Еңбек рыногын реттеу, рыноктың мәні, атқаратын қызметі

Мазмұны

Кіріспе..

І . Еңбек рыногын реттеу, рыноктың мәні, атқаратын қызметі ... .
1.1 Еңбек рыногындағы мемлекеттің аралық қызметінің ролі..
1.2 Қазақстан Республикасындағы халықтың еңбекпен қамтылуы..

ІІ. Жұмыс пен инфляция ... ..
2.1 Жұмыссыздық пен инфляция экономикалық
тұрақсыздықтың көрінісі...
2.2 Еңбек рыногындағы жұмыс күші ..

ІІІ. ҚР . ның Еңбек рыногының болашағы
3.1. Еңбек келісімін жасау
3.2. Еңбек рыногы ұйымдары
3.3. Жалақы құрылымы

Қорытынды ... ... ..

Пайдаланылған әдебиеттер...
Кіріспе

Көп ғасырлық тарихы бар еңбек рыногының дамуы оның қызмет етуінің айтарлықтай ерекшеліктерін көрсетеді. Жалпы рынок мәселесі төңірегінде осы күнге дейін теориялық айтыстар толастамай келеді. Экономикалық әдебиеттер мен зерттеулерде «рынок» деген терминнің мәні осы күнге дейін толық ашыла қойған жоқ.
Көпшілігі рыноктық қатынасты стихиялық күштер үстемдік ететін ұйымдастырылмаған, у-шуы көп кәдімгі базармен теңесе, ал енді біразы рынокты экономиканы барлық ауруынан тез жазатын керемет «дәрі» деп те, немесе осы салада орын алып отырған олқылықтар мен қайшылықтарды тез реттейтін керемет «күш» деп те дәріптеуде.
Рыноктың атқаратын басты қызметтеріне өндіріс пен тұтынудың арақатынасын реттеу, ұдайы өндірістің үйлесімділігін қамтамасыз ету жатады.
Рынокты сапалы жақсы тауарлармен толтыру мен қызмет көрсетуді жақсарту, біздің әлеуметтік саясатымыздың басты міндеті. Ең бастысы реттелетін әлеуметтік рынокты дамыту алыпсатарлармен күрестегі жеңістің «Көлеңкелі экономиканы» жоюдың алғы шарттары.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Я.Әубәкіров Экономикалық теория негіздері. Алматы 1998
2. Б.С.Мырзалиев, С.А.Қалтаева, Ғ.З.Успанова,
С.С Ыдырыс. Экономикалық теория. Түркістан 2006.
3. Я.Әубәкіров. Экономикалық теоиря. Алматы 1999
4. Н.Назарбаев. Қазақстан 2030. Алматы 1997
5. А.С.Булатова. Экономика. Москва 1997
6. О.Қалдыбаев, А.Темирбаев Экономика. Алматы 1997
7. Н.Назарбаев. Қазақстан 2030. Алматы 1997
        
        Мазмұны
Кіріспе..
І . Еңбек рыногын реттеу, рыноктың мәні, атқаратын қызметі.....
1.1 Еңбек рыногындағы мемлекеттің аралық қызметінің ... ... ... ... ... қамтылуы..
ІІ. Жұмыс пен инфляция......
2.1 Жұмыссыздық пен инфляция экономикалық
тұрақсыздықтың көрінісі...
2.2 ... ... ... күші ... ҚР – ның ... ... болашағы
3.1. Еңбек келісімін жасау
3.2. Еңбек рыногы ұйымдары
3.3. ... ... ... ғасырлық тарихы бар еңбек рыногының дамуы оның ... ... ... ... ... рынок мәселесі төңірегінде осы
күнге дейін теориялық айтыстар толастамай келеді. Экономикалық әдебиеттер
мен зерттеулерде «рынок» ... ... мәні осы ... ... толық ашыла
қойған жоқ.
Көпшілігі рыноктық қатынасты стихиялық күштер ... ... ... көп кәдімгі базармен теңесе, ал енді ... ... ... ... тез ... ... ... деп те,
немесе осы салада орын алып отырған олқылықтар мен қайшылықтарды ... ... ... деп те ... ... басты қызметтеріне өндіріс пен тұтынудың
арақатынасын ... ... ... ... ... ету жатады.
Рынокты сапалы жақсы ... ... мен ... ... ... ... саясатымыздың басты міндеті. Ең бастысы
реттелетін әлеуметтік рынокты ... ... ... ... экономиканы» жоюдың алғы шарттары.
І. Еңбек рыногын реттеу, рыноктың мәні, атқаратын қызметі.
1.1 ... ... ... аралық қызметінің ролі.
Еңбек рыногы өндірістің тиімділігін ... ...... жеделдетуге осы негізде еңбекшілердің тұрмыс дәрежесін ... ... ... рыногы жұмыс орны мен кәсіпті таңдауға, өмір
салтын қалыптастыруға, адамның экономикалық тәуелсіздігін қамтамасыз ... ... ... ... ... жауапкершілікті, жинақтылықты, тәртіпті қажет
етеді. Мемлекет әр адамға ... ... ... ... ... ... әр адам өзіне лайықты еңбек орнын таңдап алуға ерікті. ...... ... ... ... ... жағдай жасаумен бірге
уақытша жұмыссыз қалғандарға әлеуметтік жәрдем жасау, оларды барынша қолдау
және қорғау.
Еңбек рыногы ... сөз ... ... ... теориясында жаңа
көзқарас пайда болғанын атау керек. Кеңестік қоғамтану, экономикалық
әдебиеттерде ... ... бойы ... ... ... ... социализмнің капитализммен салыстырғандағы белгілі бір артықшылығы
деген қағида берік орын алып ... ... ... ... ... және ... тарапынан
реттеушілік ықпалына ұшырауда. Тағы бір атап өтетін жай осы ... ... ... ... ... ... ... әрекет ететін заңдар көрінісі ерекше сипатта болады.
Мұның себебі жұмыс күшін сатып алу, сату әр ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан жекелеген жұмысшылар еңбек
рыногының жағдайынан тұрақты тәуелсізділікте болмайды. Еңбек ... ... ... ... ... ... ... қалады.
Сонымен қатар еңбек келісімінде өндіріс ... ... ... қатар саяси әлеуметтік, моральды – этикалық
жақтарына да ерекше көңіл бөлінеді.
Еңбек рыногын реттеу еңбекке ... ... пен ... әсер ... ... объектілері жалақы жұмыс аптасының ұзақтығы, демалыс,
жұмысқа алу және ... ... ... ... және т.б.
Қазіргі рынок өзіне мемлекеттің де ықпалын сезінуде. Мемлекеттің заң
шығару қабілеті ... ... ... ... қамтиды. Ол тек
экономиканың мемлекеттік секторындағы жұмыс ... ... ... ... сонымен қатар жеке саланы да реттейді, ... ... ... ... жалдаудың негізгі көлемін анықтайды.
Еңбек рыногына мемлекеттік ... ... ... ... ... жұмыссыздарға жәрдем, әр түрлі әлеуметтік төлемдер,
зейнеткерлерді қамсыздандыру және т.б.) үлкен ... бар. Бұл ... ... ... тұрған еңбекшілердің әлеуметтік – экономикалық
жағдайын ... ... ... ... ... ... ... жұмысшы күші бағасының ерекше элементі көрінеді. Ол
еңбек рыногының қызметіне ... ... ... одан тыс ... ... ... Республикасындағы халықтың еңбекпен қамтылуы.
Еңбек рыногындағы мемлекеттің ... ... де ролі ... ... ... іздестіріп табады. Жалпы еңбекке ... ... ... құрады. Жұмысшыны оқыту және қайта ... ... ... өзгертіп отыратын рынок ... ... ... рыногын реттеуде еңбек биржасының алатын орны ерекше. ... – ол ... мен ... ... ... сатып алу, сату ісін
жүргізгенде және жұмыссыздықты ... ... ... атқаратын мекеме.
Алғашқы еңбек баржилары ХІХ ғасырдың бірінші жартысында ашылды. Ресейде
еңбек биржасы ХІХ ... ... ... ... Олар ірі ... атап ... Москва, Петербург, Рига, одесса ... ... ... ... биржаларымен қатар 1917 жылға дейін ақылы,
жеке аралық конторлар қанат жайды. Бұл күндері ... ... ... ... ... ... ... оларды жұмыспен қамту
бюролары деп атайды және олар ... ... ... ... ... ... ... мысалы, мынадай
міндеттер атқарады: ... ... ... ... ... келгендерге көмектесуде аралық қызмет ... ... ... сұраныс пен ұсынысты зерттейді; үшіншіден, кәсіпке
қажеттілік туралы информация береді; төртіншіден, жастарды жаңа ... және ... ... ... ... ... әр ... бойынша жұмысшыларды жалдаудың ақылы жеке агенттіктері де бар.
Кәсіподақтардың, жастардың діни ұйымдарының ... ... ... ... ... ... биржалары айтарлықтай ықпал ете
алмай отыр. Еңбек биржалары беретін жұмысқа жіберу ... ... ... бола ... ... ... ... өздерінің
кәсіпорындарындағы кадр бөлімі арқылы жалдап, жоғары маман жұмысшылардың
еңбек биржасының қызметін пайдаланбай, тікелей ... ... ... ... ... реттеуде елеулі өзгерістер
болды. Мұның өзі ... ... ... елдерінде неоконсервативтік
теориялық концепцияның өмірге нақты ... де ... ... теоирялық көзқарас бойынша еңбек рыногын реттеу өзінің
икемділігінен ... ... ... ... Оның ... ... сипат алған, мұның себебі ... ету ... ... ... ... тыс ... Мұның нәтижесінде экономикалық
өмір өндірістің тиімділігінің нашар өсуімен, тұрақты және кең ... ... ... одан әрі ... ...
техникалық прогресті жеделдету мен оның жаңа түрлері, ... және ... ... ... ... ... ... талаптар қойды. Ол жаңа
жағдайда ... ... ... ... ... аймақтық, тіпті
халықаралық деңгейге жоғарыландыруы ... ... ... пікірінше, кәсіподақ пен мемлекеттің рынокқа тосқауыл
қойған жағдайында жету мүмкін емес.
ІІ. Жұмыс пен ... ... пен ... ... ... ... ... кезеңдегі инфляция себептеріне
мыналарды жатқызуға болады:
- ұлттық экономикада өндірістің терең құлдырауынан ... ... ... ... энергетиканың, материалдардың, еңбектің
жоғарғы мөлшерде жұмсалуы;
- өз ... мен ... ... ... ... берген
жеке тауар өндірушілер мононолизмі;
- мемлекеттік бюджеттің тапшылығы оны бүркемелеу үшін ... ақша ... ... өнімсіз шығындарының жоғары деңгейі;
- басқа мемлекеттердегі экономикалық дағдарыстардың ықпалы.
Инфляцияның бірнеше түрлері бар. ... ашық және ... ... бөлінеді.
Ашық инфляция – еркін баға құрылымы экономикасына тән және тауар мен
қызмет көрсетуге үнемі бағаның өсуін байқатады. Егер ... ... ... ... ... өзгерсе және тұрақты бағаның ... онда бұны ашық ... деп ... ... ... бағалар баяу өседі. Инфляция 2-3% болған
жағдайда ... үшін ... ... ... табылады.
Қарқынды инфляция кезінде баға жылдам, ... ... ... жол ... ... ... ол өте ауыр ... – экономикалық
салдарға ұшыратады. Қазақстан ... 1992 ... ... ... ... ... ол кейінірек ашық қарқынды инфляциялық сипатқа ие
болды. Сосын ұшқыр инфляцияға ұласты. 1993 жылы инфляция 1260%, 1994 ... ал 1995 ... ... ... ... ... бұл кезде инфляция
төмендеп, 56-58% - ке қысқарды. Инфляция 1996 жылы 30%-тің маңайында ... жылы 20% ал 2000 жыл ... 7 % -ке ... ... жалпы
деңгейін сипаттайтын тұтыну бағаларының индексі 1997 жылы – 11,2%, ... 1,9,2000 жылы -9,8, 2001 жылы -6,4% ... ... ... тәуелді инфляцияны екі типке
жіктейді:
- Сұраныс инфляциясы
- Ұсыныс инфляциясы
Сұраныс инфляциясы – ... ... ... ... ... ... ... қолда бар ресурстар іске қосылғанда сұраныстың өсуі тауар
көлемінің ұлғаюына алып ... ... ... ... ... алып келеді.
Ұсыныс инфляциясы - өнім бірлігіне келетін шығындардың өсуі
салдарынан ... ... ... ... ... ... ... фирмалар ұсынуға дайын өнім көлемін қысқартады. Нәтижесінде
өзгеріссіз сұраныс жағдайында тауарлардың ұсынысы қысқарады да баға ... ... ... ... және ... ... арасындағы
айырмашылықты білу қажет.
Номиналды табыс – бұл жалақы, рента, процент немесе пайда ... ақша ... ... табыс - номиналды табысқа алуға болатын ... ... ... Егер ... ... баға ... ... қарқынмен өсетін болса, онда нақты табыс көтеріледі.
Жұмысбастылық пен инфляция арасында ... бар. Бұл ... ... ... Қисық инфляция деңгейі аз болған жағдайда
жұмыссыздық жоғары, ал инфляция өскенде жұмыссыздық азаятындығын көрсетеді.
1958 ж. ... ... ... ... арасындағы байланысты
қарастырды. Ол келесі шешімге ... ... ... төмендеуі
бағаның және жалақының өсуімен бірге болады.
Нақты ... ... ... ... ... ... ... жағдайында еңбек рыногы сұраныс ұсынысты мына ... ... ... жетіспеуінен толықтырылмаған жұмыс
орындары құрылады, ал жұмысшылар төменгі жалақыға келіседі.
Осы екі жағдай ... және ... ... ... ... ... тұрақты болмай, рыноктық механизмдер
тарапынан ... ... ... ... ... тап ... Шынында да
тепе-теңдік жағдайында жоғары жалақы тағайындаудың салдарынан еңбекті ... көп ... ... ... ... олар өздерінің еңбектерін
төмен бағаға сатуға келіседі. ... ... де ... ... ... ... орындарын жоғалтқылары келмейді. Тек жалақыны
төмендеткен жағдайда ғана кәсіпкерлер көп ... ... ... ... төмендету тенденциясы еңбекші ұсыну саласында да және ... ... да ... ... ... қалыптан төмендеген
кезінде еңбекке сұраныстың оны ұсынудан артық болуында жағдай өзгеше. Жұмыс
берушілер бос орынды толтыру үшін жалақыны өсіруге әзір. ... ... ... ... ... ... ... кеңейді.
Бірінші және екінші жағдайда да еңбек рыногындағы тепе-теңдік қалпына
келіп, рыноктың жұмыспен толық қамтылған кезі болады.
Тұрақты жұмыссыздар қатарының болуы бір ... ғана ... ... ... ... жоқ. ... бар, олар ... тепе-
теңдік жағдайынан ненің жоғары көтерілуін қалайды, соған итермелейді.
Жоғарыда ... осы ... ... ... ... ... Мұндай бәсекеге қатысы жоқ факторлардың барлығы ... ... ... ... ... ... өсуіне әкелмеді
және толық жұмыспен қамту жағдайы да болмады.
Ал осы бәсекеден тыс факторларға нені ... ... ... ... ... ... белсенді реттеп, заң арқылы жалақының рыноктық
икемділігін ... ... ... ... ... ең ... шартты
кепілді деңгейін анықтайды. Мемлекеттің әлеуметтік саясатының басқа да
бағыттары көптеген жағдайда еңбек ... ... ... ... ... ... ... тепе-теңдік жағдайынан жоғары ... да өз ... ... ... ... ... жұмыспен қамтудан
ауытқуы тұрақты және ұзақ мерзімге созылады.
2.2 Еңбек рыногындағы жұмыс күші
Еңбек рыногының ... ... ... ... ... да ... ... Соңғы мезгілде кеңестік экономикалық ой-пікірде жұмыс күші
біздің елімізде тауар ... оның ... ... өз ... ... ... ... үстем таптар жойылды, сондықтан жұмысшы өз
еңбегін өзіне сата алмайды деген түсінік кең орын ... Осы ... ... өмір тәжірибесі дәлелдеп беді.
Қазіргі экономикалық теориядағы жаңа көзқарас бойынша жұмыс күші
тауар ретінде ... ... Олай ... ... ... ... құны және бар.
Жұмыс күшінің тұтыну құны дегеніміз оның ... және ... ... ... ... ... қабілеті. Жұмыс күші арқылы
адам құн және қосымша құн ... ... ... ... ... ... ... сапалы өнім шығарып, оны сатудан пайда түсуімен
белгіленеді. ... ... ... сұраныс проблемасы экономикалық өсумен
тығыз ... ... ... бұл ... тікелей және жанама реттеуі
мүмкін. Ол үшін ... ... ... ... ... ... қаржылар жұмсау көзделуге тиіс.
Көп укладты экономикада жұмысшыны қабылдайтын кәсіпорын оның ... ... ... ... ... Осыған орай еңбекақы да
белгіленеді. ... ... ... ... ... әсер ... ... еңбек туралы заң, ұжымдық шарт, салық саясаты ... ... ... ... ... реттеуді көздейді. Бірақ,
рынок механизмі арқылы еңбекақыны реттеу әлі де ... ... ... кеңес елінде қоғамдық меншік негізінде өндірістің заттай
факторларын жоспарлы ... ... ... даярлап, толық пайдалануға
болады деген ұғым берік орнады. Осыған орай жеке ... ... ... өз ... басқа күн көретін еңбегі жоқ деген қағида орын
алды. Сонымен барлық қоғам мүшелері еңбекке ... ... ... ... ... салдарынан бүкіл экономикаға аз зардабы болмаған «кадрлар
тапшылығы» пайда болды. Жұмыс орны көп болып, оны ... адам ... ... да ... ... ... ... көбеюде.
Қазақстанның село, ауылдарында озат елдермен салыстырғанда еңбек өнімділігі
төмен, мамандығы шамалы, ауыр қол ... үлес ... көп. Оған ... ... ұлғаюын да айтпасқа болмас. Көптеген ... ... ... ... ... саны аз ... Оның ... және еңбекші ұйымдастыру дәрежесі көп ... ... ... ... ... ... ... етпейді. Өндірісте бос уақыт
өткізіп, еңбекақы ... да жиі ... ... ... ... ... болу үшін әрбір еңбекке
жарамды адам шаруашылықтың түрлі салаларын өзінің жеке басының ... ... сай ... алуы ... ... ғана ол өндірістің пайдалы
болуына көмектесе алады. ... ... ... ... ... жұмышының
да кәсіптік дәрежесі болуы керек. Еңбек рыногын реттеудің ... ... да ... пен ... заңдары әрекет етіп, жұмыс
күшін сатып алу және сату ... және ... ... ... ... ... ... пен ұснысты теңдестіретін ерекше «баға тепе-
теңдігі» орнайды. Мемлекет пен ... ... ... ... ... жұмыспен қамтудың классикалық концепциясын қысқаша ... ... деп ... емес ... әлбетте ағылшын мен
американдықтардың теориясын түсінеді.
Экономикалық жағдай қолайлы саналады, егер ол ... ... ... ... ... түсінігіне анықтама беру қиын. ... оны ... ... ... бар ... жұмыспен қамтылуы,
яғни 100% жұмыс күші жұмыс істейді деп түсінуге болады. Бірақ олай емес.
Жұмыссыздықтың белгілі бір ... ... ... ... ... үшін ... ... мен жұмыссыздықтың табиғи нормасы
түсінігімен танысу керек.
Жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... және ... жұмыссыздық – жұмыс іздеу және оны ктумен байланысты. Бұл
жұмыссыздық тұлғалар үшін олардың сәйкес ... және ... ... ... белгілі бір уақытын қажет етеді. Кейбір ... ... және ... төленетін жұмыстарды орындауға қабілеттілігін
сезінеді және ... ... ... іздейді.
Құрылымдық – жұмыссыздық. Өндіріс құрылымы өзгеріссіз қала алмайды.
Кейбір мамандық түрлеріне қажеттілік қысқарады, ал ... ... ... ... ... жаңа ... сұраныс пайда болады.
Циклдық жұмыссыздық нақты жұмыссыздық деңгейінің табиғи ... ... ... циклдық құлдырау жағдайында
капитал және тұтыну тауарларына сұраныстың ... ... алып ... Бұл циклдық жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... жалақы ставкасының уақыты жағынан тұрақты,
стандартты болуын жақтайды, оларды еңбек рыногындағы сұраныс пен ұсынысқа
байланысты ... ... бас ... ... ... ... ... беру кәсіпкерлердің
еңбекті сатып алу жүйесінен бас тартуына алып ... ... ... ... ... өнімге сұраныс пен ұсыныстың ауытқуымен айқындалса, ... ... ... де ... ... ... ... керек.
Мысалы, бір өнім рыногының жағдайына байланысты жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... жылын орнату көзделеді.
Сонымен қатар икемді жұмыс апталары және жылжымалы әр ... ... де ... ... ... қатынастары да өзгереді. Жекелеген
кәсіпорындар деңгейінде ... ... ... ... ... шарттарына ауысу белгіленеді. Ал бұл кәсіподақтардың еңбек
рыногында реттеулі ... ... ... ... ... ... ... берушілермен тікелей еңбеку қатынастарына түсуге
итермелейді.
Еңбек ... ... ... ... ... заңдарды қайта
қарау, өзгерту керектігі көріне бастайды. Рынокта бәсекелестікті күшейту
мақсатымен оның әлеуметтік негізін әлсірету ... ... ... ... түрі – ... заңдары емес, жеке еңбек келісімі болуға.
Еңбек рыногын ... ... оны ... ... ... ... жоюы ... керек. Бұлай
болған күнде әлеуметтік қатынастар күрт шиеленіседі. Әңгіме ... ... ... ... оны ... ... ... тиімділікпен
қоғамның әлеуметтік бағдарламасын қолайлы түрде сәйкестендіру туралы болып
отыр.
Пайдаланылған ... ... ... теория негіздері. Алматы 1998
2. Б.С.Мырзалиев, С.А.Қалтаева, Ғ.З.Успанова,
С.С Ыдырыс. Экономикалық теория. Түркістан 2006.
3. Я.Әубәкіров. Экономикалық ... ... ... ... Қазақстан 2030. Алматы 1997
5. А.С.Булатова. Экономика. Москва 1997
6. О.Қалдыбаев, А.Темирбаев Экономика. Алматы ... ... ... 2030. ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек рыногын реттеу, рыноктың мәні, атқаратын қызметі туралы15 бет
Қазақстан Республикасында кәсIпкерлIк қызметтIң дамуы және оны мемлекеттIк реттеу25 бет
Валюта қатынастырын рыноктық және мемлекеттік реттеу8 бет
Нарық шаруашылығының жалпы сипаттамасы7 бет
Нарық шаруашылығының жалпы сипаттамасы12 бет
Нарықтың мәні, атқаратын қызметі, түрлері мен құрылымдары20 бет
Натуралды және тауарлы шаруашылықтың пайда болуы мен дамуының негізгі факторлары7 бет
Рынок шаруашылықты ұйымдастырудың тиIмдI жүйесI ретIнде26 бет
Рыноктық шаруашылық3 бет
Рыноктың шаруашылық тауарлық өндiрiс дамуның жоғарғы баспалдағы ретiнде23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь