Еңбек нарығы және еңбекақыны талдау, олардың есебін жоғарғы сатыға көтеру жолдары

І бөлім. Еңбек нарығы және оның теориялық мәні
1.1 Еңбекақыны ұйымдастырудың теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Еңбек нарығындағы жұмыссыздық түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.3 Еңбекақыны есептеу тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11

ІІ бөлім. Еңбек нарығы және еңбекақыны талдау, олардың есебін жоғарғы сатыға көтеру жолдары
2.1 Мемлекеттің жұмыспен қамту саясатын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.2 ҚР.дағы еңбек нарығындағы проблемалар мен оны шешу жолдары ... ... 19
2.3 Еңбекақының негізгі көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
І бөлім. Еңбек нарығы және оның теориялық мәні
1.1 Еңбекақыны ұйымдастырудың теориялық
негіздері.....................................5
1.2 Еңбек нарығындағы ... ... ... ... ... нарығы және еңбекақыны талдау, олардың ... ... ... ... ... жұмыспен қамту саясатын
талдау..........................................14
2.2 ҚР-дағы еңбек нарығындағы проблемалар мен оны шешу ... ... ... ... ... ... ... болады. Осында ... ... ... ... ... ... ... әлуметтік, мәдени, діни, саяси және т.б. адамдық
қасиеттер тән ... Осы ... ... ... еңбекке белсенділік дәрежесіне елеулі әсер етеді және
еңбек нарығына, оның болмысына ықпал етеді. Өндірістік ... ... ... ... ... еңбек адамның тіршілік әрекеттерінің
формасы, оның өмірлік ... мен ... ... асыру формасы.
Еңбектің бағасы - ресурс бағасының жабайы бір түрі ғана емес, ол тіршілік
дәрежесінің, ... ... ... және оның ... ... ... құны ... табылады. Сондықтан ... ... ... ... «адамгершілік» элементтер барын, олардың
көлеңкесінде жанды жаны бар адамдар бар ... ... ... ... ... - бұл ... ... табылатын еңбек ресурстарының нарығы
бұлардың тепе-теңдік бағасы мен саны, оларға ... пен ... ... әсер етуімен белгіленеді. Кәсіпкерлер мен еңбекке қабілетті адамдар
нарықтың агенттері, олар еңбек нарығында ... ... ... ... ... ... пен ... механизмі арқылы экономикалық агенттердің
арасындағы бәсекелестіктің нәтижесінде жұмыспен қамтудың белгілі көлемі
және еңбек төлемі ... ... ... орта ... болмыс болып
табылады. Еңбек нарығының қызметтері қоғам өміріндегі еңбектің ... ... ... және жақсы хал-жағдайдың өте маңызды өндірістік
ресурс болып табылады. ... ... ... ... ... екі қызмет
атқарады. Әлуметтік функцияға адамдардың табыстары мен  ... ... ... ... ... ... және жұмыскерлердің
өндірістік қабілетінің тиісті дәрежеде ұдайы өндіруінің ... ... ... ... функциясына еңбекке рационалды
тарту, оны ... ... және ... ... ... ... ... атқарады, олар бәсекелестік қабілеттің
күшеюіне, тиімділігі жоғары еңбекке ынтаның өсуінге, ... ... ... ... квалификацияның жоғарлауына,
мамандықты ауыстыруға т.б. мүмкіндік ... ... — бұл ... ... Оның құрылымдық-функционалдық
ұйымдастырылуының өте күрделі болғандығынан, қашан болмасын, жұмыс орындары
мен еңбек ресурстарының арасында белгілі сәйкес ... ... ... жоғары квалификация талап ететін, жұмыс орындарының бір бөлшегі
бос болып қала ... ал ... ... ... жоқ ... ... жұмыс таба алмайды. Осындай жағдайда, жұмыстың ... ... үшін ... ... ... ... болады. Осымен бірге, өз
еңбегімен жоғары табыс табуды ... ... ... үшін, жоғары
квалификациялы жұмыскерлер мен мамандар да ... ... ... ... фирмаға бай тәжірибелі және ... ... ... үшін ... күрес жүріп отырады.
Еңбек нарығында еңбек ақы, баға механизмі арқылы белгілі сегмент
шеңберінде ... ... ... пен ... қалыптастыратын,
экономикалық агенттердің кимылдарын үйлестіруге қызмет ететін бәсекелік
орын алады.
Еңбек нарығы — бұл өте ... ... ... ... ... еңбек нарығында белгілі ағымдар қалыптасады: жұмысшы күші
құрамынан шығушылар, жұмысшы күші құрамына кірушілер; ... ... ... ... ... ... жұмыс тапқандар және т.б. Осы
адамдардың бейімділігі ... ... ... нарықтық динамикасын
сипаттайды.
І бөлім. Еңбек нарығы және оның теориялық мәні
1.1 ... ... ... ... ... ... ... — бұл еңбек үшін төлем, оны еңбек
келісім-шартында және қызмет ... ... ... ... ... ... үшін ... тиімділігін арттырудың әртүрлі ынталандыру жолдары бар, ... ... ... ... ... Жұмыс беруші нақты жағдайын
ескере отырып, “Еңбек ақы төлеу туралы” ережесін ... ... ... онда ... ... жұмыс уақытының тәртібін,
“Қызметкер туралы” ережесін белгілей алады. Аталған ереже жұмыс ... ... ... мен ... ... ... үшін де қажет.
Төлем жеке немесе ұжымдық еңбек нәтижесі бойынша жасалуы мүмкін.
Бұл жағдайда жұмыс берушінің ... ... ... ... ең ... ... ... төмен болмауы керек.
Жалақы екі түрге бөлінеді:
- негізгі;
- қосымша.
Негізгі – бұл қызметкерлерге нақты жұмыспен ... ... ... жұмыстары мен өнеркәсіптік өнімдерінің саны мен сапасы үшін
белгіленген бағалаулар мен ... ... ... ... Оның
құрамына:
- жұмыс істеген уақытына тарифтік ставкалар, ... ... ... ... ... бойынша есептелген жалақы;
- қызметпен өткерген жылдар үшін үстеме;
- жұмыс ... ... ... ... ақы ... ... бойынша қосымша ақы;
- ақшалай және натуралды сыйақылар және сыйақы берудің ... ... ... ... ... ... тыс уақыттағы жұмыс үшін қосымша ақы;
- түндегі жұмыс үшін қосымша ақы;
- жұмысшының кінәсі жоқ тыс ... ... ... ... төлемдер.
Қосымша - бұл қызметкердің кәсіпорында жұмыс жасамаған уақытына
Қазақстан ... ... ... есептелетін жалақы. Қосымша
жалақының құрамына ... ... ... ... ... ... ... жасөспірімдердің жеңілдік сағаттарына төлем;
- мемлекеттік және қоғамдық міндеттемелерді орындауға жұмсалған жұмыс
уақытына төлем;
- негізгі және қосымша ... ... ... ... демалыс үшін өтемақы;
- шыққанда берілетін жәрдемақы.
Өндіріс пен құрылыста халық шаруашылығының басқа да ... ... және оны ... мерзімді және кесімді деп аталатын 2
нысаны қолданылады.
Мерзімді еңбекақы ... ... ... үшін еңбекақының мөлшері
немесе тарифтік мөлшерлемесі бойынша еңбеккерлерге есептелетін ... ... ... ... ... және сыйақылық-
мерзімділік болып бөлінеді.
Жай мерзімділік жүйесінің ... ... ... ... ... нақты істеген уақыт бойынша еңбеккерлерге еңбекақы
есептейді. Практикада осы табыстарды есептеудің 3 ... ... ... ... ... ... айлық ақы.
Енді осы жүйеге сандық және ... ... үшін ... ... ... ... ... еңбекақы төленген кезде алдын-ала белгіленіп қойған деңгейде
әзірленген өнімнің немесе орындалған жұмыстың ... ... ... т, цн, ... т.б.). Кесімді еңбекақы нысаны келесідей еңбекақы
жүйесіне бөлінеді:
Тікелей кесімді еңбекақы жүйесі әрбір өнім бірлігі ... ... ... ... - бұл ... ... төлемін қарастырады,
белгіленген көрсеткішті орындаған кезде ғана пайдаланылады;
Кесімді-прогрессивті (үдемелі) ... ... ... ... бұл
жүйесі жұмысшылардың белгіленген нормадан тыс артық өндіргені үшін
көтермелеу ретінде ... ... ... ... өнім ... ... тікелей кесімді бағалар бойыншща ... ... ... ... өнім үшін ... (прогрессивті) бағалар бойынша
есептейді.
Жамана кесімді еңбекақы ... ... ... және басқа да
жұмысшылардың еңбек төлемі ... ... ... ... негізгі
жұмысшыларының төлем-ақысына шаққандағы пайызымен анықталады;
Еңбекақы төлемінің аккордтық жүйесі. Бұл жүйеде жұмысшылардың еңбек
төлемі нормаланған тапсырманың немесе жұмыс ... ... ... ... және алдын ала кешендік жұмыстың ... ... ... кесімдік бағасы бойынша анықтайды. Еңбек
төлемінің бұл ... ... ... ... немесе бригадалардың бөлек
ұжымдары үшін еңбек өнімділігін арттыруда және ... ... ... ... ... ... ... ықпал ету
үшін пайдаланады. Еңбек төлемінің аккордтық мөлшерін ... ... ... ... ... мен бағалар негізінде
белгілейді, ал олар ... ... — онда ол осы ... ... ... ... нормативтік тапсырмалар мен баға бойынша белгіленеді.
Еңбек төлемінің бұл ... ... ... ... ... ... үшін сыйақы беру тәртібі белгіленуі мүмкін.
Еңбек есебінен маңызды элементі болып ... ... мен ... мамандық дәрежесіне қарай жұмыстың әр түріне
кететін жұмыс ... ... ... ... ... ... ... еңбекақының мөошері тарифтік жүйеде қаралады. Тариф
жүйесінің негізгі элементтері болып мыналар табылады:
- тарифтік кесте;
- тарифтік еңбекақы ... ... ... ... кесте – жұмысшылардың және қызметкерлердің әрбір
топтарыныңарасында ... ... ... ... ... ... ... тарифтік еңбекақы (сағаттық, күндік, айлық)
осы өндіріс саласында өте қарапайым және ... ... ... ... ... ... мөлшерде бекітіледі.
Тарифтік мерзімді еңбекақы мөлшері 1 сағатқа белгіленеді. ... ... ... ... баға ... 1 сағатқа белгіленген немесе 1
сағатқа тиісті еңбекақы мөлшерні сол ... ... өнім ... ... ... бөлу арқылы табылады немесе 1 ... ... ... ... ... ... бойынша өндірістің қай саласында болмасын негізгі
жұмыстың әрбір түріне, жұмыстың күрделілігі мен ... ... ... ... пен ... қарай белгіленген ... ... екі түрі ... ... ... ... ... еңбекақы нақты бір мерзімге жұмысшыға есептелінген және
төленген еңбекақының бағасы.
Нақты ... ол ... мен ... ... бір ... ... сатып алуға мүмкіншілігі бар жұмысшының еңбекақысы.
Номиналды еңбекақыға мемлекет белгілеген ... ... әсер ... ... ... мен қызметтердің бағалары әсер етеді.
Ынталандыру сипаттағы төлемдер. Өндіріс тиімділігін және ... ... ... ... ... материалдық мүддесін
күшейту үшін сыйлық пен ... ... ... керек, ал ол жыл соңының
нәтижесі бойынша және басқа да көрсеткіштер бойынша берілуі мүмкін.
Басшы қызметкерлерге, мамандарға және қызметкерлерге ... ... ... ... ... ... қызметінің негізгі нәтижелері
үшін беріледі. Кәсіпорын ... ... ... ... кәсіпорын жұмысының нәтижелері үшін; ... ...... ... аппаратының қызметінің
қорытындыларын немесе жекелеген еңбек көрсеткіштерін ескере ... ... ... ... ... үшін; құрылымдық
кәсіпорындардың қызметкерлеріне осы бөлімшелердің жұмыс нәтижелері ... ... жазу үшін ... аппаратының басшы қызметкерлеріне
бухгалтерлік және статистикалық есептердің ... ... ... ... ... ... деректері; өндірістік бөліністер, цехтар мен
учаскелер қызметінің ... ... ... ... ... ... ... деректері негіз болып табылады. Сонымен
қатар, олардың моральдық факторлары да ... ... ... ... ... қосымша төлемдер. Бірнеше
қызметті қатарынан атқарған кезде ... ... аясы ... уақытша келмегендердің (қатысушылардың) міндетін атқарған кезде
қосымша төлем жасалады. Егер олар бір ... ... ... ... және уақытша жұмысқа ... ... ... болса,
еңбеккерлерді негізгі міндетінен ... ... ... міндеттемелер
жүктеледі. Оның мөлшері жұмыс ... ... ... ... бойынша анықталады (негізгі айлығының бір айдағы айлығынан пайыздық
мөлшерлемесі алынады). Егер де ... ... ... ... онда ... ... айырмасы алынады (бірақ бұл кезде оған
қосылған қосымша төлемдер мен үстемелер есепке алынбайды) және айлығындағы
айырмаға ... ... ... Егер ол ... ... ... ол ... жұмысқа келмеген болып саналмайды.
Нормадан артық жұмыс істегені үшін еңбекақы. Нормадан артық жұмыс
істегені үшін ... ... ... ... ... төлем
жасалады. Кез келген жұмыс беруші аптасына 40 ... ... ... ... Ал жеке және ... келісім-шартта бұл одан да төмен болып
белгіленуі мүмкін. Егер де кәсіпорын бір ... алты ... 7 ... ... болса 40 сағатты, ал 6 сағаттан есептесе 36 сағатты,егер 5
сағатты құрайды. Енді осы көрсетілген ... ... ... нормадан
артық істегені болып табылады.
Демалыс және мереке күндеріндегі жұмыс істегені үшін ... Егер ... ... белгіленген демалыс күнінде жұмысқа тартылса,
онда оған екі апта ... ... бір ... күні берілуге тиіс. Егер
кәсіпорын әкімшілігінің оған ... ... ... ... ... жағдай ретінде бұл күн үшін екі есе ... ... және ... ақы ... ... ... төлем
мөлшерлеменің (айлық ақысының) екі есе ... ... ақы ... ... ... ... үшін ... екі еселенген
кесімді бағалар бойынша; еңбектері ... не ... ... ... ... ... не ... төлем мөлшерінің екі еселенген
шамасында; ... ақы ... ... ... ... жұмыс істегені
үшін айлығының шешімінде, сағаттық не күндік төлем мөлшерінің екі еселенген
шамасында еңбек ақы ... ... ... ... ... олардың кейбір
бөлімшелерінде), сондай-ақ ... ... ... ... ... пен ... күндеріндегі жұмыс уақыты айлық ... ... ... жағдайда төленетін еңбекақы. Жеке және ... ... ауа райы ауыр ... қара жұмыспен, қауіпті және денсаулығына
зиян келтіретін жұмыспен, интенсивті еңбекпен байланысты ... ... ... ... ақы ... мүмкін. Қара жұмыс, қауіпті
және денсаулығына зиян келтіретін ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік органдардың өкілеттілігінің
қатысуымен анықталады. Ал интенсивтік ... ... және ... ... анықталады.
1.2 Еңбек нарығындағы жұмыссыздық түсінігі
Жұмыссыздық - экономикалық тұрғыдан белсендi халықтың бiр бөлiгiнiң
еңбек рыногында қажет ... ... ... ... ... ... - ... активті бөлігінің жасауға
қабілетті жұмыс таба алмау.
Жұмыссыздық әлемдегі орталық ... бірі ... ... де ол бір ... екіншісіне өтетін елдерде кең байқалады. Мысалға
мұндай процес Қазақстанда жүріп жатыр. Ол ... ... ... жаңа
проблемаларды алып келеді. Сонымен қатар жұмыссыздық проблеммасы адамдармен
тығыз-байланысты және соларға ... әсер ... ... ... ... азаюына, өмір сүру деңгейінің ... ... ... ... алып ... Осы ... ... саясат адамдары
өзінің сайлауалды компанияларында жұмыс орындарын жасауға көп көңіл бөледі.
Жұмыссыздықты зерттеу олардың ... болу ... ... ... ... ... Бірақ сонымен қатар көптеген
экономистердің ... ... ... ... оны зұлымдық ретінде
қарастыруға болмайды. Өйткені жұмыссыздықтың ең ... ... ... ... ... бәсекені туындыратыны болса керек. Менің ... осы ... ... жұмыс орнына сай келетін
адамдардың азаюынан, адамдардың санының көбеюінен ... ... ... ... биржасында тіркелген, жұмыс табуға нақты мүмкіндігі жоқ
адамдар айтылады.
Жұмыссыздықтың келесі түрлері бар:
• Фрикционды
• Структуралық
• Циклдық
• Сезондық
• Аймақтық
Фрикционды жұмыссыздық. Бұл ... бір ... ... ... пайда болады. Бұл экономикада тұрақты түрде ... ... ... ... ету арқылы, жұмыс берудің структурасы
жақсарту арқылы жетуге болады
Структуралық жұмыссыздық. Бұл ... ... мен ... ... ... ... Ол негізінен жаңа ... ... ... ... ... ... ... -
экономикалық жүйедегі түбегейлі езгерістер есебінен ... ... ... жаңа ... ... уақыт аралығы.
Мұндай кезеңді ТМД елдерінің барлығы өтті. Ел ... ... ... ... төмендеудің негізі болып табылады. Тап осы
жұмыспен қамту саласында тұрақты экономика мен өтпелі ... ... ... ... ... ... ... төмендеуі адекватты
түрде жұмыссыздықтың өсуіне әкелмейді. Ал бұл еңбек өнімділігі ... ... ... ... инвестиция салудан экономика жағдайы
жақсармайды. ... ... ... мен ... ... жоққа шығарып жалақы өсіру пайда әкелмейді. Сонымен ... ... ... ... ... отырып, онда статистика мәліметтері
мен нақты жағдайдын арасындағы алшақтықты ескеру қажет
Бұл жағдайларды зерттеу арқылы біз осындай өтпелі процестерді ... ... ... ... Механизмдер ретінде мынадай
әдістерді қолданамыз: жалақыны мемлекет тарапынан реттеу, жұмыс ... ... ... ... ... ... та көбіне жалақыны жұмыс берушілердің арасындағы корпоративті
байланыстрдың арқасында жұмыс ... өз ... сай ... Бұл ... монополиялық және олигаполдық механизмдердің күш алуына ... Осы ... ... өту үшін екі типтегі мәселелерді шешу қажет:
1. теңсалмақты экономиканы құру, негізінен макроэкономикалық ... ... яғни ... ... ресурстарға толтыру.
2. жоғарыдағыдан туатын нарықтық экономиканы экономикалық прогрестің
негізгі ... ... ... ол үшін технологиялық прогрес қажет.
Көбіне жұмыссыздықтың экономикалық әсері сипатталады да, кумулативті
характерге ие әлеуметтік әсері ... ... ... та ... жағдайына тигізетін әсері көбіне әлеуметтік жағдаймен өлшенеді.
Енді сол салдарларға ... ... ... жағдайдың өршуі
2. әлеуметтік кернеудің өршуі
3. физикалық және психологиялық аурулардың көбеюі
4. әлеуметтік дифференцияның өсуі
5. еңбек белсенділігінің төмеңдеуі
Пайдалы әсері:
1. Жұмыс ... ... ... ... Өз бос уақытының көбеюі
3. Жұмыс орнын таңдаудағы ... ... мән мен ... құндылығының артуы
Экономикалық салдарлар:
Кері әсерлер:
1. Алған білімнің құндылығын жоюы
2. Өндірістің төмендеуі
3. Жұмыссыздарға көмек шығындары
4. Квалификациясын жоғалту
5 Өмір сүру ... ... ... ... төмендеуі
7. Салықтың аз жиналуы
Пайдалы әсері:
1. Экономиканы қайта жарақтауға жұмыс күшіің ... ... ... бейімділігін өсіру мақсатында жұмысшылар арасында
конкуренция
3. Білімін ... үшін ... ... ... мең өндіріс интенсивтілігі жоғарылауы
Біздегі жұмыссыздық, жалпы алғанда жұмыссыздық ... ... ... рөлін атқарады. Әртүрлі структуралық өзгерістерге
ұшырау салдарынан пайда болған артық жұмыс ... ... ... бір
уақыттан кейін басқа салаларды меңгеру арқылы жұмыс табады. Бірақ ол ... ... және ... ... ... ... отырсақ, біздегі жұмыссыздық екі түрлі қарама ... ... кадр ... ... ... ... бір ... артықтығы. Осы мәселелер ең бір шешім қиын мәселелер, дегенмен, оны ... ... ... ... ... ... Еңбекақыны есептеу тәртібі
Негізігі жалақы бойынша есептелген сомада келесі ұстап қалулар
мен аударымдар жүзеге асырылады:
1. Банк ... ... 10% ... ... қорына
міндетгі төлемді төлейді, бірақ банк оны ... ... ... ... ... 10% ... аударымдарын алып тастағанда
есептелген жалақы көлемінен 26% құрайды. Банк шығындарына жатады.
3. Жеке тұлғалардан алынатын ... ... ... ... есептеу
тәртібі 20-тарауда «Банктің салық салу есебі» көрсетілген. Табыс ... есеп ... ... ... ... кезінде келесі бухгалтерлік жазу жазылады:
Дт 3350 «Еңбекақы төлеу бойынша қысқа мерзімді шығыстар ... 2854 ... ... есеп ... «Салықтар және бюджетке төленетін ... да ... ... есеп ... сол ... ... ... есептеу жүргізіледі:
Дт 5729 «Өзге төлемдер»
Кт 2851«Салық және басқа да міндетті төлемдер бойынша есеп ... беру ... 2854 ... қызметкерлерімен есеп айырысу»
Кт 1001 «Кассадағы қолма-қол ақша».
Табыс, әлеуметтік салықтар мен міндетті зейнетақы ... ... 2851 ... және ... да міндетті төлемдер бойынша есеп айырысу»
Кт 1050 «Банктердің ... ... ... ... ... ... ... 22 «Банктің
табыстары мен шығыстары» бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... бірге банк қызметкерлеріне еңбекақы телеу шығындары;
• Қазақстан Республикасының заңдылықтарына сәйкес пайдаланылмаған ... ... үшін ... ... ... қайта ұйымдастырумен, қызметкерлердің санын қысқартумен байланысты
қызметкерлерді қысқарту кезінде банк қызметкерлеріне төленетін төлем;
• кезекті (жыл ... және ... ... ... шығыстар;
• жоғары және орта арнайы оқу ... ... ... сырттай
аспирантурада, кешкі жалпы білім беретін мектептерде жақсы оқитын, сондай-
ақ аспирантураға тапсыратын қызметкерлерге ... оқу ... ... ... ... ... дайындау шығындары;
• банк штатына тіркелмеген ... ... ... ... сипаттағы бекітілген келісімшарт бойынша ... ... ... ... Республикасының заңцылықтарына сәйкес демалыс және мейрам
күндерінде артық ... ... үшін ... ... ... ... қарастырылған шарасыз
қыдырымпаздық уақытына немесе төмен төленетін жұмысты ... ... ... және оңтайландырғыштық ұсыныстар үшін сыйақы.
Көрсетілген және басқа да ... ... ... нақты төлеу уақытына
байланыссыз ағымдағы айдың соңында ... ... ... ... ... жерде қызметкерлер жұмыс істеген уақыт аралығанда әлеуметтік
салықты, ... ... ... ... ... қорына
төленетін жарналарды, жұмыспен қамту қорына аударымдарды шығын ретінде
таниды. 1999 жылы банк ... ... мен ... төлемнің барлық түрін есептеуге ауысты.
Қызметкерлерге төленетін шығындар қатарына іссапарлық шығындар
жатады. 1993 жылдың 22 шілдеден ... ... ... ... мен ... ... ... сәйкес Қазақстан
аумағында іссапарға шыққан қызметкерге іссапарда ... ... ... ... ... ... 50% ... тәуліктік төлем төленеді, тұрган
жайды жалдау және жол шығындары іссапар ... ... және ... ... ... ... Растайтын құжаттар ұсынылған кезде
орынды сактап қою шығындары іссапарға байланысты қайтарылады.
Шетелге қыска мерзімді ... ... ... ... 29.09.98 ... ... №967 «Шетел валютасында іссапар
шығындарының орнын толтыру мөлшері туралы» Қазақстан Республикасының Үкімет
Қаулысымен бекітілген мөлшер шегінде ... ... ... кезде
нақты шығындар бойынша жүзеге асырылады.
Заңмен бекітілген мөлшерден асатын іссапар шыгындарын ... және ... ... ... ... ... қатарына жатады. Сонымен қатар салық заңдылықтарына сәйкес банк
төлем көзі сомасынан 15% ... ... ... және ... ... салығын ұстап қалады. Егер қызметкерлерден жеке тұлғалар
табыс салығының ... ... ... ... салық сапынса
көрсетілген төлемдер банктің жылдық жиынтық табысынан алынады.
ІІ бөлім. ҚР ... ... ... ету ... ... Мемлекеттің жұмыспен қамту саясатын талдау
Жұмыспен қамтылған халыққа:
      1) жеке еңбек шартымен жұмыс iстейтiн, оның iшiнде толық не толық
емес жұмыс ... ... ... үшiн ... орындайтын немесе өзге де
ақы төленетiн жұмысы (қызметi), кiрiсi бар;
      2) кәсiпкерлiк қызметпен шұғылданатын;
      3) өз ... ... ... 4) ... кәсiпшiлiкпен айналысатын және өнiмдi шарттар бойынша
өткiзетiн;
      5) ... ... ... ... ... ... ... өндiрiстiк кооперативтердiң (артельдердiң) мүшелерi;
      6) ақы төленетiн қызметке сайланғандар, ... ... 7) ... Республикасының Қарулы Күштерінде, ұлттық қауiпсiздiк
органдарында, Қазақстан Республикасы Ішкi ... ... ... ... ... ... Республикасының Төтенше
жағдайлар жөнiндегi агенттiгiнiң бөлiмдерiнде және өзге де әскери
құралымдарда қызмет өткерiп жүрген азаматтар жатады.
Халықты жұмыспен қамту туралы заңдар:
1. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... осы заңнан және өзге де
нормативтiк құқықтық актiлерден тұрады.
2. Жұмыспен ... ... ... ... Республикасының
азаматтарына, шетелдiктерге және азаматтығы жоқ адамдарға қолданылады.
3. Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық шарттар осы Заңнан
басым ... және ... ... оны ... үшiн заң шығару талап
етiлетiн реттердi қоспағанда, тiкелей қолданылады.
Халықты жұмыспен ... ... ... ... ... және ... ... азаматтардың жұмыспен нәтижелi әрi еркiн таңдау арқылы
қамтылуына жәрдемдесетін саясат жүргiзілуiн ... ... ... ... ... мемлекеттiк саясат: Қазақстан
Республикасының азаматтарына, Қазақстан Республикасында ... ... мен ... жоқ ... қызмет пен кәсiп түрлерiн еркiн
таңдауға бiрдей мүмкiндiктердi, әдiл де ... ... ... әлеуметтiк қорғауды қамтамасыз етуге; ... ... ... ... жұмыссыздықты азайтуға, жұмыс орындарын ашуға;
бiлiм беру жүйесiн еңбек рыногының қажеттерiне және инвестициялық ... ... оның даму ... сай ... ... ... азаматтардың заңдарға сәйкес жүзеге ... ... ... ... ... олардың өнiмдi және шығармашылық еңбекке
қабiлетiн дамытуға жәрдемдесуге; бар жұмыс орындарын ... және ... ... оның ... ... топтарға арналған жұмыс орындарын
ашатын ... ... ... ... ... және жеке жұмыспен
қамту агенттiгi арқылы еңбек ... ... ... ... ... ... ... Республикасынан шетелге жұмыс күшiн
шығаруға байланысты қызметтi лицензиялауға; шетелдiк жұмыс күшiн тартуға
квота ... ... iшкi ... ... қорғауға; жұмыспен қамтуды
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ұштастыруға; халықты жұмыспен ... ... ... және ... ... басқа да
бағыттарымен үйлестiруге; еңбек рыногының бiрыңғай ақпараттық базасын
қалыптастыруға; мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... әзiрлеу мен iске асыру жөнiндегi қызметiн үйлестiрiп,
реттеп отыруға және ... ... ... ... ... ... ... шетелдегi және шетелдiктердiң ... ... ... қызметiне байланысты мәселелердi шешудi
қоса алғанда, халықты ... ... ... ... ... ... ... берушілер, қызметкерлер және қоғамдық
ұйымдар өкілдерінің мемлекеттік жұмыспен қамту саясатын әзірлеу мен ... ... ... ... жұмыспен қамту саясатымен үйлестірілген,
қосымша жұмыс орындарын ашу ісiн ынталандыруды қолдайтын қаржы, салық және
инвестиция ... ... ... ... ... ... ... кепілдіктер
1. Мемлекет азаматтарға халықты жұмыспен қамту саласында:
1) кемсітушілiктің кез келген нысанынан қорғауға және ... ... ие ... бірдей мүмкіндіктердi қамтамасыз етуге;
2) жұмыссыздықтан әлеуметтік қорғауға;
3) уәкілетті органдардың делдалдығы ... ... ... мен ... ... ... ... Мемлекет халықтың нысаналы топтарын жұмыспен қамтуға жәрдемдесу
жөніндегі шараларды қамтамасыз етеді.
      Нысаналы топтарға:
- ... аз ... 21 ... ... ... ... үйлерінің тәрбиеленушілері, жетім балалар мен ата-ананың
қамқорлығынсыз қалған 23 жасқа дейінгі балалар;
- кәмелетке толмаған балаларды тәрбиелеп отырған жалғызілікті, көп
балалы ата-аналар;
       ... ... ... ... ... ... күтімдi, көмекті немесе қадағалауды қажет етеді деп
танылған адамдар бар азаматтар:
• зейнеткерлік жас алдындағы адамдар (жасына ... ... екі жыл ... ... Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері қатарынан босаған
адамдар;
• бас бостандығынан айыру және (немесе) мәжбүрлеп емдеу
орындарынан босатылған адамдар;
• оралмандар жатады.
      ... ... ... ... рыногындағы
жағдай мен жергiлiктi бюджеттiң қаражатына қарай нысаналы
топтарға жататын адамдардың бұған қосымша тiзбесiн, сондай-
ақ әлеуметтiк қорғау жөнiнде қосымша ... ... ... ... саясатын iске асыру Орталық атқарушы орган
қызметiнiң тәртiбiн, оның құқықтық мәртебесiн және құзыретiн ... ... ... ... ... бағдарламаларын қаржыландыру республикалық
және жергiлiктi бюджет қаражаттары және Қазақстан Республикасының заңдарына
сәйкес өзге де көздер есебінен ... ... ... ... ... ... құқықтары:
      1) жұмыс берушiге, уәкілеттi органға не жеке жұмыспен қамту
агенттiгiне тiкелей өтiнiш жасау арқылы ... ... ... таңдауға;
      2) өз бетiнше жұмыс iздестiруге және шетелде ... ... 3) ... ... және ... жұмысқа орналастыруға
жәрдемдесетiн жеке жұмыспен қамту агенттiгiнен консультация және ақпарат
алуға;
      4) қоғамдық жұмыстарға қатысуға;
      5) ... ... жеке ... және ... адамдарының шешiмдерiне, әрекеттерiне (әрекетсiздiктерiне)
орталық атқарушы органға немесе сотқа шағымдануға құқығы бар.
      2. Азаматтар жұмысынан айырылу (жұмыссыздық) жағдайына ерiктi
сақтандыру шартын ... ... ... ... қорғау
Мемлекет жұмыссыздықтан әлеуметтiк қорғаудың мынадай түрлерiн
көрсетедi:
      1) жұмысқа орналасуға жәрдемдесу;
      2) жұмыссыздар үшiн кәсiби даярлау, ... ... ... және ... ... ... 3) ... жұмыстарда iстейтiн жұмыссыздардың еңбегіне ақы төлеу;
      4) ... аз ... ... ... заң ... сәйкес
мемлекеттiк атаулы әлеуметтiк көмек көрсету.
Жұмыссыз азаматтарды тiркеу және есепке алу
1. Жұмыс тапқысы келетiн жұмыссыз азаматтар ... ... жеке ... ... ... ... орналасуына жәрдемдесу туралы
өтiнiш жасай алады.
2. Жұмыс iздестiруге өтiнiш жасаған жұмыссыз азаматтарды ... ... ... ... жеке ... (паспорты), әлеуметтiк жеке
кодының берiлгенi туралы куәлiк (ӘЖК), ... ... ... ... ... ... нөмiрi (СТТН).
      3. Шетелдiктер мен ... жоқ ... ... ... ықтиярхатын және азаматтығы жоқ адам тұрғылықты жерi бойынша
тiркелгендiгi туралы белгi соғылған куәлiгiн табыс ... 4. Осы ... 2, ... ... ... табыс
етiлген күннен бастап он күнтiзбелiк күннен кешiктiрмей, ... ... жеке ... ... ... ... ... атқарушы орган бекiтетiн
дербес есеп карточкасына (деректердiң компьютерлiк базасы) мәлiметтер
енгiзу арқылы азаматтарды ... 5. ... ... жүрген жұмыссыз азаматтар тұрғылықты жерi бойынша
уәкiлеттi органда тiркеледi.
      6. Уәкiлеттi органда тiркелген ... ... - ... ... ... ... бiр рет ... органда, ал селолық елдi мекендерде
тұратын жұмыссыздар ... ... бiр рет ... ауыл ... ... ... ... белгiленуге тиiс.
      7. Уәкiлеттi орган жұмыс iздестiруге өтiнiш жасаған ... ... ... ... ... түзедi.
Жұмыссызды есептен шығару
Уәкiлеттi орган жұмыссызды мынадай жағдайларда:
      1) лайықты жұмыстың ... екi ... ... түрде бас
тартқанда;
      2) уәкiлеттi орган жолдама берген күннен бастап бес ... күнi ... ... ... ... орналасу немесе оқу орнына
келмегенде;
      3) шақыру бойынша жұмысқа, ... ... алу үшiн екi ... ... ... ... уәкiлеттi органға келмегенде;
      4) жұмыссыз уәкілетті органның жолдамасы ... ... ... ... ... ... себептермен өз бетiнше тоқтатқанда;
      5) жұмыссыздар көзделген уәкiлеттi органға келiп тұру мерзiмдерiн
дәлелсiз себептермен бұзғанда;
      6) жұмыссыз басқа жерге көшкенде;
      7) ... ... ... жұмыссыз адам жұмыспен қамтылған деп
танылғанда;
      8) жұмыссыз бас бостандығынан айыру түрiндегi ... ... ... ... бойынша мәжбүрлеп емдеуге жiберiлгенде;
      9) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес зейнетақы
тағайындалғанда, есептен шығарады.
Тiркелген жұмыссыздардың мiндеттерi:
1) осы Заңды сақтауға;
2) уәкiлеттi органдарға келiп ... ... ... ... сақтауға;
3) уәкiлеттi орган берген жұмысқа жолдаманы алған күннен бастап
бес жұмыс күнi ... ... ... ... бойынша жұмыс берушiге
өтiнiш жасауға;
4) уәкiлеттi органға:
- тұрғылықты ... ... ... уақытша, маусымдық жұмысқа, азаматтық-құқықтық сипаттағы
шарттар бойынша жұмысқа орналасуды;
- кәсiпкерлiк қызметпен шұғылдануды;
- ұйымдық құқықтық ... мен ... ... қарамастан, ұйымға
құрылтайшы (ортақ құрылтайшы) болуды;
- мүгедектiк тобын белгiлеудi немесе оның өзгеруiн;
- зейнетақы тағайындауды және өзге де табыстарды қоса ... ... ... ... ... ... ықпал ететiн
өзгерiстер туралы мәлiметтердi дер кезiнде (бес жұмыс күнi iшiнде)
табыс ... ... 2. ... ... ... ... немесе көрiнеу
жалған мәлiметтер немесе жасанды құжаттар табыс еткен жағдайда,
жұмыссыздар ... ... және ... ... ... ... ... тартылуы мүмкiн.
Лайықты жұмыс
1. Тiркелген жұмыссыз азаматтар үшiн кәсiби даярлығына, ... және ... ... ... ... ... ... жұмыс
орнының жағдайларына (ақы төленетiн қоғамдық ... ... ... жаңа ... ... ... қолайлылығына сәйкес
келетiн жұмыс лайықты жұмыс деп есептеледi. Көлiктiң қолайлылығын ... ... ... 2. ... рет жұмыс iздеп жүрген, бiрақ кәсiбi (мамандығы) ... екi ... ... уақыт бойы жұмысы болмаған адамдар үшiн - ... ... ... ... ... ... ал ондай жұмыс беру мүмкiн
болмаған жағдайда, азаматтардың жас және өзге де ерекшелiктерi мен ... ... ... ... ... ақы ... жұмысты (уақытша
сипаттағы жұмысты қоса алғанда) лайықты жұмыс деп есептеуге болады.
Жұмыссыздарды кәсiби даярлау, олардың  ... ... ... даярлау:
1. Жұмыссыздарда қажеттi кәсiби бiлiктiлiктiң болмауынан лайықты
жұмыс таңдау ... ... ... ... ... оларды кәсіби
даярлықтан өтуге, бiлiктiлiгiн арттыруға және қайта даярлауға жiбередi.
      2. Жұмыссыздарды кәсiби даярлау, олардың ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес Қазақстан
Республикасының Yкiметi белгiлеген тәртiппен ... ... ... отырып, республикалық және жергiлiктi бюджеттердің қаражаты
есебiнен уәкiлеттi органның жолдамасы ... ... беру ... ... беру ... құқығы бар кәсiпорындарда жүргiзiледi.
      Кәсiби даярлықтан, бiлiктiлiгiн арттыру мен қайта даярлаудан өтіп
жатқан ... аз ... ... жұмыссыздардың Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес мемлекеттiк атаулы көмек ... ... ... ... ... 3. Нысаналы топтарға кiретiн жұмыссыздар кәсiби даярлықтан,
бiлiктiлiгiн арттыру мен ... ... ... ... өту ... ... 4. ... өз бетiнше дәлелсiз себептермен тоқтатқан жұмыссыздар
уәкiлеттi органда қайтадан тiркелген күннен бастап бiр жыл ... ... ... ... ... ... ҚР-дағы еңбек нарығындағы проблемалар мен оны шешу ... ... ... ... ... ... ең жақсы ынтасы,
яғни, талаптануы, тек нарық, оның ішінде еңбек нарығы жағдайында ғана іске
асатындығын көрсетті. Еңбек нарығы дегеніміз бұл ең ... ... ... мен ... Әрине, бұл тым ерекше, өзгеше нарық. Жұмыс ... оны ... ... ... әдіс деп ... ... ... – бұл тиімді экономиканың негізі.
Осы уақытқа дейін біздің ... ... ... ... ... дайындаудың тым қарапайым жүйесінің болуы – тұрғындарды толық, ... ... ... ... ... ... өмір сүру ... бөлуде
теңгермешілдікке жол берді, ал ол белгілі бір ... ... ... орналастыру бағдарламасына сәйкес орталықтанған ... ... ... мен ... бөлу ... ... отырды. Жаңа жұмыс
орындарын жасау еңбек етуге қабілеті бар тұрғындардың санына асып кетіп
отырды, ал ол, өз ... ... ... ... тудырды. Және де, бұл
кардарлық экстенсивті типтегі шаруашылық механизмінен қолдау ... ... ... қоры ... санынан тәуелді болды, олардың
санының өзгеріп отыруы еңбек өнімділігінің төмендігінің және ... ... ... ауыл ... және ... ... ... толтыруға тиіс еді.
Оның есесіне жұмыскерге, белгілі бір жұмыс орнына ие болуға нақты
кепілдік берілетін және оны ... ... іс ... мүмкін болмады.
Соның нәтижесінде жұмыс күшіне деген сұраныс еркіндігі мен ... ... ... ... жұмыскерлердің белсенділігі мен қозғалысына қатаң
бақылау жасап ... ... ... ... ... ... тек ... белгіленген еңбек нысандарының шеңберінде ғана рұқсат етілді
Кадрларды тұрақтандыруда «жас маман» институты, белгілі бір ... ... қол қою ... ... ... ... жұмыс уақыты
өтелгеннен кейін пәтер беруге уәде ету, бір ... ... ... стажын жоғалту қатері сияқты жанама әдістер де қолданылды. Өздерінің
қабілетін толығырақ көрсетуге және ... өмір ... ... етуге
мүмкіндік беретін жұмыс іздеу ұмтылысы – ... ... ... ... ... ... төлқұжат бермеу, жұмыстан шығуға кедергі
жасау, пәтер алу ... ... ... механизмі кедергілеріне
тірелетін. Бір орында ұзақ уақыт жұмыс істеу экономикалық тұрғыдан да және
әлеуметтік тұрғыдан да ... ... ... ... экономикалық заңы бұзылды. Оның мәні – адам өзінің экономикалық
жағдайын жақсарту үшін ... ... ... ... ал ол, ... өзін-өзі
жетілдіруді қажет етеді, соған сәйкес жұмыс істейтін өмірінің барлық кезеңі
бойына еңбек ету нысанын ... ... ... ... ететін өмірі бойына, орта есеппен ... ... ... ... бір ... ... жалдаумен қамтылған
жұмысшылар 2,6 рет жұмысын ауыстырады екен. Батыс Европада бұл көрсеткіш
Жапонияға қарағанда ... ... ... төмен. Бұл процесс, нарықтық
принциптерге көшіп жатқан экономикаға тән көрініс. ... ... және ... ... жұмыс істейтіндердің үштен ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамту саласында, өндіріске қажетті жұмыс күші мен
олардың жұмыстың жағдайына қоятын талабы арасында ... ... ... ...... тұрақсыздығынан көрінеді. Миллиондаған
адамдар, өздерінің ... және ... ... жақсарту
мақсатында жұмыс орнын ауыстырам деп біраз уақыт ... ... ... 2 айдан 6 айға дейін созылады. Сонымен бірге миллиондаған диплом
бар мамандар да ... ... ... ... етпейтін қызметтерде жұмыс
жасайды, ал бұл құрылымдық, яки салалық жұмыссыздықтыың орын алып отырғанын
көрсетеді.
2.3 ... ... ... талдау
Нарықтық жағдайда шаруашылық жүргізуде кәсіпорындарға еңбек
ресурстарын пайдалану және қызметкерлердің еңбек ақысының мөлшерімен ... ... ... берілген. Ал, қызметкерлер өз кезегінде, ең
қызықтырарлықтай жағдайларды ұсынатын ... ... ... таңдай
алады және де олармен жұмысқа орналастыру ... ... ... ... барлық жағдайларды бірінші орында еңбекақының мөлшері тұрады.
Еңбекақы - бұл қызметкерлерің кәсіпорынның өнімін өндіру ... ... ... түріндегі көрсетілген үлесі. Бұл үлес
қызметкерлер-ге төленеді және де бұл қаражатты бір өзі ... ... ... ... ... алғанда
ол еңбекақы қорының көрсеткішін көрсетеді, ал еңбекақы қоры кәсіпорын
шығынының едәуір ... ... ... ... тиістілігіне,
кәсіпорын қызметінің жеке ерекшеліктеріне және қызметкерлердің төлемақылар
сомасын басқару саясатына байланысты, еңбекақы ... ... ... ... пайыздан кәсіпорын шығындарының жалпы сомасынан жартысына
дейін көтеріледі. Бұл ... ... ... ... ... бұл
баптарын талдау өте маңызды.
Сондай-ақ, жұмыс уақыты қорын ... ... да ... ... зор. Барлық жұмыс уақытын бірнеше категорияларға
бөлуге болады:
- жұмыспен өтелген ... ... ... ... жұмыс күнінде жұмыспен
өтелген уақыттан басқа, бұл ... тыс ... ... ... ... күндердегі, т.б. уақыт болуы мүмкін);
- жұмыспен өтелмеген төленген (еріксіз тоқтап қалу, жыл ... ... ... ... және ... ... өтелмеген төленбеген (кешігу, себепсіз жұмысқа келмеу, т.б.).
Төлеу тәртібі және де, ең соңында бұл сомалардың қандай ... ... ... ... қай ... ... ... мұндай шығындардың есесін үлкен емес, бірақ ол ... үшін ... ... ... және натуралды формада (оклад, сыйлық,
жүйелі түрдегі сыйақылар, еңбектің зиянды жағдайларына компенсация ... тыс ... үшін ... және т.б.) ... ... ... ... кәсіпорын шығындарына жұмыспен өтелмеген
уақытты төлеу және біржолғы төлемдерді, сонымен бірге, ... ... ... ... ... Бұл шығындардың барлығы еңбекақы
қоры көрсеткішін қалыптастырады.
Еңбекақының екі негізгі ... ... ... ... ... ... істемеген күн мөлшеріне байланысты және
кесімді ақы ... ... ... өнім ... ... екі негізгі формасының сыйақылық және прогрестік
түрлері кеңінен таралған. Сөйтіп, кесімді-сыйақылық түрі тура ... ... ... ... қол ... үшін ... ... төлемді
білдіреді, кесімдік-прогрестік мөлшерленген ... ... тыс өнім ең ... бағамен төленеді, ал мерзімдік - сыйақылық
жүйеде жұмыс істемеген ... үшін ... ... сапасы, не қол жеткізген
нәтижелер үшін сыйақы қосылады.
Өндірісті қолма-қол басшылық ету үшін ... ... ... ... және ... ... ... талдау арқылы
алуға болады. Өндіру мөлшерін ләсіпорынның технологиялық бөлімшелері ... ... ... бекітеді. Әрине, қызметтің әр түріне мөлшерлеу
мүмкін емес, ... ... өнім ... немесе стандартталған қызметтер
көрсететін өнеркәсіптік ... ... ... ... мәңгі ие болады. Мөлшерлеу шығару ... ... ... технологиялық процес кезіндегі бөлек операцияларға кететін ... ... және ... ... ... Мөлшерлеу көбінесе
халықшаруашылығы саласында өндірістік жұмысшы еңбекақысының мөлшерін
анықтау негізінде ... ... ... ... басқа да шығын түрлерін талдау
жоспары ... ... ... ... ... көлеммен
салыстырғанда не өткен есепті немесе базалық кезеңмен ... ... ашық ... ... ... өткен жылдардың
ұқсас кезеңдерімен салыстыру пайдалы болады. Мысалы, ауылшаруашылықтық
өнімді ... ... үшін ...... ... ... ... және
қыркүйек айы табылады, тау шаңғы курортындағы қонақ үй үшін қаңтар-наурызға
дейінгі маусым.Талдау ... ... және ... ... ... ... ... тенденциясы және нормативті не
жоспарлы ... ... ... ... артық шығын себебі немесе түгел
жұмсамау себебі айқындалады. Еңбекақы ... және ... ... ... ... ... ... әртүрлі индексті көрсеткіштер кеңінен
қолданылады.
Ел экономикасындағы қазіргі кезде жүзеге асырылып жатқан өзгерістер ... ... ... ... жұмысшыларды қолдан келгенше
активизациялау мәселелерін ерекше өткірлікпен қояды.
Аталған мәселерді шешуінде ... рөлі ... ... ... ... ... экономикалық талдау-
кәсіпорын қызметінің жоғары нәтижелерге қол ... ... ... негізгі құралы нарыққа көшу жағдайында ... ... ішкі ... және ... ... ... байланысты стратегиялық басқарушылық ... ... ... ... ... ... Талдау еңбекақының
нәтижелік уақытылы бағалауға және оның ролін көтеруге арналған шараларды
қолдануға бағытталуы керек.
Әр кәсіпорын жұмысшының жеке және ... ... ... ... мен ... ... ... мүдделеріне де қатысты ... ... ... өз кезегінде, өндіріс салаларындағы жоғары
соңғы нәтижелерге қол жеткізуге ... ал бұл ... ... ... ... ... есебіндегі көрсеткіштерінің
жақсаруынан көрінеді.
Сөйтіп еңбекақының нарыққа бағытталған өндірістің жоғары
нәтижелеріндегі ролі ... ... ... мен әр жұмысшы
табысының өзара байланысында көрінуі керек. Жоғарыда айтылғандардан, сондай-
ақ шетелдік тәжірибені есепке ала ... біз ... ... ... ... ... ... мақсаты бір жағынан ұжымдардың ... ... ... мен ... ... ... жағынан кәсіпорын қызметінің
шаруашылық есептілігі нәтижелері арасындағы ... ... ... ... ... ... әр нақты жағдайда (талданып отырған
кәсіпорын бойынша) ... ... ... ... және ... ... ... жұмысшылар табысының өсу мүмкіндіктерін
көрсетуі керек.
Бұған ... ... жүйе ... ... талдау
теориясы мен тәжрибесінде ... ... ... ... рөлі ... жеткілікті көңіл бөлген жоқ. Нарық жолындағы
кәсіпорынның даму кезеңінің әрқайсысында төлем ... ... ... ... ... ... ... көлемін бір орталықтан реттейтін
станциялар мен ынталандырудың ... ... ... Бұл ... принциптеріне құрылған еңбекақысының талдауының әдеттегі объектісі
болып табылатындар: еңбек және ... ... ... ... тарату дәлелдігін бағалау, еңбекақы қорын пайдаланудың абсалютті және
салыстырмалы нәтижелерін анықтау, ауытқудың негізгі салдарын ашу, ... ... ... оның жеке құрамын-тариф, еңбек нормасы, қосып
төлеу, сыйақыны пайдалану, ... ... және ... өнімділігі
көрсеткіштерінің өсу қарқыны арасындағы қатынасты бағалау.
Мемлекеттік кәсіпорындарда ... ... ... ... негізінен жоғарыда бекітілген жоспарлы еңбекақы қорын
экономикалық пайдалануды және оның ... ... ... ... ... ... өңдеуге әкеп соғады.
Бұл жерде айта кететін жай, 1991 жылдың 1 қаңтарынан бастап
кәсіпорынмен еңбекақыны төлеуге ... ... ... көлемі жұмысшы
саны мен құрамына, өнімнің ... ... ... ... ... ол тек екі ... реттеледі-сол кәсіпорын ұжымның шаруашылық
есептік кірісінің көлемі мен тұтыну қорының салық салу ставкалары. ... ... ... ... қорының артық шығыны” деген ұғым
өзінің мәнін жоғалтып ... Бұл ... ... ... әділ ... ... ... қорын үнемдеу кәсіпорындарда шаруашылық
есептік ... ... ... бермейді, оларды табысты көтерудің басқа
факторларын іздеуге бағыттайды.
Сонымен қатар, экономистердің ... ... ... ... ... ... ... (дербестігі) жағдайындағы еңбекақыны талдаудың жаңа тәсілдері
баяндалғандығын айта кеткен жөн. Алайда еңбекақыны ... ... ... ... зерттеу мәселелерін қозғай отырып,
авторлар кәсіпорын қызметінің экономикалық нәтижелерімен сандық байланысқа
дейін ... ... ... ... бойынша кейбір ұсыныстармен
шектеледі.
Сөйтіп, еңбекақыны экономикалық талдау ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізудің
қазіргі жағдайларымен бара-бар болмауына ... ... ... бар. ... жою ... ... ... күшейтуге бағытталған
дәлелді шешімдерді қабылдауға және қорларды айқындауға мүмкіндік туғызады.
Бұл үшін сәйкес ... болу ... ... ... мен ... ... ... өзара байланысын талдаудың ұсынылып отырған ... ... ... ... отырып, экономикалық математикалық
моделдеу әдісін пайдалануды шығарады. Ол өзіне жүйелі кезеңдерді қосады.
Бірінші-кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... нәтижелерін сипаттайтын маңызды
көрсеткіштерді ... ... ... ... ... шаруашылық есеп
нәтижелері ретінде талданып отырған кәсіпорын өндірісінің ерекшелігін
есепке ала отырып, келесі көрсеткіштерді ... ... өнім ... ... ... ... өнім бірлігіне шығын, баланстық пайда,
өндірістің рентабельділігі (пайданың ... ... ... жыл ... ... ... ретінде), негізгі өндірістік
қорлардың қайтарымдылығы.
Екінші кезең-талдау мақсатына математикалық сипат ... ... ... ... қорытынды көрсеткіштерімен байланысын
анықтау және оның қалыптастыруында қатысуын ... ... мен ... ... ... ... экономикалық талдау да математикалық ... кең ... ... бар: ... ... классикалық тәсілдерінен
бастап имитациялық модельдеу және ... ... ... ... ... ... мақсат-соның негізінде функцияның (f)
сипатын ашуға болатындай математикалық ... ... ... ... ... ... (x) ... нәтижелейтін белгінің
(Yі) мәнін анықтауға болады.
(Yi) есептегенде қандай функцияны алсақ та, барлық жағдайда бақыланбайтын
көрсеткіш
(Еі) әсерімен анықталатын біраз ... орын ... ... Бұл ... ... ... болады:
Уi=f(xi1, хі2,…, хіn)+Еі
Экономикалық процестер мен құбылыстардың, соның ішінде, кәсіпорын ... ... ... ... ... қалыптасу процесінің, ықтималдық
сипаты оларды зерттеу үшін корремациялық көп ... ... ... моделдерді қолдану мүмкіндігін және мақсатқа лайықтығын шарт
етеді.
Математикалық есеп келесі түрде қалыптастырылады:
У - ... ... ... ... ... ақы ... болғандағы Кі-оның деңгейінде әсер ететін факторлар болсын ... ... ... ... ... ... ... т.б.). Математикалық
статистикалық моделдеу практикасында зерттеушілер әдетте сызықтық үлгідегі
моделдерге қалауын ... ... ... ... процесін экономикалық
математикалық моделдеудің келесі кезеңі жұмыстың соңғы нәтижелеріне тәуелді
таңдаулы математикалық-статистикалық моделдерді машиналық ... ... Ол үшін ... ... ... ету ... уақытта дайын программалық өнімді (экономикалық өңдеу үшін
қолданбалы ... ... ... жеке ... ... ... ... артықшылығы бар.
Сөйтіп, еңбекақының нәтижелілігін зерттеу үшін таңдалған жоғарыда
көрсетілген математикалық ... ... ... өріс ... JBM ... ... ... ППП “АРМ - Стат” қамтамасыз етеді. ППП “АРМ-
Стат”-қа программалардың үлкен тізімі кіреді, соның ... ... “Ең кіші ... әдісімен регрессияны бағалау”, “Адымдаған
регрессия”.
Төртінші этап-алған ... ... ... ... ... нәтижелер жұмысшы кірісінің қалыптасу қасиеті және заңдылығы
ретінде (еңбектің соңғы экономикалық ... ... ... ... ... ... ... нәтижелер әр фактор бөлек және
өзара байланысты еңбек ақының деңгейіне әсер етуінің ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді:
- Еңбекақы жүйесінің әрекеттілігін бағалауға арналған анық ақпаратты алу;
- Кәсіпорын қызметінің нәтижелерін ... ... ... ... ... деңгейіне қандай факторлар, қалай және қаншалықты әсер ететінін
анықтау.
Бұдан ... ... ... ... ... қызмет нәтижелерінің өзгеруінен экономикалық келісілген
тәуелділігі айқындалған жағдпйларды алынған мәліметтер, өз ... база ... ... ... ... ... жұмысшы кірісі
өсуінің қосымша резервтерін табу үшін қолданыла алады.
Бұған экономикалық-статистикалық модельдеу ... ... ... ... ... қол ... ... қызмет
көрсеткіштерін жақсарту есебінен еңбекақыны, соның ішінде рентабельділіктің
өсімін көтеру мүмкіндігін ... ... ал ... ... ... ... ... қолдану жеткілікті. Мұндай әдісті модельге
енгізумен басқа да қорытындылайтын көрсеткіштерге қолдагатын ... ... мен ... қызметінің нәтижелерінің өзара байланысын талдауға
өндірістік факторлардың қисапсыз санын қатыстыруға болатынды.
Сірә мұндай ... ... ... ... дейінгі еңбекақыны
талдаудың дәстүрлі әдістерінен көрінбеген, жұмысшылардың кірісін көтеру
қорларын анықтаудың жаңа ... ... ... ... ... көптеген әр түрлі мәселелер бар. 70
жылдары еңбек – міндет ретінде қаралды, бірақ егер адам бұл ... ол үшін оны ... жоқ. ... осыған орай балаларды
тәрбиелеу және үй ... ... ол ... шаруашылық ретінде
қарастырылады. Ал оған керісінше өнеркәсіптегі өңдірістік ... және ... ... ... болды. Ауыр және әскери өнеркәсіп салаларға қарағанда
жеңіл өнеркәсіп, ауылшаруашылығы және ... ... ... ... ... ... ... болған.
Қазіргі кезде еңбек нарығында ұсыныс пен сұраныс арасында теңдестік
жоқ. Еңбек орында керек емес жерлер де ... ... ... ... ... және ерлер еңбегіне бағытталған өңдірістік ... ... өз ... тигізеді.
Еңбек нарығы теориясы мен еңбек нарығының ... ... ... ... ... тудырады (еңбек нарығының
классикалық моделі, монетаристік моделі)
Курстық жұмыстың мақсаты, ол еңбек нарығын жаңа экономикалық жағдайда
мойындау мен еңбек нарығының ... оның ... ... ... ашып ... ... табылады.
Қазіргі ұлттық нарықтық экономикалық байланыс пен қатынастар ретінде
сипаттауға болады. Атап айтсақ,мұнда, ... ... ... ... ... ... ... анықталса, ол
байланыстар қайтарымдылықты, тепе-теңдікті объективті түрде алдын ... ... бұл ... ... бәсекелестік болады. Бұл
аталғандар жалпы заңдылық. ... ... бір ... оның ... ... ... бар. Нарықтың барлық түрлеріне осы қасиеттер тән.
Қазіргі нарық ... ... ... оны: ... ... ... ... ғылыми -техника, туындыларының ақпарат және т.б.
нарық түрлеріне бөлуге болады.Бұл аталғандардың ішіндегі негізгілердің бірі-
еңбек нарығының ... ... ... және оның ... ... ... ... ... ... жұмысшы күші. Біздің жүргізілген талдау
объективті экономикалық түрде белгілі.
Еңбек нарығы-бұл жұмыс ... ... пен ... ... ... формасы.
Еңбек нарығын мемлекеттік реттеу:
• Жұмысқа орналастыру және кәсіби ... пен ... ... ... Үйлесімді еңбек нарығын жасауға ынталандыру, еңбек ... ... ... ... ... қорғау.
Жұмыссыз қалу қауіпі-әр ересек адам үшін үлкен мәселе. Адамдардың
көпшілігі үші жалақы-жалғыз табыс көзі әрі жұмыс ... ... ... ... адамдардың жұмыс істемеуі.
Жұмыссыздарды әлеуметтік қорғау принциптері келесі:
- тиімді жұмыс ... ... ... және ... даярлау жүйесін
қамтамасыз ету;
- кіріс жасаудың тиімді жүйесін ұйымдастыру;
- кірістегі және жеке тұтынудағы дифференциация процесін ... ... ... ең төменгі өмір сүру деңгейінің нақты көрсеткішін анықтау және оны
жүйелі түрде индексациялау;
- жұмыссыздарды әлеуметтік ... ... ... ... - бұл ... ... сұраныс пен ұсыныс сәйкестігінің
жалпыға ортақ формасы.
Еңбек ... ... ... ... орналастыру және кәсіби даярлық пен қайта ... ... ... ... ... ... ... еңбек қатынастарын
құқықтық қамтамасыз ету.
• Жұмыссыздарды әлеуметтік қорғау.
Жұмыссыз қалу қауіпі - әр ересек адам үшін ... ... ... үші ... ... көзі әрі ... ... моральдық жағынан
қанағаттандырады.
Жұмыссыздық-еңбекке қабілетті адамдардың жұмыс істемеуі.
Жұмыссыздарды әлеуметтік қорғау принциптері келесі:
- тиімді жұмыс істеу, кадрлар даярлау және ... ... ... ... кіріс жасаудың тиімді жүйесін ұйымдастыру;
- кірістегі және жеке тұтынудағы дифференциация процесін макрозерттеу
және сегменттеу реттеу;
- ең төменгі өмір сүру ... ... ... ... және оны
жүйелі түрде индексациялау;
- жұмыссыздарды әлеуметтік қорғаумен қамтамасыз ету.
Еңбекпен толық ... ... ол ... ... ... ... ... бар халықты жұмыс орындарымен қамтамасыз ету. Ал
тиімді еңбекпен қамту дегеніміз – қоғамдық қажеттіліктерді ... ... ... ... ... ... ... тиімді еңбекпен қамту
тек еңбек нарығы өмір сүрген жағдайда ғана болатындығын ... ... ... Ү. ... ... экономика негіздері»
Алматы 1994 жыл.
2. Шеденов ¤. Ќ. «Жалпы экономикалыќ теория» Аќтµбе – 1999
Я.Ә. Әубәкіров, Б.Б. ... Ф.Н. ... Т.П Б. ... ... ... ... оқу ... «Егемен Қазақстан» Республикалық газеті/ ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫ:
«Басымдықтар мен ... №124. 12 ... ... Адам ... дүниежүзілік бағдарламасы БҰҰДБ 2007 жыл 4366. -8,
106-107 6
5. Бейсенов С. Инфраструктура рынка труда // Человек и труд - 1993 г. - ... А. ... ... ... ... // ... и труд - 1993 г. - №
8.
Голодец О. Критическая ситуация на ... ... ... // Вопросы
экономики - 1997 г. - № 2.
Дадашев А. Региональный рынок труда в России: формирование и ... // ... ... 1995 г. - № 5 - стр. 63-70.
Заславский И. Характеристика рынка труда. // Новая жизнь - 1995 г. ... А. На ... ... // ... ... - 1995 г. - 18.07
Маслова И. Особенности ... ... ... // ... и труд - 1993 ...... ... миграционной ситуации сельского населения в Республике
Казахстан. Алматы: ... ... №4, 2007 ж. -20 ... Ауыл жастарының келешегі. Алматы: Республикалық ғылыми-
тәжірибелік конференциясының материалдары, 2005 ж. - 23 ... ... ... ... ... ... ... 2003 ж. – 164 б. (Э.Ә. Ақтөреева).
17. Ауылдағы ... ... ... конференцияның
материалдары, 2004 ж. - 106 б.
18. ... ... - ...... ... ... №6, 2003 ж. – 9 б. (Б.Қ. Жұмақанов).
19. Қазақстан ... ... ... Алматы: ҚР статистика жөніндегі Агенттігі / БҰҰДБ, 2007 ж.,
186 б.
20. Қазақстандағы адам дамуы: ... ... және Ф: ... ред. – ... ... ... ҚР Үкіметінің 2003 жылғы 26 наурыздағы №296 Қаулысы.
22. ҚР халықтың өмір сүру деңгейі (мониторинг). ... ... ... ... ... 6.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбекақы есебін ұйымдастыру54 бет
Фотосинтез5 бет
"әртүрлі шет елдердегі жұмысшыларды ынталандыру және қызметтерін жетілдіру реформалары"13 бет
«Кит со» ЖШС еңбекақы есептеу және еңбекақының «1С бухгелтерия» жүйесінде жүргізілуі31 бет
Еңбек есебі35 бет
Еңбек рыногы және тұрғындарды жұмыспен қамтудың мемлекеттік саясаты32 бет
Еңбекақы7 бет
Еңбекақы бойынша қызметкерлермен есеп айырысу есебі.34 бет
Еңбекақы төлеу18 бет
Еңбекақы төлеуді ұйымдастыру22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь