Пайыз, оның пайда болуы және факторлары

І Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
ІІ Негізгі бөлім

2.1. Пайыз. Оның пайда болуы және факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
2.2. Пайда теориясы және оның эволюциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
2.3. Сапа аралық бәсеке теориясы, орташа пайданың және өндіріс
бағасының құрылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
2,4. Бәсекелестік күрес сипаты

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
        
        Жоспар
І Кіріспе ………………………………………………………………………….3
ІІ Негізгі бөлім
2.1. Пайыз. Оның пайда болуы және факторлары …………………………….4
2.2. Пайда теориясы және оның ... ... Сапа ... ... ... орташа пайданың және өндіріс
бағасының құрылуы …………………………………………………….………23
Қорытынды ……………………………………………………………………26
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... кез-келген ресурстарға процент түрінде
ақы төлеуді қатаң талап етеді. бірақ практикада процент қарыз капиталының
бағасы ... ... ... ... ...... ... өзіндік
қозғалыс түрі бар ерекше тауар, оның иесіне ... ... ... ... бір ... ... түрінде иемдену мүмкіндігін береді.
Қарыз ... ... ... ... ... үшін төлем қарыз процент
түрін қабылдайды. Қарыз проценті қосымша құнның ... ... ... ... ... ... ... иесі, қарыз ала отырып, ақша иесіне
алынған соманың белгілі бір бөлігін процент ... ... ... ... ... бір ... оның кәсіпкерлер қарыз берушіге беруге міндетті.
Қарыз капиталынан түскен пайда екі ... ... ... иесінің
иемденетін проценті мен қарыз алушы ... ... ... ... ... ... немесе нормасы бар. Процент нормасы қарыз
капиталына ... ... ... ... ... ... ... сомасына
қатынасы. Қарыз капиталын пайдаланғаны үшін төлем процент нормасы ... ... ... ... ... ... алынған жалдық табыстың
бүкіл қарыз капиталына қатынасымен өлшенеді. Егер, қарызға берген капиталды
100 мың ... деп ... ал ... ... ... 6 мың доллар болады,
онда процент нормасы ----- - 6 ... тең. ... ... ... оның орта ... ... ... болатыны, соңғысы ең жоғарғы
шек, әдетте, қарыз проценті одан асып кете алмайды. Бұдан ... ... ... ... ... орын алуымен, процент нормасы да
төмендейді.
Процент қалай пайда болады және ие не үшін ... ? Жаңа ... ... ... ... үшін ... Себебі, игіліктердің
бүгінгі бағасы мен ертеңгі ... ... ... ... ... Пайыз, оның пайда боуы және факторлары
Оның себебеі, бүгінгі күнгі ресурстарға ... ету жеке ... ... ... қана ... ... қатар болашақта жоғары табыс
мөлшерін қамтамасыз ету үшін шараларды жүзеге асыру мүмкіндігін де ... ... ... иелік етуден бас тартып оны қарызға беріп,
оның орныны толтыруға есеп жасайды. Қарыз алушы ... ... яғни осы ... ... ... ... сатып алғаны үшін төлем
төлейді. Демек, шешім қабылдау мен табыс алу арасында ... бір ... Осы ... ... процентін құрайды. Осы себепті де процент қарыз
капиталының бағасы.
Процентінің нарықтық экномикада атқаратын қызметі үлкен. Жаңа ... ... ... ... ... ... таңдап алудың маңызды
құралы;
- процент ставкаларын салыстыру, ресурстарды рационалды бөліп, капиталға ең
пайдалы жобаларды жүзеге асыруға мүмкіншілік жасайды.
- ... ... ұзақ ... ... ... ... бейімділікті
жеңіп, ұқыптылық, үнемділікке ... ... ... қорлануына қолайлы жағдай жасайды.
Нарықтық қатынаста бағаның тез өзгеріп отыруына байланысты ақшаның бірдей
сомасы ... және бір ... ... әрқилы бағада, сондықтан осы ақшаны
банкке салуға болады, ол бір жылдан кейін салынған сома ... ... ... ... несие жүйесінде банктер ақшаны көбейту қабілетіне ие ... ... ... өз ... ... ... банктер басы артық резервтерді
ұстамайды, бірақ банктің резерв нормасы 1/10 қатынасына тең ... Егер ... ... 100 ... ... ... онда банктердегі халық салымдары
қалай және ... ... ? Бұл ... банк салымдарының өсімі 10-ға тең
(100-дің 1/10). ... банк 90 ... ... ... халыққа бере алады.
Халыққа берілетін банктің үстеме ... ... ... ... тең, оның 9 ... ... 900 шартты бірліктік қаржыны құрайды, ал
жалпы салымдарының өсімі 1000 ... ... ... айналымындағы ақша массасының көлемін неше рет көбейетіндігін
есептеп шығару үшін депозиттік мультипликатор (m) пайдаланлады; ... ол: ... ... r – ... ... ... және мұнда ол 10-ға тең.
Ақша ұсынымы (Мs) мен ақша базасы (В) ... ... мына ... ... Мs mB
Мұнда: Мs - ақша ұсынымының өсімі
В –ақша базасының өсімі
Коммерциялық банктердің ... ету ... ... иемдену болып табылады.
Банк пайдасы табыстар мен шығындардың ара ... ... ... ... мына ... ... анықталады:
Банк пайдасы Банктің жалпы пайдасы банк ісін жүрізуге байланысты шығын
нормасы 100%
Банк меншігіндегі капитал
Банк пайдасы – қарыз ... ... ... ... ... ... қарыз капиталынан түсетін табыс –проценттік
ставка деп аталады. Ол ұзақ мерзімді уақытпен анықталатын оташа ... және әр күн ... ... ... проценттік ставкасына
бөлінеді. Оған әсер ететін факторлар:
а) капитал көлемі;
б) капиталдың өнімділігі;
в) ... ... мен ... ... ... ол өз ... тағы да ... проценттік ставкасына және
нақты проценттік стиавкасына ... ... ... белгілі бір ақша бірлігінің (мысалы, теңге немесе
доллар) бағамы бойынша ... ... ... Нақты проценттік
ставка деп инфляциямен өзара сабақтас байланыста белгіленетін ставканы
айтады.
Ставкалардың деңгейі төмендегі факторларға ... ... ... ... 20%-ке ... отыруы мүмкін.
1. Тәуекелдік. Егер борышқордың қарызды қайтара аламайтын қаупі ... ... ... ... ... ... көтере түседі.
2. Мезгілдік. Ұзақ мерзімге арналған қарыздар ... ... ... ... жоғары проценттік ставкамен беріледі: себебі, ұзақ
мерзімді несие ... өз ... ... ... бас ... қаржылай залалдарға ұшырауы мүмкін.
3. Қарыз көлемі. Әдетте, ... ... ... ... ... ... Себебі, көп және аз қарыздардың әкімшілік шығындары бірдей.
Басқа да жағдайлар –бәсеке салық салу деңгейі және т.б. ... ... ... ... ... зор, ... ол өндіріс деңгейі мен
оның құрылымына ықпалын тигізеді, яғни:
1. Төменгі проценттік ставка ... ... және ... ... жасайды. Жоғары проценттік ставка инвестицияны
«тұншықтырады» және ... ... ... ставка капиталдың орнығуына да әсер етеді.Ол ақшаларды ... ... ... - ... ... және ... ... Пайданың шығар көзі
қажетті өнімнің бір бөлігі мен ... ... ... ... және ... ... ... көрсеткіш.
Пайда категориясын қарастырғанда экономикалық (ата) және бухгалтерлік
пайданы ажырата білу ... Бұл ... ... ... ... ішкі ... (жоғарыда айтылған) болып шектелуінде.
Экономикалық (таза) пайда - кәсіпорын сатқан өнімнен түскен ақшадан (толық
түсім) ішкі және ... ... ... ... орта ... да ... ... тең. Ал, бухгалтерлік пайда – кәсіпорын сатқан ... ... ... ... шығын көлемін алып тастағанға тең.
Пайда кәсіпорын іс-әрекетін қорытындылайтын синтетикалық көрсеткіш ретінде,
оғын көп факторлар әсер ... ... ... ... ... Еңбек өнімділігінің деңгейі: Еңбек өнімділігі жоғарылаған сайын өнім
өндіру және оны сату ... ... құны ... Осының бәрі пайданы
көбейтеді.
2) Еңбек өндіруде материалдық және еңбек ... ... ... ... материал және еңбек сыйымдылығы төмендейді, капитал
тиімділігі артып, пайда көбейеді.
3) Өндіріс құрылымының және өндірілген өнім ассортментінің үлесінің ... ... ... ... ... Баға ... ... өнімдерге бағаның өсуі алынатын пайдаға тікелей
пропорционалды, ал төмендеуі кері пропорционалды;
5) ... ... ... ... ... ... ... жатқан
капиталдың айналымын тездету негізгі және айналмалы капиталды ... ... өнім ... өсіруге әкеліп соғады. Екі жағдай да
пайданы ... ... ... таза пайда және мемлекетке аударуға бөліну. Мемлекетке
жалпы пайдадан ... ... ... таза ... ... ... бірқалыпты қызмет жасау мүмкіншілігін төмендетеді.
Кәсіпорын барлық осы бағыттарда өз пайдасын көбейтуге тырысады, әрине олар
оның өндірістік және ... ... ... ... ... ... ... ретіндегі мәні, оның төмендегі үш атқаратын
қызметінен көрініс ... ... ... және ... ... қорытынды баға беру
көрсеткіші ретінде ... ... ... және ... ... ... жағы ... көрініс табады. Бірақ
пайда әмбебап көрсеткіш емес. Пайда ... көп ... ... бірге басқа да көрсеткіштерді пайдалану қажет.
2) Пайда болуы қызметін атқарады. Пайданы ... ... ... ... ... мен ... ... мен оның жұмысшыларының,
өндірістік және өндірістік емес сфералардың арасында бөлу және қайта бөлуде
қаражат рынагы ретінде пайдаланады.
3) ... ... ... ... Бұл ... ... және оның
жұмысшыларын экономикалық ынталандыру процесімен байланысты. Кәсіпорында
пайданы ... ... ... және ... ұлғайту көзі ретінде
пайдаланады.
Кәсіпорын пайдасы абсолюттік –ақша түрінде және салыстырмалы пайда нормасы
(% -түрінде) ретінде ... ... ... ... ... ... ... ретінде пайыз
түрінде есептеледі.
Мұнда Р*- пайда нормасы;
Р – ақша түріндегі пайда;
К – авансыланған капитал
Пайда нормасы авансыланған капиталдың пайдалылылғын ... оны әрі ... ... жолдарын сілтейді. Сонымен, қатар пайда жалпы шығындарға
қатынасымен де есептеледі. Бұл ... ... ... шығындардың
пайдалылығын көрсетеді.
Жер рентасы-жерден алынатын табыс ретінде.
Рента теориялары
Өндіріс факторларының бірі жер және оның қойнауындағы ... ... ... ... деп ... тән ... оның басқа еркін ұдайы өндірілетін факторлардан
өзгешелігі, жер ұсынымы шектеулі, оның ... ... ... және ... ... ... ... жер ұсынымы икемсіз.
Жер ұсынымының икемсіз және шектеулі болйына ... ... ... ... ... ... категория ретінде әртүрлі өндіріс тәсілдерінде де ... құл ... және ... қоғамында рестовщиктер және сауда
пайдасы түрінде. Пайда қазіргі өндірісте де қосымша құнның негізгі ... ... ... және оны ... әсіресе нарықтық қатынаста барлық өндірістің
және шаруашылық салаларының негізгі нақты мақсаты болып табылады. ... атап айту ... ... дамыған елдерде инфрақұрылымды қоғамдық
шаруашылықтағы пайда ала алмайтын қосымша бюджеттен қаржы бөліп қолдануға
тура келеді.
Пайданың нарық ... ... ... және ... ... ... қарамастан, осы күнге дейін оның маңызына екі
түрлі көзқарастар бар: Маркстік және қазіргі кезеңдегі экономикалық ілім.
1. ... ... ... мәні ... Капиталының ІІІ-томында
зерттелген. Маркстың ұжырымдауынша пайда қосымша құнның өзгерген түрі. ... ... ... ... ... ... ол ... авансыланған
тұрақты және өзгермелі капиталдың туындысы ретінде болады. ... ... ... ... ... ... ... ғана емес, құрал-
жабдықты қалай тиімді пайдаланғаны да қажет. ... ... ... ... құны мен оның ... шығындарының айырмасы ретінде
анықталады (егер туар құны бойынша сатылса). Ескеретін жәй, ... ... тек ... ... соң ... Сондықтан, сатылған қосымша
құн ақша түрін қабылдайды (ауысады) да, пайдаға айналады (өзгереді), Пайда
сатылған қосымша құн ... ... ... ... пен ... ... Міне осы ... тауар өндірушілер алатын пайда мөлшерін,
анықтап, оларды кедей және бай деп жіктейді, бір саладан ... ... ... ... соқтырады, жеке пайда нормасын орта пайдасымен
теңестіріп, өндіріс бағасын құрайды, оның айналасында ... ... ... ... құн сияқты төленбеген жұмысшы еңбегінің нәтижесі,
сондықтан адамды қанаудың арқасында пайда болады.
2. Қазіргі экономикалық ілім көзқарасы. Олардың ... ... ... ... (еңбек, жер, капитал) пайдаланудың нәтижесі. Сондықтан,
пайда және кәсіпкерлік табыс, ... ... ... ... қарастырады. Осыған байланысты төмендегідей анықтамалар
береді:
- пайда кәсіпкер іс-әрекетінің қызмет ақысы:
- пайда кәсіпорынды басқарудағы жаңашылдығы, ... үшін ... ... пайда нарықта өндірушілердің (сатушылар) монополиялық жағдайынан пайда
болатын табыс.
Ескеретін жәй, кәсіпкер міндетті түрде пайда алуы ... олай ... ... бір өндіріс саласына ақша жұмсайды.
Қарастырылған екі ... да өмір ... ... К. ... ...... мәнін тікелей жеке меншікпен, сонымен
байланысты жұмышыларды ... ... ... ... ... отырғандай, мәселе жеке меншікте және төленбеген еңбекте емес,
пайданы кімдер пайдаланады, яғни меншік пен ... ... ... ... ... кәсіпкердің не үшін пайда алатынын анықтай
отырып, оның шығатын көзін (источник) анықтамайды.
Белгілі жәй, нарықта ... ... бұл ... ... айналымы: Т-Т. Бұл
жерде түскен ... ... ... ... ... ... ... дәлелдегені; пайда өндіріс нәтижесі.
Кәсіпорын пайдасы жалпы және таза болып ... ... ...... түсетін жалпы өнімнің бір бөлігі, ол сан жағынан
сатылған өнімнен түскен ақшадан (салықтар және т.б.) Таза ... ... ... да, ... ішкі ... ... ... сферасында жасалады. Өзінің ерекше экономикалық түріне
айналым сферасында ауысады, атап ... ... ... ... ... ... сферасында тауар өндірушілер арасындағы бәсекелік
күрес, сұраныс мен ... ... ... конъюктурасына орай
өзгерістеріне байланысты қалыптасады.
Қоғамдық өндіріс бағасы орташа немесе жақсы өндіріс жағдайлары арқылы ... ... ... ... ... ... ... туындайды. Себебі,
жер шектеулі және қоғамның бүкіл қажеттіліктерін орташа және ... ... ... ... алмайды. Егер сұраныс ұсыныстан
басым болса, онда нарық бағасы нашар жер учаскелерінен алынатын ... ... ... баршаға ортақ жағдайы барлық экономистер мақұлдайды, ... ... ... әр ... ... ... ... иемдену
мен оны пайдалану, жер иелерінің табыс көзі, ұсыныс ... ... ... ... маркстік концепциясы табыстың барлық түрлерінің көзі қосымша
құн екендігін дәлелдейді. Демек, жер рентасы, ... мен ... ... ... ... түрі ... табылады. Маркстік теорияның маңызды
қорытындысы, жерге ірі жеке меншіктің жойылуының керектігін ... ... сай ... ... ауыл ... ... ... алғанда өндіргіш күштердің дамуына даңғыл жол ашады.
Жерді иемдену жеке тұлғаның немесе заңды тұлғаның ... бір ... ... ... Жерге иелік етуді жер иесі атқарады. Жерді
пайдалану заң негізіне сай ... Жер иесі ... ... ... ... Өмірде жерді иемдену мен оны пайдалану көп ... ... ... ... ... ... ... мен оны пайдалануды жеке немесе
заңды тұлғалар атқарады. К.Маркстің «Капиталда» басшылыққа алған жүйесі үш
әлеуметтік ... ... ... ... жер ... ... да емес жұмыскер.
Қазіргі кездегі нарықтық экономикасы дамыған Батыс ... ... ... ... орын ... ... жерге жекеменшігі
(бұл түрі Ұлыбритания елінде орын алған); ... ... ... деп аталатын жекелей ждер иемденуші және түрлі кооперацияның
иелігі (банктер, ірі өнеркәсіп және ... ... ... ... ... ... ... – жәй тауар өндірушілер.
Жер рентасының пайда болуының басты шартты ... ... ... ... Еңбек пен капиталға деген ... ... ... орын ... өйткені оның екеуі де еркін, ұдайы өндіріледі.
Ауылшаруашылығы өнімдері өндірілетін жер ... жер ... де ... ... ... деген ұсыныстың шекетулілігі, икемділікке келмеуі
ауыл шаруашылығында бағаның ерекше құрылуының маңызды ... ... ... екі түрі бар. ... және абсолюті жер рентасы
Дифференциалдық рентаның пайда болуын мысал арқылы қарастырайық. ... ... жер ... ... ... ... 3 түрге бөлінеді:
құнарлығы бойынша ең төменгі, нашар жер учаскесі (1), орташа (ІІ) құнарлығы
жоғары, ең ... жер ... ... жеке меншікте, кәсіпкер –бұл
арендатор. Тікелей өндіруші –жалдамалы ауыл шаруашылығы жұмысшысы.
Неліктен ... ... ... 40 ... тең, яғни ең ... ... да
емес) жер учаскесінің жеке бағасының дәрежесімен белгіленген ? Өйткені
қоғамдық қажеттілікті қанағаттандыру үшін ІІ және ІІІ жер ... ... ... ... ... ... шектеулі. Егер, белгілі
бір себептермен рыноктың баға орташа (ІІ) жер ... ... ... ... ... бір ... ... ұшыған болар еді, түскен
бүкіл өнім сатудан алары 90 өлшем (3х30), тіпті жұмсаған ... да ... ... еді. Осы ... ... ... қалуы ең
төменгі жер учаскесін мүлдем пайдаланбай аздырып жіберуге әкеліп соғар еді.
Алайда ... жер ... ... ... ... ... ... емес, баға 30 өлшемге дейін өсіп, одан да ... ... ... ... жалға беруге болады. Сонымен, ... ... ... ... ... бойынша реттеушілік
қызметті орта шығындар емес, қайта ең ... ... ... ... ... ... ... өндірістің қоғамдық бағасы мен жеке ... 8- ... ... ... шегеру жолымен алынады: (120-
120=0; 160-120=40; ... Ең ... ... рента қосымша
пайда ретінде арендаторға түседі (нарықта өнімді сатқаннан кейін), одан
кейін ... ... ... төлемі ретінде жер иесіне көшеді.
1-кестеден көрініп отырғандай 1- учаскеден жер иесі ... ... ... бұл жер ... қосымша пайда әкелмейді. Бір жағынан жер иесінің
барлығы да рента алуы керек, өйткені жер жеке ... оны ... ... тегін бермейді, ал екінші жағынан қарағанда, арендатор ... ... ... ... ... Бұл ... қандай шешім табуы
керек ? Осы мәселені шешуге байланысты ... ... ... ... ... талап етіледі.
Абсолютті жер рентасының пайда болуының себебі, біріншіден, тауар құны
категориясы (с+v+m) мен ... ... ... ... ажырату керек;
екіншіден, қол еңбегінің үлкен көлемде орын алуы мен капиталдың органикалық
құрылымының (с:V) ауыл ... ... ... ... ... ... жерге жеке меншік үстемдігі ... ... ... еркін ауысуына кедергі жасайды. Жер иесі белгілі
мөлшердегі төлемді төлемей ауыл шаруашылығы өндірісін ... ... ауыл ... ... ... ... тұрғандай, капиталдың еркін ауысуымен ... ... ... ... ... 20% ... өндіріс бағасы
120. Алайда, ауыл шаруашылығында капиталдың органикалық ... ... ... ... ең бастысы жерге жеке меншік капиталдың
ауысуы - 140(120. Егер өнеркәсіптен ауыл шаруашылығына ... ... орын ... ... ауыл шаруашылық жұмысшыларының еңбегімен
өндірілген қосымша құн салааралық ... ... ... ... «ортақ
қазанға» түскен болар еді, нәтижесінде ауыл ... ... ... еді де ал өндіріс бағасы көтерілер еді.
Сонымен, абсолюттік рента ауыл ... ... құны мен ... ... К: ... ... ... жерге жеке меншіктің болуы
жол бермейді» деп дәлелдейді.Осыдан ... ... ... деген
қорытынды жасалады.
Егер жер иесі жерін жалға тапсырса,онда жалгер оған аренда ақысын төлейді,
оның ... жер ... мен сол ... орналасқан құрылыстар мен қора-
қопсыларды пайдаланғаны үшін төленетін төлемдер кіреді.
Жалгер болса, ол ... ... ... ... ... ... иемденеді.
Жаңа классикалық теориялар бұл мәселені басқаша көзқараспен, яғни шектеулі
шығындар концепциясы арқылы түсіндіреді.
Жер иесі –фермер болып, өзі ... ... ... ... орай П. ... ... пайдаланайық.
Суретте жер иесі фермердің ең соңғы жалдамалы жұмысының жалақысының
шектеулі өніммен теңдескенше ... ... ... ... ... ... OW,EL. ... анықталады. Басқа бөлігі W.DE., яғни
бұл шама жер рентасының көлемін сипаттайды.
П. Самульсон жер рентасының мөлшерін «қалдық әдісімен» яғни ... ... ... ... ... ... ... анықтайды.
Енді фермердің жері жоқ оны ... алу ... ... ... ... ... факторлардың, яғни жалақының процент пен
рентаның бағасы ... пен ... ... ... ... ... жақтайды.
Жер Ұсынымының икемсіз екені баршаға мәлім. Сол ... жер ... SQ ... ... болады. ДД –жерге сұранымның қисығы. Е. ... ... ... ... пен ... ... ... жер
рентасының деңгейі.
Егер де аренда ақысының (рентаның) деңгейі көтерілсе ( Е нүктесінен жоғары
болса),онда жер ... оның ... ... ... ... ... жер
иелері аренда ақысын (рентаны) қымбаттады.
Демек, тек Е нүктесінде жер сұранымы мен ұсынымының тепе-теңдігі ... ... ... ерекшелігі, оларды рентаны кім жасайтыны
қызықтырмайды, ... олар ... ... деңгейі қандай
себептерге нәтижесінде екі ... ... ... ... жер ... ... тәуелді;
2) рента деңгейі түпкілікті өнімнің сұранысына тікелей байланысты.
Мысалы, бидайға сұраныс азайса, онда бидай ... ... де ... ... ... ... ставкасы төмендейді.
Осылайша, бірақ керісінше ситуация болуы мүмкін.
Нарықтық экономика жағдайында жер тауарлары сипат алады, ол сатып алынады
және ... ... ... өндірістің басқа факторлары еңбек ... ... ... ... жер ... ... ... маркстік түсінікте бұл категорияның мәні жер бағасын иррационалды
категория ретінде сипаттауымен байланысты. ... құны жоқ ... ... ... жоқ, адам ... ... емес, ол табиғаттың сыйы)
сондықтан, жер бағасы құнның ақшалай көрінісі бола алмайды. Олай болса, жер
учаскесінің ... алу ... сату ... қалай анықталады екен ?
Осыған орай, жер бағасы екі шамаға, яғни:
1) жер иемденетін жер ... ... ... процентінің ставкасына тікелей байланысты болады.
Сонымен, жер бағасын мына формуламен анықтауға болады.
рента мөлшері
Жер бағасы _____________________________ 100 ... ... ... ... ... жыл сайынғы табыс 1000 доллар, қарыз процентінің
ставкасы 5% бұл жағдайда жер бағасы ------- доллар тең ... ... ... қорытынды, көлемінің өсуімен жер бағасы ... ал ... ... ... ол төмендейді.
Жер бағасының қалыпты жағдайы нарықтық қатынаста ... ... ... факторларының мәнін дұрыс ұғынуға көмектеседі.
2.2. ПАЙДА ТЕОРИЯСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭВОЛЮЦИЯСЫ.
Әрбір дәуірдің есті өкілдерін пайда теориясы толғандырды және әр дәуір ... ... ... осы ... өз көзқарастарын білдіріп толықтырды.
Пайданың қайнар көзін түсіндіру талпынысының ... ... ... ... ... ... ... пайда сыртқы
саудада туындаған. Тауарды шет елде жоғарғы бағамен сату ... ... ... ... ... теория классиктері А.Смит пен Д.Рикардо
сүбелі үлес ... ... ... ... олар ... таба ... ... басты еңбегі "Табиғатты зерттеу және халықтар байлығының себептері"
(1776 ж) деген еңбегінде былай ... ... ... ... өзі екі бөлшекке бөлінеді,біреуі олардың ... ... ... ... ... ... А.Смит пайданы кәсіпкердің
жалдамалы жұмысшы еңбегі өнімнен шегеру ретінде ... ... ... ... пайда — бұл жұмысшының төленбеген еңбегі, алайда ... ... ... ... өнім ... осы ... оның ... қызмет жасағандығын "марапаттау" ретінде жүзеге
асқанын айтқан. А.Смиттің пайданы- бұл кәсіпкерге оның капиталының қызмет
жасағандығын марапаттау ... ... ... ... кейініректеу
"ұстамдылық", "күтушілік", "тәуекелділік" теориялары пайда ... ... ... мәні - ... нағыз қайнар көзін жасыруында болды.
Д.Рикардо өзінің пайдаға көзқарасын "Саяси экономия және ... ... ... ... ... онда ол ... ... мен пайда бір-
біріне кері қатынаста болатындығын дәлелдеуге тырысқан. ... ... ... ... ... ... ... болуымен
байланыстылығын" айтқан. Демек, Д.Рикардоның айтуынша, ... - ... ... ... құн.
К.Маркс өзінің "Капитал" деген еңбегінде пайданы егжей-тегжейлі ... үлес ... Ол ... ... ... қосымша құнның өзгерген түрі",
сөйтіп барлық авансыланған капитал қызметі нәтижесінің ... ... ... ... ... көзі ретінде жалдамалы жұмысшыға төленбеген
қосымша еңбекті есептеген.
Маркстың ойы бойынша, сыртқы құбылыста ... ... ... ... ... ... ... өмірге келеді. Шын мәнінде пайда бұл
өткерілетін қосымша құн, бұл қосымша құнның ... түрі және ... ... ... ... ... ... жасаған қазіргі пайда тұжырымдамасы бұл ұғымды ... ... Ол ... ... (жер, ... капитал,
кәсіпкерлік қызмет пен ақпаратты айтамыз) қолданған табыс ... ... Пол ... ... ... ... ... көрсетті:
1. пайда өндіріс факторынан алынған "шартсыз" табыс ретінде
және оны кәсіпкерлердің өзі тікелей қолданады;
2. пайда кәсіпкерлік қызметті ... ... және ... ... ... ... жай-күйді тудырушы ретінде және
тәуекелділік үшін төлем;
4. пайда монопольды табыс ретінде.
Осындай көзқарас американ жоғарғы оқу орны ... ... ... Кэмбелл Р. Макконнелл мен Стенли
Л.Брюде қалыптасқан. "Экономический образ мышления" оқулығының авторы
П.Хейне былай дейді: ... ... ... жоқ, ... бұл көп ... жәнс оның ... ... сорттау қажет, егер біз экономикалық жүйе
қызметінің ... ... ... ... қысқаша шолу пайданың қайнар көзіне көп ... ... ... Таза сандық, көзқарас тұрғысынан пайданы ... ... ... пен ... ... ... айырма ретінде анықтаған
абзал.
Кезкелген тауар өндірушінің мақсаты барынша көп пайда табу. Алайда нарыққа
өз тауарымен шыға отырып, ол ... ... ... қолға түсетін шағым
түсімді (табыс) алуды жоспарлайды. Тауар өндірушінің қолға алатын түсімін
талдай ... ... үш ... ... болады: жиынтық, орташа және
шекті:
а) жиынтық табыс (ТК) —белгілі тауар мөлшерін сатқанда ... ... ... ... ... ... ... оның бағасына (р) көбейткенгс
тең:
ә) орташа табыс (АК) - ... бір ... ... ... ... ... ... (МК.) — бұл қосымша тауар бірлігін сатқандағы алынатын,
қосымша табыс. ... ... ... ... ... n ... ... мен
жиынтық (жалпы) табыстың n=1 бірлігі тауарының арасындағы айырмаға тең:
Тауар ... ... ... ... ... ... ... қол
жеткізеді, қай кезде шекті табыс шекті шығынға тең болған жағдайда: МС ... ... ... ... ... ... Бұл кезде өндіріс
көлемін қысқартпайды және факторлардың өзара алмасуы мүмкін. Ең қарапайымы
өндірістік функция болып табылады, соның ... тек қана екі ... (L) пен ... (К) ... байланысы ашылады. Бір өндіріс
факторының (L) өзгеруіне қарай және ... ... (К) ... ... ... ... тепе-теңдігін талдау мен ... үшін ... ... ... жиынтық (жалпы) өнім, орташа өнім және
шекті өнім.
Жиынтық (жалпы) өнім (ТР) - бұл өнімнің ... ... осы ... ... кезінде және басқа да өзгермейтін өндіріс факторында ендіріледі.
Орташа өнім (АР) - бұл ... өнім ... ... осы ... ... ... мына қатынасы;
Шекті өнім (МР)- бұл қосылған өнім, осы өндіріс факторының бір ... ... ... өнім еңбегінің қалай өзгеретіндігін байқастық. Белгілі мәнділікке
дейін ол өсе ... онан соң ... ... ... шекті еңбек
өнімділігі төмендеуінің іс-әрекеті байқалады. Онын ... ... бір ... ... ал ... ... өзгеріссіз қалады, онда өндіріс
факторының қосымша өнімі кеми бастайды.
Барлық көрсеткіштердің динамикасын графикте көрсетеміз, ол үшін ... және ... өнім ... ... ... ... пайда - бұл қосымша кұн. Оны ... ... ... күші ... және ... ... саласында ескеріледі.
Егер пайданы "Р" арқылы, ал өндіріс шығынын (С+У) "К" арқылы белгілесек,
онда W=с+v+m ... мына ... ... W=К+Р, ... құны енді ... ... ... ретінде бейнеленеді. Айтпақшы "шығындар плюс пайда"
термині ... ... ... және "Маркетинг негіздері"
оқулықтарында кеңінен ... құны К+Р ... ... ... еңбекпен көрінетін байланысты
байқатпайды. Мұның екі бөлшегі де өзгертілген түрде көрсетіледі: өндіріс
шығындары мен ... - ... ... ... капитал шығынының
нәтижесі ретінде болмақ.
Пайданың абсолюттік мөлшері ... оның ... ... ... ... көрсетпейді. Табыстылық деңгейі тең қана ... ... ... ... ... ... туындысы ретінде
байқалғандықтан, оның нормасы қосымша ... ... ... ... анықталады. Пайда нормасы төмендегідей формула түрінде болады:
Пайда нормасы пайдалылық, табыстылық, өндіріс рентабелділік ... ... ... ... факторлар әсер етеді? 1). Қосымша құнның
нормасы.
Қосымша құнның нормасы жоғары болса, соғұрлым оның абсолюттік мөлшері ... ... бұл ... ... ... ... революция әсерімен капиталдың қорлану, процссі оның
органикалық құрылымының (С:V) ... алып ... ... ... ... салыстырмалы төмендейді; ал тұрақты капиталдың үлесі-
ұлғайады. Өзгермелі капиталдың ... кем ... ... ... құн ... және ... ... да солай болады.
Бірдей капитал (100 ақша бірлігі) бар екі кәсіпорынды ... ... ... ... ... ол ... жәнс өзгермелі капиталдар арасында
75С+25V қатынаста бөлінеді; ал екіншісінде -80С+20V. Қосымша құн нормасы
бірдей болғанда =100% ... ... ... ... — 25% тең ... ... ... нормасына капиталдың айналу саны әсер етеді. Егер капитал 80С+20Ү
кезінде капитал бір ... ... онда ... құн ... 100° ... ... 20% тең ... Егер сол капитал екі ... ... ... ... 2 есе артып, 40%-ды құрайды.
4). Тұрақты капиталды колдануды үнемдеу.
Экономия өте жетілген немесе өте ... ... ... ... ... ғылыми жаңалықтар мен өнертапқыштарды пайдаланудың арқасында қол
жеткізіледі.
2. 3. Сапа аралық бәсеке теориясы, орташа ... және ... ... ... өңдіретін кәсіпорындар (фирма) әртүрлі техникалық
жабдықтармен жабдықталған, сондықтан ондағы өндіріс шығындары мен ... ... ... ... Сапа ... ... процесінде жеке құндар
үнемі қоғамдық, ... ... ... бағасына) теңестіріліп отырады.
Нарықтық құн болса, негізгі тауар массаларының орташа өндіріс ... Осы ... ... ... (фирма) бөлшектеу болып
табылады және олардың бірі ішкі салалық ... өтеп бере ... ... ... жеке құны орташа салалық құннан жоғары болғаны; басқалары
байи түседі, онда оның тауарларының жеке құны орташа ... ... ... Сала ... ... тауардың жеке құнын қоғамдық нарықтық құнға
және өндіріс ... ... ... ... ... ... ... үш өндіріс
саласында қызмет жасайтын кәсіпорындардың ... ... ... мөлшері және қосымша құн нормасы -100%-ы бар, ... ... ... ... ... ... ... капиталдың
әрқайсысы 100 долларға тең.
Өндіріс процесінің бұл жағдайында 100 бірлікке тең бір және сол ... ... ... ... -20 және ... ... ... бірлігін алады. Мұндағы алынған қосымша құн мөлшері әртүрлі және ... ... ... бірінші сала кәсіпкерін өзінің капиталын ... ... ... ... ... ... ... капиталдың
кетуі онда өндіріс көлемі мен тауар ұсынымын қысқартуды ... ... ... ... ... асып кетеді, пайда нормасы артады.
Өнеркәсіптің ІІІ-ші саласына капиталдың құйылуы өндірістің дамуына ... ... ... ... ... сұранымнан асады, демек тауар бағасы
құннан төмен түседі және пайда нормасына төмендейді. ... ... ... ... ... ... ... нормасына теңестірілгенде (біздің
мысалда ол 20% ... ... ... ... ... ... тауарлар олардың құнымен өткерілмейді, олар өндіріс бағасы орташа
арқылы өткеріледі. Өндіріс бағасы өндіріс шығыны плюс орташа ... ... ... - бұл тепе ... ... онда қарама-қарсы мақсаттар,
мүдделер, бәсекенің әсері теңестіріледі және капиталды өте ыңғайлы ... ... ... Кейде экономистер мұндай ... ... ... ... ... деп атайды. Бұл объектініц
ішіидегі болып жатқан процес туралы барлық ақпарат жойылады.
4. Бәсекелестік күрес ... — бұл ... ... ... арасындағы өндірістің
жалпы жағдайы үшін, тауарды дұрыстап сату мен сатып алу үшін бақталастық.
Бәсекелестік - ... ... ... ... ... жұмыс,
қызмет көрсету үшін өзінің мүдделерін қанағатгандырудағы өзара бақталастығы
және олар осы ... ... ... ... сол бір ... ... ... байланысты. Бәсеке -тауар ... ... салу ... ... ... ... ... кездері үшін өзара жарысуы
және бір мезгілде қоғамдық өндіріс пропорциясын стихиялы ... ... ... ... өмірінде өте маңызды орын ... Ол өз ... ... ынталапдырады, тауар өндірушілер бәсеке арқылы бірін-бірі
бақылауы да ... ... ... үшін ... ... төмендеуінс,
өндіріс шығынынын азаюына, өнім сапасының жақсаруына, ғылыми-техникалық
прогрестің күшеюіне алып ... ... ... ... ... ... бәсекелестік күрсстс,
күштеу тәсілі қолданылды. Мысалы: бәсекелестің, шикізаттың, өткізу рыногын,
несиесін, патентін алып қою, ... ... ... күші ... ... алу.
Сондай-ақ тікелей қиянат жасау тәсілі қолданылады: өрт қою, жарылыс жасау,
қауіпті бәсекелесті өлтіру, шпиондық, ... ... және ... ... баға ... тәсілі дс пайда болуда. Бәсекелестіктің
баға еместік тәсіліне мыналар жатады: тауар сапасының, ... ... ... оның өте ... ... ... ... өте жоғарғы сервистік қызметі. Бұл тәсілдер негізінен
екі топқа жіктеледі: өнім үшін ... және сату ... ... ... ... күрестің бағалық тәсілі қолданылады, ... ... және ... ... бағаларды қолдану жатады.
Бағалық тәсілге сондай-ақ бағалық ... ... де ... ... ... бағалар, демпішпік, төмен рыноктық бағалар).
Өнім үшін бәсекелестік - бәсекелестің сала нарығының бір бөлігін алып қоюға
ұмтылды және ол жаңа ... әрі ... ... ... ... бір және сол бағаны сақтау жолымен жүзеге асады. ... ... ... ... 10 мың ... консервеленген жүгерінің 4-мыннан астам
түрі, ашылықтын (горчица) 50 сорты сатылады.
Сату шарты бойынша ... ... ... ... ... ... ... қолданады. Бұл бәсекелекке жарнама, сервистік
қызмет жасауы, тұрақты сатып алушыларға жеңілдіктер қарастыру жатады.
Бәкелестіктің баға ... ... ... ... ұзақ ... ... ... жатқызамыз. Соңғысы өндіріс құрал-жабдығын пайдалаиуды
көрсетеді және оларды ... ... ... ... ... Л.С. ... историй растительного мира Казахстана и Средней Азии.
- Алма-Ата: Наука, 1979. с. 106 .
2. Флора Казахстана. т. 1-9. ... Изд. ... ... ... ... ... характеристика. Ответственный
редактор А.А. Григорьев. -М. -Л. Наука, 1950. с. 492.
4. Чупахин В.М. ... ... ... ... ... 1968. ... ... П.Н. Краткий географический очерк Казахстана. -Л. 1928.
6. Филонец П.П. Очерки по географии ... вод ... ... и
Восточного Казахстана. Алма-Ата: наука, 1981. с. 179 .
7. Муравлев Г.Г. Малые озера Казахстана //Ресурсы и ... ... ... -Алма-Ата, 1973. с. 179.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Пайыз. Оның пайда болуы және факторлары25 бет
Аграрлық саясат9 бет
Банк ісіндегі бәсеке5 бет
Денсаулық туралы ғылым5 бет
Жастардың өзге дінге өтуі4 бет
Кәсіпкерлік қызметтің түрлері, тәуекелділік31 бет
Кәсіпорынның айналым активтерін басқару6 бет
Міндеттемелер есебі13 бет
Макроэкономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етуде салықтан жалтарынудың әсері6 бет
Медиация6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь