Нарық шаруашылығының жалпы сипаттамасы

ік.Қазіргі заманғы нарық шаруашылығының қалыптасуы бірнеше кезеңнен өтті. Бірінші кезең . қарапайым тауарлық өндіріс. Тауар өндірісі жетістігінің ең жоғарғы деңгейінің дамуы капиталдың алғашқы сатысын құрайтын және оның екі жағын қосатын, алғашқы капиталдың жинақталу үдерісіндегі өндірістің капиталистік әдісінің бекітілуімен байланысты:
1) өндіріс құралдарының барлығынан айрылған, жекелей бос адамдарды өндіруші көпшілікке айналдыру. Бұл үдеріс рынокта жаңа тауар . адам күшінің пайда болғанын көрсетеді;
2) ақшалай байлық пен өндіріс құралының аз адамнын қолына жинақталуы;
Қазіргі нарық экономикасы келесі факторлардың ықпалымен қалыптасты мемлекеттік реттеу, әлемдік экономика, нарық инфрақұрылымының дамуы, әлеуметтендірілген тауарлық өндірісі (нарық экономикасында адамның рөлінің өсуі).
«Нарық» түсінігінің әр түрлі мағынасы тараған. Әуелгі уақытта рынок базар, бөлшек сауда орны, рынок алаңы ретінде қаралған. Тауарлық.ақшалық қатынастардың дамуымен рынокты тауарлық.ақша айырбасы (айналымы) мен тауар нысаны ретінде жаңаша түсіну пайда болды.
Классикалық мектептің көрнекті өкілі А.Смит нарық экономикасы . өзін реттеуші жүйе: өзін.өзі реттеу «көрінбейтін қол» деп аталатын автоматты түрде өзін.өзі реттейтін, сұраныс пен ұсынысқа байланысты қалыптасатын еркін нарықтық баға болып табылады деп есептеді.
А.Маршал, Дж. Хикс, Р.Аллен, М.Фридмен әзірлеген, нарықтың неоклассикалық теориясының әдіснамалық ұстанымы, нарық тұтынушылары мен құрметтеушілерінің рыноктың қызмет ету тетіктеріне орталық орын берген, шектеулі пайдалылықтың теориясы болды. А.Маршал сұраным қисығын пайдалылық қызметінен шығарып, бағасын түсінген, сатып алушы тауар бірлігінің әрбір қосымшасына төлеуге дайын, «еңбек құны» санатын енгізді. Ол сондай.ақ, сатып алушы сұранысының өзгерістеріне байланысты, сатып алынатын тауарлардың бағасының өзгерістерінен, «бағасы бойынша жұмсақ сұраныс» санатындағы сандық өзгерістер үшін енгізген экономикалық талдауы арқылы зерттеу жүргізді. Соңғыны пайдалану, А.Маршалға рынок тауарларының жоғары және тменгі сұраныс әсерлеріне орай бағасының өзгеруін бөліп алуға мүмкіндік берді. А.Маршалға сәйкес, өндіріс ұстанымына байланысты, рыноктағы баға осы тауарларға сұраныс пен ұсынысты анықтайтын пайдалылық пен ықпалын бекітеді.
Қазіргі заманғы неоклассикалық мектептер рынок пен оның мемлекетпен өзара қатынастары туралы классиктердің тұжырымдамасын жалғастыруда. Неолиберализмнің өкілдері Л.Мизес және Ф.Хайек экономикалық либерализмнің қорғаушылары және экономикаға кез келген араласудың қарсыластары болып табылады. Олардың идеялары қағида
        
        Кіріспе.
Нарық шаруашылығының жалпы сипаттамасы.
Қазіргі заманғы нарық шаруашылығының қалыптасуы бірнеше кезеңнен өтті.
Бірінші кезең – қарапайым ... ... ... ... ... ... ... дамуы капиталдың алғашқы сатысын құрайтын және оның екі
жағын қосатын, ... ... ... ... ... ... ... байланысты:
1) өндіріс құралдарының барлығынан айрылған, жекелей бос ... ... ... Бұл ... ... жаңа ...... пайда болғанын көрсетеді;
2) ақшалай байлық пен өндіріс құралының аз адамнын қолына жинақталуы;
Қазіргі ... ... ... ... ... ... реттеу, әлемдік экономика, нарық инфрақұрылымының ... ... ... ... ... ... ... түсінігінің әр түрлі мағынасы тараған. ... ... ... ... сауда орны, рынок алаңы ретінде қаралған. Тауарлық-ақшалық
қатынастардың ... ... ... ... ... мен тауар
нысаны ретінде жаңаша түсіну пайда болды.
Классикалық мектептің көрнекті өкілі А.Смит нарық ... - ... ... өзін-өзі реттеу «көрінбейтін қол» деп аталатын автоматты
түрде өзін-өзі реттейтін, ... пен ... ... қалыптасатын
еркін нарықтық баға болып табылады деп есептеді.
А.Маршал, Дж. Хикс, ... ... ... нарықтың
неоклассикалық теориясының әдіснамалық ұстанымы, ... ... ... ... ... ету ... ... орын берген,
шектеулі пайдалылықтың теориясы болды. А.Маршал сұраным қисығын пайдалылық
қызметінен шығарып, бағасын ... ... ... ... ... әрбір
қосымшасына төлеуге дайын, «еңбек құны» ... ... Ол ... ... ... ... байланысты, сатып алынатын
тауарлардың бағасының өзгерістерінен, «бағасы бойынша жұмсақ ... ... ... үшін ... ... ... арқылы
зерттеу жүргізді. Соңғыны пайдалану, А.Маршалға ... ... ... тменгі сұраныс әсерлеріне орай бағасының өзгеруін бөліп ... ... ... ... ... ұстанымына байланысты,
рыноктағы баға осы тауарларға сұраныс пен ұсынысты анықтайтын ... ... ... ... неоклассикалық мектептер рынок пен оның ... ... ... ... ... ... өкілдері Л.Мизес және Ф.Хайек экономикалық либерализмнің
қорғаушылары және ... кез ... ... ... ... ... идеялары қағида жүзінде барлық шаруашылық ... ... ... ... сондай-ақ, жеке меншікті қорғау
және еңбекті бөлуді тереңдету арқылы еркін айырбасқа негізделеді. Хайектің
орталық тезисі еркін ... баға ... ... өзін-өзі реттеу
тетіктерін құратынына негізделген.
Неоклассикалық тұжырымдаманың ғылыми ... тез ... ... ... ... ... ... туралы сенімге күдік
келгенде, 1929-1933 жылдары дағдарыс болды. Сондықтан Дж.Кейнс экономикалық
дамудың барысы еркін ... ... игі ... мен ... ... нарық туралы теорияның жаңа бағытын әзірледі. Дж. Кейнстің нарық
теориясына қосқан үлесі төменде көрінеді:
- ... ... ... ... ... үшін үй
шаруашылығы мен жеке фирманың қызметіне талдау объектісін ауыстыру;
- мемлекеттің көмегінсіз, тек бәсекелестіктің күшіне сүйеніп, ... ... ... ... ... дәлелдемесінде;
- төрт өзара байланысты рыноктардың – тауардың, еңбектің, ақшаның және
облигацияның қызмет етуі ... ... ... қарастыру;
- экономикалық санаттар арасындағы сандық өзара байланысты анықтау үшін
қызметтік талдауды пайдалану.
ХХ ғасырдың 70-ші жылдарына қатысты монетаризмнің ... ... ... ... ... реттеуге және ақша массасының
бағаға, инфляцияға, экономикалық үдерістерге шешуші ... мен ... ... ... бір түрі ... табылады.
Монетаризмнің өкілдері (М.Фридмен) нарық ... ... ... ... өз ... ... ... тетіктерінің
барлығына орай, барлық уақытта ішкі тұрақтылықты ... ... ... Олар ... ... ... ішкі ... мысалы, нарық тетіктеріне бірден әсер ететін, экономикаға
мемлекеттің ... ... ... ... монетаризмнің қосқан
үлесі деп, айналымда болатын және тауарлық, валюталық ... пен ... ақша ... ... өзара байланысты көрсететін, тетіктерді
әзірлеу деп есептейді. ... ... ... ... ... араласуының аз да болса қажеттілігін негіздеу және
толық қамтудың кейнсиан саясатынан бас тартып, инфляцияға қарсы ... ... ... ... ... ... субъектісі. Нарық
түрлері. Нарық кең мағынада тауарларды сату мен сатып алуға байланысты,
экономикалық қатынастардың барлық жиынтығын эәне ... ... ... ... ... үй ... фирмалар, мемлекет
болып табылады.
Үй шаруашылығы – бұл ... бір ... ... тұлғасы бар
экономикалық бірлік: 1) өз ... ... ... 2) ... да ... ... меншігі болып табылады; 3) бар ... ... ... және өз ... ... ... – бұл экономикалық бірлік: 1) өз бетімен шешім қабылдайды; 2)
жоғары пайда табуға ... 3) ... үй ... және ... ... ... сатуға өндіріс факторларын пайдаланады.
Мемлекет деп, қоғамдық мақсаттарға жету үшін, нарық пен ... ... ... ... ... үшін ... және саяси
басшылық жүргізетін үкіметтік мекемелерді түсінеді.
Рынок тұтастай алғанда, бай және күрделі құрылым ретінде ... әр ... ... мен ... бойынша жіктейді:
1. Объектілердің нарықтық қатынастарының экономикалық бағыты бойынша:
- тұтыну ... мен ... ... өндірістік бағыттағы тауар рыногы;
- ноу-хау рыногы;
- шикізат рыногы;
- Еңбек рыногы;
- Бағалы қағаздар рыногы және т.б.;
2. Географиялық орналасуы бойынша:
- жергілікті ... ... ... ... ... ... бағыттары бойынша – автомашиналар, мұнай, компьютерлік
және т.б. рыноктары.
4. Сату сипаттамасы бойынша – бөлшек және көтерме сауда рыноктары.
5. ... ... ... ... – жетілдірілген бәсекелестік
рыногы және жетілмеген бәсекелестік рыногы (монополистік
бәсекелестік, олигополиялық, монополиялық).
Жетілдірілген бәсекелестік рыногының ерекшелігі:
- тәуелсіз фирмалардың көптігі;
- ... ... ... ... ... ... ... саралануы жоқ. Өнімдер ерекшелігі мен ... ... ... ... кіру мен ... біршама оңайлығы.
Монополистік бәсекелесті рыноктың ерекшелігі:
- қызметтер мен тауарларды өндіретін фирмалардың ... ... ... ... ... ... ... арнаулы рыноктар үшін, тауар мен қызметтердің саралануы;
- ... кіру мен ... ... ... ... ерекшелігі:
- өтімді тауарлар мен қызметтер шығаратын бірнеше ірі фирмалар;
- «баға ... ... ... ... ... үшін тауарларды саралау елеулі, бірақ стандартталған
тауарлар үшін ... ... кіру ... ... салуды жиі талап етеді.
Монополиялық рыноктың ерекшелігі:
- бір өнім және бір ірі ... ... ... ... ... ... тауарлық саралау жоқ;
- рынокқа кіру өте қиын.
Рыноктық тетіктердің элементтері. Рыноктың инфрақұрылымы. ... ... ... рынок бағасы, сұраныстар қатынасы,
ұсыныстар мен бәсекелестік болып табылады.
Рыноктық тетіктердің өзін ... ... ... болады:
сатушылардың арасында күшті бәсекелестік болған ... ... ... ... ... ... ... сұранысынан асатын болады, ал
рынок бағасы түседі. Бұл ... ... әкеп ... ... ... ... ... төлем қабілетінің сұранысы
тауар ұсынудан аса бастайды. Нәтижесінде, баға өсіп, тауар өндіру пайдалы
болып, ол кеңи ... – бұл ... салу ... ең ... пайда үшін
кәсіпкерлер арасындағы бәсекелестік. Бәсекелестік күрестің нысаны –
салааралық және ішкі ... ... ... ... қоғамдық өндірістегі
әр түрлі салалардағы кәсіпкерлер арасында жүргізіледі, ал, ішкік салалық
бәсеке – ... ... ... ... арасында болады.
Бәсекелестік пайдаланатын әдістеріне байланысты бағалық және ... ... ... ... ... ... ... өндіруші
факторларын пайдалану есебінен өнімге ... ... ... Ал, ... ... емес ... ... сапасын
көтеру, жарнама, сатудан кейінгі қызмет, өндірістік ... және ... ... ... ... ... болады. «Инфрақұрылым»
термині ХХ ғасырдың басында әскери күштердің қалыпты ... ... ... мен ... белгілеу үшін бірінші рет қолданылған.
Батыста 40-жылдары инфрақұрылым дегенді материалдық ... ... ... ... ... ... ... ретінде түсіне бастады.
Сондай-ақ, инфрақұрылым - бұл кез келген тұтастай экономикалық ... ... ... сөзі осы ... ішкі ... негізі,
іргетасы. Рынокқа қолданылатын инфрақұрылым осы қатынастарды бір тұтастыққа
ұластыратын және ... ... ... ... тауарлық-ақшалық
қатынастарды түзейтін ұйымдастыру нысанының жиынтығы.
Рынок инфрақұрылымы - әр түрлі рыноктың қызметін қамтамасыз ... және ... және ... ... ұйымдар мен
мекемелердің жиынтығы. Ол ... ... ... ... ... үш түрін бөлу қабылданған: тауар және қаржы мен еңбек
рыногы.
Тауар рыногының ... ... ... ... және ... кәсіпорындарымен, жәрмеңкелермен, биржалық емес сипаттағы делдал
фирмалармен көрсетілген.
Қаржы рыногының инфраөқрылымының ... қор және ... ... ... ... мен ... жатады.
Еңбек рыногының инфрақұрылымының құрамына еңбек биржалары, жұмыспен
қамтамасыз ету қызметі мен ... ... ... ... ... ... және т.б. ... көрініп тұрғандай классикалық рыноктық инфрақұрылымның негізгі
элементтері болып сауда торы, биржалар, банктер енеді.
Сонымен қатар рыноктың табысты ... ... - ... ... ... мекемелерінсіз мүмкін емес. Енді соларға тоқталайық:
Жарнама – бұл ... мен ... ... ақпараттарды оларға сұранысты
көбейту мақсатымен тарату (латын тілінен – reclamo – айқайлаймын).
Ол тауар ... ... ... кезеңінде-ақ пайда болған. Ежелгі
Греция мен Римде коммерциялық сипаттағы хабарлар ... мыс және ... ... ... жаршылармен қатты дауыстып оқылған. ХХ ғасырдың
басында ... ... ... ... ... бірі болып
табылады. 70-ші жылдардың ортасынан бастап жарнама агенттерінің кең ... ... ... ... ал жарнаманың өзі басқарудың
жаңа жүйесінің ... мен ... ... ... ... ... тілінен information – түсіндіру) – бұл ... ... мен ... үшін қолданылатын мағлұматтар. Кез келген фирма
қай жерде болмасын ... ... алу және ... ... ... ... ... пайданың нормасы туралы ақпараттарға мұқтаж болады. ... ... ... ... ... ... ... Рыноктық
құрылымның қазіргі кезеңі мәліметтерді ... ... ... ақпараттық жүйені құрумен сипатталады.
Консалтинг (ағылшын тілінен consultino – ...... ... фирмалармен іске асырылатын бақылаушылық кеңес
беру. Тауарлар мен қызметтер, ... ... ... ... ... ... қызмет етеді. Сонымен қатар заңға байланысты қызметтерде
ұсынылады. Фирмалар өздерінің ... ... ... бұндай
кеңестерді төлеу арзан болғандықтан консалтингті кеңінен қолданылады.
Аудиторлық компаниялар ... ... auditor – ... – бұл
фирманың бизнес аясындағы мүмкіндіктерін бағалау мақсатымен оның ... ... ... ... іске ... ... Әдетте
аудиторлық компаниялар акционерлік компаниялардың қызметтерін бақылауға
мемлекет органдарын арнайы уәкілдік алады.
Тұтастай рынок инфрақұрылымын жиынтық ... ... ... ... рыногының инфрақұрылымы (сауда жүйесі, қойма шаруашылғы,
өнімдерді сақтаудың әр түрлі ... ... ... ... ... көтерме сауда рыногы, тұрғындарға тұрмыстық қызмет
көрсету);
- өндіріс рыногының инфрақұрылымы (тауарлық-шикізаттық биржа, ... ... және ... ... ... еңбек рыногының инфрақұрылымы (еңбек биржасы, ... ... ету ... ... қайта дайындау және кадрлардың
мамандығын көтеру және көшу үдерістерін ... ... ... ... ... (коммерциялық банктер,
сақтандру компаниялары, қор биржалары);
- ақпараттық инфрақұрылымдар (халық ... ... ... рынок инфрақұрылымын қамтамасыз ету бойынша ақпараттық желі,
маркетингтік ... ... ... рынок инфрақұрылымының қалыптасу проблемалары:
1. Оны қайта бөлу мүмкіндігі күшіне орай, ірі ... ... ... болуына байланысты қор биржасының дамымай қалуы.
2. Тікелей өндіруші-сатушыға пайдасыз, тауарлық биржаның дамымай ... ... өте ... бағаның қойылуы.
3. Жұмыс орнын қамтамасыз ету шарасындағы нашар жұмыс пен жұмыссыздыққа
берілетін жәрдемақының болмауынан еңбек биржасының дамымай ... ... ... ... сай ... ... ... үйлерінің
аз болуы.
5. Коммерциялық банктердің кредит ресурстарының ... ... ... ... және ... және бәсеке рыноктың элементі ретінде: мәні, түрлері, құрылымы.
Қоғамға нақты өндіріс аясынан басқа ... ... ... ... ... ... жиынтығы қажет.
Өнімнің өндірушіден тұтынушыға қарай қозғалысымен байланысты
экономикалық ... ету аясы ... ... деп аталады.
Айналыс сферасында өнім сатушыдан сатып ... ... яғни ... ... Тауардың бірінші иесі, оны сатушы мен екінші иесі, сатып
алушының арасында туындайтын тауарлы-ақша қатынастарының ... ... ... ... табылады.
Сауда – бұл тауар айырбасы мен сату және сатып алу актісін іске асыру
жөніндегі ... ... ... алу ... ... олар тек ... өткізудегі қоғамның ... Бұл ... осы ... ... ... ... ... туғызады.
Отандық экономикалық ғылымда сауда қызметтерін негізгі және ... ... ... ... ... ... ... сатушы
сұранысын зерттеуге, тауарды ... ... ... қызметтер жатады.
Толықтаушы сауда қызметтеріне өндіріс процесінің айналыс сферасындағы
жалғасуымен – ... ... ... сақтау және орауға
байланысты қызмет көрсетулер кіреді.
Сауда қызметін жүзеге асыру үшін капитал қажет. Оның алғашқы ... ... ... ... болып бөлініп шыққан кездегі үшінші ірі қоғамдық ... ... ... ... ... ... ұғымы жарияланады.
Кейіннен көпестіктің орнына сауда капиталы келді.
Сауда капиталы - бұл айналыс сферасында қызмет ... және ... ... ... кезеңде өнеркәсіпшілер тауарды өткізумен өздері айналысқан, ал
олардан сауда торларын құрумен ... ... үшін ... ... ... ... бұл қызметтер сауда ... ... ... ... ... ... ... болды. Бұл
процесс екі жақ үшін де пайдалырақ ... ... ... мен ақшасын
үнемдейді, ал саудагер сату бағасы мен сатып алу ... ... ... ... сауда пайдасын алады.
Қазіргі кезеңге тән сипаттама өзінің өткізу торын құра отырып өткізуді
бақылау мақсатымен ірі ... ... ... сатуын қолына алу
процесі қайта бой көрсетті.
Сауда нені сатумен ғана ... ... ... де ... ... ... былай бөлінеді:
- қолма-қол ақшаға сату;
- нақты ақшасыз сату. Бұл жағдайда рыноктың қажетті элементі бола
отырып, сатып алушы үшін банк ... ... ... ... ... ... ... кепілдікке ала отырып сату;
- тауар айырбастау (бартер).
Сату ... ... ... ... және ... сауда деп
бөлінеді. Олар бағамен де бөлінеді: ... ... сату ... ... ... ... үшін тауарды пайдалы сату есебімен табыс алуға бағытталған сауда
қызметі коммерция деп аталады.
Коммерцияның өзегін сатып алумен ары ... сату ... ... ... ... сату құрайды. Табысты коммерция үшін екі негізгі шартты
сақтау қажет:
- тауардың сатып алу бағасы, оны рынокта қайта сатуға ... ... болу ... ... ... сұраныс (төлем қабілеттік) сатып алынған барлық тауарды
оны алған кездегі бағадан жоғары сату үшін ... болу ... ... ... жәрмеңкелерде жүргізіледі.
Магазин (фр. magazine – қойма, сақтау орны, қамба) товарды сақтау және
сату орны.
Магазинде бөлшек ... ... ... ... көп ... бар ірі сауда монополиялары кездеседі. Ірі ... ... және ... магазиндері, супермаркеттері бар
сауда орталықтары жатады.
Ұсақ саударгерлердің – ... ... ... болады.
Біркелкі тауарларды өндіру аукциондар мен жәрмеңкелердегі үлгілері
бойынша көтерме сауда жүргізуге мүмкіндік ... (лат. аuction – жұрт ... ... – бұл ... ... ... жарыс жағдайында сату. Аукционның жеңушісі, тауарға
деген құқыққа ие болушы болып ең ... баға ... ... ... ... халықаралық аукциондар да жүргізіледі; мәселен, «Сотби»
фирмасының өнер заттарын сату бойынша Лондонда ... (нем. ... – жыл ... рынок) – бұл белгіленген
уақытта белгілі бір ... ... ... ... ... рынок.
Жәрмеңкелер Европада орта ғасырларда ғана пайда болған және алғашқыда
қауіпсіздік мақсатымен қамал мен монастырьдің сыртында ... ... ... ... ... ... торларының бірқалыпты дамуына қарай жәрмеңкелердің ... ... ... ... ... ... өнімді
көрсететін үлгілі коммерциялық ... ... ... ... және ... ... ... бөлінеді. Жәрмеңкелерді жүргізу
симпозиумдар мен ғылыми-техникалық конференцияларды ұйымдастырумен
байланыстырылады. Ең ірі жыл ... ... ... ... ... Иокагамде, Лейпцигеде, Венада сияқты қалаларда белгілі
бір өнеркәсіп тауарлары немесе озық үлгілі техника, технология ... ... және банк – ... ... ... ... түрлері және
мазмұны. Биржа (лат. Burca - әмиян, кішкене ... ... ... және ... ... ... ХҮІ ... белгілі. Әлем бойынша
бірінші болып 1531 жылы Антверпенде құрылған ... ... ... ... ... пен тілдердің, саудагер елдердің адамдары үшін»
деген жазу болған.
Биржа – бұл стандартты көтерме сауда ... ... ... ... және ... ... ... алу операциялар рыногы.
Сауда затына байланысты тауар, қор (валюта) биржалары және ... ... ... ... ... – бұл ... заттық
объектілердің: шикізат, құрал, астық, металдардың ұйымдасқан рыногы. Бұндай
биржалар мамандалған деп аталады. Әр ... ... ... ... деп аталады.
Биржа тікелей сату-сатып алу орны емес, онда сауда келісім шарттары
жасалады, ... мен ... ... баға ... биржалары – бұл ... ... ... ... ... бағамен сату-сатып алу шарттары ... ... ... ... аукциондық сату принципінде, яғни бағалы қағаздарды кім
жоғары баға берсе, сол иемденуі бойынша ... ... ... ірі ... ... ... биржалар қор биржасының құрамына кіруі мүмкін.
Қор биржаларында рыноктық баға белгіленеді, яғни бағалы ... ... ... ... мен ... ... номиналды құнына қатынасы арқылы анықталады.
Еңбек биржасы арнайы тауар ретінде ... ... сату және ... ... ... ... Олар ... мен жалдаушының
арасындағы делдал ретінде сипатталады. Олардың қызметтері: ... ... бос ... ... ... ... материалдық көмек
көрсету, жұмысшылардың қайта дайындықтан өтуі мен ... ... және жеке ... ... көп ... – акционерлік қоғамдар болып табылады. Биржаның табысы тауарларды,
валюталарды, бағалы қағаздарды сату құнының проценті, брокерлік ... ... ... және ... салымдар арқылы жиналады.
Биржалық тәжірибеде келісім шарттарды мынадай типтерге бөледі.
- Форвордтық келісім шарт – бұл нақты ... ... ... ... ... ... ... болу керек және келісімде
көрсетілгендей, мерзімінде ... ... ... – бұл ... баға ... ... мен бағалы қағаздарды
төлемге алынатын құыққа ие болу. Бұл құқықтар қайтадан сатылуы ... осы ... және ... ... баға көтерілген кезде осы
құқықтарды қайта сату арқылы ... ... ... ... ... (ағ. hedge – ... ... бірден ауытқуынан болатын
жоғалтулардан сақтандыруды – қамтамасыз ету мақсатын көздейді.
Хеджирлеудің маңызы бір ... екі ... ... ... ... келісім және белгілі ... ... ... осындай
партиясын сатуға қарсылық келісімдердің жасалуы жатады. Мақсаты
белгіленген мерзімде сатып алу ... тез арад ... сату ... ... ... ... болатын зияндардың
орнын жабу болып табылады. Және керісінше мезгілінде ... ... тез ... ... жағдайында сату арқылы бағаның
төмендеуінен болған шығындардың орнын толтырады.
Биржада негізгі қызмет етуші тұлғалар ... ... ... «өгіз»,
«аю» қағидасымен қызмет атқарады.
Брокер (ағ. broker – ...... ... ... ... атынан ұсынатын сатушылар мен ... ... ... ... ... клиенттерінің атынан барлық
келісімдерді: форвардтық, фьючерлік, опцион және хеджирлеуді ... бар. ... жеке ... ... ... және толық
брокерлерлік фирмалар болуы да мүмкін.
Маклер (нем. makler) – бұл ... ... ... келісімдерді
жасауды белгілейтін және сол үшін мадақтар – ... ... ... ... ... маклерлер келісім ... ... ... ... ... ... (ағ. dealer) – ... мен бағалы қағаздарды өз атынан және өз
есебінен сататын жеке және заңды тұлғалар. Дилердің ... ... ... мен қайта сату бағасының арасындағы айырмашылықпен анықталады.
«Өгіз» - бұл ... ... ... ойнайтын сауданың
қатысушысы: тауарды белгілі бір уақытта кейіннен қымбатқа сату үшін ... - бұл ... ... ... ... ... бір жағынан рыноктық экономиканың инфрақұрылымына кіреді, екінші
жағынан – ... ... ... ... ... банк ... ... Ең бірінші банктер ... ... ... ғғ.) ... ... Банктік істің ары қарайғы дамуы
антикалық, содан кейін орта ғасыр дәуірінен белгілі.
Ең бірінші осы ... ... ... – ХҮ ғ.басында Генуядағы қасиетті
Георгий Банкі болатын.
Қазіргі кезеңдегі банктер жеке кәсіпкерлік қызметтің ерекше түрі ... ... бөлу мен ... іске ... Олар ... берушілер
мен қарыз алушыны байланыстыратын қаржылық делдалдар ретінде қалыптасты.
Банктер бастапқыда төрт негізгі қызмет атқарған:
1) несиедегі делдалдық;
2) төлемдегі делдалдық;
3) қор жинаулар мен ... ... ... ... айналыс құралдарын құру (банкнот, чектер және т.б.)
Қазіргі әлемде банктік кәсіпкерліктің ең кең ... ... ... ... банктер несиелік операцияларды іске
асырады. Несиелік операциялар активтік және пассивтік болып ... ... ... қор ... мен ... ... олар үшін банк салымшыларға проценттер төлейді.
Активтік операциялар – несие беруді қамтамасыз етеді, банк ол ... ... ... ... ... ... ... ерекшеленеді.
Олар екі категорияға бөлінеді: шұғыл және талап етуге дейінгі салымдар.
Шұғыл салымдар – бұл ертерек бекітілген мерзімдегі депозиттер (ай, ... жыл т.б.). ... ... ... ... ... дейінгі салымдарынан
жоғары келеді.
Талап етуге дейінгі салымдар ағымдық және мерзімсіз деп ... ... ... өз резервтерін қалыптастыруы керек, яғни
салымшылардың бірінші талабы бойынша ақша беру үшін қолма-қол ... ... ... ... ... ... ... қызметі. Рыноктың басымдылығы мен кемшіліктері. Рынок келесі
қызметтерді атқарады:
- делдалдық (рынок сатушылар мен ... ... ... баға белгіленімі (сұраныс мен ұсыныс негізінде рынокта тауардың бағасы
қалыптасады);
- реттеуші (пайдасы аз емес капитал саласынан одан да көп ... ... ... ... ... бар ... ... тауар өндірушіні
ынталандырады);
- сауықтандырушы (экономиканы тиімсіз және керек емес ... ... ... бір ... пен ... ... Рыноктың
басымдылығы:
- ресурстарды тиімді бөлу;
- тіпті шектелген ақпараты бар кезіндегі оның ... ... ... ... ... ... нәтижелерді оңтайлы пайдалану;
- тұтынушы мен кәсіпкерлердің іс-қимылы және ... ... ... мен қызметтердің сапасын көтеру, әр түрлі тұтынуды
қанағаттандыру ... ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғаудың экономикалық тетіктері жоқ;
- жалпы адамдық ресурстарды пайдалануды реттей алмайды;
- ... ... ... мен ... тауарларын ынталандырмайды;
- еңбек құқығы мен табысқа кепілдеме бермейді;
- ғылымдағы фундаменталды зерттеуді қамтамасыз етпейді;
- тек ақшасы бар ... ... ... осы ... ... тән ... ... ыңғайланған.
Сұраныс пен ұсыныстың өзара іс-қимылы. Рыноктық тепе-теңдік. Сатушылар
сатқысы келетін, тауар көлемімен, сатып алушылар ... ... ... ... келетін тауар бағасы ойдағыдай болғанда рынокта ... ... ... (7.3 – ... – Р ... ... ... көлемі, сұраныс берілген тауар
көлеміне тең, бұл бағаның тепе-теңдігі деп ... ... ... деп ... Р0 ... ... ... тауар көлемі Q0
тауар көлемінің тепе-теңдігі деп аталады.
Р ... ... пен ... төрт ... ... ... көбеюі теңдестірілген бағаның және тауар көлемінің тепе-
теңдігінің де өсуіне әкеледі.
2. Сұраныстың азаюы теңдестірілген баға мен теңдестірілген тауар
көлемінің төмендеуіне әкеледі.
3. ... ... өсуі ... бағаның төмендеуіне әкеліп,
тауар көлемінің теңдесуін арттырады.
4. Ұсыныстың қысқаруы теңдестірілген бағаның көбеюіне әкеліп, тауар
көлемінің тепе-теңдігін азайтады.
Р2
Р0
7.4. рыноктағы дефицит және ... ... ... ... Баға Р1 ... ... Р1 аз), онда ... көлемі
ұсыныс көлемінен асып түседі (7.4 – сурет). ... ... ... ... орын алады(артық сұраныс). Егер баға тепе-теңдік
деңгейінен жоғары болса (Р0-ден Р2 ... ... ... ... ... ... ... Мұндай жағдайда, артық ұсыныс орын алатын болады
(қайта өндіріс).

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарық шаруашылығының жалпы сипаттамасы7 бет
Нарық жүйесі туралы27 бет
Қазақстан экономикасы nehfks3 бет
Ауыл шаруашылығы нарығының жалпы бейнесі11 бет
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет
Ауыл шаруашылығы бөлімі36 бет
Ауыл шаруашылығы саласын дамыту89 бет
Инвестициялар, олардың түрлері, қызметі және жүйесі14 бет
Кәсіпкерлік құқықтың пайда болу тарихы5 бет
Шаруашылық iс-әрекеттерiн реттеудегi салық жеңiлдiктерi30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь