Жер құқығының мәні


Жоспар

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім
1. Жер құқығының мәні
2. Жер құқығының пәні
3. Жер туралы заңнаманың мақсаттары мен міндеттері
4. Жер пайдалану құқығы.

ІІІ. Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының жер құқығы дербес құқық саласы ретінде КСРО-ның ыдырауымен Қазакстан Республикасы егемендікке ие болғанннан кейін қалыптасты. Ол жай «бос жерде» пайда болған жоқ. Қазақстан Республикасының жер құқығы Қазақ КСР жер құқығының жалғасы болып табылады, бұл құқық КСРО жеріне айрықша құқық негізінде қалыптасқан жер қатынастарының кешенін реттеді. Аталған құқықтық қатынастардың сипаты мен мазмұны қазіргіге қарағанда басқаша болды, сол себепті де, олар Қазақстан Республикасы Конституциясының қағидалары мен нарықтық экономиканың жаңа жағдайларына сәйкес келмеді.
Қазақстан Республикасында жер реформасын жүзеге асыру — жерге айрықша мемлекеттік меншікті жою, жер учаскелеріне жеке меншікті орнықтыру, жерді сату-сатып алуды, жер нарығын, ипотеканы дамыту және басқа да шаралар жаңа жер қатынастарының пайда болуына және жер туралы заңнаманың міндеттерінің өзгеруіне алып келді. Осылай, Қазақстан Республикасының жер құқығы заң білімдерін беретін жоғарғы оқу орындарында дербес құқық саласы ретінде оқытылуға міндетті жаңа оқу пәніне айналды. Оның пәні болым жерге меншік құқығына, жерді табиғи ресурс ретінде пайдалануға, оны басқару меп қорғауға қатысты туындайтын жер қатынастарының кешені сақталды.
Алайда, жаңа жер реформасын жүзеге асыру жер қатынастарының мүліктік сипатын жоймады, керісінше, оның мемлекет байлықтарын табиғи ресурс ретінде ұтымды пайдалану мүмкіндіктерін кеңейтті. Мүліктік емес сипаттағы жер қатынастары да өз ерекшеліктерін жоғалтады, қоғамдық қатынастардың бұл саласы да сақталып қалды және олар болашақта одан әрі дамып, бұрынғы жер қатынастарына, сабақтас
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Ә. С. Стамқұлов., Г.Ә. Стамқұлова “Жер құқығы” Алматы 2004 ж
2. А.Е. Бектұрғанов “Қазақстан Республикасындағы жер құқық қатынастары” Алматы “Жеті жарғы” 1997 ж

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге




Жоспар
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1. Жер құқығының мәні
2. Жер құқығының пәні
3. Жер туралы заңнаманың мақсаттары мен міндеттері
4. Жер пайдалану құқығы.
ІІІ. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер

КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының жер құқығы дербес құқық саласы ретінде КСРО-
ның ыдырауымен Қазакстан Республикасы егемендікке ие болғанннан кейін
қалыптасты. Ол жай бос жерде пайда болған жоқ. Қазақстан Республикасының
жер құқығы Қазақ КСР жер құқығының жалғасы болып табылады, бұл құқық КСРО
жеріне айрықша құқық негізінде қалыптасқан жер қатынастарының кешенін
реттеді. Аталған құқықтық қатынастардың сипаты мен мазмұны қазіргіге
қарағанда басқаша болды, сол себепті де, олар Қазақстан Республикасы
Конституциясының қағидалары мен нарықтық экономиканың жаңа жағдайларына
сәйкес келмеді.
Қазақстан Республикасында жер реформасын жүзеге асыру — жерге айрықша
мемлекеттік меншікті жою, жер учаскелеріне жеке меншікті орнықтыру, жерді
сату-сатып алуды, жер нарығын, ипотеканы дамыту және басқа да шаралар жаңа
жер қатынастарының пайда болуына және жер туралы заңнаманың міндеттерінің
өзгеруіне алып келді. Осылай, Қазақстан Республикасының жер құқығы заң
білімдерін беретін жоғарғы оқу орындарында дербес құқық саласы ретінде
оқытылуға міндетті жаңа оқу пәніне айналды. Оның пәні болым жерге меншік
құқығына, жерді табиғи ресурс ретінде пайдалануға, оны басқару меп қорғауға
қатысты туындайтын жер қатынастарының кешені сақталды.
Алайда, жаңа жер реформасын жүзеге асыру жер қатынастарының мүліктік
сипатын жоймады, керісінше, оның мемлекет байлықтарын табиғи ресурс ретінде
ұтымды пайдалану мүмкіндіктерін кеңейтті. Мүліктік емес сипаттағы жер
қатынастары да өз ерекшеліктерін жоғалтады, қоғамдық қатынастардың бұл
саласы да сақталып қалды және олар болашақта одан әрі дамып, бұрынғы жер
қатынастарына, сабақтас құқық салаларына, соның ішінде, азаматтық құқықтың
жер-мүліктік қатынастарына қарағанда өзінің ерекше сипаттары мен айрықша
ерекшеліктеріне ие болады. Егер бұрында жер қатынастарының мүліктік сипаты
жерге айрықша мемлекеттік меншікпен шектелсе, бұл ереженің жойылуымен жер-
мүліктік құқықтық қатынастарының ауқымы кеңейді. Және оған қарамастан, ол
өзінің табиғатпен және табиғи ортамен байланысын жоғалтпады. Жер-мүліктік
қатынастарының басқа мүліктік қатынастардан басты айырмашылығы осында.
Жер құқығы өз пәні шегінде барлық жер қатынастарын реттейді, жер
нарығын қалыптастыруға, реттеуге және нарықтық жер құқығы қатынастарын одан
әрі дамытуға белсенді түрде қатыса алады. Бұл мақсатта ол нақты құқықтық
негіз бен жалпы мемлекеттік деңгейдегі қайнар көздерге ие. Оларда нарықтық
экономика жағдайында қазіргі кезгі жер қатынастарының дамуына шын мәнінде
әсер етуге қабілетті, кез келген жағынан алғанда салыстырмалы түрде жаңа
жер құқығы саласының ұйымдастырушылық-нормативтік алғышарттары көрініс
тапқан.
Республикада жүзеге асырылып жатқан әлеуметтік-экономикалық
реформалар кезеңінде жер туралы заңнаманың одан әрі де жылдам қарқынмен
дамып, өзгеруі заңды құбылыс. Бұл даму бағыттары мен өзгерістер жер-
құқықтық нормалардың әрекетін күшейте түсетіні сөзсіз. Қазақстан
Республикасының жаңа жер кодексін кабылдау жер қатынастарын реттеудің
ерекше орнын сақтап қалды. Сол себепті де, мемлекеттің жер ресурстарын
қорғау және ұтымды пайдалану мемлекет қызметінің айрықша бағыты болған және
солай болады да. Бұл Қазақстан Республикасының 1995 жылғы Конституциясының
саяси-құқықтық ережелеріне және республиканың алға қойған міндеттеріне сай
келеді.

1.1. Жер құқығының мәні
Жер құқығы, жоғарыда аталып өткендей, жерге меншік құқығы, жерді
табиғи ресурс ретінде пайдалану, оны басқару мен қорғау қатынастарынарын
реттейтін құқықтық нормалар жиынтығын құрайтын Қазақстан Республикасының
құқығының дербес саласы.
Жер құқығы Қазакстан Республикасының кұкык саласы ретінде өз бастауын
КСРО жер құқығының пайда болу сәтінен, яғни, 1917 жылдан алады. Жер
табиғаттың басты объектісі ретінде өмір сүрудің негізгі қайнар көзі болып
табылады. Жерді әдебиеттерде кең және тар мағынада қарастырады. Кең
мағынада жер түсінігі бүкіл Жер планетасын оның барлық құрамдас
бөліктерімен бірге қамтиды, тар мағынада тек жердің үстіңгі қабатын, су
қоймаларының астындағы жерлердің бетін және басқа да құрамдас элементтерді
білдіреді.
ГОСТ 26640-85 бойынша жер — бұл кеңістікпен, рельефпен, климатпен,
топырақ қабатымен, өсімдіктер әлемімен, жер қойнауымен, су көздерімен
сипатталатын, ауыл және орман шаруашылығында өндірістің басты құралы әрі
халық шаруашылығының барлық салаларының кәсіпорындары мен ұйымдары үшін
негізгі базис болып табылатын қоршаған ортаның маңызды бөлігі. Бұл
анықтаманың жерге орналастыру мен жерге орналастыру процесі үшін танымдық
маңызы зор. Алайда, ол жердің заңды түсінігін ашпайды. 2003 жылы 20
маусымдағы Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 12-бабының 14-тармағына
сәйкес жер — бұл Қазақстан Республикасының егемендігі белгіленетін шектегі
аумақтық кеңістік, табиғи ресурс, жалпыға ортақ өндіріс құралы және кез
келген еңбек процесінің аумақтық негізі.
Жерде туылған адам оның байлықтарын пайдаланбай өмір сүре алмайды. Ол
жерден, оның табиғи ресурстарынан өзінің әлеуметтік және экономикалық
қажеттіктерін қанағаттандыруға қажеттінің барлығын алады. Сонымен қатар,
жер адам өмірінің орны мен жағдайы болып табылады. Сондықтан да, адамға
оның барлық құрамдас бөліктері - атмосфералық ауа, өсімдіктер және
жануарлар әлемі, су көздері, жер қойнауы, жердің үстіңгі қабаты, ауа
кеңістігі қажет. Оған қоса, жер еңбек және өндіріс құралы, сонымен қатар,
мемлекет аумағы, оның шектері болып табылады. Бұл қасиеттердің барлығы
адамдардың, қоғамның және мемлекеттің арасында туындайтын жер
қатынастарының сипатын анықтайды. Бұл қатынастар, өз кезегінде, жердің және
оның табиғи ресурстарының жағдайына әсерін тигізеді. Бұл процеске назар
аудару жер ресурстарын ұтымды, тиімді және мақсатты пайдалану және оларды
қорғау мақсаттарында жер қатынастарын құқықтық құралдармен реттеу
қажеттігін түсінуге алып келді. Жер құқығы КСРО-да пайда болды, кейін
Қазақстан Республикасының жер құқығы осы құқықтың негізінде пайда болды.
Мемлекетіміз тәуелсіздік алған бірінші күннен бастап жерді Қазақстан
Республикасының меншігі ретінде жариялады, ол халықтың өмірі мен қызметінің
негізі ретінде пайдаланылуға тиіс болды. Жаңа Жер кодексі жер заңнамасының
және барлық жер қатынастарының негізін анықтайтын жаңа құқықтық акт болып
табылды.
Жер құқығының пәні
Құқықтың және жер құқығының жалпы теориясына сәйкес жер құқығының
пәні болып объектісі жер болып табылатын ерікті қоғамдық жер қатынастары
табылады. Жер материалдық өндірістің процесіне және адамның басқа да
әлеуметтік қызметі саласына қатысты бола отырып, өзінің пайдалану
мақсаттарына байланысты әртүрлі функцияларды атқарады.
Жер ауыл және орман шаруашылығында тек жалпы еңбек жағдайы ретінде
ғана емес, сонымен қатар, өндірістің басты, негізгі құралы ретінде де
қызмет етеді. Жердің мұндай қызмет етуінің басты шарты болып оның құнарлығы
табылады. Әдетте құнарлыққа жердің үстіңгі қабаты топырақ ие болады, мұнда
өсімдіктер үшін қажетті дымқылдық пен қоректі заттар (фосфор, азот, калий
және т.б.) болады, және де олар өсімдіктердің өзіне сіңіруі үшін жарамды
болуы тиіс. Жердің құнарлығы белгілі бір дәрежеде оның құндылығын,
пайдалылығын және бұл жерден ауыл шаруашылық және орман өнімдерін алу
мүмкіндігін анықтайды. Сонымен қатар, жердегі қоректі заттардың құрамын
арттырған және оны ұтымды пайдаланған жағдайда ол өз сапасын жоғалтпайды.
Өнеркәсіп кәсіпорындары, көлік, энергетика, құрылыс және басқа да
өндіріс салалары үшін жер кеңістіктік базис, ғимараттардың, құрылымдардың,
коммуникация объектілерінің, көлік жолдарының орналасқан орны болып
табылады.
Жердің айрықша ерекшеліктері болып оның көлемінің шектелгендігі,
орналасу орнының тұрақтылығы, ауыспайтындығы және жылжымайтындығы табылады.
Сонымен қатар, жер өз құрамы, құнарлығы, ландшафттығы, өсіп-өну мүмкіндігі,
экологиялық, рекреациялық және шаруашылық мақсаттары бойынша біртектес
емес.
Жердің басқа да табиғи ресурстармен, әсіресе, су ресурстарымен, жер
қойнауымен, өсімдіктер әлемімен, соның ішінде, орманмен, байланысының мәні
ерекше. Олар үшін де жер орналаскан орны және өмір сүру жағдайы болып
табылады.
Осылардың барлығы жер қатынастарын құқықтық реттеудің мазмұнына әсер
етеді.
Жермен байланысты қызметтерді жүзеге асыратын қатынастарды, яғни,
экологиялық қатынастарды; әлеуметтік қатынастарды адамның тіршілік ету көзі
және қажетті жағдайы ретінде; саяси қатынастарды — мемлекеттің аумақтық
үстемдік ету шегі ретінде; экономикалық қатынастарды — шаруашылык қызметтің
объектісі ретінде; мемлекеттік органдардың жерді қорғау мен пайдалану
саласындағы функцияларымен байланысты басқару қатынастарын реттеу тиісті
сәйкес экологиялық, конституциялық, азаматтық, әкімшілік және жер құқығымен
реттеледі.
Сонымен, жер құқығының пәні болып жерге меншік құқығын орнықтыруға,
жерді басқаруға, пайдалануға, және қорғауға байланысты пайда болатын, жер
туралы заңнаманың нормаларымен реттелетін қатынастар табылады.
Ресей әдебиеттеріндегі көзқарасқа сәйкес жер құқығы дегеніміз бұл
кешенді құқық саласы, себебі, жер қатынастары бірнеше құқық салаларының
нормаларымен реттеледі, ал Экологиялық құқық оқулығында жер құқығы
экологиялық құқықтың саласы деп көрсетілген, бұл көзқарасқа сәйкес
экологиялық құқықтың пәні болып шартты түрде үш бөлікке бөлуге болатын
қоғамдық қатынастар табылады. Олар: табиғат қорғаушы құқық, табиғи
ресурстық құқық және әкімшілік, азаматтық, қылмыстық құқықтың нормалары.
Бұл көзқарастармен келісу қиын, себебі, аталған оқулықтардың
авторлары жер құқығының нормаларына басқа құқық салаларының (азаматтық,
әкімшілік, қылмыстық және т.б. құқық салалары) норма-ішрі.ш да жаікызады,
бұны олар жер кұкығының жоғарьщағы құқық салаларымен тығыз байланыстығымен
негіздейді. Жер құқығы Қазақстан Рсспубликасының құқық жүйесінің бөлігі
ретінде басқа құқық салаларымен тығыз байланыста екені даусыз. Бұл байланыс
жер туралы заңнамада белгілі бір жер қатынастарын реттеу нормасы болмағані
жағдайда, оларды басқа құқық салаларының заңнамаларымен реттеу мүмкіндігі
туған жағдайда туындайды. Нақты үлгі ретінде жер туралы заңнама нормаларын
бұзғандығы үшін жауашылыққа әкімшілік құқықтың нормалары бойынша тартуды
атауға болады. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (жалпы бөлім) 1-
бабына сәйкес, егер табиғи ресурстарды пайдалану жер туралы шамамамен
реттелмесе, азаматтық заңнаманың нормалары қолданылады.

Қазақстан Республикасы жер туралы заңнаманың мақсаттары, міндеттері және
қағидалары
Жер туралы заңнаманың мақсаттары мен міндеттері
Адамдардың арасындағы қатынастарда ешқандай да әрекет саналы ойсыз,
қалаулы мақсатсыз жасалмайды. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Жер құқығының нормаларын қорғау
Жер құқығының түсінігі
Жер құқығының жалпы түсінігі
Жер құқығының қайнар көздері
Жер құқығының түсінігі, пәні, әдістері, жүйесі
Жер құқығының түсінігі, пәні, жүйесі және қағидалары
Жер құқығының пәні, қағидалары және жүйесі
Жер салығының экономикалық мәні
Мемлекеттік меншік құқығының мәні мен мазмұны
Еңбек құқығының қағидаларының түсінігі, олардың мәні
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь