Тəрбие мəн-мағынасы

1. Тəрбие міндеттері мен қызметтері
Тəрбие педагогикада бірнеше қырларымен танылған:
– əлеуметтік мағынада – бұл аға буын жинақтаған тəжірибені жас ұрпақ өкілдеріне өткізу. Тəжірибе дегеніміз – адамзаттың өз тарихи даму барысында жасаған рухани мұрасы, дəлірек айтсақ : адамдарға белгілі болған білімдер, ептіліктер, ойлау тəсілдері, құқықтық, адамгершілік жəне т.б. нормалар.
– педагогикалық мағынада – бұл тəрбиеленушіге ықпал жасау үшін ұйымдастырылған арнайы іс-əрекет, тұлға қалыптастыруға бағытталған мақсатты процесс.
Тəрбие қоғамдық талаптарға сəйкес болуы міндетті. Егер қоғам құқықтық демократиялық мемлекет құрып жатса, ендеше ондағы адам тəрбиесі адамгершілік, азаматтық заңдар мен қылық-əрекет нормалары рухында жүріп жатуы қажетті. Жалпы адамзаттық құндылықтар қалыптастырудың маңыздылығын ескерумен бірге əлеуметтік ортаның кездейсоқ та, мақсатты бағытта да əсер, ықпал жасайтынын естен шығармаған жөн.
Қазіргі заман тəрбиесі гуманистік негізде болып, тұлғаның əлеуметтік-мəдени (өмір жəне əрекет-қылық кейпін таңдау жəне іске асыру), даралықты (тұлғаның өзіндік қалыптасуы), жауапкерлікті қатынас (құндылықтар таңдау) бағыттарында дамуына орайласады. Мұндай тəрбие технологиялық икемшілдігіменен (адамның қабылдау жəне психологиялық даму заңдылықтарына сай орындалады), көңіл-күйге сəйкестігімен (көңіл-күй тəжірибесін қалыптастырады), сұхбаттастығымен (екінші біреуге ұсыну үшін емес, өз меншікті тəжірибесін құрастыру үшін), жағдайға орай орындалуымен (негізгі құралы – тəрбиелік жағдай), болашаққа бағытталуымен (дамудағы тұлғаға арналады) ерекшеленеді.
        
        Тəрбие мəн-мағынасы
1. Тəрбие міндеттері мен қызметтері.
2. Тəрбие процесінің ерекшеліктері.
3. Тұлғаның өзіндік тəрбиесі мен ... ... ... ... мен ... ... ... қырларымен танылған:
– əлеуметтік мағынада – бұл аға буын ... ... жас ... өткізу. Тəжірибе дегеніміз – адамзаттың өз тарихи даму барысында
жасаған рухани мұрасы, дəлірек айтсақ : адамдарға белгілі болған ... ... ... ... ... жəне т.б. ... ... мағынада – бұл тəрбиеленушіге ... ... ... ... ... ... қалыптастыруға бағытталған мақсатты
процесс.
Тəрбие қоғамдық талаптарға сəйкес болуы міндетті. Егер қоғам ... ... ... ... ендеше ондағы адам ... ... ... мен қылық-əрекет нормалары рухында жүріп
жатуы қажетті. Жалпы адамзаттық құндылықтар қалыптастырудың ... ... ... ... ... та, мақсатты бағытта да əсер,
ықпал жасайтынын естен шығармаған жөн.
Қазіргі заман тəрбиесі гуманистік негізде болып, ... ... ... жəне ... ... таңдау жəне іске асыру), даралықты
(тұлғаның өзіндік қалыптасуы), жауапкерлікті қатынас (құндылықтар таңдау)
бағыттарында ... ... ... ... ... ... ... жəне психологиялық даму заңдылықтарына
сай ... ... ... ... тəжірибесін
қалыптастырады), сұхбаттастығымен ... ... ... үшін емес, өз
меншікті тəжірибесін құрастыру үшін), жағдайға орай ... ...... ... болашаққа бағытталуымен (дамудағы тұлғаға
арналады) ерекшеленеді.
Сонымен, тəрбие – бұл ... ... ... іске ... ... мен ... ықпалдасты əрекеттерін қамтамасыз етуші ... ... жүйе ... мақсаты тұлға қалыптастыру болған
əлеуметтік процесс.
Берілген анықтаманың мазмұндық құрылымына зер ... ... ... ... ... ... мəні- процесс
нақты мақсаты болғанда ғана тəрбие деп аталуы мүмкін.
«əлеуметтік процесс» мəні – ... ... ... ... өзгеріске
келтіруші көптеген қоғамдық іс-əрекеттердің арнайы түрі.
«тұлға қалыптастыру» мəні – бұл тəрбиеге басқарым, оны іске асыруға
жағдай ... ... ... ... (зорлау, əкімшіл ықпал
мүлде болмауы тиіс). Қалыптастыру екі ... ... ... қызмет жəне тəрбиеленушінің жауап іс-əрекеті.
«арнайы ұйымдастырылған тəрбиелік жүйе» мəні: неліктен ... ... ... ... ... да ... ... тəсіл, жоба
қолданумен шектелуге болмайды. Бұлардың бəрі өзара байланыста, бірін-бірі
толықтырып, жетілдіретін болса ғана, оқу ... ... ... мен ... ... əрекеттері» мəні – тəрбие
процесі кері байланысқа міндетті түрде негізделуі тиіс, ол ... ... ... ... ... ... ... мүмкін емес.
Тəрбие процесінде ықпалдасты іс-əрекеттердің арқасында тəрбиеленуші
ұсынылған ... ... ... ... ... ... ... – оқушыны көргенін, оқығанын қайталап, оларды
өз бойына сіңіріп, өзінің меншікті əрекеті ретінде ... ... ... жұмыстарына қосудың жолдарын табу. Сонымен, тəрбие- бұл əрқилы ... ... ... ... ... теориясында мұндай бағыт
тұлғалық- іс-əрекеттік атауын алған. Оның ... адам ... ... өзіне табиғаты жағынан жақын, əрі қызықтысын таңдайды.
Тұлғалық – іс-əрекеттік бағыттың негізгі ... ... сан қилы ... ... бəрінің негізі – ортақтасу
(общение):
- іс-əрекет ... ... ... ... ... ... ... мен əлеуметтенуі.
Гуманистік педагогикада тəрбие –көзделген мақсатқа жеткізуші
тəрбиелеуші мен ... ... ... ... ... –адамның қол жеткізуі тиіс нəтижені саналық деңгейде алдын-ала
ниеттеуі.
Тəрбие мұраттарын анықтауда жаңа жағдайлар мен жаңа ... ... ... ... ... Тəрбие мазмұны, формасы, əдістері – бəрі ... ... ... ... түсінуден оны іске ... ... жол ... ... əрі ... ... ... мақсаты ҚР «Білім туралы» Заңында бекітілген.
Оның баптары:
- тəрбие процесінің мазмұнын анықтайды;
- тəрбие нəтижесінің шарттарын белгілейді;
- педагог қызметінің өлшемдері ретінде қызмет ... ... ... ... ... ... ... (барша адамдарға арналған) жəне ... ... ... ... ... ... ... жекеленген іс-əрекеттердің ғана емес, бүкіл
оқу–тəрбие процесінің де бірлік элементі ... ... ... ... роль ... ... тұлғаны зерттеудің
əрқилы əдістерін білу жəне олар ... ... мен ... ... түзе алу қажеттіктері туындайды.
Бір тəрбиелік жүйеде əрдайым бір тəрбие мақсаты көзделеді, ал мақсатқа
орай ... ... ... не нақты) көптеген болуы мүмкін. ... ... даму ... ... ... ... прогреске, қоғам, ересектер мен балалардың мүмкіндіктеріне
тəуелді келеді. Тəрбиелік іс-əрекет нəтижесінде көрініс беретін ... : əр ... ... ... жəне оның ... ал бұл өз
кезегінде ақыл-ес, адамгершілік, əсемдік (эстетикалық), азаматтық, еңбектік
жəне тəн-дене тəрбиесі міндеттерінің орындалуымен ... ... ... ... ... ... ... Тəрбие процесінің ерекшеліктері
Оқу жəне тəрбие - өзара байланысты екі процесс. Олардың міндеттері
əрқилы, дегенмен, бір-бірімен ажырамас ... ... бір ... ... ... ... ... əдістері жəне формалары тұрғысынан түбегейлі
өзгеше.
Тəрбиелік іс-əрекет тəрбиешінің жекеленген əрекет аймағы түрінде (өз
мақсаттарына, ... ... ие) ... оқу ... тікелей
енген (себебі оқу тəрбиелік сипатқа ие) қалыпта болуы мүмкін.
Оқу мен тəрбиенің ортақ ... ... ... өз ... оқу ... ... ... да ережені
орындауды талап етуден бұрын оның іске асырылу жолдарын ... ... оқу ... мұғалім мен оқушы арасындағы ықпалдасты ... ... ... ... Өз ... ... ... оқушыға
тəрбиелік ықпал жасайды;
- оқу жəне тəрбие процестерінде бірдей əдістер (түсіндіру, қадағалау жəне
т.б.) пайдаланылады.
Жалпы педагогикалық процестің ... екі ... ... ... : оқу барысында шəкірт ... ... ... ал ... процесі оқушының тұлғалық сапа-қасиеттерін
қалыптастыруға ... ... тəн ... ... бағыттылық (мақсаттың түсінікті болуы нəтиже тиімділігінің
кепілі);
- мақсаттар ... ... мен ... ... ... ... ұзақтығы (оқу процесіндегідей нəтиже бірден көрінбейді);
- көп жағдаяттылығы (тұлға көп əрі сан қилы ұнамды да, ... ... ... ... ... олар реттеледі. Тараптардың тұлғаға
болған ықпалы өзара сəйкес ... ... ... ... болады.
- ауыспалылығы (тəрбиеленуші мақсатты, көзделген жəне кездейсоқ əсерлерге
бірдей кезігіп отырады).
- үздіксіздігі (ешқандай науқанды, бір мəртелік шара ... ... аса ... ... ... ... ... орнын
баса алмайды);
- кешенділігі (тəрбие мақсаты мен міндеттерінің , ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері жəне əлеуметтік
тəжірибесінің əр ... ... ... ... бұлар ескерілуі
шарт, себебі əсері бірдей болғанның өзінде де тəрбиелік нəтиже əрқилы ... екі ... ... ... жүргізуші – мұғалім, ол ықпалды
қабылдаушы - оқушы);
- тəрбие ... - ... ол ... да ... ... ... – тəрбие барысына ықпалды маңызды жағдаят (тəрбие
процесінің өнімді болуының кепілі – ... ... ... құндылықты
бағыт-бағдары, қызметтестік қатынасқа түсе білу қабілеті);
- қарама-қайшылықты болуы (қарама-қарсылықтар тəрбиенің қозғаушы күші
ретінде қарастырылады).
Тəрбиенің ... ... ... ... ... құбылыстар арасында көрінеді: қоғамдық өмірдің жаңа шарттары мен
оған ... ... ... мен ... ... адамның табиғи
даму мүмкіндіктерінің шексіздігі мен бұл дамудың əлеуметтік жағдайлар
бағдарламаларына ... ... ... табиғаттан белсенді, əрекетшең
болуы, оның қоғамдық ... ... ... мен ... ... ... үшін қажет тəжірибе, білім, ептілік пен дағдылардың ... ... ... ... ескерумен келесідей қорытынды шығаруға
болады: тəрбие процесі оқу ... бір ... ... ... да, ол ... ... ие, ... да өз алдына дербес қарастырылады.
3. Тұлғаның өзіндік тəрбиесі мен қайта тəрбиесі
Өзіндік тəрбие – адамның өзіндік дамуға, ... ... ... ... ... ... ... тұлғалық сапаларын ... ... əрі ... ... ... ... бірліктері - өзіндік таным, өзіндік талдау, өзіндік
бағалау, өзіндік есеп жəне өзіндік қадағалау. Өзіндік тəрбие тəсілдері- ... ... ... ... ... ... өзіндік қолдап-қуаттау,
өзіндік мадақ, өзіндік жаза.
Өзіндік тəрбиеге ынталандырушы жағдай – тек ... ... ... ғана ... ... ... тəрбиеленушінің өз қалауы мен ... ... ... ... ... элементтері мектеп жасына дейінгі балалардың өздерінде
де көрініп жатады: олар əзірше өз тұлғалық қасиеттерінің мəнін жете ... ... ... ... ... ... өз ... ересектерге
ұнамайтынын сезінеді.
Бозбалалық жаста өзіндік тəрбие процесі ... ... ... алып,
бағдарлы мақсатпен ұштасады. Өзіндік тəрбие адамның нақты қабілеттеріне,
өзінің даралықты мүмкіндіктерін түбегейлі талдай білуіне сай баға ... ... ... ... ... ... тұлғаның өзіндік
дамуына бағытталған өзіндік тəрбие мəні болымды сипат ... ... ... ... тəрбие деңгейімен сипатталады,
өзіндік тəрбие сырттай педагогикалық тəрбиемен ажыралмас ... ... ... ... ... ... ... əрі оны
дамытады.
Оқу, тəрбие жəне өзіндік тəрбие біртұтас оқу-тəрбие процесінде өзара
байланысты. Бұл ... ... ... ... осы бірліктің
есебінен.
Қайта тəрбие – мақсаты келеңсіз қасиеттерді жойып, ұнамды ... ... ... ... ... ... жеңіл емес, көп күш-қуат пен шыдамдылықты қажет ететін
ұзақты процесс. Тəрбиелегеннен гөрі қайта тəрбиеге салу ... ... бұл ... бір ... ... ... ... əдеттерді, мінез
бітістерін бұзып, бұрынғыларынан өзгеше, тəрбиеленушілердің дағдыланбаған
жаңа əдет-қылық жүйелерінің ... ... Егер ... ... ... ... ... болса, қайта тəрбиелеу əбден қиын соғады.
Сондықтан, «кейін қайта өңдеп жатпайтындай етіп ... ... ... ... ... ... мен əдеттер адам
бойында қоршаған ортаның кері ықпалынан, болымсыз тəрбиеден, ... ... ... ... ... «қиын
балалар» немесе «педагогикалық қамқорлығы болмаған» оқушылар деп ... ... ... ... ... ... оған қарсы
тұратын, психикасында педагогикалық тұрғыдан жат ауытқуларға ... ... ... тиімді нəтижеге жетуі үшін тəрбие тезіне түскен адам
ең алдымен ... тура ... салу ... ... өмір ... ... ... керектігін сезінуі тиіс.
Қайта тəрбиелеудегі маңызды шарт- тəрбиеленушіні қалай да өзіңе тарту,
тұлғаны кері əрекеттерге итермелеуші проблемалардың ... ... ... ... белгілі бағытта орындалып баратын мақсаттар жүйесін
құру. Мысалы, жақын мақсатты жүйе – ... ... ... орта ...... секция жұмыстарына қосу, алыс сапарларға шығу, лагерьге
жіберу жəне т.б.; ұзақ болашақты ... ... ... - ... өмір ... ... ... тəрбиеленуші жасап не оқып жатқан
жағдайды өзгерту – басқа ұжымға ауыстыру, жаңа ... ... ... ұмыттыру; мінез-құлқын бұрылысқа келтіру мақсатында тұлға
санасына, сезіміне, еркіне ... ... ... ... ... жəне т.б.
Қайта тəрбие процесінің тиімділігін қамтамасыз етуші маңызды жағдай –
«қиын ... ... ... ... ... ... Сондықтан тəрбиеші
тəрбиеленушімен дұрыс қарым-қатынас қалыптастырудың ... ... ... алакөздікті, дау-дамай себептерін басуға əрекеттенуі тиіс. Өз
басы ... толы ... ... ... ... оған ... ... тіпті
болмайды. Əр тұлға үшін күресу қажет. Тəрбиеленуші мұғалім не педагогтың
оның өзіне қарсы əрекеттеніп ... ол оның ... ... ... ... ... сезінуі тиіс.
Қайта тəрбиелеу үшін дəстүрлі əдістермен қатар ... ... ... өзгеріске келтіріп, бүкіл ұмтылыстарына ...... ... ... взрыва»)де қолдануға
болады. Бұл əдіс тəрбиеленушіге өз теріс қылықтарының бұдан былай жарамсыз
болатынын терең ... өз ... ... мен ... ... ... өзгертуге, жаңаша өмір сүру қажеттігін түсінуге жəрдем береді.
Қайта тəрбиелеу барысындағы аса ... ... ... ... ... ... тəрбиелеу жəне өзіндік реттеу, түзету) қосу.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Білім мазмұны 10 бет
Бала тәрбиесіндегі жаттықтыру істерінің тиімділігі20 бет
Жоғары мектепте оқытудың ерекшеліктері8 бет
Оқудың педагогикалық технологиялары 10 бет
Тəрбие əдістері20 бет
"аңшаруашылығы өнімі және оның мағынасы"26 бет
«Жеті жарғы» атауының мәні мен мағынасы19 бет
Аудиттің мәні мен мағынасы44 бет
Білім мəні мен маңызы10 бет
Банк өнімдерінің қызметтері және мәні мен мағынасы65 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь