Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері

Мазмұны
Кіріспе

1 Жұмыссыздық, оның мәні және негіздері
1.1 Жұмыссыздық және оның түрлері
1.2 Жұмыссыздықтың себептері және деңгейі
1.3 Жұмыссыздықтың экономикалық және әлеуметтік зардаптары
1.4 Филлипс қисығы. Оукен заңы

2 Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері
2.1 Қазақстан Республикасындағы жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың демографиялық көрсеткіштермен байланысы
2.2 Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік саясатының жұмысбастылық пен жұмыссыздықты реттеу әдістері
2.3 Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығының жағдайы

3 Жұмыссыздарды жұмыспен қамту шаралары
3.1 Жұмыссыздықпен күресу бағдарламасы
3.2 Жұмыссыздарды еңбекпен қамту

Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
        
        Аннотация
Бұл жұмыста жұмыссыздықтың түсінігін, нақты атауларын, жұмыссыздықтың
экономикалық және әлеуметтік зардаптары көрсетілген.
Казакстан Республикасындағы жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың әлеуметтік
және ... ... ... ... реттеу әдістері
сипатталды.
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздарды жұмыспен қамту шараларына
талдау жүргізілді.. ... ... 0 ... ... 0 ... 0
диаграммалардан, 0- кестеден, 0 ... ... ... ... ... |5 |
|1 ... оның мәні және ... |7 ... ... және оның ... |7 ... ... ... және деңгейі |8 ... ... ... және ... ... |9 ... Филлипс қисығы. Оукен заңы |10 |
|2 ... пен ... ... Республикасындағы | |
|әлеуметтік ... ... |16 ... ... ... ... пен ... | |
|демографиялық ... ... |16 ... ... Республикасындағы әлеуметтік саясатының жұмысбастылық | |
|пен жұмыссыздықты реттеу әдістері |21 ... ... ... еңбек нарығының жағдайы |23 |
| | |
|3 ... ... ... ... |25 ... ... ... ... |25 ... Жұмыссыздарды еңбекпен қамту | ... |29 ... ... ... |31 ... келген ғылым сияқты макроэкономика да теориялардың өзара байланысы
мен бақылауларға бағытталған. Сол себепті, ... ... ... бұл ... ... ... ... болып
табылады, яғни экономикалық бақылаулар теория негізінде қалыптасқан. Әрбір
теорияны дайындап ... соң, біз ... ... үшін ... бақылауларды
қарастырамыз. Кездейсоқ бақылаулар экономика деректерінің қайнар көзі
ретінде қызмет етеді. Мәселен, сіз ... ... ... ... ... жатқанын көресіз. Жұмыс іздеп жүргенде, фирмалар жұмысшы ... жоқ па, соны ... Біз ... ... ... Сол ... уақыт өте келе экономиканы сезіну қабілетіне ие
боламыз. Экономикалық статистика - бұл объективті ақпараттың ... ... ... мен ... ... іс - ... ... яғни
белгіленген бағалардың деңгейін және сұраныс жүйесін, табыс мөлшерін, және
т.с.с. дерек алу мақсатында ... ... ... ... ... әр түрлі статистикалық көрсеткіштер есептелінеді, олардың жиынтығы
экономиканы қалпын, жағдайын сипаттайды.
Зерттеу объектісі - ... бұл ... ... ... Бұл ... ... ... және
тиісті әдәстерді жасағанда көмек көрсетеді.
Зерттеу пәні - экономикалық көрсеткіштер ... ... ... және ... үшін жиі ... ... ... өнім
(ЖҰӨ) азаматтар табыстарының жиынтығын және өндіріс тауарлары мен қызметтер
үшін жұмсалған жалпы шығын көлемін сипттайды.
Зерттеу мақсаты- барлық ... ... ... мен олардың
экономика туралы қандай ақпараттар алуға болатандығын қарастырамыз.
Көрсеткіштер мазмұнын анықтағанда саяси-экономикалық концепцияларға
негізделіп зерттелген ... мен ... ... талдау жасалады.
Бұл концепциялар ЖІӨ, ... ... т.б., ... аса ... ... де ... Мысалы, ұлттық есептер
жүйесінде ... ... ... ... құн ... ... өнім ... қызмет түрлерінің
анықталуы қарастырылады.
Қазақстан үшін экономикалық өсудің тиімділігі мен сапасы маңызды мәселе.
Ұзақ мерзім бойы еліміздің экономикалық ... ... ... ... сан ... өсу қарқындылығы арқылы бағаланып отырды.
Кәсіпорындардың болуы мен дамуы іс ... ... ... ... ... ... есебінен шығындарын өтеу қабілетімен ... Бұл ... ... ... ... тәуелсіз,
қаржыландырудың тыс көзі және еңбек пен ... ... ... ... бөлу ... ... дәлелденеді. Қазақстан
республикасының жүргізіп отырған экономикалық саясатының негізгі мақсаты ... ел ... және ішкі ... жоғары дейгейіндегі экономикалық
ашықтығы негізінде экономикалық өсуге жету. Дамыған ... ... ... ... ... орта есеппен жылына 2 4,5 ... ... ... басқа да бір мақсат – жұмыспен толық ... ... ... ... деңгейінің 2-3 %-дық көрсеткіші қолайлы деп
саналады. Іс ... ... ... 3,5-8,5 %). Баға ... мен ... валютаның орнықтылығы мақсатына мынадай жағдайда
жеттік деуге болады, егер инфляция деңгейі ... 1-2 %-ды ... ... жүзінде әдетте ол 5-10 %-ға жетеді).
Зерттеу мақсатына жету үшін курстық жұмыстың құрылымы мен ... ... ... ... ... жалпы ұлттық өнім және негізгі макроэкономикалық ... ... және ... жалпы ұлттық өнімін анықтау;
• жалпы ұлттық өнімді есептеу әдістерін көрсету;
• тәуелсіз жылдарындағы Қазақстан Республикасының ЖҰӨ көрсеткіштерін
талдау;
... ... өнім мен қор және ... ... ... ғылыми оқу әдебиеттерінің, монографиялар, мерзімді
басылымдар мақалалардың талдауы, сонымен бірге экономико – ... ... ... ... ... ... 34 ... құралған, 3 сурет, 3 диаграммалардан, 1-
кестеден, 25 қолданылған әдебиеттер тізімінен, 1 ... ... ... оның мәні және ... ... Жұмыссыздық және оның түрлері
Уақытша жұмыссыздық
Кейбір адамдар өз ... ... ... түрлерін таңдау
мүмкіншіліктері бар кезде “жұмысаралық” ... ... ... ... ... олар ... жұмыс орнын іздеп жүреді. ... ... ... ... ... жұмыссыз болады. Сонымен
қатар жастар арасында алғаш рет жұмыс ... ... ... ... ... ... адамдар жаңа жұмыс орнына ... ... ... ... ... ... ... орнын басқа жұмыссыздар басады.
Сондықтан, әр түрлі себептермен ... ... ... ... ... де, осы ... типі қала ... Жұмыс іздеп жүрген немесе
жұмыс орнын алуын күтіп отырған адамдарға экономистер “уақытша ... ... ... деген анықтама бұл құбылыс мәнін нақты көрсетеді: еңбек
нарығында жұмыс орны мен ... күші ... ... ... Уақытша
жұмыссыздар еңбек нарығына ұсынатын “білімдері” бар деп есептеледі.
Уақытша жұмыссыздық міндетті және ... деп ... ... ... ... өз еркімен түседі, олар – өздерінің төмен
жалағылы жұмыстарын жоғары ... ... ... ... және ... жалпы ұлттық өнім
Ұлттық өндірістің макроэкономикалық көрсеткіштері нарықтық ... ... Олар ... ... өлшенген жағдайда, олардың
мөлшері атаулы шама түрінде болады. Егерде ... ... ... ... ... онда олар ... шаманы көрсетеді. Атаулы жалпы
ұлттық өнім өндірістің көлемінің өзгеруіне де, ... ... ... болады. Нақты жалпы ұлттық өнім тек қана ... ... ... [3].
Атаулы жалпы ұлттық өнім - тауарлар мен қызметтер өндірісінің ағымдағы
бағалар көлемі.
Нақты жалпы ... өнім - ... мен ... ... тұрақты
бағалармен көрсетілген көлемі.
Сурет 1. ЖҰӨ бөлінуі
Нақты ЖҰӨ-нің өсу факторлары болады. Олар:
- пайдаланылатын ресурстардың - еңбектің және ... ... ... ... өсу - ... жаңа технологияларды енгізу,
ғылым және техниканы қолдану жолымен көбеюі, бұл сапалық фактор
болып табылады.
Нақты ... ... өнім ... ... ... ... байланысты болады. ... ... ... ... мәселен, жылдың суық кезінде үй құрылысын
жүргізу көптеген ... ... ... ... жыл ... ... қалауы өзгереді. Мәселен, демалуға ыңғайлы кезеңде
демалысқа шығу өте көп ... және жаңа жыл ... алу да сол ... 2. ... ... өсу факторлары
Нақты жалпы ұлттық өнім көлемінің ауытқулары мен ... да ... ... ... ... ... ... қажет.
1.3 Жалпы ұлттық өнімді есептеу әдістері
Көптеген өндіріс тауарлары бірнеше кезеңдерден өтеді: бір ... ... ... ... ... ... басқа фирмаға дайын өнім
өндіру үшін сатылады. Жалпы ұлттық өнімге тек соңғы ... ... ... тауарлар және қызмет түрлері жалпы ұлттық өнімде ... ... ал ... ... мен көрстілген қызмет түрлері
нарықта сипатталмайды, сол себепті ... ... жоқ, ... ... ... құны жалпы ұлттық өнімге енгізілуі керек, сол үшін ... ... ... Осындай бағалар шартты түрде есептелінген құн деген
атауға ие болады. Осы шартты түрде ... ... ... тұрғылықты
ортада қызмет бағасы ретінде қолданылады. Пәтерді уақытша жалға беруші ... ... ... төлеп, үй иесінің табысын қамтамасыз етеді, үй иесінің
табысы, тұруға берген үйдің ... бәрі ... ... ... есептегенде
осы жалдау төлеміне есепке енгізіледі. Сонымен қатар, көптеген азаматтар өз
үйлерінде тұрады. Бұлар үй иесіне жалдау ... ... бәрі ... сол ... ... ... ... яғни пәтерді уақытша
тұруға алатындар секілді. Сол себепті, жеке үй ... ... ... үшін жалпы ұлттық өнімнің құрылымына өздері ... ... ... ... ... олар ... ... өзіне төлемейді. Сауда
министрлігі жалдау ақысы мөлшерін бағалайды, егерде олар өз үйлерін ... ... және ... ... ... жағдайда, сонымен бірге осы
арнайы есептелінген құн өлшемін жалпы ұлттық өнімге ... Осы ... үй ... ... және табыстары деп есептелінеді. ... ... де ... жолмен бағаланады. Мысалға, тұрғындарға
әкімшілік, полиция және өрт сөндірушілер қызмет көрсетеді. Осы ... ... ... ... себебі олар сатылмайда және нарық бағасын
иемденбейді. Жалпы ұлттық өнім ... осы ... ... ... ... ... жалақысы болып табылады. Көптеген
жағдайларда осы тәріздес есеп өте ... ... ол ... ... яғни ... ... ... арнайы есептелінген құн - жалға
берілген жеке үйлер, машиналар және ұзақ ... ... ... ... жеке ... ... іс жүзінде жасалынбайды. Осымен
қатар кейбір ... үйде ... үйде ... олар ... ... үйде дайындалған тамақтың, ресторанда дайындалған
тамақтан айырмашылығы жоқ болса да тамақты ... ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ жалпы ұлттық өнімге заңсыз
дайындалған және ... ... ... ... ... яғни арнайы есептелген құн есебінің тәсілі жүзеге асырылмаса,
көптеген тауарлардың бағасы мен ... ... ... ... ... өнімге енгізілмесе, онда жалпы ұлттық өнім - ... ... ... нәтижесі бола алмайды. Дегенмен, осы
қателіктер жалпы ... ... онша әсер ... [4].
Сурет 3. Ұлттық шоттардың жалпы сызбасы
ЖҰӨ жалпы шығын көлемін, сонымен бірге экономикадағы ... ... ... ... ... есеп ... үлкен бір бөлігінің көрсеткіші - бұл
керек ағындарға байланысты ... Бұл ... ... ... ... ... деп екі топқа бөлуге болады.
Экономистердің көзқарасы бойынша, тек қана өндіріс ... ... ... ... ... көлемі ғана емес, сонымен бірге
өндірілген өнімнің сәйкес түрде ... және ... ... ... ... ... 4 ... бөлінеді:
1) Тұтыну (С)
2) Инвестициялар (І)
3) Мемлекеттік сатып алу (G)
4) Таза экспорт (NX)
Сонымен ЖҰӨ-ді «Ү» символымен өрнектеп, мына өрнекті ... = C + I + G + ... - бұл ... ... ... ... және ... көлемдерінің жиынтығы, ЖҰӨ құрамындағы әрбір шығын құрауышы осы
топтардың біреуіне ... Бұл ... ... болуы - осыған кіретін
айналымдардың ... ... ... ... Бұл ... есепшот
тепе-теңдігі» деген атау алады.
Тұтыну - бұл үй шаруашылығында қолданылатын тауарлар мен көрсетілген
қызмет түрлерінің жиынтығы, олар ... ... ... ... ... ... тауарлар;
2) ұзақ мерзімді қолданылатын тауарлар;
3) көрсетілген қызмет.
Қысқа мерзімді қолданылатын тауарларға қысқа уақытқа ғана ... ... киім және ... ... т.б. ... мерзімді тауарларға ұзақ уақыт қызмет жасайтын, мәселен, машиналар,
кіржуатын ... т.б. ... ... ... ... тұтынушыларға жасалған қызмет, мысалы,
шаштараз және медициналық қызмет және т.б. жатады.
Инвестиция мынадай топтарға ... ... ... салу ... негізгі өндірістік фактор
инвестициясы жатады);
2) Тұрғын үй-құрылыс инвестициясы;
3) Қор ... ... ... ... ... жаңа ... мен ... жұмсаған шығындары жатады.
Тұрғын ұй-құрылыс инвестициясы - бұл ... жаңа ... мен ... үйлерді салудағы шығындар.
Инвестиция қоры - бұл фирманың қордағы тауарларының бағасының өсімі
(егер ... ... ... қоры ... ... ... ие ... шығындар - өкімет тарапынан сатып алынатын тауарлар мен
қызмет ... ... ... Бұл ... ... ... тас жолдар
құрылысы және мемлекеттік қызметкерлердің еңбекақысы жатады.
Таза экспорт тауарлар мен көрсетілген қызметтердің ... және ... ... айырмашылығына тең. Тепе-теңдік жағдайында, сыртқы сауда
шеңберінде қарастырғанда экспорт пен импорт көлемі тең болады, ... ... ... тең. ... ... ЖҰӨ ішкі шығындар жиынтығына тең болады:
С + І + G
(2)
Бірақ, егерде экспорт ... көп ... онда біз ... ... ретінде қатысамыз, сонда ЖҰӨ ішкі ... ... Сол ... ... ... ... қарағанда көп болса, онда
біз әлемдік нарыққа «нетто-импортершы» ретінде қатысамыз, сонда ... ... мән ... ... және шығын көлемі өндіріс көлемінен жоғары
болады [5].
Ұлттық есеп ... ... ... ... ... ... ... ЖҰӨ-ден кейбір құрауыштар арқылы ерекшеленетін басқа да ... ... ... ... табыс көрсеткіштерінің
айырмашылығы шамалы, себебі олардың ... ... ... ... білу ... Әр ... табыс көрсеткіштерінің
байланысын нақты білу үшін кезекпен ЖҰӨ-нен әр түрлі құрауыштарды ... ... ... Таза ... ... (ТҰӨ) алу ... ... жабдық және тұрғын үйлердің жылына төмендейтін құны өлшемін,
яғни капиталдың негізгі тозу құнын есептейміз:
ТҰӨ = ЖҰӨ - капиталдың ... тозу құны ... ... есеп ... капиталдың негізгі тозу құны амортизациялық
шығындар деп аталады.
Дегенмен, капиталдың негізгі тозу құны - бұл ... ... ... ... осы ... ... ... қызметтің таза нәтижесін
сипаттайды. Осы себептен, көптеген экономистардың ... таза ... (ТҰӨ) ... ... қарағанда экономика жағдайын жақсы сипаттайды.
Ұлттық есеп жүйесіндегі келесі көрсеткіш ... ... ... ... ... сату ... ... салықтар таза ұлттық өнімнің 10%-
ына дейін құрайды және ... ... ... ... мен ... ... ... айырмашылықты фирма алмағандықтан, ол табыстың ... ... ... Таза ... ... жанама салықтарды алып
тастасақ, ұлттық табыс атты көрсеткішті аламыз.
ҰТ = ТҰӨ - ... ... = бір ... барлық табыстардың сомасы = жалақы +
пайда+капиталға пайыз+ жер рентасы
(4)
Ұлттық ... ... ... ... ... жиынтығын көрсетеді.
Ұлттық есеп жүйесінде ұлттық табыс, табыс алу тәсіліне байланысты ... ... Осы бес ... ... ... бірге әрқайсысының
ұлттық табыстағы үлесі төменде пайыз түрінде көрсетілген:
1) ... (73%). ... ... ... мен ... Жеке ... табыстар (70%). Мысалы, кішігірім дүкендер, фермалар және
т.б.
3) Ренталық табыс (2%). Жылжымайтын мүлік иелерінің алатын ... ... ... ... ... деп есептелінген жалдау ақысыжатады.
4) Корпорация пайдасы (11%). ... мен ... ... ... ... ... пайдасы.
5) Таза пайыз (7%). Белгілі бір елдің кәсіпорын төлемдерінің ... мен олар ... ... пайыздық сома елдердің экономикалық
агенттерінен түскен ... ... ... тең. Осындай түзетулердің
көмегімен ұлттық табыстан жеке табысқа ... ... яғни үй ... ... емес кәсіпорындар алатын табыс. Осылардың ішінде 3 ең
керекті түзетулер ... ... ... ... немес мемлекет салығын
төлемеуге бағыттайтын корпорация пайдасын ұлттық ... алып ... бұл үшін ... ... ... ... пайдасын алып тастайды
және дивидендтер сомасын қосады.
Екіншіден,ұлттық табыс көлеміне ... ... таза ... ... ол жеке ... ... трансфертті төлемдердің әлеуметтік
сақтандыру үшін мемлекетке аударған салымнан алып ... ... ... ... ... ... орнына ... ... ... енгізу керек, бұл түзету пайыз түрінде
алынған жеке табыстың қосылғанынан және таза ... ... ... тастау
жолымен жүзеге асады. Жеке табыс мынаған тең:
табыстар+трансферттік төлемдер
- корпорация пайдасы
- әлеуметтік ... ... ... таза ... ... ... ... берілетін трансфертті төлемдер
+ жеке табыс (пайыз түрінде алынған) [22].
Жеке табыс сомасынан мемлекетке төленетін ... ... емес ... ... ... бар ... ... шығады (мәселен, қоғамдық көлік үшін
төлем). Қолда бар табыс = жеке табыстар - жеке салықтық және ... ... ... - бұл үй ... иелігінде және мемлекеттік салық
міндеттерін орындағаннан кейінгі корпоративті емес ... ... ... баға ... ... ... ... бағасының индексі
(ТБИ) қолданылады. Тұтыну бағасының индексі ... ... ... Ең ... ... мен ... қызмет түрлерінің бағасы
туралы жинақ жүргізіледі. ... ... өнім бір ... ... көптеген
өндірілген тауарлар мен көрсетілген қызметтердің бағасын көрсетеді, сол
сияқты тұтыну бағасының индексі де ... ... мен ... көрсетеді. Бұл - жалпы баға деңгейінің көрстекіші ... - ... ... ... ол баға қозғалысының жалғыз көрстекіші
болып табылмайды. Басқа көрсеткіш - бұл ... ... ... ... ... ... көтерме бағасын көрсететін индексі болып
табылады. Осы жалпы баға индексімен қатар статистика агенттілігі жеке ... ... ... ... азық-түлік, энергия, тұратын жер.
Жалпы ұлттық өнім дефляторы - ағымдағы бағалардың базистік кезеңдегі
баға деңгейіне қатынасын, яғни ... ... ... ... ... ... ... өнім дефляторы мен тұтыну бағасының ... ... ... ... экономикада әр түрлі ақпарат береді. Осы екі көрсеткіш
арасында үш негізгі айырмашылық бар:
1. ... ... өнім ... барлық өндірілген тауарлар мен
көрсетілген қызмет түрлерінің ... ... ал ... ... тек ... ... тауарлар мен
қызметтердің бағасын есептейді, сонымен, фирмалар мен мемлекет
тұтынатын тауарлар мен қызметтер бағасының жалпы ... ... ... ... ... өнім ... тек ... отырған мемлекеттің
азаматтары өндірген тауарларды есепке алады. Басқа елдерден
импортталатын тауарлар жалпы ұлттық ... ... ... ... өнім ... да ... Сол ... жиналып, АҚШ-та сатылатын тайота құнының өсуі, тек
тұтыну бағасының ... ... оны ... тұтынады, бірақ жалпы ұлттық өнім ... ... әр ... ... Тұтыну бағасының индексін
есептегенде, әр түрлі тауар бағалары тұрақты салмақты ... ... ... өнім ... есептегенде ауыспалы салмақ
қолданылады. Басқа сөзбен айтсақ, ... ... ... ... жиынында есептелінеді, ал ЖҰӨ дефляторы
тауар жиынының өзгеруіне байланысты болады, яғни жалпы ұлттық
өнім ... ... ... ... ... ... ЖҰӨ дефляторы да тұтыну бағысының индексі де анықталған ... ... ... ... жылдағы сол тауарлардың бағасымен
салыстырылғаны көрсетіледі. Уақытқа байланысты жиындар құрамы өзгере ... жоқ па ... ... жауап бере отырып, екі көрсеткіштің айырмашылығын
білуге болады. Тұтыну бағасының индексінде өзгермейтін ... ... ... ... ал ЖҰӨ ... ... тұтыну қоржыны (тауар
түрінде оған кіретін нақты салмақтар) қолданылады.
ЖҰӨ дефляторы мен тұтыну бағасының ... ... ... емес, яғни тұтыну бағасы индексінің қозғалысы ЖҰӨ дефляторы қозғалысына
өте жақын.
Қарағанды облысында шағын кәсіпкерлікті қолдау мен дамыту бағдарламасын
іске асыру ... ... анық ... көрсетті. 2006 жылы 2005
жылдың шілдесімен салыстырғанда шағын кәсіпкерлік субъектілерінің саны 6322
бірлікке өсті (51062 бірліктен 57384 ... ... ... ... ... ... ... 20,9 млрд. теңгеге, бюджетке төлем –
1,5 млрд. теңгеге өсті.
Жалпы Бағдарламаны іске асыру жоспары орындалған, оны іске ... ... ... ... ... ... үшін сайт
құрылды, кәсіпкерлерге маркетинг, менеджмент және ... ... оқу ... және ... беру ... ... ... шағын кәсіпкерлікті қолдау үшін облыстық бюджеттен 2004 жылы ... млн. ... 2005 жылы – 5,0 млн. ... 2006 жылы -11,8 млн. ... жылы – 8,4 млн. ... ... ... қолдау» бюджеттік бағдарламасын іске ... жылы ... ... ... ... кәсіпкерлікті қолдау мен
дамытудың жаңа Бағдарламасын әзірлеу бойынша ұсыныстар мен ... ... ету ... ... ... қаражатынан шағын
кәсіпкерлікті дамыту бойынша маркетингтік зерттеулер жүргізуге 5,0 ... ... ... 503 бизнес субъектісіне келесі қызмет түрлері
бойынша: құрылысқа – 13 ... ауыл ... ... – 4 ... – 13 пайыз, тауар өндірісі мен халық ... – 7,5 ... ... ... ... – 58 ... оқыту, консалтингтік және
басқа қызмет көрсетулерге – 4,5 пайыз сауалнама жүргізілді [24].
ОҚО облысының имиджін отандық және әлемдік нарықта ... ... ... ... ... ... ... негізінде РR-
стратегия бағыты анықталды, ол Қарағанды аумағына кәсіпкерлікті дамыту үшін
артықшылық береді.
ОҚО облысында өткізілген, ... ... ... қатысты және
жалпы экономикалық реформаларға қатысты анықтау бөлігінде ... ... ... жүргізілді (3 мың адамға). Өткізілген ... ... ... кәсіпкерліктің негізгі мәселелерінің картасын құруға ықпал
етті [10].
Ендігі кезекте қор ... ... ... ... ... ... жұмысшылар алып, өндірісін үлкейтсе,
оларға жалақы төлесе, ал содан кейін жасалған тауарлары өтпей қалса, ... ... өнім ... қалай әсер етуі мүмкін? Жауап өтпей қалған
тауарға байланысты. Егер өнім ... емес деп ... онда ... ... жалақы өлшемі ретінде төленеді, - сонда фирма жалақы ретінде үлкен
сома төлесе, ал пайда ретінде ... ... ... ... жоқ. Бұл операция
шығын көлеміне және табыс деңгейіне әсер ... ... ... ұлттық
өнім өзгеріссіз қалады (тек қана жалақыға тиесілі бөлігі ғана аз). Басқаша
айтқанда, егер өнімді кейінірек сату ... ... ... ... онда ... ... ... бұл операця басқаша қарастырылады. Бұл
жағдайда пайда қысқартылмайды, себебі өнім ... ... ... ... ... ... өнім көлемі көбейеді. Яғни, жалақының жоғары болуынан
пайда жоғарылайды, сонымен қатар қордың жиналуынаншығын ... ... ... ... фирма тауар қорын көбейткен ... ... ... және ... ... ... құрамына енеді. Сол себепті, өндіріс
нәтижесінде қор ... ... ... ... ұлттық өнім көбейеді. Нақты өмірде
мемлекеттердің жалпы ұлттық өнімді есептеу өте ... ... ... ... ... пен ... ... қоса отырып, тікелей
түсінуге болмайды. Жалпы ұлттық өнім туралы дұрыс тұсінік алу үшін, ... ... ... ... білу ... ... Қазіргі таңда Қазақстан Республикасындағы негізгі макроэкономика-
лық көрсеткіштердің динамикасы
2.1 Тәуелсіз жылдарындағы Қазақстан Республикасының ЖҰӨ
көрсеткіштерін талдау
Елбасы Нурсылтан Назарбаев биылғы Қазақстан ... ... ... ... ... қабілеттігіне оны әлемдік экономикаға
интеграциялаган жағдайда ғана қол ... ... атап ... ... ... ... жақындап келе жатқанын айқындады.
Өткен жылдарғы реформалардың басты қортындыларын бағалай отырып, сөз ... ... ... ... өзгергенін мойындау керек.
Тәуелсіздік жолдарында өтпелі кезеңнің бұрынғы ... ... ... ... ... ауыстыруға бағытталған реформалардың үш маңызды кезеңі
болғаны байқалады.
Бірінші кезең-романтикалық, либералдық. Еркіндік пен ... ... ... ... күш қана емес ... қайта құруларды
ілгерілетуші күш те болатындай көрінген бұл ... ... ... ... ... Реформалардың басты қозғаушысы-нарықтық қайта құрулардың
еркін қатысушысы пайда болды. Сонымен ... ... ... ... ... ... жарияланған жаппай ырықтандыру бақылаудан ... ... ... ... ... болуы мен өсуі сияқты
келеңсіз жағдайларға әкеліп соқтырды.
Екінші кезең-инфляцияның ауздықтауға, қатаң қаржы, ақша-кредит саясатын
жүргізүге, нарықтық ... ... ... мен ... ... ... ... Қатаң бағыт елді гиперинфляциядан ... ... ... ... ... ол ... бостандық пен демократияның қажеттігі жөнінде
жариялаумен ғана емес, өркениетті рынок нормаларымен ... ... ... ... ... қана ... болатынын дәлелдеді. Алайда,
кәсіпкерлік дәстүрлері, меншік нышандары ... ... ... ... ... ... ... бағыт біздің халқымыз бен
экономикамыз үшін тұтастай алғанда ауыр жүк болды. Және де ... ... ... а тым ... ... келу шыныменде жөн
болмай шықты. Прагматикалық жол қоғамға ... ... ... постмонетарлық бағытқа көшуге, сонымен бірге отандық өндірісті нақты
көтерумен айналысуға, жұмыспен қамтуды ұлғайтуға, ішкі ... бет ... ... ... ... саясат ұстанған, елдің экономикалық
тынысын нақты сезінетін және экономикалық бағытты түзеу қажеттігін ... ... ... жаңа ... ... бірқатар маңызды
міндеттерді-экономикалық өсу бағытын, ... жаңа ... алға ... ... ... және ең маңызды кезеңінің
экономикалық жүйені, өндірістік қатынастарды түбегейлі өзгерту ... ... ... ... ... нарықтық экономикаға
айналды.
Қазақстан экономикасы әлеуметі ... ... ... ете ... ол ... байланысқа жүйе болмады. Бұл жәйт ... ... ... ... ... ... бойынша рыноқ қажет еткен өндіріс дамып,
морльдық жағынан ескірген ... ... ... қалған, тиімсіз
өндірістер ығыстырылып шығарылуы керек. Алайда, бұл ... шешу ... ... аса қиын ... ... экономикасы
мемлекеттік бюджет пен ірі кәсіпорындарды қаржылық қолдау үшін айтарлықтай
ауқымды ресурстарды қажет етті. Бүгінде Қазақстан ... ... ... ... ... ... және ... рынокта маңызда орын алды.
27 тауар позициясы бойынша алдыңғы ... 10 ... ... ... ... 10 ... арналған сратегиялық міндеттерінде
республиканың экономикадағы дәстүрлі басымдықтарын ... ... ... Бұл ... ... ... ... мен минералдық
шикізат қоры жөнінде болып отыр. Қазақстан олардың кейбірінің абсолюттік
қоры бойынша да, ... ... да, ... ішінде халықтың жан басына
шаққанда жүниежүзінде бірінші ... ... ... және ... ... кешеніндегі өзінің күшті
позицияларын сақтай алады және солай етуі тиіс. Бұл үшін руданы ... ... ... жөніндегі қазіргі заманғы технологиялардың дамуын ... ... ... ... ... ісін ... келтіру қажет.
2000-2005 жылдары кен металлургия кешеніне инвесторлардың жылына 2 ... және одан да ... ... ... ... ... Тағы бір
айта кетерлік жәйт, шетелдік ... ... ... ... ... деп ... ... үмітіміз ішінара ақаталды.
Шетелдік инвестициялардың есебінен өндіруші салаларда өсімге қол жетті, бұл
да экономиканың жалпы көтерілуіндегі ... ... ... ... де ... дамуында біржақтылыққа жол бермеуі керек [14].
Қазақстанның өзара қатынастардың жаңа класына кіру шарттары айтарлықтай
қатаң. Егер республиканың шикізат рыногына ... жол ашық ... ... ... ... ... баж салықтарынан, инфрақұрылымдары дамыған
қуатты трансұлттық компаниялардан тұратын кедергілер бар. Осыған байланысты
Қазақстан ... жаңа ... ... ... ... және аса ... қарауы керек болады.
Қазақстанда жоғары сапалы болат пен арнаулы қорытпалардың ... ... ... ... басым бағыттарының бірі бола алады.
Талдаулар көрсетіп отырғанындай, жаңа ... ... ... ... болаттың беріктігі жоғары тат баспайтын, подшипниктік
түрлеріне қажеттілі өсіп ... ... ... жаңа ... ... ... ... қарағанда, таяудағы жылдары
болат өнімдерін тұтыну арта түседі. Дұрыс есеп құрған ... ... ... ... қазіргіден 10-15 пункт жоғарылай алады.
Өз өнеркәсібінің көтеріліп жатқанына қарамастан Қазақстан темір, ... ... ... ... сыртқа, нң алдымен Рессей зауыттарына
жөнелтуді ... ... ... ... бірі болат
бұйымдар шығаруды, соның ішінде мырышпен қапталған болат ... ... ... ... ... ... және арнаулы қорытпалар, жоғары
сапалы болат пен олардан жасалған бұйымдар шығару республикаға 13-14 ... ... ... ... ... ... ... 215-ке жуық мемлекет бар екенін ескерсек, оның алдаңғы
шептегі елеуінің санына қосылу біздер үшін бұл ... ... Оған жету ... ... ... ... жоғары біліктілікті, жан-жақты дайындықты,
қажымас еңбекті, үлкен ізденістерді талап етеді. Алдағы ... ... ... деп ... ... Сондықтан ад біздер осы арманға даму
қарқынын жеделдетіп, уақыт ... ғана ... ... ... ... өнімі 60% жуық өсті. өсу қарқыны жағынан біздер ТМД ... ... ал ... ... ... бір ... Шама ... енді
2-3 жыл ішінде ұлттық ішкі өнім 2 есеге көбейеді, қуаты жағынан 1 ... ... ... ... сөз. Бір ... күрделі экономикалық реформалар
жүргізген Оңтүстік Шығыс Азия елдеріне олардың ішкі жалпы өнімінің 2 ... үшін орта ... 12-13 жыл ... ... біз осындай нәтижеге 8-9 жыл
ішінде қол жеткіземіз деген үміттеміз. Яғни алған қарқын ... ... алға ... елдермен ара қашықтықты ... ... ... бар. Бұл ... ... ... ... дұрыстығын растайды.
Сонымен қатар осындай дамуға бізге Алла сыйлаған жер байлығының да ... тиіп ... ... ... ... басына шаққанда ІЖӨ бізде 2004 жылы 2700 долларға жетті, яғни 6 жыл
ішінде 4 есеге жуық ... 2005 жылы осы ... 3207 ... ал 2007 ... ... ... деп жобаланып отыр. Осы маңызды көрсеткіш бойынша біз
Түркияның, көптеген Азия елдерін, Ресейден басқа барлық ТМД ... ... ... ... ... ... жақындадық.
Дегенмен, жоғарыда аталған ұлттық байлықтың адам басына шаққан мөлшері
жөнінен біз көптеген ... ... әлі тым ... ... ... әлем ... алдында келе жатқан Сингапурда 30 мың доллар шамасында
болса алдыңғы қатарлы 50 ... ... ... ... ... 14 ... артық. Яғни біздің адам басына табысымыз осы елдерден 5-10 есе
төмен, еңбек өнімділігі де осыған ... ... ... үшін ... ... ... сипаттағы
экономикалық түрлену және реформалар кезеңі деп белгіленді. ... ... ... ... ... ... ... алға басу
болған жоқ. Қазақстанда 1994-1998 жылдары жалпы ішкі өнімнің өсуі теріс ... %) ... ... 1996 және 1997 жылдар бұдан өзгеше болды, онда ... 0,5% және ... ... (өткен жылдың тиісті кезеңіне шаққанда).
1998 жылы ЖҰӨ көлемі 1994 ... ... ... ... ... ... 2010 жылы 1990 ... деңгейіне жету үшін
жалпы ұлттық өнімнің өсуін жыл сайын 3,5-4%-ға қамтамсыз ету қажет болды.
Мұндай ... ... тек қана ішкі ... ғана ... ... ... ... ең алдымен Ресесйдегі қаржы дағдарысы, ... ... және т.б. ... байланысты туындағын.
1999 жылдан мұнайға және шикізаттың басқа да ... ... ... ... ... ... ... 1999 жылы жалпы
ұлттық өнім 2,7%-ға (1998 жылмен салыстырғанда), 2000 жылы - 4,9%; ... - 4,2; 2004 жылы - 3,6% ... ... ... ... жету үшін республиканың орта
мерзімдегі әлеуметтік-экономикалық Стратегиясында келесі іс шаралар
белгіленген:
- ... ... ... ұлттық өнімнің даму қарқынын және теңгені
құнсызданудан сақтау;
- ... ... ... сауда және төлем балансында оң сальдоға жету және т.б.
Қазақстандағы өндірілген жалпы ұлттық өнімнің ... ... ... ... ... 4 367,9 млрд. құрап отыр. 2005 жылдың белгілі
периоды бойынша жалпы ұлттық ... ... ... ... ... ... өнім көлемінің өсу деңгейі 9,3% болып өсуі экономиканың
кейбір салаларындағы ... өнім ... ... түсіндіріледі. Яғни, бұл
өсім өнеркәсіпте - 5%-ға, ауылшаруашылығында - 4,1%-ға, ... - ... ... ... - 6,5%-ға, байланыс кешенінде - 26%-ға, саудада ... ... ... ... ... ... ... экономикада
116,3%-ды құрап, тиісті уақытта тауар өндіруде - 116,7%-ды ... ... - ... құрады [16].
Ағымдағы жылдың жалпы ұлттық өнім көлеміндегі тауар өндірісі мен ... ... 41,2% және ... ... ... ... өнім
көрсеткішіндегі өндірістің негізгі бөлігін өнеркәсіп құрайды - 32,8%.
Төмендегі суреттерде ЖҰӨ -ді қолданудың ... ... ... 2004-
2011 жылдар арасындағы көрсеткіші талданды. Нұсқалынған көрсеткіштерде 2004
жылдан 2011 жылға дейінгі ЖҰӨ ... ... ... қалай
құрылғандығы айқындалды [18].
Сурет 1. ЖҰӨ -ді қолданудың соңғы қолданыс әдісінің 2004-2011 жылдар
арасындағы көрсеткіші
Екінші суретте көрсетілгендей ЖҰӨ-ді ... ... 2005 ... ... арасындағы соңғы қолданыс және жалпы жинақ, таза экспорттың пайыздық
көрсеткіші талданды.
Сурет 2. ЖҰӨ қолдануы бойынша 2005-2011 жылдар арасындағы пайыздық
көрсеткіші
2.2 Оңтүстік ... ... ЖҰӨ -нің ... ... ... ЖҰӨ-ның даму динамикасы өткен жылдың
қортындысы ... ... өнім ... ... рет 1 трлн 135 миллиард
теңгені құрады. 2009 ... ... бұл ... көп. ... ашылуы және өндірістің өрлеуі есебінен 10 528 жұмыс орны ... ... ... ... ... өнімдер 40%-ға дейін ... ақ ... ... ... өңірімізде мақта өндіру өндірісі
әзірге ойдағыдай емес. 15–20 центнер ... ... оны ... ... ... қазірдің өзінде жерді қайта қалпына келтіру ... ... ... үшін ел қазынасынан оңтүстікке 1.8 миллиард теңге қаражат та
бөлінді. Берік Оспанов облыстағы мал шаруашылығын жандандыруда да ... ... ... ... ... ... ОҚО ... бірінші орынбасары: - 180 шаруа қожалығын
ашамыз. Оны ... ... 5 ... ... ... Соның 2-і
репродукциялық орталық және 3-і ... ... ... бір айта ... ... ... көлемі 259,1 миллиард
теңгені құрады,бұл ... ... ... ... артық. Қазына
қаржысының игерілуі 99% жетті. Бюджеттік кірістердің өсу динамикасы бойынша
да біздің өңір республикада бірінші орынды иеленді.
Сонымен, ... ... ... ... ... жылдары
кезеңінде олардың еліміздің ... ... ... ... ... мен ... қандай? Осы кезең ішінде еліміздің
номиналды ... ең ... ... ... ... мен ... қаласында
өндірілді, ең аз үлесі – Шығыс ... 2010 ... ... ... ... ... %
2010 жылы еліміздің ЖІӨ-дегі өңірлердің үлесі төмендегідей қалыптасты:
Батыс өңірі – 29,6%; Алматы – 18,2%; Оңтүстік өңір – 15,7%; ... – 13,7%; ... өңір – 8,5%; ... – 8,3% және ... өңірі – 5,9%.
ЖІӨ өңірлік құрылымының өзгеруі 2003 жылдан бастап ... ... ... ... ... ... қарқыны есебінен болды.
Номиналды көрсеткіштегі жалпы өңірлік өнімінің (ЖӨӨ) орташа жылдық
өсімінің ең жоғары қарқыны ... ... ... ... ... ... өңірлерінде байқалды. Біршама төмен – ... және ... ... ... 2009 жылы ... ЖӨӨ өсіміндегі
айтарлықтай тежелу Солтүстік (2,8%) және Батыс (3,5%) өңірлерінде ... жаң ... ... ЖӨӨ өңірлер экономикасының даму деңгейін
бағалау үшін ең объективті көрсеткіш болып ... Осы ... ... ... ... ... өңірінде, сондай-ақ, Алматыда және Астанада
байқалады, ең нашар – Оңтүстік ... ... ... ең ... ... Батыс өңірі ие болды:
2003 жылғы 45,5%-дан 2010 жылы оның үлесі ... ... ... ... ... ... ... көбі елдің Батысында
өндіріледі.
Ауыл шаруашылығы
Жалпы өнімнің барынша көп көлемі ... және ... ... бұл ... ... ... болды. Ауыл шаруашылығында, сол
сияқты өнеркәсіптегі баға 2003 жыл (2002 жылға 6,3%) – 2008 жыл (2007 ... ... ... үдемелі үрдіске ие болды. 2008 жылы барлық
ауыл шаруашылығы өңірлерінде баға барынша көп ... 2009 жылы ... ... ... қалды. Ал 2010 жылы алғаш рет баға ауыл ... ... ... ... ... ... Осы ... төмендеуі Солтүстік және Шығыс өңірлерінде байқалды.
Құрылыс
Құрылыста төрт аймақ көшбасында тұр: Батыс және ... ... және ... Ел ... ... ... жалпы көлемінде олардың
жиынтық үлесі қаралып отырған кезең ішінде тұрақты түрде жоғары болды: 2003
жылы – 86,9% және 2010 жылы – 81,9%. ... ... ... – Батыс
өңірі айтарлықтай басымдыққа ие болды. Құрылыстағы бағаның өсуі жыл сайын:
2003 жылғы ... 2008 жылы ең көп ...... ... 8,1% ... ... ... бағаның өсуі тоқтап қалды және 2010 жылы орташа есеппен
4,6% болды. Бағаның ең көп өсуі 2010 жылы ... ... және ... ең азы – ... ... ... ... ... ... ... қалыпты ретінде сипаттауға болады.
Тұрғын үйлерді пайдалануға енгізудің ең көп көлемі 2010 жылы ... ... және ... ... ... азы – ... ... өңірде, және ең азы – Орталық және ... ... ... ... ... бұл ... 20-дан 25%-ға дейін ауытқыса, онда
«аутсайдерлерде» ол 5%-ға дейін де жеткен жоқ.
Қызмет көрсету секторы
2010 ... ... ... ... ЖІӨ ... қызмет көрсету
52,8% болды. Елдегі көлік және байланыс бойынша ... ... ең көп ... ... ... және ... ... тиесілі. Бұл
ретте қаралып отырған кезеңдегі көрсеткіштің тұрақты өсуі ... ... ... Тауар айналымының жалпы көлемінде 2010 жылы ... ... ғана ие ... отыр – 40,9%. ... тауар айналымындағы ең көп үлес
Шығыс ...... ... капиталға ең көп көлемі – Батыс және Оңтүстік
өңірлеріне тиесілі. 2010 жылы ол тиісінше 2121,5 млрд. теңге және 980 ... ... ... ... ... ... сондай-ақ Алматы мен
Астанада едәуір төмен болды: тиісінше 492,2 млрд. теңге, 407,6 млрд. ... 391,3 ... ... Және ... төмен – Орталық және Шығыс
өңірлерінде (229,7 млрд. теңге, 150,9 ... ... ... ... ... ... ... және Оңтүстік өңірлер тартты,
олардың өсу қарқыны Алматы және Шығыс өңірінде аз ... ... ... ... ... ... ... 2003 жылмен салыстырғанда 2009
жылы айтарлықтай ... ... ... ... ... ... секторының қаржылық жай-
күйі тұрақты ... ... ие ... ... ... 2004 жылы ... 2007 жылы 38,2%-ға дейін өсті. ... ... ... ... ... ... ... 31,4%-ға
дейін, ал 2009 жылы 19,8%-ға дейін ... ... 2010 ... ... ... ... ... кәсіпорындардың үлесі осы кезең
ішінде бірталай қысқарды. Мәселен, егер 2009 жылға дейін олардың саны 62-
66% аралығында ... 2009 жылы ... ... ... ал ... ... 42,3% ... Ең жақсы жағдай Батыс, Оңтүстік және
Орталық өңірлерде орын алды. Батыс өңірдегі барынша ... ... ... ... ... және мұнайға бағаның ... ... ... ... жалпы алғанда, өңірлердегі
өндірістің орташа рентабельділік динамикасы ірі және орта ... ... ... ... ... ... ... 2009 жылы кәсіпорындардың қаржылық жай-күйі елеулі нашарлады:
Батыс өңірде шығынды ... ... 36,2%, ал ... өңірлерде 40%-
дан астам болды.
Кредиттік белсенділік
Осы көрсеткіш бойынша өңірлік дамуда ... ... ... ... кредиттерінің көлемі 2010 жылы 5,1 трлн. ...... ... 67,3% ... қол ... Алматы кәсіпорындары
кредиттік белсенділік танытып ... ... ... ... ... көлемі де Алматы қаласына тиесілі. Одан ... ... ... және ... өңірлерде, одан мейлінше аз Шығыс және Орталық
өңірлерде берілді.
Екінші деңгейдегі банктердегі заңды тұлғалардың ... ... ... 2003 ... 349 ... теңгеден 2010 жылғы 3986 млрд. теңгеге дейін
өсті. Олардың көп бөлігі Алматы және Астана ... ... ... ... алғанда, 2003 жылғы 330 млрд. теңгеден 2010 жылғы 2182
млрд. теңгеге дейін өсті. Бұл ... ... 2010 жылы 53,4% ... ... ... ... ... бастап 2007 жылға дейін Қазақстанның барлық өңірлері бойынша
бағалардың өсуі байқалып отыр. Тұтынушылық баға индекстерінің барынша артуы
2003 жылы Ақмола және ... ... ... ... ... ... орын алды. Әлемдік қаржы дағдарысының әсерінен индекс 2007 жылы
республиканың барлық өңірлері ... күрт ... ... ең ... ... (27,1%) және ең ... деңгейі Орталық өңірде (14,2%)
байқалды. 2008-2009 жылдары баға ... ... ... 2010 жылы
ол 7,8%-ды құрады. Ең жоғары деңгей Астанада – 8,2%, ең ... ... ... – 6,9% ... ... жж. жұмыссыздық деңгейін төмендетудің тұрақты динамикасы: 2003
жылғы 8,8%-дан 2010 ... ... ... ... 2003 жылы ең жоғары
жұмыссыздық деңгейі Оңтүстік және Батыс өңірлерде шамамен 10%, ең ... ... ... 7,3% ... ... 2010 жылы ... бойынша
жұмыссыздық деңгейі бір уақытта: Астана қаласында 5,9%-дан және Орталық
өңірде 5,3%-ға ... ... әрі ... ... ... ... елдің ірілендірілген өңірлері
бойынша жоғарыда баяндалған талдауларды және негізгі көрсеткіштердің өзгеру
деңгейі мен ... ... ... Батыс өңір мен Алматы ... ... ... ең ... ... және ... ... олар даму бойынша басқа өңірлерден көш ілгері келеді деген
қорытынды жасауға болады. Атап айтқанда, бұл өңірлерде ... ең ... ЖІӨ, ... жан ... шаққанда ЖӨӨ үлесі және ЖӨӨ ... ... ... ... ... отыр. Елдің өнеркәсіптік өнімдерінің
жартысынан астамы Батыс өңірде шығарылады, ал қызмет көрсету секторының ең
жоғарғы ... ... ... ... ең көп мөлшері салынатын
Алматы қаласының еншісіне ... ... ... 2010 ... 2011 ... ... өнім ... табыс көрсеткіші
Сурет 3. Экономикалық қызмет түрлері бойынша аймақтардық өнім жалпы
табыс
3 Қазақстан Республикасының экономикалық дамуының болашағы
3.1 Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... ... көлемін ақшалай сипаттауға
мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ЖҰӨ ұлттық шынайы экономикалық жағдайын
көрсетпейді ... де ... жоқ ... бұл ... жағдайлармен
түсіндіріледі.
Қоғамның игі жағдайын арттыратын балалар мен ауру ... үйде ... ... ... ... репетитрлік сияқты қызмет түрлері
туралы жүйелі және анық статистика ешбір елде жоқ. ... игі ... ... тигізетін заңсыз ойын-сауықтар, есірткілік заттар мен қару сату
сияқты әрекеттердің нәтижелері жалпы ұлттық өнімде қарастырылмайды. Сонымен
қатар, жалпы ... өнім ... ... ... ... нарықтық
сипаты болмайтын тұрмыстық жұмыстарды (пәтер, ... ... ... ... және т.б. ... ... алмайды.
Жалпы ұлттық өнімде қоғам мүшелерінің қолайлы жағдайларының ... ... ... кері нәтижелерін бағалау (ресурстардың
сарқылуы, климаттың өзгеруі, ... ... ... көрсетілмейді.
Сондай-ақ жоғары дамыған экономикалық жағдайда табыстардың ... ... яғни ... ... тең сапалы демалыс пен халықтың
айтарлықтай бөлігінің бос уақытының ұзаруына жеткілікті [23].
Келесі кезекте жалпы ұлттық өнімнің ... ... ... ... ... ... ұлттық өнім көрсеткіші елдегі өндірістің толық ... ... ... ... күрделілігі үй
шаруашылығымен аналысатын ... ... ... оларға
қосып есептеуге мүмкіндік бермейді.
2. Жалпы ұлттық өнімде «көлеңкелі» экономиканың тұрғын халыққа
тауарлары мен ... ... ... ... ... ... автомобильдері, тұрмыстық техниканы жөндеу, құрылыс
жұмыстарын жүргізу, дәрігерлік көмек көрсету, әр алуан ... және тағы ... ... ... ұлттық өнім өндірістің қоршаған ортаға әсерін көрсетуге
жағдайы жоқ.
4. Егер дамыған бір мемлекет өз тарапынан ... ... ... ... ... материалдық көмек көрсететін болса, ... бір ... ... дейін несие беретін болса, ал несие
алушы ... бұл ... ... еш ... болмауы
мүмкін. Нәтижесінде, несие беруші мемлекет бұл ... деп ... ... тастауына тура келеді. Бұл сөзсіз
мемлеке экономикасына, нақтылап айтсақ жалпеы ұлттық өнім ... яғни ... ... ... әкелетіні анық.
Жалпы ұлттық өнімнің өзге де проблемалар бары мәлім. Осы себептерден де
жалпы ұлттық өнім ... ... ... ... тұра оның ... ... дәрежесін сипаттау мүмкіндігін асыра бағалауға болмайды
[25].
Жаңа ... ... ... Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... тапсырмалары негізге алынды. Жаңа
Заң қазақстандық білім беру жүйесінің алдында тұрған ... ... ... ... ... ... бар:
• әлемдік білім беру кеңістігіне интеграциялану;
• педагогикалық қызметкердің мәртебесін арттыру;
• сапалы ... қол ... ... ... ... ... мен ... қаржыландыруды одан әрі жетілдіру.
Еуразия ұлттық университеті ұлттық білім беруде көшбасшылардың бірі
болып табылады, оның қабырғасында ... ... ... мен ... ... ... үшін кездесулер мен жүздесулер өткізіп
тұру дәстүрге айналып келеді. Бұл - ... ... ... ... ... ... бірі ретіндегі мәртебесінің айғағы,
оның қабырғасынан шыққан немесе қазір де оқып, немесе еңбек етіп ... ... ... мен ... ... Осы ... де ... мен еліміздің экономикасын дамыту
жөніндегі Үкіметтің негізгі ... ... ... жаңа әлемдегі жаңа
Қазақстанды қалыптастыруда білім беру ... ... ... ... мен ... ... ... беру – экономиканы
жаңғыртудың стратегиялық тармағы» деп алып отырмын.
Қазақстан әлемдегі айтарлықтай тұрақты және үдемелі дамыған ... ... ... Біз ... экономикалық өсу жолымен одан әрі алға
жылжи береміз.
Соңғы жеті жылда ... ЖІӨ өсу ... ... алғанда жылына 10
пайызды құрады. Халықтың жан басына шаққанда ЖІӨ деңгейі 2006 жылы 5200 ... ... 2000 ... ... 4 есе ... ... ... сәйкес, Үкімет қызметінің стратегиялық мақсаты
еліміз Президентінің маңызды бастамасын жүзеге асыру – әлемдегі бәсекеге
барынша қабілетті 50 ... ... кіру ... ... ретте біз Үкіметте елдің бәсекеге қабілеттігі деңгейіне, экономиканың
тиісті салаларының тәуекелдік бағасына ықпал ... ... ... ... ... ... ... күш-жігері, бәрінен бұрын, ... ... және ... ... ... ... ... келеді. Бұл қағидатты мәселе, өйткені, тек ... ... ... ... ... біз мемлекеттің тұрақты жоғары
бәсекеге қабілеттігін қамтамасыз етуіміз мүмкін.
Қазіргі заманғы кезеңдегі маңызды міндет мемлекеттік ... ... ... ... ... тұтынушыларға бағытталған, сондай-ақ оларды қанағаттандыратын қызмет
деңгейін, мемлекеттік қызмет сапасы мен түрін анықтау үшін ... ... ... ... ... ... ... сапа стандартын әзірлеу және енгізу;
• тиісті ақпарат алу және арыз айту ... ... ... ... жетімділігіне мүмкіндік жасау;
• халықтың арызының шешімін табуының тиімді жағдайларын қамтамасыз ... ... ... бұл ... шара іс жүзінде елімізде
кезең ауысуының сапалы табалдырығынан өтуін табысты жүзеге асыруға ... ... ... ... және ... ... қалушылықты
жеңіп шығу, келешекте әлемдік саяси және ... ... ... да
лайықты орын алу. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, белгілі ғалымдар мен
инженерлердің ... ... мен ... ... өзгерістердің заңдық
тұрғыдағы нәтижесі бола алады. ... бәрі де ... ... ... ... ... ... тағы да бір рет айқындай түседі.
Осы кезеңде ... беру ісі ... орын ... ... ... үшін ... білім берудегі педагогтердің рөлі артады.
Тәуелсіздік алған жиырма жыл ... ... ... ... дамытуға
барынша күш салып келеді. Оған демократиялық жолмен ... ... ... ... ... куә. ... біз ... беделі биік, еңселі елге айналдық. Аз ... ... ... тіпті, әлемдегі экономикасы дамыған ірі елдер, халықаралық ұйым
өкілдері де ... ... Қай ел ... ... аз ... өзін әлемге
мойындатса – бұл оның өзге ... ... ... ... дер едік. Қазіргі таңда әлемдік макроэкономикалық
көрсеткіштер қаржы дағдарысына қарамастан оң ... ... ... ... осы жеткен дәрежені одан әрі жалғастыру үшін, яғни, макроэкономикалық
индикаторлар жүйесінің ... ... ... олардың құрылымын
жетілдіру үшін еліміздегі экономиканы реттеу-басқару жүйесінің екі ... ... ... ... ... Таратып айтар болсақ, ... ... өсу ... ... және ... ... ... оған керекті көрсеткіштерінің сәйкестігін арттыра
түсетін құралдар мен әдістемелерін жетілдіріп, талдау сараптау ... ... ... ... ... жүйесін жасауды талап етеді. 
Макроэкономика индикаторларының құрамының тұрақтануының маңызды бөлігі осы
салалық және ... ... ... ... ... ... жасалған жергілікті қызметтік инфрақұрылымдардың жұмыс
сапасына тікелей байланысты. Егер салалық және жергілікті елдер экономикасы
жүйесіндегі жұмыс ... ... ... үкіметіміз оларға
басқарудың қолпаштау механизмдерін дұрыс қолданбаса, онда ... ішкі және ... ... ... ... пайдалану жолдарын
әділ бағалау, халықаралық қоғамдастықта қолайлы ... ... ... ... Тек қана ... және оның жеке ... басымдықтарын әділ түрде айқындай және бағалай алсақ, онда ... ... ... нық ... ... ... мақсаттарға қол жеткізудің тиімді жолдарын белгілеуге ... ... ... күні салалық болсын, әлеуметтік жағдай болсын ел
экономикасын дамытудың бар ... ... ... отыр дей ... ... адам ... ... капиталының құндылықтары кейбір үлкенді
кішілі кәсіпорындарда дұрыс және тиімді пайдаланылмай отырғаны өкінішті.
Әсіресе, осы ... ... ... ... жұмыстарын
жүргізуде, басым бағыттарды тап басып табуда, ... ... ... ... Оның ... қолда бар қаражатты тиімді пайдалану әдістемелері де
өте шектеулі. Әсіресе ішкі қаржының ұзақ ... ... ... ... ... ... Бұл ... дұрыс шешімін табу үшін,
елімізде жобаланып жатқан жаңа ... ... ... және ... жаңа ... ... ... туындайды. 
Қазіргі жағдайда макроэкономиканың салалық және облыстардың, оның
ішіндегі жергілікті ... ... даму ... ... оларды
дұрыс жобалайтын әдістемелер, ... мен ... ... ... аса ... ... болып отыр. Сол себепті де ... ... ... ... ... ... да,
қажеттілігінің өміршендігі тұрғысынан да маңызы зор. Нарықтық ... ... ... ... ... ... көшірудің негізгі
тиімділігі – экономикалық өсімдердің тұрақты дамуына қол жеткізу болып
табылады. Осы ... ... ашық ... ... ... үшін сала экономикасымен облыстарымыздағы әлеуметтік қызметтерін
қосарлана дамытудың жүйелі, әрі жұптас әдістемелерін әзірлеу өте ... үшін сала және ... ... ... ... проблемаларын
зерттеп, олардың экономикалық дамуын талдау мен болжау, жергілікті ... сала ... ... ... ... ... анықтау жұмыстарын жүзеге асыру қажет. Бірақ ... ... оның ... ... ... сәйкес
келетін даму тетіктерін, оларға сала және облыстардың экономикасының
көрсеткіштері сай ... ... жағы әлі де ...  Қазір Қазақстан
Республикасынында макроэкономикалық саясат толықтай жолға қойылды ... ... ... оның өсу ... ... ... және
әлеуметтік саясатты жасаудағы әдістемелерге, жеке ... ... ... ... ... ... екені белгілі.
Мәселен, салалық болжам мен макроэкономикалық болжамдар ... ... ... ... ... ... туындайды.
Сондықтан да салалық және әлеуметтік саясаттарды ... ... ... мен ... ... ... қажет.
Қорытынды
Зерттеу жұмысын жүргізу нәтижесінде қорытындылай келе:
1. Жалпы ұлттық өнімде барлық ... ... яғни ... ... мен ... ... жалпы шығын көлемі де
көрсетіледі.
2. Атаулы жалпы ... өнім ... ... мен ... ... ... өлшенеді, ал нақты жалпы ұлттық өнім көлемінде
тұрақты ... ... Сол ... ... жалпы ұлттық өнім
тауарлар мен қызметтер санының жоғарылауы ... ... ... жалпы ұлттық өнімде өндірілген өнім саны мен ... да ... ... ... ... өнім төрт ... құраушы сома болып табылады: тұтыну,
инвестициялар, мемлекет және таза экспорт.
4. Тұтыну бағасының индексі (ТБИ) ... ... ... бір ... мен ... ... баға ... көрсетеді.
Жалпы ұлттық өнім дефляторы, атаулы жалпы ұлттық өнім мен ... ... өнім ... ... ... ... ... индексі жалпы баға деңгейін сипаттайды.
Жалпы ұлттық өнім - бір жыл ... ... ... ... мен ... қызметтердің соңғы нарықтық құны. Бұл ... ... ... ... әрі ... ... барлық
тауарлар мен қызметтерінің көлемі есептелінеді. ... ... ... ... материалдық және материалдық ... ... да ЖҰӨ ... ... - бұл тұтынудың, инвестицияның, мемлекеттік шығындардың және ... ... ... ЖҰӨ құрамындағы әрбір шығын құрауышы осы
топтардың біреуіне жатады. Бұл ... ... ... - ... кіретін
айналымдардың анықтамасы әсерінен теңдік орындалады. Бұл «ұлттық ... ... атау ... үшін экономикалық өсудің тиімділігі мен сапасы маңызды мәселе.
Ұзақ мерзім бойы еліміздің экономикалық дамуының нәтижесі жалпы қоғамдық
өнімнің сан ... өсу ... ... ... отырды.
Кәсіпорындардың болуы мен ... іс ... ... ... ... ... ... есебінен шығындарын өтеу қабілетімен байланысты
болмады. Бұл жағдай кәсіпорындардың іс-әрекеттерінің ... ... тыс көзі және ... пен капиталдың шекті өнімділігімен
байланыстырылған табыстарды бөлу жүйесінің болуымен дәлелденеді. Қазақстан
республикасының жүргізіп отырған экономикалық ... ... ... ... ел ... және ішкі ... жоғары дейгейіндегі экономикалық
ашықтығы негізінде экономикалық өсуге жету болып табылады.
Көптеген тауарлар және қызмет түрлері жалпы ... ... ... ... ал кейбір тауарлар мен көрстілген қызмет түрлері
нарықта сипатталмайды, сол ... ... ... жоқ, ... ... қызмет құны жалпы ұлттық өнімге енгізілуі керек, сол үшін ... ... ... ... ... шартты түрде есептелінген құн деген
атауға ие болады. Осы шартты түрде есептелінген құндар, мысалға, тұрғылықты
ортада ... ... ... ... Пәтерді уақытша жалға беруші адам
барлық қызмет құнын төлеп, үй иесінің табысын қамтамасыз етеді, үй ... ... ... үйдің шығындары, бәрі жалпы ұлттық өнімді есептегенде
осы жалдау төлеміне есепке ... ... ... ... ... ... тұрады. Бұлар үй иесіне жалдау ақысын төлемегенімен, бәрі ... сол ... ... ... ... яғни ... уақытша
тұруға алатындар секілді. Сол себепті, жеке үй қожайындары падаланатын
қызмет ... үшін ... ... ... ... өздері өзіне «төлейтін»,
«жалдау ақысы» енгізіледі. Әрине, олар жалдау ақысын өзіне төлемейді. ... ... ... ... бағалайды, егерде олар өз үйлерін жалға
берген жағдайда және жалдау ақысын ... ... ... ... осы
арнайы есептелінген құн өлшемін жалпы ұлттық өнімге енгізеді. Осы ... үй ... ... және ... деп ... ... ... жағынан өзін-өзі қамтамасыз ете алатын
болғанымен, ол өзара ... жүйе ... Бұл жәйт ... ... ... етті. Дағдарыс қисыны бойынша рыноқ қажет еткен өндіріс дамып,
морльдық жағынан ескірген ... ... ... ... ... ... ... керек. Алайда, бұл міндеттерді шешу қаржы
ресурстары ... аса қиын ... ... ... ... пен ірі ... қаржылық қолдау үшін айтарлықтай
ауқымды ресурстарды қажет етті. Бүгінде Қазақстан ... ... ... ... ... ... және әлемдік рынокта маңызда орын алды.
27 тауар позициясы ... ... ... 10 ... ... кіреді.
Мемлекеттің таяудағы 10 жылға арналған ... ... ... ... ... ... пайдалану
қажеттігі міндеттелген. Бұл арада әңгіме ... ... мен ... қоры ... ... ... Қазақстан олардың кейбірінің абсолюттік
қоры бойынша да, өндіру бойынша да, ... ... ... жан ... жүниежүзінде бірінші орынға ие.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Анализ экономики страна, рынок, фирма: Учебник под. Редакции проф В.Е.
Рыбалкина ... ... ... 1999. ... ... сектора Республики Казахстана
2. Отчеты KASE, НБ РК.
3. Агапова Т.А., Серегина С.Ф.: «Макроэкономика»- М: ДИС, ... ... Н.Қ., ... М.Ә.: ... Оқу ... ... ... Мэнкью Н.Г.: «Макроэкономика», М.ДИС, 2002
6. Фишер С.: «Макроэкономика», М: Инфра-М., 2003
7. Дорнбуш Р., Фишер С.: «Макроэкономика», М: ... 1994, ... ... Т.А., ... МГУ, ... Селищев А.С. Макроэкономика.-С.П.б: Питер, 2005
10. Краткий курс микроэкономики. Под.ред.Мухамедиева Б.М.- Алматы, 2004
11. Киселева Е.А. Макроэкономика, - М,:Эксмо, 2005
12. Иванов Ю.Н. ... ... - ... ... ... Иванов Ю.Н. Система национальных счетов - ... ... - ... ... ... В.Д. ... теория. -М.: ВЛАДОС, 1998.-640 с.
15. Крымова В. ... ... ... оқу ... ... ... ... П. Экономическая статистика. -Штутгарт, Йена, 1995.
17. Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. Макроэкономика. Оқулық. - ... ... ... ... П.С. ... ... - ... 1992.
19. Чепурин М.Н. Курс экономической теории. - Киров: «АСА», 1995.-327с.
20. ... ... ... ... - 2006 ... ... пресс-бюллетень.- 2006г. Агенство Республики Казахстан
по статистике.
22. Реформирование экономики Казахстана: проблемы и их решение/ под ред.
Кенжегузина М.Б. - ... 1997. - ... ... ... ред. Ю. ... - ...
2004.- № 1. - 227с.
24. Ямбаев В.В., Томпиев М.К., Ильясов Ж.О. ... ... ... ... в ... – Алматы, 2004. – 134с.
25. Послание Президента народу ... К ... ... ... ... ... А
Кесте. Өндірістік өнімнің барлық ішкі өнімі, келесідей бағаларда
Қызметтің атауы
(ҚР 03-2007) |1 квартал 2010ж. |1 жарты жылдық 2010ж. |9 ... ... жыл |1 ... 2011ж. |1 ... жылдық 2011ж. | |Тауардың өнімі |1 697
091,9 |3 795 387,2 |6 312 654,9 |9 841 623,2 |2 168 502,2 |4 814 509,6 ... ... ... және ... ... |90 224,5 |226 705,8 ... |983 994,9 |115 401,2 |253 450,7 | |Өндіріс |1 391 949,9 |3 013 ... 606 949,7 |7 177 125,8 |1 812 665,5 |3 980 944,9 | |Тау ... және ... ... |830 790,6 |1 732 753,2 |2 591 097,1 ... 267,9 |1 096 759,2 |2 366 942,0 | ... ... |439 983,2 |1 ... |1 706 620,7 |2 469 804,1 |568 258,4 |1 363 436,6 | ... ету, ... ... және әуе ... жіберу |108 062,6
|179 413,8 |262 688,8 |391 236,4 |127 691,4 |214 517,2 | ... ... ... ... мен ... ... бақылау |13 113,5 |32 202,1 |46 543,1
|66 817,4 |19 956,5 |36 049,1 | |Құрылыс |214 917,5 |555 020,2 |1 072 ... 680 502,5 |240 435,5 |580 114,0 | ... ... |2 195 486,7 |4 ... |7 396 284,8 |11 274 267,8 |2 709 266,5 |5 539 673,2 | |көтерме ... ... ... және ... жөнділуі |531 247,1 |1 115
910,0 |1 831 344,2 |2 834 219,3 |656 672,0 |1 382 074,4 | ... ... |291 463,0 |642 227,6 |1 114 733,6 |1 750 835,6 |359 362,0 |717 ... ... мен тұрғылық қызметі |43 986,6 |75 939,6 |125 190,9 |188 935,4
|55 024,0 |93 949,9 | ... және ... |112 890,4 |254 126,9 ... |675 234,2 |137 498,6 |308 825,5 | ... және ... ... 655,2 |381 722,3 |565 020,3 |792 399,5 |187 921,8 |429 688,2 ... ... ... |383 305,3 |822 896,2 |1 201 660,9 |1 ... |453 937,6 |932 601,1 | ... ғылыми –техникалық қызмет
|214 186,3 |381 415,5 |550 243,1 |841 846,1 |273 745,3 |482 546,9 ... және ... ... ... ... ... |105 334,9 ... |290 835,9 |419 847,0 |115 858,3 |222 587,4 | |мемлекеттік және
қорғаныс басқармасы;
міндеттемелік және әлеуметтік қамтамасыздандыру |79 134,8 |188 962,6 |297
816,9 |456 417,0 |98 907,6 |192 462,6 | ... беру |148 092,7 |313 ... 451,3 |704 180,6 |191 545,9 |372 211,7 | ... ... ... ... |79 996,2 |177 934,4 |297 399,9 |377 936,9 |105 815,0
|216 970,4 | ... ойын – ... және ... |22 882,2 |57 787,0 |89 ... 801,1 |29 953,7 |68 858,0 | ... де ... ... түрлері |31 172,7
|66 504,4 |150 677,0 |200 807,6 |38 070,5 |109 375,2 | |Үй шаруашылық
қызмет, үй ... және ... ... ... |3 139,3 |7 204,7 ... |16 378,9 |4 954,2 |10 028,8 | |Салалар бойынша қорытынды |3 892
578,6 |8 474 765,4 |13 708 939,7 |21 115 891,0 |4 877 768,7 |10 354 182,8 ... - ... ... ... ... |-69 194,1 |-196 113,2 ... |-466 859,4 |-134 934,7 |-268 696,1 | |Барлық ... құн |3 ... |8 278 652,2 |13 394 898,4 |20 649 031,6 |4 742 834,0 |10 085 486,7 ... ... пен ... және импорттар |197 493,9 |433 491,7 |740 329,7 |1
166 485,4 |419 491,0 |898 348,8 | ... ішкі өнім |4 020 878,4 |8 ... |14 135 228,1 |21 815 517,0 |5 162 325,0 |10 983 835,5 | ... ЖҰӨ

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Топырақты зерттеу11 бет
Инвестициялық жобалар, шешім қабылдау және оны жүзеге асыру құрылымы8 бет
Марков құбылысы16 бет
Түйенің жүн өнімділігі. Жүнді өндіру технологиясы3 бет
Тұрғын үйдің техникалық жағдайын тексеру жұмыстарының жалпы ережелері және оларға қойылатын талаптар7 бет
Қоршаған орта факторлары11 бет
«Жұмысбастылық пен жұмыссыздық: демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштерге байланысты»34 бет
«ҚазМұнаГаз» Акционерлік Қоғамының қаржылық жағдайына талдау17 бет
Акционерлік қоғамның қаржылық жағдайына жүргізілген талдау4 бет
Алматы қаласынан шығарылатын зиянды заттектердің қоршаған ортаның экологиялық жағдайына әсері77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь