ... ... ... мен  оның  әрі  қарай  дамуы  және 
бұл орайдағы  отандық  ... ... оқу  ... ... ... бөлініп  шығуы  табиғи  ... ... ... айта ... ... ... түрде
орталықтанған жоспарлауға негізделген басқарудың отандық тәжірибесін
стихиялы қалыптасып жатқан ... ... ... ... ... емес,
бірақ кәсіпорындарды басқарудың теориясы мен практикасының жекелеген
қағидаларын бүгінгі жағдайда ... ... ... бірге шет елдерде
қалыптасқан менеджмент жүйесі ұйымдастырудың мақсатына жету ептілікті қажет
етсе де, адамдардың жүріс-тұрысының ынта-ықыласын, ... ... ... болса да, біздің елдің экономикасында ойламай, бірден оның
көшірмесін пайдалануға және ... ... ... бұл ... тиімді
түрде жүзеге асыруға болмайды. Сондықтан, менеджментті ... ... ... барлық жағдайына жарамды дайын шешімдер
жиынтығы түрінде қарастыруға болмайды.
Менеджмент іс-тәжірибенің ... ... ... ... ... мен ... ... қою мен оларды оңтайлы шешуге
үйретеді. Бұл орайда ... ... ... болмаса, бүгінгі таңдағы
менеджменттің барлық жаңалықтары тосқан нәтижені оңай бере ... ... жаңа ... өндірісті ұйымдастыруда және ұжымды
басқаруда менеджердің атқаратын рөлін күшейте түседі және оның жеке кәсіби
қабілетіне қойылатын ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік білімнің жиынтығын толық ... біле ... ... оны ... ... ... ... керек.
Сонымен қатар ұжыммен бірге және жеке ... ... ... ... да білуі қажет.
Менеджмент басқарудың мақсатына адамдардың еңбек белсенділігін ынта-
ықыласына арқылы көтеріп, олардың тиімді ... ... ... ... бұл ... білу барысында басқарудың мақсаттарын қою мен
дәлелдеу үшін нақты білім және тәжірибелік ... ... ... ... жету жолында персоналдың күш-қуатын жинауға, ғылыми дәлелденген
шешімдерді қабылдауға, кадрлар жұмысын жүйелеуге, кәсіпорындарды біртұтас
жүйе ... ... ... ... ... ... ... де теориясы болады, онда осы
пәнге тән ... ... ... ... ... ... және ... ізденіс жолы қамтылады.
Басқару адамдардың парасаттылық ... ... ... ... ... және ... ... жұмысынан тұратындығы
бұрыннан белгілі. Менеджмент стратегиялық және ... ... ... ... ... және олардың персоналдарын
нысаналы және ... ... ... ететін басқару ... ... ... ... Ал ... ... белгілі мақсатқа
жетуге бағытталған ... ... ... жиынтығының көрінісі.
Қазіргі таңда басқарудың негізгі ... адам ... ... ... ... және қол ... адамдарды ұйымдастыра ала білу
болып табылады.
Жаңашылдық:
Басқарудың барлық құрылымы бір жүйеде қарастырылатындай, бір орталықтан
басқару. Сонымен қатар шетелдің ... ... ... ... керек.
Менің ойымша Қазақстанда білімі мен ұйымдастыру ... ... ... ... ... шығаратын болса, онда экономикамыз өрге
басады деп ойлаймын. Сондықтан да осы тақырыпқа мен көп көңіл қойдым.
Жұмыстың ... ... ... маңыздылығын айқындап, оны ұйымдастырудың тиімді
жолдарын іздеу.
Атқарылатын міндеттер:
- ... ... мен ... ... ... ... ... Басқару обьектісі мен субьектісін ажырату;
- Басқарудың ... ... ... ... ... тілінен аударғанда басқару деген мағынаны береді.
Оның шығу тарихы ХІХ ғасырдан ... ХІХ ... ... он ... инфрақұрылым ресурстарының көптеп ... ... ... ... кең қолданылып, жұмыс күшінің артуы
өнім көлемінің кең ауқымына алып ... Ал ... ... өз ... ... жүйесін талап етті. Осы тұрғыда ғылыми менеджменттің негізін
салушы тұлғалар Ф. ... Ф. ... ... өз ... қосты.Тейлор басқару жүйесін үш бөлімде қарастырды:
-оқыту;
-бекітілген нормаларды ... ... ... уақыты;
-істелген жұмыс үшін ақысын төлеу.
Осы кездегі менеджменттің негізгі тапсырмасы: белгілі бір жұмысшының өз
жұмысын бар ... ... ... ... табу ... табылды.
Менеджментің даму тарихы басқарудың 2 бағдарымен тікелей байланысты:
1)өндірісті басқару;
2)еңбек ұжымдарын басқару.
Сөйтіп, менеджменттің ғылым ретінде айналысатын пәні ... ... ... қалыптасатын қатынастар.Менеджментті кәсіпкерлік іс-
қызметтің түрі деп қарастыруға да болады. Осы ... ... ... ... ... ... жету ... күш-қуатын нысаналы түрде шоғырландыруды ұйғаратын іс қызметтің
бір түрі деп түсінген дұрыс.
Жиырмасыншы ғасырдың бірінші ... ... төрт ... дами ... Олар мыналар: ғылыми жолмен басқару мектебі,
әкімшілік жолмен ... ... ... ... ... ... және ... қатынастар арқылы басқару
мектебі, басқару ғылыми мектебі немесе сандық тәсіл.
Зерттеушілердің ... ... ... ... ... ... жұмыс істей алатын кілтін ... деп ... ... ... ... ... алатын болсақ, олардың ... ... ... шеше ... және ... мәселелерді
ғана дұрыс ... ... ... де ... ... басқару ғылымына елеулі үлес қосты. ... ... жеке ... ... ... ... мектебі (1885-1920ж)
Ғылыми жолмен ... ... ... ... ... Гилберт және
Генри Гангтың еңбектерімен тығыз ... ... ... инженері
Ф.Тейлор 1885 жылы еңбек процесін ... ... ... Ол ... ... ... ... бірі болды.
Басқарудың ғылыми мектебін құрушылар байқау, ... ... ... ... ... қол ... ... оны жетілдіруге ,
еңбек ... ... ... ... ... дәлелдеді.
Гилберт еңбек процесін өлшейтін аспап (микрохронометр) ... ... қоса ... да ... ... көмегімен еңбек
қозғалысын әр жұмыскердің ... ... оны ... ... ... ... қосқан келесі үлесі өндіріс көлемін
ұлғайтып, еңбек өнімділігін ... үшін ... ... ... ұсынғандығы еді. Бұл жүйе ... ... және ... уақытың беруді көздеген, ... ... ... ... тапсырманы орындауға болатын. Мұның өзі ... ... ... ... ... кімде-кім норманы артық
орындаса сыйлық беру ... Бұл ... ... ... көп өндірсе, оған сәйкес ақыны да көп ... ... ... ... ... ... ... іріктеп,
тапсырманы орындай алатын ең күштілерін алудың маңызы зор ... және ... ... да ... бөлу ... ... және оның ... кездегі жақтаушылары басқару
саласындағы ... ... ... деп, ... және ... түгіл
ұйым жеке коллектив бір ... ... ... ... нәтижелі болатының тұжырымдады. Сөйтіп, бұл концепция өндірісті
ғылыми жолмен ... жана ... ... ... ... жеке ... ... классикалық немесе әкімшілік мектебі(1920-1950ж)
Басқарудың ... ... ... болуынан бастап мамандар ұйымды
басқару тәсілдерін жетілдіруді ... ... ... ... ... ... ... саласында ... ... ... ... көп ... тәжірибесін өздері жинаған ... Анри ... – осы ... ... ... оны
менеджменттің атасы деп те ... Ол ... ... ... ірі ... ... ... Урвик Англияда басқару
мәселесі жөніңдегі консультант болса, ... Д ... ... жұмыс істеген. Олар ұйымды ... аса көп ... ... арттырудың жолдарын табуға ұмтылып, ұйымның ... оның ... ... ... мектептің мақсаты
басқарудың универсальді принциптерін жасау болды. ... ... ... ... ... жеткізетініне сенімді болған еді.
А.Файольдың басқару ... ... ... ... Ол ... ... ... болатын бірнеше элементтерден тұратың
универсальды ... деп ... Ол ... ... ... ... және басқару жүргізу.
Анри Файоль 1916 ... ... және ... ... атты ... ... 12 ... жан- жақты дәлелдеп берді. ... ... ... ... жеке ... бөлінісі-еңбектің бір іске мамандандырылуы нәтижеге жету үшін
қажет. Еңбек ... ... - сол ... ... ... ... ... және өнім сапасын жақсарту.
Билік жүргіу – өз қол астындағы адамдарға ... беру ... ... ... жауапкершілікті туғызады. Жауапкершілікті сезіну
әсіресе бастықтар үшін аса ... ... – кез ... ... ... білу, кәсіпорын мен оның
қызметкерлерігің арасында ... ... ... ... ... әсер ... ... тыңдауды, жасалған келісімді
сыйлау білуді ... ... ... ...... ... тікелей бастығынан ғана
жарлық алып, соны орындауға ... Іс ... – Әр ... ... бір ... ... ... Әр топ, ұйым бір мақсатты
орындау ... ... бір ... ... ... керек.
Қызметшілерге ақы төлеу – Атқарылған ... ақы ... ... тиіс және бар ... ол ... ... ... және жалданушыны да ... ... ақы ... ... ... қосқан еңбек ... ... ... ... ... – Бұл ... ... қажеттілік. Әрбір
элементтік ұйым бір ... ... ... ... ... жұмыс істеуге тиісті. Бір орталыққа бағыну принципі ... ... ... ... ... – Бұл ең төменгі деңгейден бастап, ең ... ... ... ... ... ... ... принципі
төменгі қызметтегі бастықтар өзінен жоғарғы ... ... Оның ... ... ... ... ... ұстау) – Әр адам өз ... ... бір орын әр ... белгіленеді. Әр адамды реттеп
ұстау, бәрінің де өз ... ... ... ... ...... ... әділетті болуы, зандылыққа ... тән ... ... Бұл ... және
адамгершіліктің жиынтығы деп деп айтуға да болады.
Қызметшілердің ... ... ... – Бұл ұйым жұмысының тиімділігіне
әсер ететін ... ... да ... ... ... ... білуі керек. Ол үшін әр ... ... ... етуіне, өмір сүруіне мүмкіндігінше жағдай ... ... ... ... ... болып табылады.
Инициативалық - әдетте бұл ұғымды жоспар жасап, оны ... ... ...... бірлесіп атқарған ісі әрқашанда ... Бір ... ... – бұл ... күш. ... да ... ... аса зор.
Адамгершілік қатынас мектебі
Басқарудың адамгершілік қатынас ... ... ... ... және Элтон ... Олар ... ... ... ... ... ... жақсы еңбек ақы, ... ... ... ... еңбек өнімділігін арттыра ... ... ... ... мен ... ... қарағанда топтағы өз әріптестерінің қысымы ... әсер ... ... ...... және ... психологтар
жүргізген зерттеу нәтижесі бұл ... болу ... ... ... бұндай әрекеттерінің болу себебің Маслоу
экономикалық ынталандыру ... ... жоқ, оның ... ... ... ... Автор өзінің “Дәлелдеу және ... (1954ж) атты ... ... ... оның ... қарай классификация жасауды ұсынд. Ол ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігі ,
әлеуметтік топқа жататындығы, өзін-өзі қадірлеу білуі, және ... ... ...... ... ... сандық тәсіл
(1950 жылдан осы кезге дейінгі мерзімді қамтиды).
Бұл мектептің мәні екі ... ... ... арқылы басқарудың күрделі проблемасың ... ... ... ... ... ... ... сандық тәсілді дамыту.
Басқару ұғымы, түрлері, принциптері, ... мен ... іс- ... ... Басқару психологиясы әлеуметтік функцияның
қазіргі кездегі негізі тарауларының бірі, ол әртүрлі әлеуметтік ... бір- ... ... ... ... зерттейді.Басқару
мәселесін құрумен ғылымның ... ... ... ... психология, педагогика, эргономика, социология т. б. Жалпы
басқару теориясы кибернетика мен ... ... ... ... ( грек ... ... өнері. Manedgement - (
латын. Manus- қол )- ... ... ... ... синонимі.
Басқару-адамдардың кәсiптiк қызметi. Бұл қызметтiң мәні –мазмұнын
айқындау үшiн оның анықтамасын берейiк. Басқару ... ... ... жекелеген адамдарға, олардың бiрлескен ... ... ... ... ету.
Осы анықтамадан бiрқатар қорытынды жасауға болады. ... ең ... ету, ... ... өзi сол ... ... ету қажеттiгiн көрсетедi.
«Мақсаттылық» анықтамасы басқару мiндетiн-ұжымның алдына қойған мақсатына
жетуiн қамтамасыз ... ... Оның ... ... қою да ... ... дүркiн-дүркiн емес жүйелi, үздіксiз жүзеге асыру
қажеттiгiн көрсетедi.
Әрекеттiң осындай мiндетті бiрiздiлiгiн басқару ... деп ... ... деңгейде басқару процестерінiң күрделiлiгiне және алуан түрлiлiгiне
қарамастан, ... осы ... ... процесiне біршама
жалпылама анықтама бередi. Басқару ... бұл ... ... ... ... ... жөнiндегi жұмыс ... ... ... ... барысын бақылауды бірiздiлiкпен
жүзеге асыру. Бұл ... ... ... ... да aшады.
Басқару процестерiн басқарудың көптеген жүйелерi мен ... ... ... мекемелерде, кәсiпорындарды тасымалдау
орындарында, т.б. Яғни, адамдар еңбек ететін ұжымның барлығында ... ... жету үшiн ... ... ... кезектегi мiндетi болып
саналады. Басқару процесi мемлекеттiк деңгейде де, шаруашылық ұйымында да
бiрдей ... ... және ... проблемаларды шешкен кезде ол
бiр мақсатты көздейдi, әрине мұндай ... ... ... ”жедел басқару” секiлдi терминдердi пайдаланады. ... ... ... ... ... ... ретiнде қарастырылады, ол «басқару қызмет
деп аталатын ... ... ... ... тұрады. Басқару қызметi-
басқару жұмысынын нақты түрi, оны ... ... үшiн ... ... ... сондай-ақ тиiстi ұйымдық жұмыстар қолданылады.
Әрбiр басқару қызметi процесс болып саналады, өйткенi, ... да ... ... ... ... Басқару қызметi барлық қызметтiң
жалпы жиынтығы. Басқару қызметiне ғылымның көптеген ... ... ... ... ... ... былайша тұжырымдаған болатын: «Басқару
дегенiмiз болжамдау және жоспарлау, ұйымдастыру, жарлық беру, ... ... Бұл ... ... ... ... ретiнде
әдебиеттерде кеңiнен пайдаланылады, бiрақ бiр жақты емес.
Функция - көп мәндi термин. Философияда бұл екi объектiнiң карым- ... ... ... ... ... ... ... социологияда-
белгiлi бiр әлеуметтік институт немесе жеке ... ... ... ... ... қажетiн орындайды.
Функция- бұл сонымен қоса әрекет, мiндет жұмыс. Бұл мағынада функция ... ... ... ... ... басқару теориясында, сондай-
ақ олардың ұйымдастыру жүйесiндегi басқа қызметтерiнде - ... т.б. ... ... үшiн ... .
Басқару кызметiнiн өзiндiк өзгешелігi, ерекше мазмұны болады әрi ... ... ... ... ... басқару саласындағы адамдар
қызметiне тендестiруге ... ... кез ... салада басқару үшiн
шешiмдi әзiрлеу және қабылдау, оның орындалуын ұйымдастыру, оның ... ... ... ... ... және де осы ... ... шешімдi шығару және қабылдау қажет.
Басқарудын барлық қызметi бiр-бiрiне тығыз байланысты, сонымен қоса, ... ... ... ... атап ... ... қызметiне
деген көз қарас және олардын жiктелуі алуан түрлі. «Менеджмент негiздері»
кiтабының ... ... ... ... ... ... бөледi. Мұның өзiн қазiргi барлық
ұйымдарга қолдануға болады(11). Авторлардың пiкiрiнше ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудан,
мативация және бақылаудан тұрады.
1 –сурет.
Бiзге ... ... төрт ... белгiлi: Жоспарлау, ұйымдастыру,
мотивация және бақылау. Олар ... және ... ... ... ... Олардың негiзгi мазмұнын қарастырайық.
Жоспарлау барлық басқару қызметiнiн iшiндегi ең ... ... ... ... мен ... мақсатын тандап алудан турады, сондай-ақ
осы мақсатқа жету амалдарын қарастырады.
Жоспарлау қызметi мынадай үш сұраққа жауап ... Бiз ... ... ... ... ... ұйымының каржы, маркетинг,
өндiріс, ғылыми зерттеу және ... ... ... ... ... ... және әлсiз жақтарын бағалай бiлуі тиiс. Мұның барлығы
ұйымның қандай мүмкiндiктерi барын анықтау мақсатында жүзеге ... Бiз ... бет ... ... ... ... ... саяси факторлар,
экономикалык жағдайлар, технология, ... ... және ... ... сырткы ұйымдардың мүмкіндіктер мен қауiп-қатерiн сезiне
отырып басшы ұйымдастырудың мақсаты қандай болуы ... және ... ... ... не ... жасайтындығын анықтайды.
В) Бiз мұны калай iстеуiмiз керек?
Басшылар жалпылама жане нақты жағдайда ұйым мақсатын орындау тиiс.
Ұйымдағы жоспарлау екi себептiң әсерiнен туындайтын жеке бiр ... ... ... ... ... ... жеткеннен кейiн өмiр сүруiн
токтатады, өйткенi олар бастапкы сол ... ... үшiн ... ... ... өмiр ... мүмкiндiгiнше ұзарта түседi. Сондықтан
олар алғашқы ... ... ... ... өз мақсаттарын жаңадан
айқындайды немесе өзгертедi.
Екiншi себеп, мұнда ... ... ... ... тиiс- ... ... белгiсiздiк. Қоршаған ортадағы өзгерiстiң немесе
тұжырымдаудағы ... ... ... ... ... ... ... болмауы мүмкүн. Сондықтан жоспардың ақиқаттығына көз ... оны ... ... ... карап, пысықтап шығады.
Ұйымдастыру. Ұйымдастыру-демек нендей бiр ... ... Ұйым ... орындау, сол арқылы мақсатына жетуi үшiн ... ... ... болады.
Ұйымда жұмысты адамдар iстейтiн болғандықтан ұйымдастырудың маңызды
жағдайларының бiр - ұйым ... ... ... ... ... ... ... кiмдердiң орындау керектігiн анықтап алу.
Басшы адамды нақты жұмыстарға бөледi жекелеген адамдарга тапсырмалар мен
билiктер ... ұйым ... ... ... ... ... ... өз мiндеттерiн тиянақтап орындауына деген жауапкершiлiк жүктейдi.
Мотивация. Егер кiмде кiм ұйымдағы нақты жұмысын орындамаса, онда ... ... ... және ... ... ... құрылымның
ешкандай мәнi болмайды. Сондықтанда мотивацияның мiндет сол, ұйым ... ... ... ... ... ... ... өз жұмыскерлерiнiң тапсырылган iстi ... ... көп ... ... Көне ... бұл үшiн дүре мен ... ... қолдады. 18-ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың соңына
дейiн қалыптаскан сенiм бойынша, егер ... ... ақы ... ... онда олар жан ... ... ... Сондықтанда мотивация-
«акшалай тиiстi акы төлеу арқылы жұмыс iстеу» деген ұғым бередi. ... ... де ... осы ... ... ... ... зерттеулер таза экономикалық ыкпалдын
жеткiлiксiз ... ... ... ... яғни iштей
талаптанудын iске асуы үшiн үнемi өзгерiп ... ... ... нәтижесi деп түсiнедi. Өз жұмыскерлерiнiң тиiмдi жұмыс iстеу
үшiн басшы ... ... ... екендiгiн анықтауы, ар осы қажеттiлігiн
жақсы жұмыс арқылы қанағаттыруы тиiс.
Бақылау. Күтпеген жағдайда байланысты ... ... ... ... өзгертуi мүмкін. Сондықтан да басшының мiндетi, ұйымға елеулi зияны
келмей тұрганда алғашқы белгiленген жоспардың өзгеруi себебiн тауып ... ... ... ... ... ... ... және мақсатты тандау
болып саналады. Мақсаткерлiк- басқару жүйесiнiң бастапқы қасиетiнiң ... ... ... ... ... ... ... нәтижесiнде
орындалуы оған қол жеткiзу үшiн басқару обьектiсiнiң жұмыс iстеу. Баскару
шешімдерiн ойластыруда қолда бар ... ... ... ... ... ... рөл ... айқын тұжырымдаудың психалогиялык мәнiде бар, ... ... ... өз ... ... ... өз ... салыстыруга
мүмкіндiк бередi, әр кейбiр ... ... ... ... биiк ... ... ... ыкпал етедi. Жануарлар
организмiндегi барлық рефлекстердi қарастыра келiп И.П.Павлов былай ... ... ... маңызы ерекше зор, өйткенi ол әрқайсымыздың
өмiрлiк энергияның ... ... әр ... ... ... ... ... әсiресе әр түрлi типтегi
ұйымдарға қатысы бар. ... ... ... ... ... ... шығыру немесе қызмет көрсету. Басты мақсат, оның орындалуын
камтамасыз ететiн бiрнеше мақсатқа бөлiнедi. Бұлар: өндiрiстi ... ... ... оны ... интенсивтендiру, ғылыми техникалык
прогрестi жетiлдiру, енбек өнiмділiгiн ... ... ... табысты
көбейту, ұжымның әлеуметтiк дамуы, әлеуметтiк саланың қазіргi ... ... ... ... ... үшiн қолайлы мүмкіндiктер
жасау, ... ... ... ... ... ... және
жаксарту. Кәсіпорынды басқару. Мiне осындай ... ... ... ... ... схема түрiнде де бейнелеуге болады, мұнда ... ... ал оған жету ... бұтақша түрiнде көрсетiледі. Мақсат пен
амал ұйымдары өзара байланысты, бұлар ... ... ... ... ... өздерiде жүйенiң төменгi денгейiндегi мақсатқа айналады. Мәселен,
бiрiншi денгейдегi мақсат ... ... ... ал оған жетудiң
мүмкіндiгі- екiншi ... ... ... ретiнде қарастырылуы мүмкін.
«Мақсат байтерегi» адістемесiн пайдалана отырып, мақсатқа жетуге байланысты
шараларды жүйелi жүзеге асырудың бiрегей ... ... ... ... мақсат (нөлдiк денгей)-бұл негiзгi бағана, бiріншi деңгей-бағана
тармақтары, осы ... ... ... ... және ең ... жапырақтары немесе жемiстерi. Деңгей саны алуан түрлi
болуы мүмкін. Мақсат бiрнеше ... ие ... ... ... және ... ... тиiс. Өз ... накты өлшемдерде нышандарда
белгiлей отырып, басшы келесi шешімге нақты таза жасайды және жұмыс барысын
бағалайды.
Тиiмдi ... ... ... ... ... ... бoлып
саналады,бұл нәтиже қашан болатындығын айкындайды.Мақсат ұзақ немесе қысқа
уакыт аралықтарында ... ... ... ... ... ... озық ... одан да көп ... ... ... ... ... ... жағдайда ұйым жоспарын
біреуiн ғана ... Оны бiр ... ... ... ... ... жоспарлау гаризонты бiр жылдан бес жылға дейiн.
Ұйымның тимдiлiгiн артыру үшін мақсат айқын болуы тиiс. Не ... не ... ... баянсыз мақсатқа ұшыратуы мүмкін.
Қол жетпеген мақсат жұмыскерлердiң ынта-ықласын кемітедi.
Ұйымдағы толып жатқан мақсатта ... ... үшiн ... -бiрi ... ... ... ... кажеттi әрекетпен шешiм, басқа мақсаттың жетiстiгiне
бөгет жасамауға тиiс.
Басқару процесiнiн типтерi.
Кәсіпорын кызметi мақсатының ... бiлу ... ... ... ... қоса осы бағыт бағдарын сипаты алуан ... ... ... байланысты басқару процесi үш типте өтуi мүмкін.
Бiрiншi ... ... ... ... және ... басқару
мiндеттерiн барлық денгейде шешкен кезде мақсатты ... ... ... ... мақсаттылығы -кәсіпорынның жалпы мақсаттық, дербес
бөлiмшелерiн ... үшiн ... Бұл ... ... кезде
бөлiмшелердiң және ондағы жұмыскерлердiң мақсаты айкындалады, ... ... көне ... ... ... ... ... алады,
дербес шешiм қабылдау мүмкіндігi ұлғаяды және жұмыста ... ... ... ... аса iрi бiр жолғы шараларды мәселен
кәсiпорынды қайталап ... және ... ... жаңа ... көшу, жалгерлiктi немесе кооперацияны енгiзу т.б.шараларды ... ... ... өтуiн екiншi типi- бағдармалық басқару. Мұнда нақты
тапсырманы мұкият ойластыру, бөлiмшелердiң ... ... және ... бiр-бiрмен байланысын анықтау көзделедi. Осындай тапсырма
жиынтығы басқару бағдарламасы болып саналады. ... ... ... ... ... курдел мiндеттерiн шешкенде колданылады .
Кәдімгi жоспардан бағдарламаның өзгешелiгi-тапсырманы ... ... ... ... ... тұстарын» анықтауға, ресурстарды қайта
бөлуге мүмкiндiк бередi. ... ... ... құрылыста, көп
бөлшектi бұйымдар ... ... тыс және ... ... ... ... ... карай басқару. Бұл мақсатты
айкындалған әрi ... ... ... ... ... ... басты мiндет-туындаған қолайсыз жағдайдан, өндіріс
процесіндегі іркілістен шығудың ең қолайлы жолдарын iздестру. Ол үшiн ... ... тез, әрi аз ... ... ... беретіндей шешiм
қабылданады.
Атап көрсететiн жайт, практикада баскарудың жоғарыда аталған типтер ... ... ... ... ... алуан түрлi болып келетiн кез
келген касiп орында турлi ондiрiстiк ... ... ... ... баскарудын
үш тип дербес колдануы да әр түрлi үйлесiмдi қолданылуы да мумкiн .
Мұндай үйлесiмдiлiкке, сонғы жылдары кеңiнен етек ... ... ...... ... ... ... және жүзеге асыру
нақты дәлел болады. Мұнда мақсатты басқарудың да, ... ... ... да ... бар. ... мақсатты басқару
кәсiпорының түбегейлi, негiзгi мiндеттерiн шешу үшiн колдалынылады
Сыртқы ортаны бағалау және талдау.
Басшы мақсатты айкындағаннан ... ... ... процесінiң
диагностикалық кезеңiн бастайды әуелi сыртқы ортаны үш ... ... ... ... ... әр түрлi аспектілеріне ықпал ететін өзгерістерді
бағалау.
2)Фирманың ағымдағы стратегиясына ... ... ... ... Жоспарды түзету арқылы жалпы фирмалық мақсатқа ... үшiн ... ... ... ... ... ... талдау процесс болып саналады,сол арқылы ... ... ұйым ... тысқары факторларды бақылап, фирмаға
төнетiн ... ... ... ... ... ... мүмкiндiктi болжалдау уақтына кездей -соқ
жағдайда жоспар ... ... ... ... ... күнi ... ... және стратегияны белгiлеу уақытына мүмiндiк бередi.
Сыртқы ортаны талдау мынадай сұрактарға жауап бередi:
1. Ұйым қазiр қайда ... ... ... ... болашақта ұйым қайда болуы тисi?
3. Ұйым қазіргi ... ... ... ... ... орынға
ауысуы үшiн басшы не iстеу керек?.
Сырткы ортаны талдаганда мынандай факторларға кол бөледі.
Экономикалык факторлар. Бұлардың iшінде: инфляция ... ... ... ... ... ... ... салық ставкасы. Осы
факторлардың әрқайсысы фирмаға қауiп-қатер ... ... ... беруi мүмкін.
Саяси факторлар. Бизнес пен кәсiпкер фирмалары ... ... ... ... ұйым үшiн ... саясаттын маңызды екендігiн
көрсетедi.Басшы жергiлiктi ... ... ... нормативтiк
құжаттарын, қаржыландыру үшiн ұзақ мерзiмге салынған кредидтерiн, жұмысшы
күшiн жалдау жөнiндегi ... және ... алу ... ... ... бағытталған немесе басқа елдермен жасалған тарифтік
және сауда келiсiмдер қадағалауы тиiс.Үкiмет іскерлiк ... ... ... қатысатындықтан ұйымдары саяси әрекеттi мұкият қадағалауы
тиiс.
Нарықтық факторлар. Өзгермелi нарықтық, ... орта ... орта ... ... ... ... ... ортаның факторлары алуан турлі,
оған жататындар: ... ... ... ... әр ... өмiрлiк циклiне нарыққа (рынокка) енудiң жеңiлдiгi, ... ... жане ... бәсеке деңгейi.
Әртурлi нарыктык факторларды талдау басшыга онын стыратегиясын ... ... ... фирма позициясын ныгайтуга мумкiндiк бередi.
Техналогиялык факторлар.Сырткы ... ... ... ... өзгерiстердi ескеруге мумкiндiк бередi.
Халықаралық факторлар. Көпшiлiк iрi фирмалар мен мыңдаған ұсақ компаниялар
халықаралық нарықта ... ... ... орай бiр шама кең ... ... ... ... отыруға қажет.
Басеке факторлары. Профессор Портер мұндай обьектiнi талдауды, басекелесушi
ретiнде,басшы мұндай сурақтарға ... ... ... тиiс деп ... не ... ... Бәсекелесушiлердi талдауға төрт
диагностикалык элементi ... ... ... мақсатын талдау;
2. Бәсекелесушiлердiн ағымдағы стратегиясын бағалау;
3. Бәсекелесушiлерге қатысты саланын, сонда жұмыс iстейтін компанияның алғы
шарттарына ... ... ... жане осал жақтарын мұкият зерттеу.
5. Бәсшылардың осы элементтердi ... ... ... үшiн ... ... ... өзінiң қазіргi жағдайына қанағаттана ма?
2.Бәсекелесушi стратегиядағы кандай өзгерiс қадамын қабылдайды?
3.Бәсекелесушiнiң осал жерi кандай?
4.Бәсекелесушi жақтан қандай iрi жане ... ... ... ... мiнез-құлык факторлары, бұл факторларға қоғамның өзгермелi үмiт,
қарым-қатынасы мен әдет-ғұрпы жатады.
Қазіргi кездегi ... ... ... ... ... деген
сезiм күй, қоғамдағы әйелдердiң роль, медет жерлердiн әлеуметтiк ... ... ... ... ... жатады.
Ұйым үшiн көбiнесе әлеуметтiк фактор проблеманы туғызады корпорацияның ... ... ... ... биiмделiп отыруы тиiс.
Сыртқы ортаны талдау арқылы ұйым болатын ... ... ... ... ... ете ... талдаудан кейiн басшы ұйымының күштi және осал жақтарына баға
бередi. Ол ушiн SWОТ-талдау жургiзiледi. ... ... ... ... ұйымының iшкi мүмкiндiктерi мен кемшiлiктерi туралы, сондай-ақ сыртқы
проблемалар жақында толық хабардар болуы тиiс.
Ішкi ортаны бағалау және талдау.
Фирманың iшкi ... ... ... ал сырткы мүмкiндiктердi
пайдалана бiлетiндiгiн,сондай-ак өзiндегi ... ... ... ... зор ... бар. ... көмегiмен iшki проблемалар диагнозын
жузеге асыруды баскарушының тексеруi деп атайды.
Баскарушынын тексеруi мынандай кызметтерге жургiзiледi маркетинг, ... ... ... ... адам ... ... ... бейнесi. Маркетингтiң тексергенде мынадай факторлар
қарастырылады.
1.Нарық үлесi және бәсекелесуi қабілетi.
2.Бұйым ассортиментінің алуан түрлiлiгi және сапасы.
3.Нарықтық демографиялық ... ... ... алдында және сатқаннан кейiнгi тексеру.
5.Нарықтық зерттеу жане iздестіру.
6.Тиiмдi өткiзуi, жарнама және тауардың қозғалысы.
7.Пайдалар.
Каржылар- бухгалтерлiк есеп. ... ... ... ... ... ... ... iшкi мүмкiндiктер мен осал тұстарын айқындауға
мүмкiндiк бередi.
Операциялар.Фирманың ұзақ уақыт өмiр ... үшiн ... ... ... айрықша маңызы бар.
Мұнда мынандай сұрақтарға жауап ... тиiс: ... ... ... ... ... көрсетудi неғурлым төмен бағамен
жүзеге асыруға бола ма? Егер болмаса, себебi кандай?
2.Жаңа материалдарды алу мүмкiндiгi кандай?
3.Біздiң жабдықтар (куаты) ... ... сай келе жане ол ... жумыс
iстей ме?
4.Сатып алу материалдар аумағының қорын және тапсырысты(заказ) жүзеге
асыруы уақытын кемiтуге ... ... ... ... ... ... ... ма, жұмыс
істейтіндердi уақытша босатуга не себепшi ... Егер бұл ... ... жағдайды қалай түзетуге болады?
6.Бiздiң бәсекелесушiмiзге кызмет көрсете алмайтын ... бiз ... ... ... ... ... ... тиiмдi, әр нәтижелi жүргiзе аламыз ба?
8.Бiз өндiрiс процесiн қаншалықты тиiмдi жоспарладық және ... ... Адам ... ... тексеруде бiркатар маселелерi
бар.Ұйымда кездесетiн адам ... ... ... ... ... бизнес саласында жумыс iстейтiн кызметкерлер типi сiз калай
сипаттайтын едiнiз, ... ... не ... ... ... бiлiктiлiгi мен әзірлiгi кандай.
3.Бiзде тиiмдi әрi бәсекелесуге қабілеттi жүйе бар ма?.
4.Бiз басшы кызметкерлердiң орнына адам белгiлеу тәртiбiн жоспарлаймыз ... ... ... ... жане ... ... ... ба?
6.Соңғы жылдары бiзде жетекшi мамандардан айырылып қалу болды ма? Егер
болса, себебi ... ... ... iс-әрекетi бағалау мұқият талдау соңғы
рет қашан жургiзiлeдi?.
8.Сапа үйiрмелерiн пайдалану ... ... ... ... бiз ұйым ... мен ... жұмысын жақсарта аламыз ба?.
Осы сұрақтардың әр қайсысын мұкият карастыру аркылы ... ... ... ... ... ... алады. Егер ұйымды ... ... ... ... ... онда ... түрлi болмаса
стратегияларды қолдана алады.
Мәдениет жане корпарация бейнесi. ... ... ... iшкi ... ... ... сақтай алатын факторларға толық жауап бередi. Бұған
жататындар ... ... оның ... қарым-қатынасты немесе хал-ахуалды корпорация мәдениетi деп
атайды. Ұйымның мәдениетi оның ... ... ... ... бiр ... ... ұйымға қабылдағанда және қолайлы мiнез-
құлықты қалыптастырғанда осы ... ... ұйым ... ... одан тысқары бизнес қызметкерлер
клиенттер және ... ... ... ... Мұның өзiн
жұртшылықтың тауар сатып алуына едәуір ықпал етедi. Мәселен, ... ... ... ... көбіректен коятындығы осы ұйымның
бейнесiне-имиджге ... ... мен ... ... ... атауына-репутациясына
байланысты.Фирманын оз максатына жету ойдагыдай ма? Муны ол оз ... ... ... келе ме?.Осындай сурактарга жауап беру компаниянын
мадениетi мен ... ... ... ... iшкi ... ... кейiн жедел көңiл бөлудi қажет ететiн,
қазірше қоя ... және арқа ... ... ... анықтап, сол арқылы
ортаның мүмкiндiктерiң пайдаланады.
Жоспарлау кызмет.
1).Стратегиялык жоспарлау.
Коп ... берi ... ... ... ... колданып келедi.
«Стратегия» гректiн-«генерал өнерi» дeген ... ... ... осы ... ... ... ... мағынасында қолданылып келгенмен,
казіргi кезде бұл атау кәсіпорын қызметiн жалпы концепциясын бiлдiредi.
Стратегия дегенмiз ұйымның мiндеттi iсiн ... және ... ... ... жан- ... ... ... болып саналады.
Стратегиялық жоспарлау дегенiмiз басшы қабылдаған әрекеттермен шешiмдер
жиынтығы,сол арқылы ұйымнын оз ... ... ушiн ... ... ... ... баскару шешімiн кабылданган кажеттi кұрал бо-лып
саналады.Онын басты мiндетi-уйымдагы жанадан ... ... ... ету.Стратегиялык жоспарлау баскару кызметiн торт турiн
камтиды:ресурстарды болу:сырткы ортага беймделуi: iшк ... ... ... болжамдау.
Стратегиялык жоспарлаудын озiндiк белгiлерi.
1.Стратегияны көпшiлiк жағдайда жоғары басшылар тұжырымдайды және ... оны ... ... ... ... ... ... жоспар жеке бiр ұйымга ғана емес, бүкiл корпорацияның
болашағы ушiн жасалады.
3.Стратегиялық ... ... ... жане ... деректермен
негiзделуi тиiс.Қазіргi әлемдегi бизнеспен тиiмдi ... үшiн ... және ... ... ... ... ... акпараттарды
ұдайы жинауы,әрi талдау тиiс.
4.Стратегиялық жоспар фирманың айкындылығын, ... ... ... ... бiр ... ... ықпал етедi.
5.Стратегиялық жоспарды жасағанда, ұзак уакыт бойы тұтастығын сақтаумен
қоса, кажет болған ... ... және ... ... ... икeмдi болуы тиiс.
Жалпы стратегиялық жоспарды бғгдарлама ретiнде қарастыру ... ... бойы ... ... ... әрi қажет болған жағдайда өзгеруге
болады.
Басқару мен ... ... ... пайдаланылады, бұларға
жататын ұғымдар мынадай – “ басқарудың обьектісі мен субьектісі”, олардың
арасындағы тура және кері ... және ... ... қоршаған
ортасы”. Менеджмент пен басқарудың негізгі категорияларын кәсіпорындар мен
ұйымдар деңгейінде ... ... ... ... ... ... іс-қимылдарының жалпы міндеттерін ескерген жөн.
Басқаратын және басқарарылатын жүйелердің ... ... ... ... ... ... сферасының басқару
объектісінің талабына ... ... ... ... 70 жылдары
Қытайда байқалған экономиканың дамуындағы сапалы ... ... ... бір өзгеріске ұшырауын талап етті, бұл 1975 жылы
жүзеге аса ... ... ... өзінің көрінісін тапты. Осының
нәтижесінде Қытайдың экономикасы мен оны ... ... ... ... ... ... ... тенденциясын
алды, реттелетін нарықтық қатынастарға өту ... ... ... обьектісі – бұл басқарылатындардың барлығы, яғни ... ... және т.б. ... ... ... ретінде әр
уақытта белгілі бір мақсатқа жету үшін ... ... және ... ... тобы ... субъектісі – бұл басқарушылардың ... яғни ... ... ... ... ... мен субъектісінің арасында тура және ... ... Тура ... – бұл басқару объектісіне субъектіден
түсетін әмір ... Кері ... – бұл ... субъектісіне
объектіден әмірдің орындалғаны және оның ... ... ... ... ... ... обьектісі мен ... ... тура және ... ... ... ... ... жүйесінде басқару
обьектісін басқарылатын жүйелілік, ал субьектісін- басқаратын жүйелілік деп
жиі ... ... ... ... ... ... ... Ең
алдымен басқарылатын жүйеліліктің басқарушы жүйеліліктің ... ... ... ... өзгертетін қасиеті болып табылады. Бұл орайда
басқарудың тиімділігі үшін критерийлер мен ... ... ... ... ... іс-қызметінің маңызды параметрін неғұрлым толық
көрсететіндер. Басқару субьектісі обьектіге берілген мақсатқа ... ... Бұл үшін ... жүйе ... ... ... ықпалынан кейін оның жағдайы қандай екенін анық ... ... анық бет бұру үшін ... субьектісіне обьектіге ықпал
көрсетілгенше және ... ... ... ... ... түсіп
отыруы қажет, басқаша айтқанда басқару жүйесінде тура және кері ... ... ... ... Сонымен, басқарудың қайсы бір
экономикалық жүйесі ... да, онда ... ... ... ... ... ... болуы керек. Әрбір кәсіпорын ... ... ... ... Қоршаған орта – бұл осы кәсіпорынды қоршағанның барлығы:
жеткізушілер мен сатып алушылар, ... ... ... ... және т.б. ... орта қай ұйым ... да, оған ... еңбек
қаруын, шикізатты, материалдарды және қуат таситындарды бере отырып,
белсенді әсерін көрсетеді. Өз ... ... ... ... ... қызметті өндіргенде және өткізгенде өзінің ықпалын тигізеді.
Басқарудың принциптері – басқаруды ұйымдастыруға және оның ... ... ... ... ... ... ережесі.
Басқарудың заңдылығы сияқты оның принциптері де жеке және ... ... ... ... ... ... ... болатындығымен және
басқарудың барлық сферасы мен ... ... ... ... ... ... Басқарудың жалпы принциптеріне
мақсаттылық, ... ... ... ... жатады.
Мақсаттылық принципі басқарудың бағдарламалы-мақсаттық ... және ... ... мен оның ... ... ... қойғандығын ұйғарады. Бұл орайда ... ... ... және ... анықталған шекті болуы керек, сонда
ғана бұл оның ... ... ... ... және оның
жұмысына ... ... ... ... принципі де бағдарламалы-мақсатты басқарумен
байланысты және ... ... ... оны жүзеге
асыруды алдын-ала қарастырады.
Құзыреттілік принцип пен ... ... ... ... ... ... ең жоқ ... ... ... ... құзыретті консультациясын дұрыс ұғыну ... ... ... ... ... ... ... бөлінісімен байланысты.
Басқарудың ажырамайтын ... ... бұл ... ... қай сатыда болса да сақталуы ... ... ... ... ... ... ... бұйрықтарды
және басқа директивтік құжаттарды ... ... ... ... ең ... ... және ... стимулдарды
пайдаланудың негізінде еңбекті іс-жұмысқа сылтауратуды ұйғарады.
Материалдық ... ... ... ... ... ... ... негізделсе, ол моралдық негізінен
жұмыскерлерге ... әсер ... ... ... басқару еңбектің тік бөлінісін көрсетеді, яғни
басқарудың ... ... және ... ... ... ... көрсетеді.
Басқарудың жапондық типінің түрлері
Басқарудың бүгінгі таңда әр түрлі шетелдік үлгілері бар. Бірақ соның
ішінде кеңінен тарағаны жапондық басқару үлгісі ... ... ... ... ... типінің базалық
принциптерінің төрт топқа бөлуге болады.
Бірінші – корпорация мен ... өз ... ... және оның ... ... жан ... үшін едәуір қолайлы
жағдай мен уәде беруі.
Екінші топтағы принциптерді дара ... гөрі ... ... ... ... корпорациядағы адамдарды фирма ішінде үнемі
көтермелеу, істейтін ... ... ... тең правода қарау
деп тұжырымдауға болады.
Үшінші топқа – фирманың жұмыс ... ... ... үш ... күшке –
басқарушыға, басқа жұмыскерлерге және инвесторларға ... ету мен ... ... ... ... ... топқа - әр түрлі фирмалармен – іскер әріптестермен, соның ішінде
ең алдымен ... ... және ... ... ... ... орнату әдісін қалыптастыру жатады. ... ... ... механизмінің маңызды элементтеріне мыналар жатады:
-Еңбекті ұйымдастыру;
-Өндіріс процестерін басқару және бақылау;
-Топтық жұмыстарды және ... ... және ... ... Жапониядағы басқаруды американдық менеджиризм мен жапондық
традиционализмнің қоспасы деп ... ... . ... ... ... ... сай ... Жапондықтардың өзі де, басқару ... ... осы ... ... ... ... американдықтардың
шәкірті ретінде есептей отырып, менеджменттің барлық белгілі концепцияларын
мұқият зерттеді, әрі өзіне сай етіп құра білді.
Қазіргі кезде басқару ... ... ... ... көңіл бөле бастады, атап айтқанда, мұның өзі Массанчусетск
технологиялық институтында ... ... ... және ... ... ... деңгейі
кімді де болса қайран қалдырады. Жапония - өндірістік ... ... ... ... ... ... капитализм мемлекеті.
Франциямен және Голландиямен қоса, Жапония экономиканы ... ... ... ... көрсеткеніндей қазіргі жапондық
басқару жүйесі едәуір икемді, әрі тиімді механизм, оның өзі ... ... ... ірі ауқымды өндіріті дамыту жағдайында қалыптасты.
Бұл механизм ұдайы жетілдіру ... ... ... ... ... – кәсіптік саланың қызметіне негізделген. Мұны
менеджерлер деп ... ... ... алуан саладағы басшылардың
тілектес адамдар ... ... ... ... ... ... ерекше
артты, менеджерлердің жеке ... ... ... ... ... ... ... қабілетіне,
қырағылығына, алдығыны ойлай білетіндігіне т.б. талап қоя бастады.
Сонымен қоса Жапонияда менеджерлер тобын ... ... көп ... сипатының ерекшеліктеріне негізделген, мұнда топтық психология басты
рөл атқарады. Жапондықтар адамдар арасындағы салқын ... ... Сол ... ... арасында «ГАКУБАУХ» деп аталатын
кландар болады, яғни белгілі бір универнситетті бітірген ... ... ... ... ... түрінде ұйымдастырылған. Оның құрылымында
үш деңгей болады: жоғары ... ... орта ... ... ... ... ... БУТЕ жатады; әрі қарай – басқармадағы қарапайым
жұмыскерлер (ИППАНСИЯ). Синетизы жүйесінің талабына сәйкес ... ... ... ... ... жеті жылдан соң, яғни 30
жасқа толған кезде секция бөлімшесіне ... ете ... ... жасыңда
оған секция меңгерушісіне, 50 жасында – бөлімше меңгерушісіне және ... ... ... ... ... ... ... фирмалардағы басқару формасы.
Менеджер неғұрлым тәуелсіз болса, ол соғұрлым еркін әрекет ... ... ... ... ... көп мүмкіндік берсе, онда ... ... ... ...... ортадағы қолайсыз
жағдайларға ол соғұрлым шамалы көңіл бөледі. Мұндай көзқарас Жапониядағы
басқарудың ерекше стилін көрсетеді.
Жапония өз ... ... ... ... арқасында дамытты.
Басқарудың табанды принциптері нәтижесінде көздеген мақсатына жетіп отырды.
Жапон ... ... ... деп атайды. (топтағы ... жеке ... да өзін ... деп ... басшылығы – директорлар кеңесі – басқарудың жоғары деңгейі болып
саналады. Кеңес, президент, вицепрезидент, ...... ... сайланғандардың барлығы фирмада белгілі бір
бөлімшелерді басқарады. Батыстан ... ... ... ... Олар әдетте орта буынды басқарушы құрамнан шақырады, бірақ
бұлардың жедел ... ... ... және жасы 50-ден асқан болуы
тиіс. Орта буын басшының деңгеінде басқарудың бүкіл практикалық міндеттері
шешіледі. Бұл ... ... ... пен ... ... ... қарапайым жұмыскерлерге шығады, яғни оларға басшылық етеді. Жапондық
корпорацияларда басқарудың ұйымдық құрылымы, ... ... ... және ... байланыспен құрылған. Көпшілік ... ... ... ... бар, ... жағдайда мұның өзі
бағалы үлес ... ... ... ... және ... ... ең ... жинақталған. Американдық жапонтанушы Фогельдің
деректеріне қарағанда, Жапония 1968 жылдан бастап 20 жыл бойы ... ... ... және ... ... ... іс, білім беру мен
өнер саласындағы басшылық етуді мұқият зерттеді.
2.4.Мейрамханалардағы басқару ерекшеліктері
Қазақстанда басқару ... ... ... ... ... төменгі
қызметегі тұлғалар жоғарғы лауазымдыларға бағынады. Осыған ... ... ... ... желілеріндегі басқару жүйесіне сәл тоқталып
кетсем деймін.
Мейрамхана- бұл адамдардың тамақтануы үшін арналған және ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл кәсіпорындар өз
тұтынушыларына қызметтің кең ... ... ... тамақтандыру
орындарында қалыптасқан басқару жүйесі бір-біріне ұқсас ... ... ... ... ... көбі ... ... Бұл дегеніміз төменгі лауазымдағылардың барлығы жоғарыда
тұрған адамға бағынады. Мейрамханаларда ең ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлері осы тұлғаға
бағынады. Осы ... ... ... ... ... мейрамхана кешенінің басқару жүйесінің қысқаша
көрінісі.
Мұндағы басқарушы ... ... ... басқаруға;
-әкімшілік жұмыстарды атқаруға:
-кадрды басқаруға және т.б. көптеген іс-әрекеттерге ... ... ... ... ... директорде басқарушы секілді құқықтарды
иеленеді. Бірақ бір ерекшелігі оның барлық әрекеттері жоғарыдан бақыланып
отырады.
Ендігі ... ... ... ... ... Бар и ... ... жүйесін қарастырсақ. Бұл мейрамхананың басқару
құрылымы отандық мейрамзана құрылымынан күрделі ... ... ... ... ... құрылы бейнеленген. Яғни жоғарғы
басшының өзі бірнеше бөлім ... ... Және де ... сай ... жүзеге асырады.
Осыған сәйкес қарастырған 2 елдің ... ... ... салыстыратын болсақ шамалы ерекшеліктерді байқауға болады.
Қазақстандағы мейрамханалардың көбінде ... және ... ... тән болып табылады. Ал. ... ... ... ... сызықтық-штабтық үлгі тән. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... қарастырылмайды
екен. Өйткені мұндағы басқару ... әр ... ... ... ... ... ... жеке бөлім ретінде қарастырымай басқа
қызметтермен қосарлана жүзеге асырылады . Ал, Қазақстанда керісінше. Яғни
басқару құрылымының ... ... ... ... жеке бір сектор
ретінде қарастырылады.
2.4.Басқаруда туындайтын ... және ... шешу ... ... ... үйымның, кәсіпорынның басқару үрдісі кезінде әр түрлі ... ... ... ... жиі туындайтын мәселелер қатарына
мыналарды жатқызамыз:
1. Дұрыс басшылық ете алмау;
2. Қол ... ... ... Ақша ... ... ... жиі болуы;
5. Туындаған мәселелерді дұрыс шеше алмау;
6. Кәсіпорын алдына дұрыс мақсат қоя ... және т.б. Айта ... ... ... ... ... Басшылық бұл туындаған
мәселелердің санын жинамай, тез шешу жолдарын ... ... ... төрт ... бөлінеді:
а) Қарапайым мәселе, ол үлгі шешімді талаптайды. Бұл ... ... ... рет ... ... тез еске ... ... мәселе. Мұнда шешім 2-3 нұсқалардан табылады. Сол ... ... ... ...... ... ... жаңа жағдай арасында.
Мұнда шешімді табу үшін көп ақылдасып, ойлану керек.
г) Инновациялық мәселе. Оны шешу үшін жаңа ... ... ... ... ... әр адамдарға жиі кездеседі. Адаптивті ... ... ... ... менеджерлер шешеді. Сондай-ақ олар
ғылым да, жобалау, құрылымдық және ... ... ... бастықтың творчестволық деңгейі жоғары болса, ол шешімді
нәтижелі және тез ... ... ... ... ... жұмысы
пайдалы болады.
Қиын мәселені шешкенде, мынадай сатылардан өткені жөн:
1)Мәселені немесе есепті анық түсіну,
2)Керек ақпаратты алу,
3)Шешімді табу,
4)Жеткен қорытындысын ... анық ... ... оны қай ... ... ... дұрыс
шешілмесе не болатынын білуі керек. Ақпараттың толық болғаны жөн. Ол толық
болмаса, шешім қате болуы ... және ... ... шешкенде менеджер творчестволық
әдістерді пайдалану керек. Инновациялық мәселелер кейде ойлы ... ... ... . ... жетекші мамандар айқын шешім іздеп, еркін
ойлау әдістеріне үйренеді. Ойлы шабуылды былай өткізеді:
- Мәселені анық атайды немесе жазады;
-Мәселеге тіке ... бар және ... ... ... ... ... сөйлейді, өз пікірлерін айтады;
-Сынауға болмайды, қайта біреудің пікірін жалғастыруға болады;
-Үлкен-кіші бұл жиналыста болмауы керек.
Әрбір пікір жазылады. Бірақ ... ... ... ... ... ... болмайтындығын адамдар алдын-ала білмегені жөн.
Басқа адамға әсер ету. Сол үшін керекті қасиеттер:
Киіну өнері. Киіну ... ... ... ... (Кемпір секілді ылғи қара
түсті, өте ұзын киімді кимеген жөн, макияж адамның ... ... ... ... емес адамдарға өте қажет).
Зиялы тәсіл және жағымды мінез. Жылы амандасу, орын беру, талтайып отырмау,
алаңдамау, күлімсіреу.
Сөйлеу әдісі. Қазақпен ... ... ... ... қазақша сөйлеу
керек. Дикция анық естілетін болу ... ... ... ... ... ... да ... беруі керек.
Алғысты болу керек. Бағыныштар, әріптестер, көмекшілер – ... ... ... үшін жай ... ... сыйлықты күтеді.
Мақтағанды адамдар өте жақсы көреді. Әйел адамның көйлегін мақтаса, ол сол
күнде 15-20% ... өнім ... ... ... айтқанда басқарудың 4 қалыпын айыруға болады:
Көндіру. «Жолдастар, мына жобаны тезірек ... ... ... ... ... ... мына ... 1-наурызға дейін тапсырсақ, сыйлық болуы
мүмкін».
Талаптау. «Мына жобаны 1-наурызға дейін шығарыңдар». Кейде талап бұйрық
арқылы ... ... ... ... ... жауапты адамдар сөгіс алады немесе
жұмысынан босатылады».
Кейінгі екі тәсілдерді сирек пайдалану керек.
Адамдарды үйретіп, команда ... оның ... ... ... Сол ... ... ... ақырын кеңес беріп, үйрену, көмекшілерге сеніп, толық ... ... ... жол ... ... ... ... ұйымдастыру.
Жақсы ұжымның пайдасы: пікірлер көбейеді, ... ... ... жаңа ... ... сіңеді.
Шетел компанияларында көбінесе штаттарды командалық әдіспен толтырады.
Команда – бұл бастықтың қасында біріккен ұжым ... ... ... ... ... жұмыскерлер тобында әрбір адам өзі ... ... ... алады.
Қандай тәжірибелі бастық болса да, ол көмекшілерсіз ештеңе істей алмайды.
Мен менеджмент пен басқарушылық ұғымы жайлы туралы біршама ой қорыттым.
Қорытынды.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... талап етеді. Басқару жүйесісіз қандай да болмасын ... ... ... ... емес.
Жалпы, басқару дегеніміз, қарапайым тілмен айтқанда, адам ... ... білу ... ... табылады.
Семетрлік жұмыстың мақсатына сәйкес белгіленген ... ... деп ... Осы ... ... ... барысында басқару
ұғымын өте кең ауқымда қарастырдым. Сонымен қатар мысал ретінде Жапония,
Қазақстан және ... ... ... ... Әр елдің өзіне тән
басқару жүйесі болады. Және де олар ... ... ... ... ... қызметтік, йерархиялық және ... ... ... ... ... ... ... көбіне сызықтық-штабтық басқару құрылымдары қалыптасқан екен. Сол
сияқты, ... ... ... ... ... жас ... бекітілген. Мұндай ерекшеліктер бүгінгі таңда Қазақстан ... ... ... ... әр ... ... басқару үрдісі бар.
Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйінін ... ... ... ... жолы болып меніңше бір орталықтан басқару ... ... ... ... тек қана бір ... ... Бұл ... басшыға
үлкен күш түсері анық. Сондықтан да басшылыққа тұратын тұлға біліктілігі
жоғары, ... сөзі ... ... керек.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1.А. Файоль, Г. Эмерсон, Ф. Тейлор, Г. Форд «Управление – это ... ... ... ... , М. ... Вершигора В.Н. Менеджмент. Ростов-на-Дону, 1997.
3. Майкл Мескон и др., ... ... - М., 1995 ... ... И. ... методы управления качеством” М., 1980 г.
5. Бердалиев К.Б. «Менеджмент». Алматы, 2004. 55 б.
6. Ахметов К.Ғ. «Менеджмент негіздері». ... ... Е.Н. ... ... ... ... ... В. Г. Смирнова «Менеджмент как искусство». Журнал «Проблемы теории и
практики управления», №4, 1993.
9. «Менеджмент туризма» под ... В.А. ... М., ... ... ... Учебник /Под ред. А.Г. Поршнева, ... Н.А. ... - 2-е изд, ... и доп. -М.: ... ... ... Энциклопедический справочник. Т.1.-М.:
Издатцентр, 1997.-584б.
12. Стратегическое управление: Учебник.- 2-е изд., перераб. и доп. - ... ... ... Чаплина А.Н.. Культура управления: Учеб. пособие ... ... ... ... ... 2001 ... Веснин В.Р. основы менеджмента
16. В. И. Кнорринг «Искусство управления», интернет – басылым.
17. В. И. Кнорринг «Теория, практика и ... ... ... ... ... Виханский О.С., Наумов Н.И. Менеджмент: Оқулық . 3- басылым .-М.:
Гардарика, 1998.-528б.
20. www.ko.ru
21. Веснин  В.Р.   ... ... – М: ... ЛТД, 1996
22. Коротков Э.М. Концепция менеджмента: Оқулық М.: ... ... ... ... ... «Основы предпринимательства» В.А Абчук Москва 1995 ж.
25. Стрекалов О.Б. Инновациялық ... ... ... ... ... ... аспаз
зал менеджері
әкімшілік қызметтер
атқарушы директор
Мейрамхана басшысы
Инженер механик
қосымша ас үйқызметкерлері
жүк тасушылар
сараптаушы
қоймашы
швейцар
тазалаушылар
Ыдыс жуушылар
даяршылар
Бас даяршы
метрдотель
аспаздар
Бас аспаз
Өндіріс бөлім басшысы
Басшы ... ... ...

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адвокатура мен адвокаттық қызметтің түсінігі мен маңызы95 бет
Қылмыстық іс жүргізудегі дәлелдемелер туралы81 бет
Қылмыстың түсінігі және белгілері107 бет
Ақшалай қаражаттардың кәсіпорынның жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз етуіндегі маңызын анықтау және оларды басқару стратегиясын жетілдіру67 бет
Нарықтық экономика жағдайындағы компанияның ақша қаражатының экономикалық маңызы, атқаратын қызметтері мен міндеттері және оларды басқару ерекшеліктері. «Аққайнар» АҚ - ның қаржылық жағдайын талдау22 бет
Қазақ халқының жоңғар басқыншылығына қарсы азаттық күресі және аңырақай шайқасының маңызы12 бет
Қаржылық есеп және кәсіпорынды басқаруда бухгалтерлік баланстың ролі мен маңызы45 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь