Унитарлы мемлекеттердегі бақылау функциялары: шетел тәжірибесі және жаңа конституциялық аядағы қазақстандық ерекшелігі

МАЗМҰНЫ
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 Унитарлы басқару жүйе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.1. Унитарлы басқару нысаны туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2. Партиялар туралы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6

2 Унитарлы мемлекеттердегі бақылау функциялары: шетел тәжірибесі және жаңа конституциялық аядағы қазақстандық ерекшелігі ... ... ... ... ... ... 8
2.1. Унитарлы басқару нысаны бар елдердің конституциясы ... ... ... ... ...8
2.2. Үкімет қызметін бақылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
2.3. Бюджеттің орындалуын бақылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2.4. Батыс елдеріндегі унитарлы басқару ерекшеліктері ... ... ... ... ... 16
2.5 Унитарлы басқарудың қазақстандық ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... 22

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
        
        Мазмұны
Кіріспе………………………………………………………..………………3
1 Унитарлы басқару жүйе ......………........…………………..…………......4
1.1. Унитарлы басқару нысаны туралы түсінік….......………………..........4
1.2. ... ... ... ... функциялары: шетел тәжірибесі және
жаңа конституциялық аядағы қазақстандық ерекшелігі ............………...8
2.1. Унитарлы басқару ... бар ... ... ... ... ... Бюджеттің орындалуын бақылау…........................…………….…….12
2.4. Батыс елдеріндегі унитарлы басқару ерекшеліктері ……....……….16
2.5 Унитарлы басқарудың қазақстандық ерекшелігі…………........……..22
Қорытынды………………………………………………………………...25
Пайдаланылған ... ...... деген сөз. Парламенттің басты міндетіне біздің өмір
сүру ережелерімізді ... ... ... ... осы ... қабылдайтын заңдардың өмірге етене жақын, ... ... ... жасауға қолынан іс келетін, білімді де білікті іскер адамдардың
қатысқаны ... ... ең ... ... экономистер, соның ішінде
міндетті түрде ғалымдар да болу керек. Ғалым басқарған ел ... ... ... ...... ... нысаны бар
мемлекеттердегі мемлекеттік басқарудың ерекшеліктері
Курстық жұмыстың мақсаты – ... ... ... ... ... ... талдау және ерекшеліктерін анықтау болып
табылады.
Осы мақсатқа сәйкес мен алдыма келесідей міндеттер ... ... ... ... ... және оның ... ... басқару нысаны бар елдердің мемлекеттік басқару
жүйесіне тоқталу;
3. Шетелдердегі Парламент функциясын талдап, оның маңызын ... ... ... ... ... ... қарастырып,
демократия одан әрі тереңдеуі үшін ... ... ... мен ... ... ... нысанында билік парламенттің қолына жиналған.
Кабинет пен премьер министрді парламенттің ... ... ... және түсіреді. Өкімет парламенттің алдында жауапты. ... ... ... ... жүргізу функциясы мемлекет пен үкімет
басшылары арасында ... ... тек ... ... ... билікті жүзеге асырады, әрі парламенттегі партиялық көпшілік
негізінде құрылады. Күшті үкімет - ... ... ... ... ... ... кезде ол өзінің қызметін
істей алады, ал болмаған жағдайда отставкаға шығады. Мұндай республикаларда
президент мемлекеттің басшысы, оның биліктері өте ... ... ... ... болып табылады. Онда парламенттік
жүйе XVII–XVIII ғасырлардың шегінде қалыптасады. Одан кейін оның ... ... Жаңа ... ... ... және ... едердің көпшілігіне енгізіледі. Парламенттік жүйе еуропаның
мемлекеттерінде де өте кеңінен тарады. Мәселен, бұл жүйені ... ... ... ... ... ГФР, ... Швейцария, Италия, Испания,
Португалия, Бельгия, Венгрия бар. Ал Азияда, ... ... ... ... парламенттік жүйенің принциптерінде қалыптасқан.
Парламенттік монархиялар да ... ... ... ... ... ... нысаны туралы түсінік
Мемлекеттің түрі деп оның ішкі құрылысын, ұйымдастырылуын ... ... ... ... тәсілін айтады. Мемлекеттің үш жағы
бар:
Басқару түрі.
Саяси тәртібі.
Мемлекеттік құрылысы.
Басқару түрі ... ... ... ... ... ... ... жүзінде басқарудың екі нысаны бар. Олар монархия және республика.
Монархия — елді ... ... ... тек бір ... ... оның мемлекеттік жоғары лауазымды тек ... ... ... ... және конституциялық болып екіге ... ... екі ... ... ... және ... ... монарх билігі заң шығарушылық процесінде ... ... ісін ... ... ... ... болады. Өйткені,
үкімет парламенттік жолмен құрылады әрі өзінің қызметі ... ... ... ... береді. Ал, парламент үкіметке сенімсіздік
көрсеткенде үкімет ... ... не ... ... ... ... үкімет кезектен тыс ... ... ... ... ... дуалистік монархиямен салыстырғанда
басқа да өзіндік ерекшеліктері бар. Олар жайында біздің ойымызша, ... ... ... ... ... барысында ғана нақты
пікірлер айтуға болады. Қазіргі кезде ... ... түрі ... ... ... ... Англияда (Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландияның
Біріккен корольдігі, мұндағы ... ... ... ... ... ... басшысы — король), Данияда (Дания корольдігі,
мемлекет басшысы — монарх. 1972 жылы қаңтарда ғана ... II ... ... сайланды), Испанияда (бұл елде парламенттік мұралық монархия,
мемлекет басшысы — ... ... ... корольдігі, мемлекет
басшысы — король), Канадада (мемлекет басшысы Ұлыбритания королевасы деп
нақты қөрсетілген, ол ... ... өзі ... ... пен ... бірлігі ныша-ны — император), Люксембургте (Люксембург
ұлы Герцоттығы, мемлекет басшысы — ұлы герцог) орныққан.
Республика деп – мемлекеттік биліктің барлық ... ... ... ... ... ... өкілдік мекемелер арқылы қалыптасатын
мемлекеттік басқарудың түрін айтады.
Республика президенттік және парламенттік ... ... ... ... ... ... ... бағынады. Мұнда заң
шығарушы билік те, атқарушы билік те парламентке ... Ол ... ... бекітеді, соттарды құрады, соғыс аша алады, әскерді
қамтамасыз етеді, т.с.с.
Парламент екі палатадан тұрады. Жоғарғы палата сенат арқылы, ал ... ... ... ... ... арқылы қалыптасады. Парламент
бірпартиялық және ... ... ... ... кішкентай елдерде кездеседі. Мысалы: Финляндияда
бірпартиялық парламент қызмет етеді. Дамыған елдерде ... ... ... Мысалы: АҚШ-та республикалық және демократиялық
партиялардан тұрады.
Әр елде ... әр ... ... Филиппинде – конгресс;
Польша, Финляндияда – Сейлі;
Иран, Түркияда – Мәжіліс;
Израильде – ......... жиналыс дейді [2].
Парламенттік республикада заң шығарушы органның құзіреті кең ... ... ... ... ... Голландия, Бельгия, Ұлыбритания,
Израиль т.б. мемлекеттерде осы басқару түрі ... Бұл ... ...... президенттің емес, парламенттің алдында ғана ... ... кез ... ... президентке импичмент жариялап, үкіметті
таратуға құқылы. Және елдің жоғарғы лауазымды тұлғасы президент ... ... ... ... ... өткізіледі. Ал
президенттік республикаларда елдің сыртқы және ішкі ... ... ... есебін тыңдайды. Яғни атқарушы биліктің ... ... ... ... ... ... елдері мен
посткеңестік мемлекеттердің дені осы басқару түрін ... ...... ... ... ... осы екі басқару түрінен
басқа аралас республикалар да бар. Басқарудың мұндай нысанында парламенттік
те және президенттік республиканың да ... ... ... басқару
нысанына ие Франция Республикасы. Бұл елдің Конституциясына сәйкес ... ... ... ... Францияда 1962 жылы Президентке тікелей
сайлау енгізілген. Мемлекет басшысы ... ... ... әрі ел ... ... ғана ... ... Президент өкіметті басқаруды жүзеге
асырады; Премьер-министр тек министрлер кеңесі ... ... ... ... ... пен ... билікті бөліскенмен,
кей жағдайда мемлекет басшысы заң ... ... ... ... ... ... алады. Мұндай елдерге Португалия, Армения, ... ... ... ... ... ... Ресейдегі билікті
де «аралас басқару» деп ... Ал 2007 ... ... ... ... ... ... Қазақстан да осы басқару түрін таңдады
[10].
1.2. Партиялар ... ... ... ... ... бойынша солшыл, оңшыл және
центристер, іс-қимылының сипатына қарай радикалды және ... ... мен әдіс – ... ... – демократиялық,
авторитарлық, тоталитарлық және фашистік болып бөлінеді деп ... ... ... ... әрі саясатшысы, Пристон университетінің
профессоры Стивен Коэн партиялардың мынадай ... да ... ... ... рөл атқаратын партия, парламенттік партия.
Парламенттік партия ... екі ... ... ... ...
сайлауға дайындық, екіншіден – парламент жұмысына бақылау жасау. ... ... ... ... ... ... тарихи тәжірибемізде бұрын-соңды парламенттік партия ... ... ... қоғамымыздың саяси жүйесінің демократиялануы, құқықтық
мемлекеттің құрылуы, халықтың ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар мен қозғалыстардың бұрын болмаған жаңа
толқындарын туғызды. Соның ішінде «Қазақстан ... ... ... ... ... Қазақстан халықтық Конгресс партиясы,
Қазақстан социалистік партиясының ... ... ... ... ... ... парламенттік үлгідегі партия болады
делінген.
Партиялық күрес – саяси билік үшін ... ... ... ... ... ... мақсаттарға қол жеткізу үшін
зорлық – зомбылықтың ... ... ... ... ... ... ... қалайтындығы ашық айтылған. Өркениетті елдердің
барлығына да ... ... мол ... ... ... және ... ... көз жеткізді [15].
Осыған орай парламенттік жүйе туралы айту керек. Параменттік ... ... ... ... Онда ... жүйе XVII–XVIII
ғасырлардың шегінде қалыптасады. Одан ... оның ... ... Жаңа Зеландияға, Ирландияға, Ямайкаға және Кариб бассейіндегі
едердің көпшілігіне енгізіледі. Парламенттік жүйе еуропаның ... өте ... ... ... бұл ... ... ... қатарында
Швеция, Норвегия, Дания, ГФР, Австия, ... ... ... Бельгия, Венгрия бар. Ал ... ... ... ... бірлігі парламенттік жүйенің принциптерінде қалыптасқан.
Парламенттік монархиялар да бар.
Парламент – билік деген сөз. ... ... ... біздің өмір
сүру ережелерімізді жасау, қалыптастыру жатады. Міне, осы ... ... ... ... ... ... тиімді болуы үшін
оларды жасауға қолынан іс ... ... де ... ... ... ... Бұлар ең алдымен заңгерлер, ... ... ... түрде ғалымдар да болу керек. Ғалым басқарған ел жаман болмайтыны
белгілі. Ал, бізде, неге екені ... әлі ... ... ... да ел
басқарады», - деген қате ұғым қалыптасқан.
Оның қате ... ... өзі ... ... «Құл ... бас ... ... тас болмас» дейтін мақалдың негізінде ... ащы ... ... [12].
2. Унитарлы мемлекеттердегі бақылау функциялары: шетел тәжірибесі және
жаңа конституциялық аядағы қазақстандық ерекшелігі
2.1. ... ... ... бар елдердің конституциясы
Израиль – парламенттік мемлекет. Мемлекет басшысы – президент. Үкімет –
Кнесетке ... ... ... ... ... ... Кнесет мүшелері арасынан бес жылға екі мерзімге ғана сайлана
алады. Мемлекет басшысы, ... ... ... Бас штаб ... ... ... Кнесетке сайлана алмайды. ... ... ... ... ... ... Ол бюджет
қаржысының қалай жұмсалуын бақылайды. Елдегі сайлау ... мен ... ... ... ... ... және ... фракциасының барлық
өкілдерінен құралған комиссия басшылық жасайды.
Кнесет – бір палаталы. Ол – 120 депутаттан тұрады. ... аты ... ... – Ұлы ... ... білдіреді. Алғашқы Кнесет біздің
дәуірімізге дейін V ... ... ... Кнесет отырысы иврит және
араб тілдерінде жүргізіледі.
Юрисдикция (Әділет соты) неке және ... ... ... үшке ... ... соты – ... ... соты – мұсылмандар
мен друздар, шіркеулер соты – ... ... ... ... ... жөніндегі мәселе ерекше қойылған.
Декларацияда Израилге қайтып оралушылардың мәртебесі айрықша ... жылы ... ... ... ... ... Израиль жеріне
әлемнің кез келген аймағынан еврей ұлты өкілінің қайтып оралуына ерік
берілген. ... ... сол ... ... ... ... ... «Израиль мемлекеті туралы» (1976), «Иерусалим туралы» (1980) ерекше
басымдықтармен айтылған. Жергілікті атқару билігінің барлық іс-қимылы Ішкі
істер ... ...... ... ... ... конституциясы жоқ.
Басқару жүйесі бірнеше ғасырлар бойы ... ... ... Оған ... заңдары, сот прецеденті, келісімдер мен әдептік
құқықтық салалар жатады. Олардың ең негізгілері: Лордтар ... ... ... ... акт, ... ұлы ... ... саналады.
Мемлекеттің басшысы – Королева. Корольдық ұрпаққа мұрагерлікке қалатын
билік. ... ... ... ... есеп ... Ол сот ... ... күштердің жоғарғы бас қолбасшысы болып саналады. Королева
премьер-министрді, үкіметтің басқа да мүшелерін, судья мен ... ... ... ол ... ... белгілеуге,
қауымдық палатаны таратып, заң жобаларын бекітуге құқылы [3].
Германия — ... ... ... ... Елдің іс
жүзіндегі саяси басшысы ретінде Бундесканцлер (нем.: Bundeskanzler, үкімет
басшысы, Премьер-министр) қызмет ... Ал ... ... ... ... ... мен өз ... заң қабылдап,
шешім шығару құқықтарынан ие емес. Ол ресми түрде (саяси символ ... ... ... ... ең жоғарғы заң шығарушы органдары (Германия парламенті)
“Бундестаг (Bundestag)” және Бундесрат ... ... ... ҰОС кезінде тас-талқан болған Рейхстаг ғимаратында орналасқан.
Германия – федеративтік республика. Мемлекеттің ...... ... ... мен әр ... ... ... құрылған алқа сайлайды.
Бендестаг тікелей сайлау арқылы 4 жыл мерзімге ... ... ... ... Атқарушы биліктің барлық іс-қимылына канцлер
жауап береді [18].
Италия – парламенттік республика. Заң нормалары шіркеу құқығының ... Рим ... ... ... ... Атқарушы билік
президент пен үкіметке ... ... ...... Екі ... Сенат (жоғарғы палата) және депутаттар палатасынан тұрады [5].
Канаданың мемлекеттік басқару формасы – ... ... ... нормалары (француздық азаматтық заң жүйесіне ... ... ... ... ... ... ... жылға дейін Канадада Ұлыбританияның конституциясы қолданыста болды.
Бүгінгі таңда ... ... ... ... ... мен ... ... Мемлекет басшысы формалды түрде Ұлыбритания Королевасы
болып ... ... ... ... ... Заң ... билігі қос
палаталы Сенат және қауымдастық палатасына берілген [6].
2.2. Үкімет қызметін бақылау
Парламенттік институттардың қалыптасуы ... ... ... құрамдас бөлігі болып табылады және мемлекеттік билік
институттарын реформалаудың жалпы процесіне кіреді. Мемлекеттік ... ... ... мен қайшылықтар жүйесінде өзара байланысқан бұл
институттардың тұтастай ... ... өз ... Бұл ... ... ... қана ... бақылау
өкілеттіктері де берілген Парламентке ие мемлекеттерде ғана бар ... ... ... ... оның билік өкілеттігі көлемімен ... ... ... ... ... ... нысанына қарамастан барлық шетел парламенттерінің
құзыретіне кіреді; басқару нысаны тек бұл ... ... ғана ... ... ... не заңнамада тікелей бекітілуі мүмкін не парламент
рәсімдерінің бірі ... ... ... ... ... 1874 ... Федералдық жиналысқа  (парламентке) федералдық әкімшілік пен
федералдық әділетке ... ... ... ... ... 11-
тармағы).
Әдетте атқару билігі парламенттік бақылау объектісі болып табылады, алайда
бұл бақылау мемлекет басшысына да, сот билігіне де, ... ... т.б. ... ... ... ... билікке жасалатын бақылаудың саяси сипаты
бар (заңды нысанда жүзеге ... Бұл ... ... ... мәні ... көрінетінін білдіреді. Бақылау сипаты басқа
объектілерге қатысы бойынша таза ... ... ... табылады.
Парламенттік бақылауды жүзеге асырудың негізгі әдістері мыналар:
1. Сенімділік туралы мәселе қою – Үкімет Парламент ... ... ... төменгі палата алдында) парламенттік елдерде қолданылады. Қазіргі
жағдайда өте ... ... ... – бұл ... ... ... үкіметтік саясаттың
белгілі бір аспектілеріне қатысты мәселелер бойынша оның одан әрі іс-қимылы
бойынша Үкіметке жүгіну. Көптеген ... ... ... депутатының Үкімет мүшелеріне сауал жасауға (белгілі бір уақыт
кезеңінде олардың ... ... ... да ... ... бар. ... жауап беруге және Үкіметтің саяси желісін негіздеуге міндетті. ... ... ... ... ... бақылауға мүмкіндік
береді. Депутаттық  сауалдың басқа да ... ... ... яғни ... пікірталастарға ұласады, әрі Үкіметтің
тұтастай ... ... ... интерпелляциясының мәні бойынша
парламенттің пікірін баяндап және Парламенттің оған сенім ... ... ... ... ... қабылдануымен аяқталады.
Интерпелляция кейде қандай да белгілі бір факті бойынша министрдің
жауапкершілігі ... ... ... ... Министрлерді
интерпелляциялау құқығы парламенттік бақылау және ... ... үшін ... ... тарту құқығымен байланысты болғандықтан,
ол Парламенттің екі заң шығару палаталарына бірдей ... ... ... ... тәртіп талаптары бойынша палаталардың көпшілігі
кабинетке немесе жекелеген министрге жіберілетін кез ... ... ... ... ... ... өйткені бұл министрлікке сенім
білдіріліп отырғандықтан оған ... ... ... ... ... тарапынан болатын интерпелляция көпшілік кабинетті тастап
кетуге шешім қабылдағанда ғана өз ... ие ... ... өз ... ... ... ... береді:
министрлер көбіне мүлде бос мәселелерге жауап бере отырып, өз уақыттарын
жоғалтуға мәжбүр. ... ... ... пайдалану кезінде ол
үкіметтің іс-қимылын ... ... ... ... және өз ... ... үшін  азшылық қолындағы аса сенімді және көп ... ... ... ... ... ... депутаттық сауалдан айырмашылығы бар,
депутаттық сауал көбіне кабинет саясатын қозғамай тек ... ... іс ... ... алуға бағытталады. Оның тарапынан оған сұрақ
берген ... ... ... бас ... ... кезде сауалды
интерпелляцияға айналдырудан  басқа амал қалмайды; кейде палатаның ... ... бұл үшін ... ... ... кезекті істерге
уәждемелі көшуді жөн көріп, осыны жасау қажет деп таниды.
Интерпелляция көптеген ... ... ... ... қолданылады
(Италия, Финляндия, Жапония, Бельгия т.б.). Үкімет әдетте бас тартуды
міндетті түрде ... ... ... ... ... бас ... алады.
3. Ауызша және жазбаша сұрақтар. Парламенттің орнаған тәжірибесі ... ... ... ... тек оның ... ғана жасалуы
мүмкін. Мұны әлемнің барлығына дерлік елдеріндегі парламентарийі кеңінен
қолданады. Мысалы, ... ... ... жиі ... Депутаттардың ауызша сұрақтарына берілетін министрлердің жауаптары
жұма күнінен басқа күндері күн сайын тыңдалады. ... ... ... пікірсайыстары туралы ресми есептерде жарияланады. Отырыс
сұрақтарға берілетін жауаптармен ашылады. ... екі рет ... ... премьер-министрдің өзі 15 минут бойы, ал қалған күндері ... ... ... Айып қарарының сенімсіздік білдіруден айырмашылығы ол палаталардың
ұсынысы бойынша шығарылады. ... ... ...... ең суық қаруы. Оны қабылдау үшін Ұлттық жиналысты ... ... ... ... ... ... комитеттері мен комиссияларының қызметі. Айрықша қоғамдық
мүддені ... ... ... ... оның ... парламенттік
тергеу жүргізуі мүмкін, ол үшін оны қызықтыратын ... ... ... ... ... орай ... ие ... комиссия
құрылады [11].
2.3. Бюджеттің орындалуын бақылау
Шетелдік Еуропа елдерінің конституцияларында билікті бөлу ... ... ... болып табылады, парламентке бюджеттің орындалуын және
мемлекеттік қаражаттың жұмсалуын бақылайтын ... ... рөл ... ГФР ... заңы ... Бундестагқа және Бундесратқа барлық
кірістер мен шығыстар туралы, сондай-ақ мемлекеттің мүліктің ... ... ... жылға мемлекеттің қарызы туралы есепті беру ... ... ... ... ... елдерінде бюджеттің орындалуын және мемлекеттік
қаражаттың жұмсалуын парламенттік бақылаудың тиімділігін арттыру үшін Есеп
палатасы сияқты мамандандырылған алқа ... ... ... ... Венгрия, Греция, Испания, Италия, Португалия, Румыния, Франция,
ГФР-дағы бақылау органдары осылай аталады. Польшада ... бұл ... ... ... ... – Есеп соты, Финляндияда – Ревизиялық
ведомство деп аталады.
Конституцияға байланыстан осындай ... ... ... ...... ... ... Эстониядағы
мемлекеттік бақылаушылар, Финляндиядағы мемлекеттік ревизорлар орындайды.
Еуропа мемлекеттерінің ... Есеп ... ... ... ... жүзеге асыратын органына жатқызады. Оларға
Австрия, Венгрия ... ... ... Есеп ... қаржылық
бақылаудың дербес жоғары органының мәртебесі бар ... ... ФРГ). ... елдерде есеп комитетіне сот органдарының кейбір
функциялары берілген. Бұл топқа ... ... ... Францияның
Есеп палаталары, Словенияның Есеп соты жатады.
Бюджеттің орындалуын бақылайтын бұл органдарға тән ... ... есеп ... болып табылады.
Конституциялар мен олардың негізінде қабылданған ... ... ... ... ... ... кең ... береді.
Мәселен, Бельгияның Конституциясы Есеп ... ... ... оған ... және ... ... есеп ... есептерін қарау мен реттеу жөніндегі міндеттер» жүктелген. Ол 
бюджеттің бірде бір шығыс бабының асып ... және бұл ... ... бапқа еш аударылмауын бақылайды.  Палата фискалдық түсімдерді қоса
алғанда, мемлекет алатын салықтарды   ... және ... ... жалпы бақылауды да жүзеге асырады. Ол әртүрлі мемлекеттік
әкімшілік органдарының есептерін бекітеді және осы мақсатта есептік ... кез ... ... мен ... ... беруге міндетті. Жалпы
мемлекеттік қаржылық есепті өкілдер Палатаға Есеп палаталарының есептерімен
бірге  ... ... ... ... ... «Мүшелерінің сот тәуелсіздігі бар Федералдық
есеп палатасы есептерді, сондай-ақ бюджетті жүргізудің рентабелділігі мен
дұрыстығын әрі үнемге ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің орындалуын қаржылық басқару ... ... ... ... ... ... әрбір буыны оны дербес
жасақтайтын болғандықтан парламенттік бақылаудың екі – ұлттық және ... ... ... ... құқығы шектеулі. Оның бюджеттік бастама
құқығы жоқ. 1911 жылғы парламент актісі бойынша ... ... ... ... ... Қауымдар палатасының құқығы ... Егер ол бір ... ... ... ... ... ... де бір мүшесі бюджеттік бөліністерді ұлғайту ... ... ... бойынша ұсыныстар енгізе алмайды. ... ... ... ... және ... қарыздар қорының шығындарын)
парламент мүлде бекітпейді.
Ұлыбританияның мемлекеттік қаржы ... ... ... бақылау
екі түрге бөлінеді.
Біріншісіне Қаржы министрі әзірлейтін және Ұлыбритания Парламентінің
қарауына ұсынатын, сондай-ақ бюджеттің кіріс ... және ... ... ... ... ... ... туралы» актіге
қатысты мәселелерді регламенттейтін «Қаржы туралы» актіні жыл сайынғы қарау
және бекіту барысында жүргізілетін бақылау жатады.
Егер қауымдар палатасы ... және кем ... ... ... бір ай ... ... палатасына жіберілген қаржылық ... ... ... ... бір ай ... ... ... онда
бұл заң, егер қауымдар палаталарының өзгедей шешімі болмаса Патша ханымға
ұсынылып және королева ... ... оны ... ... ... ... болады.   
Бақылаудың бұл түрі қабылданған актілердің орындалу процесіндегі бақылаудан
және олардың ... ... ... ... ... мен ... актінің талаптарына сәйкес және министрлер «Бөліністер ... ... ... ... палатасына ұсынатын шығыстар сметасын
тексеруден; қауымдар палатасының Қаржылық бақылау жөніндегі комитетінің
мемлекеттік ... ... ... ... ... туындайды.
«Қаржы туралы» акті мен ... ... ... ... қарау процесі алдын ала парламенттік  бақылауға (атқару билігі
органдарының акті ... ... ... ... ... ... ... және кейінгі бақылауға (актілердің орындалуын ... ... ... ... ... түрі – бұл ... Бас
бақылаушымен және аудитормен өзара іс-қимылы барысында ... ... ... мен ... ... бұл түрі ... қаражаттың жұмсалуына аудитті және
министрліктердің ... ... ... банкі шоттарынан Қаржы
министрлігінің ... ... ... қорға) аударылуын
(мемлекеттік қаражат шоғырландырылған қордан тек Ұлыбритания парламенті ... ... және ... тиісті рұқсаты болғанда ғана беріледі)
бақылауды жүзеге асыратын Бас бақылаушы мен аудитордың баяндамасына ... ... ... мен аудитор парламенттің қауымдар палатасының қаржылық
бақылау жөніндегі ... ... ... пайдалану туралы баяндама
мен есепті ұсынады, мұнда қаражатты жұмсауды бұзудың барлық жағдайлары, ... ... ... мен ... ... Ұсынылған
есептерді тексеру барысында Қаржылық бақылау комитеті тексерілетін ұйымдар
мен Ұлттық бақылау ведомствосының ... ... ... ... және аудитормен бірлескен жұмыс нәтижесі қауымдар палатасына
жыл сайынғы талқылауға ... ... жиі ... ... ... ... баяндаманы қауымдар палатасының кезекті сессиясында
қарауға бастама білдіреді.
Парламенттің ... ... ... рөлі ... ... бақылау емес, ал «қауымдар палаталары тарапынан болатын»
бақылау жүзеге асырылатынын ... ... ... ... ... және ... ... жүйесін
айқындайтын Ұлыбритания парламенті Англияның мемлекеттік қаржы шығыстарын
парламенттік бақылаудың ... ... ... ... ... ... мен ... бақылау жүйесі
бюджет қаражатының заңдылығы мен ашықтығын және ... бұл ... ... ... ... етеді.
АҚШ конгресінде үкіметтік аппарат қызметін бақылау. «Әмиян билігі» дәстүрлі
түрде ықпал етудің барынша пәрменді құралы болған және бола да ... ... ... қатерінің өзі Президенті немесе атқару
билігінің жекелеген буынын конгрестің ... ... ... ... және оның ... да бір ... оның ықтимал қимылын ... ... ... және ... ... үкіметтік органдар
қызметіне тергеу жүргізу құқығы да осындай сыналған құрал болып табылады.
Өкілдер палатасының заң ... ... ... 1974 жылы ... ... ... мәжбүр болғанын айтсақ та жеткілікті. ФТБ, ОББ-
ның «Иран-контрас» айла-шарғысы қызметін тергеу де ... ... ... ... ... конгресс қолында заң шығару тармағы тиімді құрал
болды. Осы арқылы конгресс сәйкес ... ... да, ... жай ... да қабылдай отырып, атқарушы билік актілерін жоя
алатын немесе ... ... ... еді. ... 1983 жылы ... соты конгрестің азды-көпті 200-дей заңнамалық актілерінің
ережелерін жойып және одан ... ... ... ... ... ... конституциялық емес деп таныды.
АҚШ конгресінде өзінің бақылау функцияларын іске асыруды қамтамасыз ететін
көмекші органдардың тармақталған ... ... есеп беру ... (БЕБ) 1921 жылы ... Оны ... 15 ... тағайындайтын бас бақылаушы басқарады.  БЕБ штатында ... ... және заң ... ... ... ... 5 мыңнан
астам адам бар. Басқарманың міндетіне ... ... ... ... ... ... бағдарламалардың жүзеге асырылуын бақылау кіреді.
Бақылау функцияларынан өзге БЕБ ... ... және ... бағдарламалардың тиімділігін бағалау жөніндегі зерттеу
жұмыстарын да ... ... ... (ТББ) 1972 жылы ... Оны құрамына ТББ
директоры, алты сенатор мен өкілдер палатасының алты мүшесі кіретін кеңес
басқарады. Басқарма штатында 200-ге таяу адам бар, ... жыл ... ... оның ... 2 ... астам сарапшылар тартылады. ТББ міндетіне
мыналар: ... заң ... және ... қаржыландырылатын
бағдарламаларды әзірлеу кезінде ... ... ... ғылым мен
техниканың әртүрлі ... ... ұзақ ... ... ... ... ... басқармасы (КББ) 1974 жылы құрылды. Басқарма штатында
шамамен 250 адам. КББ міндетіне ... ... ... бойынша жыл сайынғы баяндамаларды әзірлеу кіреді. Ол конгресс
әзірлейтін қаржылық биллдер мен ... ... ... ... ... да ... Әрбір қаржылық жыл ... ... ... ... 5 ... ... және министрліктің ағымдық
шығыстарын ұсынады. Конгрестің бюджеттік және өзге де комитеттерінің талабы
бойынша басқарма зерттеулерді және бюджеттік саясаттың ... да ... ... ... ... елдеріндегі унитарлы басқару ерекшеліктері
Үкіметті бақылау – Британия парламентінің қауымдар палатасының аса
маңызды ... бірі ... ... ... нысаны – депутаттардың министрлерге ... мен ... ... Бұл тетікте қаржылық бақылау айрықша орын
алады. Парламенттің жанында әкімшілік істер жөніндегі парламенттік уәкілдік
жұмыс істейді (омбудсмен).
Үкіметтің ... ...... ... жүйесінің өзегі.
Ұлыбританияда парламентарлық басқару (жауапты) жүйесі бар. Бұл ... ... ... ... ... ... ... болатынын (бұл жағдайда қауымдастықтар палатасы ғана парламент деп
түсініледі) және сенімсіздік білдірілген жағдайда ... ... ... ... Үкімет парламент алдында ұжымдық жауапты болады.
Министрдің ... ... ... әдетте тұтастай үкіметке сенім
білдіруден бас тартуды білдіреді. Бұл ... ... ... не ... ... саясатын не оның қандай да бір шарасын
мақұлдамауына ... ... ... ... ... да бір ... салу кезінде жеңілуі не керісінше үкімет ... ... ... ... әкелудің негізі болуы мүмкін.
Палатада одан кейін ... ... тиіс ... ... ... ... тарату және жаңа сайлау тағайындау құқығы
болады.
Министрліктер қызметінің негізгі бағыттарын бақылау тапсырылған арнайы
комитеттерден тұрақты комитеттердің ... олар ... ... ... ... ... мен олардың қызметін қауымдастықтар
палаталарының тұрақты ... ... және ... ... олар ... ... өзегін құрайды. Үш комитетке (сыртқы істер, ішкі
істер, қаржы бойынша) кіші комитеттер ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін
арнайы комитеттерге тиісті министрліктер мен ... ... ... ... ... мен саясатын» бақылау құқығы берілген.
Ведомствоға ... ... деп ... ... ... ... және өзге де ... (мұндай органдардың
саны 228) түсініледі. Комитетке тергеудің нақты мәнін таңдау еркіндігі
берілген. Ол бұған ... ... ... да бір мақұлдау күтуі тиіс емес.
Комитеттердің куәлерді шақыру және тергеу жүргізу үшін қажетті ... ... ету ... бар. Олар сарапшылар тағайындауға, егер ... ... ел ... және ... ... шығуға құқылы
[11].
Жоғарғы бақылау палатасы – 1919 жылғы 7 ақпанда, яғни Посполит Реч ІІ
кезеңінде, ... ... ... кейін 3 айға толмай құрылған, көне
мемлекеттік мекемелердің бірі болып табылады. Жоғарғы ... ... ... ... ... ... Юзеф ... еді. Бұл мекеме
өз қызметін бастағаннан-ақ мемлекеттің ... мен ... ... ... ... ... ... мен кәсіпорындардың
кірістері мен шығыстарын қадағалауға уәкілетті басты ... ... ... ... бақылау палатасының барлық мемлекеттік ұйымдар мен
мекемелерде, жергілікті өзін өзі ... ... ... тапсырыстарды орындайтын немесе үкімет ... ... ... ... ... ... жүргізу
құқығы бар.
Поляк заңнамасының қолданыстағы ережелері бойынша ... ... ... ... ол ... ... кезде Жоғарғы ... ... 6 жыл ... тағайындайды. Жоғарғы бақылау палатасы
төрағасының өкілеттік мерзімі парламенттің өкілеттік мерзімімен сәйкес ... атап кету ... бұл іс ... осы ... тек бір ... ... ... бермейді. Бұдан өзге Жоғарғы ... ... ... сияқты иммунитетпен қорғалған. Бұл Сеймнің келісімінсіз
оны ... ... оған айып ... ... білдіреді. Қазіргі
уақытта Жоғарғы бақылау палатасы төрағасының функциясын алдыңғы шақырылған
Сейм тағайындаған Мирослав Секул орындайтын.
Жоғарғы ... ... ... ... мен ... ... асырады. Департаментке бөлу бақылауға жататын салалардың
ауқымын көрсету болып табылады. Осыған байланысты ... ... ... ... бөлінеді:
•    Мемлекеттік әкімшілік департаменті;
•    Бюджет және қаржы департаменті;
•    Экономика, қазынашылық және жекешелендіру департаменті;
•    Коммуникация және көлік департаменті;
•   ... ... және ішкі ... ... ... ... саясат және денсаулық сақтау департаменті;
•    Қоршаған орта, ауыл шаруашылығы және ... ... ... елдің аумақтық бөлінуімен байланысты. Сонымен
Жоғарғы бақылау палатасының аумақтар саны бойынша 16 өкілеттігі бар.
Жоғарғы ... ... өз ... ... ... ... ... (мысалы, Сейм маршалы) тапсырысы бойынша, Польша Республикасы
Президентінің немесе премьер-министрдің ұсынымы ... ... ... жүргізеді. Жоғарғы бақылау палатасы ... ... ... іске ... ... мен қаражат саясатының ... ... ... ... ... ... мәселесі
бойынша пікірлер әзірлеу болып табылады [13].
Қауымдастықтар палатасының регламенті ... ... ... ... ... депутаттардың сауалы; трондық сөздер
бойынша пікірталастар; депутаттардың ұсыныстары; ... ... ... ... ... ... және ... тағайындаулардың дұрыстығын тексеру.
Министрлерге депутаттардың сауалдары – барынша жиі қолданылатын рәсім. Олар
бір мезетте бақылау нысаны және ... ... алу ... ... ... күн сайын депутаттар қойған сұрақтарға министрлердің
жауаптарына 40 минутке дейін уақыт бөлінеді. Министрге ... ... ... ... ... ... дейін 48 сағат бұрын ... қою ... ... ... ... Бұл ретте ол өзінің сұрағын
қауымдастықтар палатасының «күн тәртібіне» енгізеді. Егер сұрақ жұлдызшамен
белгіленсе, министр ... ... ... тиіс, ал ол болмаса – ... өз ... ... ... ... Егер министр қойылған сұраққа
жауапты бөлінген уақыт ішінде беру ... емес ... және ... ... ... дәлелдесе, онда палаталардың келісімі бойынша ол
жазбаша жауап беруі тиіс.
Ресми ... ... ... күн ... ... үш ... ... бар. Егер жауаптарға бөлінген уақыт өтіп кетсе, онда тиісті министр
оған келесі күні ... ... ... ... депутат министрдің жауабына
қанағаттанбаса, ол палатаға алдағы күндердің ... ... ... ... ... 30 ... бұрын сұрақтарға жауап беру үшін
қосымша уақыт берілетін кезде министрге сұрақ қою ниеті ... ... ... ... ... етілмеген» сұрағын (мысалы, құпия
деректерді не белгілі ақпараттарды беруді ... ... алып ... ... ... ... өз ... депутаттың сұрағына жауап беруден еш уәжсіз
бас тарта алады. Мұндай жағдайлар тым сирек болады, өйткені ... ... ... ... ... оның беделіне нұқсан келтіруі
мүмкін.
Дәстүрге сәйкес, депутаттардың сұрақтарына жауап беру ... ... ... ... ... немесе олардың парламенттік
хатшылары қатысуы тиіс. Қандай да бір министрдің бірнеше мәрте жоқ болуы
парламентарийлердің және ... ... ... ... ... ... наразылығын туғызуы мүмкін.
Депутаттардың сұрақтары мен министрлердің жауаптары (ауызша ... ... ... ... ... күн ... ресми
есептерде жарияланады.
Трондық сөздер бойынша пікірталастар. Ағылшын королевасының атынан
Канада генерал-губернаторы ... ... ... ... ... ... Онда ... алдағы жылға арналған бағдарламасы
баяндалады. Қауымдастықтар палатасының регламентіне сәйкес трондық сөздер
бойынша ... ... ... ... ... мәні ... ... үкіметтің трондық сөз ережелерін
мақұлдау туралы үкіметтің ... ... ... ... ... ... сегіз күн кезең ішінде белгіленген күндері қаралатын
трондық ... ... ... ... ... ... ... тұтастай сынға ұшырату мүмкіндігін береді. Түзетулерді
қабылдау аса қиын, ... ... ... үшін ... тәртібіне орай
үкімет бағытын қолдайтын басқарушы партия депутаттарының қолдауын ... күн ... ... 30 ... ... спикер трондық сөздер
бойынша пікірталастарды тоқтату туралы хабарлайды және үкімет ұсынысын,
әдетте қауымдастықтар ... ... ... дауысымен мақұлданатын
дауысқа салады [8].
Депутаттардың ұсыныстары ол арқылы депутат оны ... және ... ... ... ... да бір ... қауымдастықтар палатасының
талқылауына шығаратын парламенттің рәсім нысанын білдіреді. Егер жекелеген
депутаттың ... ... беру ... ... ... ол ... ... болады. Депутаттардың ұсыныстар енгізуі үкіметті бақылау
нысаны ретінде ... ... ол ... ... талқылау мүмкіндігін
береді.
Ұсыныс енгізуге ниет ... ... ... ... өз ... ... ... ала хабарлауы және оның ұсынысын қолдауын
екінші депутатты табуы тиіс. Ұсыныс жазбаша түрде спикерге беріледі, ол ... оқып ... ... ... ... мәселені палатаның өзі, ал
нақтысы үкіметтік басым ... ... ... ... ... үкіметті
сынау мақсатында ғана енгізіледі және тіптен талқыланбайды, өйткені ... ... ... ... әдетте өзінің ұсынысын қайтарып алады.
Қауымдастықтар палатасының регламенті, бұдан өзге депутаттардың аса
маңызды ... ... ... мақсатында ұсыныстар енгізу құқығын
көздейді. ... ... сол күні ... ... ... бұл құқықты
пайдалану рәсімдік талаптар мен шарттарды іске асыруды талап етеді. Бұл
үшін ... ... бұл ... ... ... ... қарауды қажет
ететінін мойындауы тиіс. Спикер шешімі түпкілікті болып табылады ... ... ... Бұдан өзге, депутат мұндай ұсынысты ... ... алуы ... ... ... ... кемінде 20 мүшесі
қолдаса, рұқсат алынған болып есептеледі. Көрсетілген шарттар сақталған
жағдайда депутаттың ... ... ... ... ... ... ... мәселені қоятын депутат ұсынысының
айрықша ... ... ... ... ... отырып, оппозиция депутаттары
оларды талқылау барысында үкіметтің, әсіресе қаржы саласындағы бағытын
қатаң ... ... Бұл ... ... ... ... білдіру» ұғымын белгілемейді және  онда палатаның үкіметке
сенімсіздік білдіруінің құқықтық салдары туралы да ... ... ... ... ... ... қауымдастықтар палатасы мақұлдаған жоқ,
алайда Л. Пирсон басшылық еткен сол кездегі кабинет ... ... ... ... ... ... білдіру ретінде
қарамау туралы ұсыныс енгізді, оны ... ... ... ... ... арнайы комитеттерінің бір түрі болып табылады және
үкіметтің жекелеген департаменттерінің қызметін ... ... ... ... ... қарау мәні болуы
мүмкін.
Заңнама бойынша өкілеттік ... ... және ... ... ... тексеру. Заңнама бойынша өкілеттік
берілген актілерді тексеру жөніндегі бірлескен ... ... және ... да ... ... ... асыра
отырып немесе рәсімдерді  бұза отырып, басылған ... ... ... жою ... ұсыным беру құқығы бар
Таяу уақыттан беру Қауымдастықтар палаталарының тұрақты ... ... ... ... ... қоспағанда)
жасалатын тағайындаулардың дұрыстығы мен негізділігін бағалау және ... ... ... ... қорытындылар беру құқығы берілді.
Парламент бекіткен қаржы ... ... ... ... қаржылық бақылаудың орны да ерекше болып табылады [11].
1990-жылдардын ... ... ... ... ... ... бәрі президенттік басқару системасын тандаған.
Балтия бойындағы үш ... ... ... және ... ... ... таңдаған [9].
20 жыл бұрын парламенттік басқаруға өткен Шығыс және ... ... ... ... ... Ресей, Түркменстан, Өзбекстан,
Әзербайжан, Тәжікстан, Қырғызстан, ... бір ... ... ... ұлына, туғандарына қолма-қол өткізіп беру жоқ. ... ... оның ... ... ... ... түсуіне не
әсер етті?
Чехия үшін биліктің парламенттік басқарудан басқа формасы мүмкін емес.
Бұл Екропаға да тәндік. Еуропада ... ... ... ... және ... ғана қабылданған. Бірақ бұл өлкелерде билік бұтақтары
балансталған және биліктің бир қолға шоғырлануына жол ... ... ... ... ... ... ... қатар
өмір сүруде. Президент салт бойынша церемонияларды өткізеді. Оның абыройын
жоғалтпау үшін беделді, өте білімді, ... ... адам ... ... ... ... соңғы 20 жылда бір рет қана өкімет сайланған
мерзімі бітпей, төрт жылға жетпей ... ... ... ... өкімет отставкаға кеткен жағдайда да техникалық өкімет
барлық саяси партиялардың қолына көшіп, өз функциясын жүзеге асырады [1].
Парламенттік демократияның мұндай саяси ... ... ... ... ... ... ... басқарудың президенттік
формасын таңдаған ... ... ... постсоветтік кезеңде
қабылданған формасы Америкадағы президенттік системаға қарағанда, генерал
Шарль де ... ... ... ... ... ... ... демократиясына
жақынырақ [17].
2.5 Унитарлы бақылаудың қазақстандық ерекшелігі
Бүгінгі күннің тұрғысынан безбендей ... сол бір ... ... ұлт ... ... ... сын ... жасалған батыл қадамдардың
ақталғандығын және өз уақытында болғандығын атап өткен ләзім.
1993 жылы алғашқы Конституцияның қабылдануы бұған ... ... ... ... ... ... аса маңызды қадам болды. Тәжірибе
көрсеткендей, бұрынғы Конституцияның бірқатар баптары мемлекеттік құрылыс
эволюциясына, әлуметтік ... ... мен ... ... ... ... ... жасап келген
болатын.
Елбасы Конституцияның барлық ережелері қазақстандықтардың болмысына,
қазақ халқының дәстүрлері мен ... ... ... онда ... қолтаңбасы болуы үшін жаңа мәтінді әзірлеу барысында Президент
жұмыс тобы мүшелерінің алдына өзге Конституцияларды ... ... ... ... талдау негізінде еліміздің қажеттіліктеріне
барынша жауап беретін Негізгі заң жобасын дайындау міндетін қойды. ... ең ... ... ... ... сан қырлы әлуметтік-мәдени,
ұлттық және басқа ерекшеліктері, әртүрлі құқықтық жүйелері бар ... ... ... Конституциялар басты міндеттер-тұрақтылықты
нығайтуға, ... әл- ... ... ... ... демократияның
дамуының басты міндеттерін шешті», – деп атап өтті [16].
1995 жылы қабылданған Конституциямыз ... ... ... ... алға ... ... демократияға аяқ басқан өтпелі кезеңде
орталықтанған билік қажет болды және ол өз кезегінде аса жауапты міндетті
табысты ... деп ... ... ... күшті Президенттік
биліктің арқасында ұлтаралық қатынаста бірлік пен татулықтың ... ... елде ... ... ... ... ... дамуына
алғышарттар жасалды, сыртқы және ішкі ... ... ... қол жеткіздік. Демократиялық процестер бұнымен тоқтамаса керек,
одан әрі жалғасуы тиіс. Бәсекеге қабілетті елу ... ... кіру ... ... ... де ... ... боларлықтай жаңғырту міндеті
қойылып отыр. Барлық сала үшін басты критерий болған бәсекеге ... ... ... де ... ... ... реформалар арқылы кәсіби
Үкімет және Парламент қалыптастырмай саяси жүйені жаңғырту мүмкін емес еді.
Қазақстан қоғамы жаңа ... ... ... ... ... қолайлы және қажетті жағдайлары пісіп-жетілді. Атқарушы
биліктің ықпалынан тыс ... сот ... ... құру міндеті тұрды.
Конституцияның негізінде биліктің тармағы ... ... ... ... ... бұл ... шын мәнінде қоғамдық өмірде
жұмыс істеуге дәрменсіз болып ... ... да ... ... ... бері халыққа арнаған Жолдауында жиі қолданылған «жеделдету» термині
кезекті саяси мәнге ие болып отыр. ... ... ... және ... осы ... ... қол ... ұлтаралық татулық үрдісін бұзып
алмауы керек. Конституциялық өзгерістер ... зор ... Атап ... ... сайлау комиссиясын, Конституциялық кеңес,
Есеп комитетінің құрамын анықтауды Президентке беру тиімді болды. ... ... ... ... билікке әсер етпейді керісінше
демократиялық ... ... ... түседі.Бізге парламенттік
республиканың қажеті жоқ. ... одан әрі ... үшін ... яғни аралас түрдегі басқару жүйесі тиімді
болғанын өмір көрсетіп берді [14].
Президенттік ... ... мен ... және оның ... Қазақстан Республикасы Конституциясына 1998 жылы 7 қазанда және
2007 жылы 21 мамырда енгізілген ... мен ... оң ... ... ... ... 2007 жылы ... Парламенті өз
өкілеттігін, оның ішінде республикалық бюджеттің орындалуын ... және ... ... ... ... жүзеге асыру
саласындағы өкілеттігін айтарлықтай күшейтті.
Елдің негізгі заңына енгізілген түзетулер Парламенттің және ... ... ... ... ... ... ... бірлескен отырысында, Үкіметтің республикалық
бюджеттің орындалуы туралы есебін бекітпей, осы ... ... ... ... Мәжіліс өз депутаттарының жалпы санының ... ... ... жалпы санының кемінде бестен бірінің бастамаса бойынша
Үкіметке сенімсіздік білдіруге құқылы ... ... ҚР ... ... ... ... ... дербес, басқа Палатаның қатысуынсыз: палата депутаттары жалпы
санының кемінде ... ... ... ... ... ... өз ... мәселелері жөніндегі есептерін ... ... ... қорытындылары бойынша Үкімет мүшесі Республика заңдарын
орындамаған жағдайда Палата ... ... ... ... ... оны
қызметтен босату туралы Республика Президентіне өтініш жасауға хақылы. Егер
Республика Президенті ... ... ... тастаса, онда депутаттар
Палата депутаттары жалпы санының көпшілік даусымен ... ... ... ... алты ай өткеннен кейін Республика Президентінің алдына Үкімет
мүшесін ... ... ... ... ... ... хақылы. Мұндай
жағдайда Республика Президенті Үкімет мүшесін қызметінен ... ... ... ... ... беру ... бюджеттің орындалуы саласында да, мемлекеттік
саясатты іске асыру саласындағы да қызметіне парламенттік бақылауды жүзеге
асыруына ресми негіз ... ... ... Мемлекеттік органдардың
басшыларына депутаттық сауалдармен жүгінудің конституциялық құқығына орай
Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... бар ... қатар, біздің көзқарасымыз бойынша осы талдамалық жазбаның
алдыңғы бөлімдерінде толық айтылған интерпелляция мен ... ... ... ... ... ... ... одан әрі дамыту үшін айтарлықтай серпін берер еді.
Шамамен 15.6 миллион халқы бар Қазақстан Республикасында ... «Нұр ... ... ... ететін парламенттік жүйе
орнатылған. Ресми сайлау нəтижесіне сай, Нұр Отан ... 2007 ... ... ... ... 88 пайыз дауыс жинап, ондағы əрбір
орынды жеңіп алды [7].
Қорытынды
Әлемде 130-дан ... ел бар. ... ... ... ... жүйесі әр
түрлі. Негізгісі конституцияға жүгінеді. Конституциясы жоқ елдер де бар.
1990-жылдардын ... ... ... ... ... дерлік бәрі президенттік басқару системасын тандаған.
Балтия бойындағы үш мемлекет: ... ... және ... ... ... ... тәртіпте елдің жоғарғы басшысы парламентке бағынады. Мұнда
заң шығарушы билік те, атқарушы билік те парламентке тәуелді. Ол ... ... ... соттарды құрады, соғыс аша алады, әскерді
қамтамасыз етеді, т.с.с.
Парламент екі палатадан тұрады. ... ... ... ... ал төменгі
палата жалпыға бірдей тікелей сайлау арқылы қалыптасады. Парламент
бірпартиялық және ... ... ... ... ... елдерде кездеседі. Мысалы: Финляндияда
бірпартиялық парламент қызмет етеді. Дамыған елдерде екіпартиялық ... ... ... заң ... органның құзіреті кең болады.
Мысалы, Италия, Түркия, Германия, ... ... ... Ұлыбритания,
Израиль т.б. мемлекеттерде осы басқару түрі енгізілген. Бұл ... ...... ... ... парламенттің алдында ғана есеп
береді. Парламент кез келген сәтте президентке ... ... ... ... Және ... жоғарғы лауазымды тұлғасы ... ... ... ... пропорционалдық жүйемен өткізіледі.
Сонымен қатар аралас республикалар да болады. Басқарудың ... ... те және ... республиканың да белгілері бар.
Қазақстан – аралас басқаруды таңдаған ел. ... ... үш ... ... ... Жолдауында жиі қолданылған «жеделдету» ... ... ... ие болып отыр. Қолға алынған саяси және әкімшілік реформалар
осы кезге дейінгі қол жеткізген ұлтаралық ... ... ... алмауы
керек. Конституциялық өзгерістер Парламентке зор жауапкершілік ... ... ... ... комиссиясын, Конституциялық кеңес, Есеп
комитетінің құрамын анықтауды Президентке беру ... ... ... ... күшті президенттік билікке әсер ... ... ... ... ... түседі. Бізге парламенттік
республиканың қажеті жоқ. Демократия одан әрі ... үшін ... яғни ... ... ... жүйесі тиімді
болғанын өмір көрсетіп ... ... ... мен ... және оның ... ... ... Конституциясына 1998 жылы 7 қазанда және
2007 жылы 21 мамырда енгізілген өзгерістер мен ... оң ... ... әдебиеттер тізімі
1. Азамұлы А. «Чехия, Литва, ендігі кезек Қырғызстанда» баяндамасы –
2010. – 1 қазан
2. Жатқанбаев, Е.Б.   ... ... ... ... практикасы. – А, 2001
3. Жұмахметұлы Е. Негізгі заңды басшылыққа алатын кейбір елдердің
конституциясы туралы // Заң газеті
4. Испания: Конституция и ... ... М. ... 1998 ... ... ... и ... акты. М. Прогресс, 1998 г.
6. Конституция зарубежных стран. М. Юрид.лит.1992 г.
7. Қазақстан Ұлыбританиямен жоғары деңгейде экономикалық та, ... ... ... ... - Н. ... // ... ... – 17 қаңтар
8. Лазарев В.В. Конституционный суд в Австрии // ... и ... -№ 9
9. ... Н.М. ... ... ... СНГ и ... 1994
10. Омарбек Б. Қазақстан – аралас басқаруды таңдаған ел // Алаш
айнасы, - 2010
11. Парламенттің бақылау ... ... ... және ... аядағы қазақстандық ерекшелік // «НұрОтан» ХДП
Парламентаризм институты
12. Реформирование системы ... ... ... – А, ... 3. Руйе К. ... ... суд и надзор за
конституционностью законов //Государство и право. 1995 г. -№ 12.
14. Садықова Р. Ұлыбританияның мемлекеттік басқару саласындағы
жетістіктері Қазақстанның мемлекеттік ... ... ... алады // ҚазАқпарат, - 2009. – 20 сәуір
15. Сәрсенбаева Ж. Қазақстан Республикасының билік ... ... // ... – Алматы, 2007
16. Үсен А. Конституция – тәртіп пен тұрақтылық кепілі // Үш қиян, -
2010. – 26 тамыз
17. ... ... ... и законодательные акты. М.
Прогресс, 1998 г.
18. ФРГ: Конституция и законодательные акты. М. Прогресс, 1991

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекетті басқарудың унитарлы нысаны26 бет
Мемлекеттік нысандар12 бет
Қазақстан - тәуелсіз, унитарлық мемлекет26 бет
"Қазақстандағы және дамыған мемлекеттердегі тұтыну себетін, күнкөріс минимумын, ең төменгі еңбекақыны талдау"4 бет
Linux операциялық жүйесінің функциялары20 бет
MS Excel - дегі формулар мен функциялары7 бет
MS Excel функциялары мен формулалары30 бет
Norton Commander сервистік қаптама бағдарламасының функциялары мен қызметі7 бет
PHP тілінде шартты операторлар (if, switch), циклдермен жұмыс (while, for, foreach) және include, require функцияларын қолдану12 бет
PR – стратегияны жоспарлаудың функциялары мен міндеттері54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь