Жарнамалық атропонимдердің түрлері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 Жалқы есімдер жарама құралы ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1 Антропонимдер бренд пен персоналии ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.2 Жалқы есімдер және сана.сезім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11

2 Жарнамалық атропонимдердің түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.1 Танылған кісі есімдері:
2.1.1 Тарихи даңқты кісі есімдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.1.2 Осы күнгі атақты кісі есімдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..35.

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .53
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .57
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті
Филология факультеті
Жалпы тіл білімі кафедрасы
Бітіру жұмысы
Жалқы ... ... ... ... ... жетекші: ... ... ... ... ... ... _________2007 ж.
Кафедра меңгерушісі : ... ... ... тақырыбы: ... ... ... қызметі
Жұмыстың көлемі: 57 ... ... ... жұмысы кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан,.
пайдаланылған әдебиеттер тізімінен ... ... ... жалқы есімдер психологиялық әсер ... ... ... ... Бітіру жұмысында жалқы есімдердің ... ... ... ... ... көпшілік жұрттың санасына ықпал ету
тәсілдері ... ... ... ... жалқы есімдердің қазақ
жарнамаларындағы қызметін бір негізге, жүйеге салып реттеу.
Жұмыстың мазмұны: Жұмысымыздың ... ... ... ... ... тууы,қалай пайда болғаны тураы және оның қолданылу
аясы, ең алғаш ... ... аса ... деген мәселелер сөз болады.
Ал негізгі бөлімде жұмысымыздың басты арқауына айналып ... ... ... ... ... ... ... қолданылуы
және оның адам санасына әсері,жарнамалық ... ... ... қатысты жарық көрген зерттеу еңбектер мен ... да ... ... бітіру жұмысымызда айтпақ болған негізгі ойларымыз бен
тұжырымдарымыз ой елегінен өткізіліп, қорытындыланады.
Жұмыс соңында ... ... ... ... ... пайдаланған
әдебиеттер тізімі көрсетілген.
Зерттеудің дерек көздері : бітіру ... ... ... ... материалдар, газеттерден жиналған мақалалар, сонымен бірге әр түрлі
орыс ... ... ... ... ... ... деректер тірек
болды.
Зерттеудің әдіс – тәсілдері: Зерттеу әдістері жұмыстың ... ... мен ... ... ... ... контекстік
(мән – мәтіндік), стилистикалық талдау, сипаттамалы, салыстырмалы әдістер,
құрылымдық - ... ... ... жаппай жинақтап сұрыптау,
топтастыру тәсілдері қолданылды.
МАЗМҰНЫ
Кіріспе.................................................................
............................................3
1 ... ... ... ... Антропонимдер ... пен ... ... ... және ... ... атропонимдердің
түрлері.........................................16
2.1 Танылған кісі есімдері:
2.1.1 ... ... ... Осы ... ... кісі
есімдері....................................................................
..............35.
Қорытынды...................................................................
..................................53
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
.....................................................................57
КІРІСПЕ
Бітіру жұмысында ... ... ... ... алатын орны
жан – жақты сипатталып, ашып көрсетіледі. Жалқы есімдер жарнама ... ... ... оның ... ... ... бастағанына
көп бола қойған жоқ. Жарнамада айрықша мәнге ие адам аттары мен ... ... ... ... мұнда тұтынушылар мен сатып алушылар немесе
тапсырыс берушілер жарнамаланып отырған заттың жеке ... ... ... ... ... ... әсер ету ... әсіресе Батыс
елдерінде, Америкада қатты дамыған. Бітіру жұмысында аталған мәселелердің
барлығы сөз болады. Жекелеген тұлғалардың жарнамада брэнд ... ... көз ... астарында небір сырлардың бар екендігін байқаймыз.
Атақты адамдардың жарнамада көрініс табуы өнімді тұтынушылардың ... ... ... танылмаған кісі есімдерінің де аз уақыттан
кейін дүние жүзіне әйгілі ... ... ... ... ... ... зерттелуі адамның психологиялық болмысын ... ... Тың ... қозғалды. Зерттеу жұмысының негізгі нәтижелерін
психолингвистика ... ... ... ... жүзеге
асыруға болады.
Бітіру жұмысында жарнамалардағы ... ... ... ... жағынан зерттелуі психолингвистиканың, когнитивті
лингвистиканың зерттеу нысанына айналарлық жаңа тілдік саланың қалыптасуына
негіз ... ... ... ... ... ... ... шолу жасалды. Қазақ жарнама мәтіндеріндегі жалқы ... ... ... ... ... ... ... сөз мәдениеті,
аударматану, терминология ... ... ... ... толықтырылды.
Орта ғасырларда сатушының беделі, ол туралы сатып алушылардың жақсы
пікірі тауар сапасының кепілдігіне айнала бастады. ... діни ... мұны ... ... ... Екі ... ... мен оны өндірушінің, немесе тасымалдаушылардың абыройын, яғни
термин тілімен ... ... ... ... ... ... төрелік айту үшін екі палатадан тұратын сот құрды. Кәсіпкердің
іскери абыройына нұқсан келтіру үлкен күнә деп ... ... ... ... ... активтің, яғни есімге байланған атақ-
абыройдың құны бар екендігін мойындады. Әйтсе де бұл шешім көп ... тек 1980 жылы ғана ... ... ... ғана экономистер
кәсіпорынды сатуға қойғанда оның құрал-жабдығын т.б құндылықтарын ... ... ... ... да құн ... қосты.
Бизнес сферасының өзінде «Жарнама --әдемі айтылған шындық» деген
аксиома қалыптасқан. Біздің дәуіріміздегі жарнама ... ... ... көзқарастар жалпы мазмұнын алсақ «коммуникация процесі,
қоғаммен қатыстырушы ... ... ... ... ... ережелерден жарнама дегеніміздің белгілі бір тапсырыс
берген демеушінің атынан тауарды тарптымды ... және оны ... ... ... ... ақылы әрекеттер екені көрінеді.
Ал енді осы жарнаманың өзін-өзі жүзеге асырудағы басты құралы ... ... ... ... ... аты, оны ... аты үлкен рөл ойнайды. Жалқы ... бұл ... ... Сөйтеді де брендинг пәнінің зерттеу ... ... ... ... Жарнамадағы жалқы есімдер қаншалықты ... ... мәні мол ... осы ... ... жүйелі түрде
зерттелінбей келеді. Әрине, Америка бүгінгі кезде ... ... ... ... ... ел ... танылғандықтан, жалқы есімдерді
жарнаманың жан – жақты саласында қолдану басым сипатқа ие. Себебі, атақты
кісі ... ... ... жарнамадағы жалқы есімдер, бір жағынан,
сол атақты кісінің өнеріне тәнті ... ... ... ... ... ... ... жарнама берушілерге көптеп пайда әкеледі.
Қазақстанда жалқы есімдер әлі күнге шейін тұрақты ... ... ... тіл ... ... ... орны айқындалып, өз бағасын
алып қойған, бірақ жарнамада қолданылу ... ... ... жұмысында бұл
мәселердің барлығы да жан – ... ... ... ... пәні болып, жалқы есімдері бар жарнамалар,
Қазақстан ... ... ... ... ... ел ... қолданылып
келген жарнамалар, атақты адамдардың аттары, ... бар ... 2006 – 2007 ... жарнамалар, тауарлар мен өнімдердің
сыртындағы атаулар, американдық жарнамалар қолданылды.
Зерттеудің ... ... ... рет ... тіл білімі саласында ғана
қолданылып келген жалқы есім ұғымының жарнама саласында ... Бұл ... осы ... ... ешқандай жерде сөз болған емес,
сондықтан көптеген
І ТАРАУ
Жалқы есімдер ... ... ... ... жеке ... ... жеке-жеке заттар мен
құбылыстарға атауыш болып келетін сөздер ... ... ... ... ... ... ... емес. Осы ... ... ... ... аясы өте кең. Тіпті оның қызметіне жүгінбейтін
ешқандай ғылым я жағдайды жоқ десе де ... ... ... ... асып ... ... саланың бірі—экономика ... ... ... ... қана ... ... ... жылжытуды да қарастырады. Маркетинг стратегияларының, бір ... ... ... тұсы осы. ... өзі ... тікелей
қатысты болғандықтан филологиямен әбден біте ... ... ... жебелер жеке әріптен бастап бүтін тексттерге дейін
жарнаманың адырнасында тартылады.
Ал жалқы есімдерді сол ... ... ... ... артық айтқандық емес.
Жарнама дегеніміз маркетинг негізін салушылардың бірегейі
Ф. Котлер бойынша: ... көзі анық ... ... ... арқылы орныдалатын коммуникацияның дербестелінген формасы»
/9,13бет/
Осы ... ... ... ... ... Алберт Ласкер бұл жөнінде
«Мөр басылған ... ... ... ... ... Brand-таңба, кертпе ) –бұл ... ... ... мен ... ... ... асқан, танымалдық пен
үлкен сұранысқа ие ... аты ... ... Әрқилы, әртекті
концепцияларға, көзқарастарға ұрынып, ... үшін ... ... ... ... ең жиі кездесетін деп ... ... 5 ... ... өзін ... ... ... кепілдігі.
Бренд—сатуға не арендаға беруге болатын меншік.
Бренд—тауардың тұтынушылық ... ... ... ... ... кез-келген марка бренд бола алмайды. Брендинг
–бренд жасаудың, оны күшейту мен ... ... ... ... тек қана ... ... ... мүдделі.
Немесе АҚШ зерттеушісі, әрі ... ... ... ... ... ... ақпаратты рынокқа жылдам жеткізудің
және де шешім қабылдауға ықпал етудің ... ... беру ... өзіңіз
көріп отырғандай, сөйлемде айналасынан ерекшеленіп, ... ... ... ... сақтай білетін ... ... табу ... ... ... ... ... жеткізе қоюы күмәнді.
Жалқы есімдер ... ... жоқ, ... ... ... ... ие болуы себепті бұл ... ... ... қатар
жалқы есімдер белгілі бір затты арнайы, даралай ... зат ... ... ... ... табиғатының даралыққа негізделгені оны
неймингте пайдалануға итермелейді.
Деректі және дерексіз заттар мен ... ... ... ... оппозиция—жалқы есімдер.Жалқы есімдер антропонимдерді
(мыс: Асқар, Арман ... кісі ... ... ... ... т.б), ... ... мен астронимдерді,
поэтонимдерді, идеонимдерді білдіріп, осылайша іштей жіктеледі
А. Ысқақов жалқы есімдерге «жеке я дара заттарға берілген .... ... ... ... ... деп ... ... /4,213бет/. Қазақ
тілі граматикасының I ... да ... ... жөнінде жалпы есімдерге
қарсы топ ретінде бөліп көрсеткен. Яғни ... ... деп ... ... үшін ... ... ... айтамыз. Бұл қазақ
тіл біліміндегі көзқарас. /3,175бет/
Орыс тіл білімінде «имена собственные» ... ... ... ... тіл ... де, орыс тіл білімі де бірдей кеңестік тіл
концепциясы негізінде дамығандықтан ... ... ... ... байқалмайды. Сондықтан да біз оған тоқталып жатпаймыз.
Бір ескерте ... ... біз ... ... ... есімдерге
бренд призмасын да, қатарластыра зерттейтін ... ... ... бір ... екі беті ... ... ... тарихы жалқы
есімдердің жарнамадағы тарихы.
Соңғы күндері жарық көрген мақалалар мен зерттеулерге, брендтің
жаңа ... ... ... ... ... қарап, батыста да,
шығыста да көптеген жұртшылық ... ... кеше ғана ... деп ... Бұл ... шындық. Брендинг теорисының
60-жылдары жүйеле бастағаны рас, бірақ оның практикада қолданылуы ерте
кездерге тиесілі. Осы ... ... ... ... ... ... ғасырлар
қойнауында дейді. Жалқы есімдердің жарнамадағы ... мен ... ... шолу ... үшін біз оны ... қалыптасуы мен даму
тарихына үңіліміз.
Брендтің тамырлары, осы ... шығу тегі ... ... мен соғыстар дәуіріне тиесілі. Американ зерттеушісі ... ... шығу ... ... түбегінен өрбітеді. Сол дәуірде-ақ
норман кеме жасаушылары ... бірі ... өз ... ... ... ... ... «шеберден қолтаңба» ретінде ... оны ... деп ... ... бұл сөз ... ... деп алынып жүр. Басында зат есім түрінде дүниеге ... ... жиі ... ... кейіннен етістікке айналып кетеді.
Осынау трансформацияны брендинг тарихындағы маңызды оқиға деуге болады.
Брендтің бүгінгі ... ... мен ... баға беру ... ғана ... ... таңбадан жай ғана атаулардың қалайша
миллиардтаған долларға бағаланатын, қолмен ұстап, көзбен көруге ... ... ... алу ... Мал ... ... болған сонау
темір дәуірінде адамдар ірі-қара малдарына таңба басуды білген. Бұл таңба
жекеменшіктік ... ... ... өте келе сол ... кеңейді. Малды сатып алушылар кейіннен сол таңбалар арқылы,
пәленшеніңкі деген атаулар арқылы сапа ... оның ... ... ... ... ... ... яғни жалқы есім бағаға әсер етуші механизм боп өң алды.
Бренд-жалқы есім эвалюциясы, әсіресе, АҚШ-та жедел жүрді. ХІХ ... ... ... ... ... ... сатушылар бренд жасаудың
жарқын ... ... Олар ... ... деп ... ... ем болатын
элексирді атады. Қарапайым жұртшылық арасында «жылан майы» брендтің кең
таралғаны соншалық, ... ... ... бір саты ... ... ... ... емес.
Бүгінгі таңда «бренд» ұғымы әлдеқашан өзінің ... ... ... ... ... ... ... категориясы дәстүрлі
тауарлар мен қызмет көрсетулерді, өзге де ... ... ... бұл өнер ... ... ... ... жеке тұлғалардың халық алдындағы ... ол ... ... образы болсын бренд ретінде қабылданады.
1.1 АНТРОПОНИМДЕР БРЕНД ПЕРСАНАЛИ РЕТІНДЕ
Жалқы есімдер іштей жіктеледі. А Ысқақов жалқы ... 5 ... ... ... сіңіріп жүрген Г.Б. Мадиева оларды құрайтын жеке
разрядтар мен кластар арқылы 7 ... ... ... тұрғысынан
олардың бәрі де тең. Әйтсе де жарнамадағы қолданылуы мен нәтиже ... ... ... ... ... есімдер секілді жалқы есімдердің ішінде
рейтингі ең жоғары, жемісі мен жетістігі асқан деп ... ... ... не? ... ... тоқталып өтсек. Өйткені
зерттеу жұмысымыздың ... ... кісі ... ... кісі ... ... ... антропонимия десе,
оларды зерттейтін ғылым саласы антропонимика деп аталады.
Антропонимика (грек. ... және ... ... яғни кісі ... ... және бүркеншік есімдерінің мәнін ашуға ат ... ... ( ... ... ... идентификациялық (ұқсастық),
дифференциялдық (ерекшелік), қызметтері бар. Біз болсақ антропонимдердің
номинациялық (атаулық) функциясын басшылыққа ... ... ... ... ... генеология, ... ... ... ... ... ... әдебиеттанумен байланысы оның әдеби ... ... ... ... ... көрінеді. ( 2,
17бет ). Бірақ біз мұны ІІ ... ... ... ... ... кісі ... мен жарнамадағы кісі есімдерінің функциялық
жағынан ... ... ... ... мәні ... қалу ... ... жарнамалық қызметін барлық жалқы есімдерге ... ... ... т.б ... бір тауар түріне, ... ... ... ... атау ... ... қарап
сипаттауға болады. Анторопонимдердің ... ... ... ежелден бар құбылыс. Бірақ та бұл тап ... ... ... ... ... орасан қуатқа ие болған емес.
Бұрын әлдеқандай бір белгісіз тұлға жеке бір серіктестігін ашатын да ... ... ... ... ... қоятын. Егер іс сәтімен
оңғарылып, жетістікке жетсе сол компанияның , фирманың репутациясы, бір
сөзбен ... ... әлгі ... ... айналасында топтасатын.
Мұның жарқын үлгісін «Макдоналдстан» көруге болады.
1940 жылы ағайынды Дик пен ... ... ... ... ... ... ... олардың
фамилиялары ешкімге ... ... ... Дегенмен жылдам қызмет
көрсетудің арқасында McDonalds ресторандары үнемі асығып ... ... ... ... ... арасында «аса дәмді, әрі қысқа мерзімде
тамақтанып шығуға болатын орын» ... ... ... ие ... ... Осы ... McDonalds өркен жайған Coca-cola, ... ... ... ... ... ... де сөз болған хикаяға
ұқсас оқиғалар кездесіп жатады. ... өз ... ... есімдерін беруді доғарған жоқ. Сөйтсе де коммерциялық сферада бәсті,
негізгі ұтысты, танымалдыққа тігуді дұрыс санайды.
1960 жылы ... ... ... мәдени төңкеріс, оның ізінше шешек
атқан көпшіліктік (кей жағжайда бұқаралық делініп жүр) мәдениет ... ... алып ... Сол ... кездің идеал-пірі, Битлз тобының
жетекшісі Джон Ленон айтқандай олар «Исадан да ... еді. ... ... айналған рок, поп музыка ... жаңа ... ... тұрғандай әлем биігінен жарқырады.Бұл ... ... ... мен ... ... ... қалам тербеген
социолог Джон Сибрук Nobrow-ында біз өмір ... ... ... даңқты
ағылшын әлеуметтанушысы Уэлбекше үлкен супермаркет ретінде суреттей келе,
Nobrow дәуірінің басты принцпі—рейтинг, ... ... ... ... шу аса маңызды екенін баса айтады./2763 бет/
Аталмыш ... поп ... ... MTV және шоу ... ... ... деп ... /28,10бет/ Аңғара
бастағаныңыздай бизнесмендерге ... ... көп ... түсу ... ... қарай әрекет ету талабы туындайды. «Өркениеттің адасуы»
дастанына М. Шаханов ақын ағамыз да көпшіліктік ... ... ... ... ... ... ... әмірі жүретін ұлы шаман деп
атайды (26, ... ... ... ... бизнес осылайша
атақтылардың бренд ... ... ... Ал ... алтын
қағидаларының бірі тұтынушыларды мотивациялау екенін ескерсек, бұдан артық
қандай құрал керек деп те ойлайсың. ... ... ... т.б ... ие? ... ие ... неге пайдаланбасқа?
Брендинг зерттеушісі С.Кумбер брендтерге классификация жасағанда бренд
персоналииге баса көңіл бөлген. Тауар бренді, ... ... ... бренді, мерек-шара бренді ... ... ... ... ... Брендттің бұл типінің дүниеге
келуіне «голливудтық жұлдыздар Кларк Гейбл, ... ... ... ... ... әсер ... ... Бренд персоналииге бүкіл халық алдына
шығатын тұлғаларды айтуға ... Әнші Алла ... ... ... Н.Ә. ... ... ақын М. ... т.б бренд персоналиилер.
А.Татьяна интернет сайдтарында ... ... ... ... больше другого?» атты мақаласында өзін-өзі брендтеу
(самобрендирования) идеясын ... ... ... ... ретінде
қарастырған ол адамның атақ-абыройының, резюмесіндегі жарқын пікірлердің,
маманның құнын анықтайтын көрсеткіш деп таниды./22, 96 бет/ ... де ... ... ... брендтеу идеясын 1997 жылы-ақ менеджменд алыптарынң
бірі Том Питерс «Бренд по имени ты» мақаласында ашқан. Адам ... үшін ... ... көз ... ... жүруге тиіс.
«Жұмыстың сапасы мен керемет жоба бұл әлі ... ... ... ... ... өзіңді жұртқа қалай көрсетуіңде ... ... ... ... да ... әлемінде кісі есімдері үлкен сұранысқа ие.
Антропонимдер—кісі аттарынан тұратын жалқы ... ... ... кісі аты, ... аты, ... ... аты ... аты, криптоним, қосымша аты, андроним, гиюконим, ... ... ... Жарнамада мұның бәрі де қолданылады.
1.2 ... ... ЖӘНЕ ... есімдердің сана –сезіммен арақатынасына сипаттама беру ... ... ... тіл ... ... ... ... жөн. Жалқы
есім де сөз, атау, ... да тіл ... ... ... ... тұр.
Дегенмен, В.А. Никонов пікірін келтірсек, ... ... ... ... ... ... болып келеді.Тілде жоқ, өзіндік
заңдылықтары туындайтын ... бір ... ... ... ... Г. Б. ... ... зерттеу мәселелері» еңбегінде жазғандай «
жалқы есімдердің тілдік бірліктер арасында ... ... ... ... орын ... себебін түсіндіретін біртұтас пікір жоқ»
дейді./51, 11бет/
В. Д. Бондалетовтың ойын қысқаша берсек «кейбір зерттеушілер
үшін ... ... тек ... ... деп ... ... үшін олар
артық семантикалық (барлық ... ... ... ... туралы
толық өзіндік мәлімет беретін) сөз» ретінде тұжырымдайды. /64,165бет/
Екіншіден,сана-сезімнің мимен немесе адамның ішкі ... ... ... ... ескере отырып, зерттеу обьектісіне
қатысты алатын пәндер және ... ... ... белгілеп
алғанымыз мақұл болар еді. Тақырыптың өзі аты айтып тұрғандай ... ... ... ... бөлек, өзге де гуманитарлық
салалар: ... ... ... ... ... ... отырады. Филологияның өз ішінде ... ... ... ... ... ... лингвистика, этималогия секілді пәндер іске
қосылады. ... бәрі адам ... оның ... ... ... ғылыми жүйесі екенін ескеріп, кеңінен толғасақ ұтылмаймыз.
Үшіншіден, енді жоғарыда аталған ғылымдардың ішінде біздің ... ... ... мен ... ... ... –сөйлеуші интенциясының аталмыш мәдениетте
қабылданған, бекіген кодтарға әсер ету ... ... ... ... негізгі айналысатыны кодтау және ... А.А. ... ... ... ... ... жағдайына , ... ... и ... ... ... ... контактов)
Психолингвистиканың ажырамастай бөлігі мәдениет.
Әр халықтың мәдениеті барша адамзат өркениетінің бір бөлігі бола тұра
арнайы ... , ... ... ерекшеліктерге, дәстүрге, болмысқа ие. Бұл
құбылысты тарихи даму мен ... ... ... ... Осы ... - сана ... ... мәдениеттің
өзегі тілде міндетті түрде көрініс табады.(Бромлей и Подолный)
К.Н. Корнилов та тілді ... ... ... ... ... пікірінше психологияны адамның айналадағы ортаға, яғни био-
әлеуметтік ... ... ... ... ... реакциялар» негізіне сүйенген эксперименттік зерттеулерді
А.Р. Лурия да көп ... Ол ... ... ... ... ... ... Атақты психолог Выготский де адам психологиясының
әлеуметтік жағының ... ... деп ... оның ... ... ... адам ... заңдылықтарын қоғамның, адамзаттың тарихынан
іздеу керектігін айтқан.
А.А. Леонтьев «Психолингвистика» еңбегінде жан-жануарларда ... ... ... ... ... айта келе, адамның іс-
әрекеті, талғамы, таңдауына «әлеуметтік ... ... ... өсіп ... баса көрсетеді. Өз сөзімен айтсақ: ... ... ... по ... ... и функции своей ... ... ... ... ... ... состойт в
воздействии на поведение» деп келеді./57,91 бет/
Адам мінез құлығына, оның әрекетіне әсер ету үшін ... ... зор. ... А. Б. ... ... «сөздің ішкі болмысы
ойлаумен, адам ... ... ... , онтологиямен кешенді
байланысты» Яғни когнитологиямен, сөз ұғымын айқындауда оған ... ... мен ... ... мен ... ... танымда
бейнеленуі мен таңбалануы, ондағы ойлау мен ... ... ... ... негізде зерттелуге тиіс./59, 49 бет/
Осыған қарамай психолингвистикада да, ... да ... ... ... ... ... айтсақ вервальдық
ассоциативтік эксперименттер жүргізіледі.
А.Р. Лурия «Язык и ... ... ... ... ассоциативтік әдістеріне кеңінен тоқталған. Ол: «Каждое слово
возбуждает целую сложную ... ... ... ... ... ... ... определение «семантические поля»»
дейді. Семантикалық өріс (А.Р. ... ... ... ... ... бүтін бір ұғымдар мен түсініктер тізбегі./7,65 бет/
Ассоциация әдісінің мәні сол сынаққа алынған жанға ... ... ... Оның ... , «ә» ... ... не ... (сөздер) соны
айта түсуі керек. Ассоциативтік әдістер еркін ... ... ... ... ... ... «За словом всегда стоит многоменная
система связей. Эти ... ... ... ... ... . В ... ... роль ... ... или понятивные) которые меняются в зависемости ... ... ... ... ... ... как правила
тормозятся» /7,114 бет/
Ассоциацияны ауызға алғанда коннатация ұғымына тоқталмай өтпеу ... ... ... мағына) –тіл бірлігінің эмоциялық, стилистикалық
реңін айқындайды./59, 47 бет/ Тіл білімінде коннатация термині екі мағынада
қолданылады. Кең ... ... ... ... ... дөп ... тар ... тар мағынасында—тіл
бірлігінің бір мағыналық қырының ... ішкі ... ... троп не ... ... ... ... да
жалғыз емес. Тіпті коннатация конвенция құбылысымен ажырағысыз дерліктей.
Конвенция - ... ... ... ... ... өз ... является символическим средством что ... или ... в ... ... ... в этой ... деп
сипатталады.
Біз мәдениет жөнінде сөз қозғағанда, әлеуметтік ... ... ... ... бейнелік ... ... ... ... ... ... де. Юрий ... словарь русской културы» еңбегінде үш діңгекке: 1. Мәдениетке
және де оған тәуелді; 2. Концепт пен; 3. ... ... ... ... ... ... ... Константтар –бұл бір
кездері болмаған, қалай пайда болды солай тастай ... ... ... /2,263 ... те ... ... ... Гректен дәл аударсақ «түсінік»
дегенге келеді.
Концепт - бұл адам ... (өзі ... ... ... ... адамның ділін (менталитет) тудыратыны белгілі./2,265 бет/
Байқасаңыз, екі ... де ... ... барып тіреледі. Алдағы
еңбегімізде мәдениет, қазақ халқының мәдениеті ... ... ... Әр концепт - мәдениет жемісі. ... біз ... ... ретінде
алған жалқы есімдерге этимологиялық талдау жасайтын боламыз.
Этимология - әрбір концепттің тарихын ... ... ... ... ... барысында сүйенетініміз тілдік деректер—сөз
этимологиясы, оның қолданылуы мен ... ... ... ... ... ... бренд ретінде қарастырған ... ... ... ... ... ... біз зерттейтін жалқы есімдердің ішінде әлі концепт
болып ... әлі ... ... ... ... ... да
баршылық екенін ескертеміз. Оларға негізгі бөлімде жеке-жеке тоқталатын
боламыз. Сонымен бірге «Антропонимдер бренд персоналии» бөлімінде ... ... ең ... ... айналасында дамитын болады.
Жалқы есімдер бұған дейін айтып өткеніміздей мәнге ие ... ... ие ... Осы ... ұғым мен есім ... ... ... Ұғым—есімнің мәні, яғни атаудың категориялық-тілдік белгілерінің,
экспрессия белгілерінің жиынтығы. ... бір ... ... ... мен ... негізделген дыбыстық қатардан ... ... атау сөз. ... ... ... ішкі этимологиясы, оған қоса сол есімді иеленген тұлға не
обектіге қатысты түсінікті де алып жүруі себепті мифпен ... ... бұл өз ... ХХ ... мәдениетімен ықпалдасқан. Жалқы есімнің жалпы
есімнен басты айырмашылығы оның тек бір ғана затты не ... ... Бұл ... ... Осы ... мәселен Иван есімі адамдар тобын
білдіре алмайды, тек көптік жалғауын қабылдаған ... оның ... ... ... ... ... атау ретінде қолданылады.
Иван жалқы есімі өзінің иесімен мистикалық байланыста. Жалқы есімді өзгерту
тағдырын өзгертумен бірдей. Орыс ақыны ... ... осы ойды ... ... ... или ... назвать не Александром,
А как нибудь иначе! Не пытайтесь..
Еше ... ... ... имя! ... не выйдет.()
Иә, әр есім қайталанбас өзіндік дербестікке ие. Ю.М. ... ... ... әр сөз ... есім ... ... ... әрбір құбылыс, зат қайталанбас нәрсе және де өзге ... ... ... ... ... да мифалогиялық түсінік солғындай
қойған жоқ. Батыс мәдениетіне тән ғұрып, сәбиге атасының, әкесінің ... оның ата, ... ... ... ... ... ... да жұрт одан тектеріне ... ... ... есімдердің бары да, нары ... ... ... немесе қазақша есім болып саналатын–Ысқақ - көне ... ... ... әдебиетте анықтауыштық функциядағы (говарящие имена) есімдер
классицизм дәуірінде әсіресе кең таралған-ды. Бұл әсіресе орыс ... ... ... ... от ума» ... кеңінен көрініс тапқан. Мысалы:
Молчалин(үндеместігіне байланысты), Фамусов (ағл атақты дегенінен), Чацкии
т.б Достоевскииде мысалы, ... ... ... санасындағы
қақ жарылумен ассоцияланған. Немесе өз ... ... алып ... ... ... ... Фришаның «Назову себя Гантенбайн» романында
әңгімелеуші өзін-өзі ... екі ... ... ... ... және ... ... тағдыры да, өмірлік ұстанымы да
бөлек-бөлек тұлғалар. Бұл жерде жалқы ... ... ... ... используется тот эффект И.с , что оно сообшает
индивиду статус реальности, статус ... ... ... ... ... жөнінде Б Рассел ... в ... ... «раз ... ... ... значит, он сушествует»
/66,172 ... - бұл ... бар ... ... ... жалқы есім - тек
бар ғана емес, өзіндік ерекшелікке ие екендігінің дәлелі. Әр ... ... жүгі ... сөз қылғанбыз. Ол ақпараттық жүк нағылған жүк?
Санада қалай көрініс табады? Тіл бояуларының көрінетін таза ... ... олар ... ... ... ... бой ... екен.
Адам баласы неге жолықса да, кезіксе де жадында эмоциялық ... ... ... ... код ... Ал адам ... семантикалық
кодтар шетсіз, шексіз дерліктей, олар көбіне ... ... ... ... ... пікір, әсер заряды. «Образ» түсінігмен
«имидж», «репутация» ұғымдары ағайындас десек артық айтқандық емес.
Имидж—бұл мақсатты түрде ... бір ... ... т.б) ... ... ... эмоционалды-психологиялық әсер
ету үшін жасалған ... ... ... ... ... ... ... бейнесі, «бағалану шкаласы»./13,46 бет/
Репутация—тауармен немесе обьектімен байлныс ... ... ... жөніндегі жинақталған оң, сол ... ... ... маркасының репутациясы- тұтынушылардың оған деген
жақсы көзқарасы.
Бұл ұғымдар маркетинг терминалогиясына тиесілі болғанмен ... ... ... ... ... ... теориялық түсініктемелерге азды-көпті тоқталдық. Енді ІІ
тарауда антропонимдердің осы айтылған ғылымдар мен терминдер ... ... ... талпынатын боламыз.
ІІ тарау
ЖАРНАМАЛЫҚ АНТРОПОНИМДЕРДІҢ ТҮРЛЕРІ
Шетелдің маркетологтары мен ... ... бері ... ... ... ... жұмыс істеуіне күш ... яғни ... ... ... белгілі бір мақсатты,
аудиторияға әсер етуді ... ... ... « ... ... ... ... ұғымы бүгінде қанатын кеңге жаюда. ... ең ... ... ... ... сол ... туындайтын
түсініктердің, образдың өрісін пайдаланады. Ал олар болса ... ... ... ... я ... айналу үстіндегі
тұлғалар, немесе жарнама мен лингвистика тілімен айтқанда бренд капитал
жинаған, жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... топтастыруға болады:
1. Билік иелері;
2. Өнер жұлдыздары;
3. Шығармашылық адамдары;
4. Спорт жұлдыздары;
5. Поэтонимдер немесе әдебиет-кино (мултфильм) ... ... ... өзін ... ... жіліктеп тастауға болады. Жұлдыздар
маркетингінің бірінші ... ... ... бұл ... ... ие ... есім ... береді. Тек қалауын тауып, қарды
жандыра ... ... ... жұмсасаң жетіп жатыр. Бұл тұрғыда
антропонимдерді:
1. Тарихи даңқты кісі ... Осы ... ... кісі ... деп ... атау ... ... жалқы есімдерді пайдаланғанда тек танылған
есімдердің ... да бар. ... бұл үшін ... ... де қолданады. Нәтижесі аз болса да қолданыстағы кең
құбылыстардың бірі осы ... ... біз ... антропонимдердің
танылған және танылмаған кісі есімдері болып та жіктелетінін көреміз. Ал
жоғарыда көрсетілген тарихи ... кісі ... мен осы ... атақты кісі
есімдері танылған кісі есімдеріне жатады. Танылмаған кісі ... ... ... ... жататындақтан біздің зерттеуімізден тыс
қалады.
Сонымен, ... ... ... гуманитарлық ғылымдардың тоғысуы мен
шарпысуы болғалы тұр. Антропонимдерге қатысты ... ... біз ... ... ыңғайына қарай кісі есімдерін үш ... ... ... ... ... ... ... тұрғыларынан қарастыра отырып, олардың жарнамалық ... ... ... ... ... кісі ... әсер ... фактор
ретіндегі рөліне бұларсыз баға бару мүмкін емес.
2.1.1 ТАРИХИ ДАҢҚТЫ КІСІ ЕСІМДЕРІ
1).Билік ... - ... ... қолбасшылар.
а). Арақ-шарап өнімдері:
Шетелдік:
- ХІХ ғасырдың өзінде атақты қолбасшы Отто фон Бисмарк ... ... ІІ ... ... ... ... Олардың бейнелері бар және есімдері жазылған арақ ... ... ... Италиялық вино өндірушілері «Лунарделли» виносының мынадай
4 серияларын ... ... ... ... ... ... этикеткаларында аталған кісілердің суреттері мен есімдері бар.
-Украиндықтар да КСРО тарихына ... ... ... ... «Каверне» үшін-Ленин және Сталин аталатын өнім шығаруда.
Ақ вино-қытай көсемі Маомен берілсе, ... ... мен Че ... ... ... тұр. ... ... да осы топтамада бар екенін айтып
өткен жөн.
ә) Темекі өнімдері:
Шетелдік:
-Кубада ... «Romeo and ... ... ... ... 17,8 ... 47(1,88мм)—«букет утеренный» топтамасынан.
Әлемдегі ең ұзын бұл темекі министр Уинстон ... ... ... Ол ... ... ... ... жақсы көретін Кейіннен
темекінің бұл сорты оның құрметіне «Черчилл» темекісі атанды.Негізінен ... бай, ... ... ... ... ... тұрады.
Отандық: «Шыңғыс хан» темекісі.
б). Тамақ өнімдері:
Шетелдік және отандық: «Напалеон» бутерброды.
в). Автотранспорт атау-маркалары ретінде:
Шетелдік:
-АҚШ-тың Форд ... ... ... ... әлемге
мәлім. Линколн машинасы 3 сатылы, турвиналық матор жүйелі құрылғы. Қазіргі
Алматы қаласындағы үйлену тойларына пайдаланылып жүрген лимузиндер ... ... ... ... атау ... және шетелдік:
«Цезар» кинотеатры, «Клеопатра» казиносы, «Тамерлан» кафесі, «Шыңғыс
хан» кафесі, «Абылайхан» кафесі.
ғ). Спорттық лақап ... ... ... қара ... өкілі Кассиус Клей боксер қатарластарынан
ерекшелену үшін, әрі мұсылмен және ... ... ие болу үшін ... ... дінінің негізін салушы Мұхаммед пайғамбар мен оның ... ... ... ( ... Әлі ) аттарымен алмастырды. Сөйтті де тарихта
Мұхаммед-әли болып қалды. Бұл есім оған даңқ пен ... ... десе ... ... адамдары. Мұның өзін іштей ақын-жазушылар және ... ... ... Ал ... өзін ... және ... деп ... те қателеспейміз.
а).Тұрмыстық заттар:
Шетелдік:
- ХІХ ғасырдың өзінде ұлы неміс ақыны Иоганн ... ... ... ... күнделігінде жазып кеткен. Олар ... және атын кесе ... ... ... ... ... Бұл өз кезегінде тауардың өтімділігін арттыратын.
-Францияда ресейдің ұлы таланты «Достоевский» шампаны бар. ОЛ шампан
әсіресе Ресейге және посткеңестік ... ... ... оқу ... мен сауда үйлері ретінде, премиалар атауы.
Шетелдік:
-Нобель сыйлығы. Швециялық атақты миллиардер және математик ғалым
Эрнест Новел өлерінде бар ... ... ... ... ... ... қылдырады. Оның өсиеті бойынша ғылым салаларында ... ... ... алуға міндетті. Ол өз есімімен ... ... ... десе ... Ламаносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университеті т.б
Мұндай мысалдарды көптеп табуға болатындақтан біз өз ... ... ... ... ... ... ... Университеті немесе Абай атындағы
қазақ ұлттық педагогика университеті т,б
--«Әл-Фараби» сауда үйі
--«Әл-фараби» конягы
Тағы да басқа тұтыныс ... ... ... ... ... кезіндегі империядағы ең ірі сыра
жасаушы орындардың қожайыны. ... ... ... оның тарихи есімін
сол сыра ... ... ... ... ... келгендіктен
өз сыраларына қойған
-«Тинков» пивосы. Фамилиялық брендтер ... ... ... ... Олег ... өзінің ісі жөнінде мынандай тарихты айтады:
1Петрдің тұсында оның арғы атасы Сібірдегі зауытында пиво қайнатады ... ... сол ... жоғалған рецептін тауыпты-мыс. Халық бұған сенеді. Ол
пивоны көненің көзіндей көріп ... және ... ... ... ... әлемге
автомат-ату құралы ретінде белгілі екендігі мәлім. Әйтсе де оның ... ... ... ... ... Өз ... теннис ракеткалары, арақтық коктейлдер, қырынғаннан
кейін пайдаланылатын лосьондар, ... ... ... ... үшін
бұл есімге деген құқықты немістің Золигендік ММI ... ... ... шарт бойынша Калашников әулеті аталмыш фирманың ... ... ... ... ... шетелдік деп қана қоймай отандық деп
отырғанымыз Калашниковтың Жамбыл обылысында өмір есігін ашып, өз автоматын
сонда ... ... туып ... ... діни ... болған кейіпкерлер:
Отандық:
--Галларея «Тенгри-Умай»
Немесе әдеби кейіпкер:
Абылайхан даңғылы 60, «Робинзон» треножор магазині
Хош, сонымен біз ... ... ... ... ... бәріне
кеңінен түсінік беру үшін олардың әрқайсысына тоқталып өткен жөн. Ал ... ... ғана ... ... мүмкін емес. Сондықтан да ... кісі ... ... ... ... ... ... хан есіміне
кеңінен тоқталуды жөн көрдік. «Шыңғыс хан» ... ... ... ... ... белгілі.
«Шыңғыс хан» темекісі. Біреулер Шыңғыс ханды ұлы жаулап алушы және мықты
тұлға деп бұл ... ... ... ... бейнелейді,
келесі біреулер оның жеке бас жетістіктерін, әскери және ұйымдастырушылық
қабілетін мақтайды. Бір жағынан ... ... ... ханның қызметін
даттайды, жабайы аң ретінде суреттейді. ... ... ... ... ... ... болып жатқан тарихи аясын есепке ала
отырып, бағалап, қарастырғанды жөн.(44,3)
Темүжін—болашақ Шыңғыс хан, 1155 жылы, ... ... 1162 ... ... Есугей бахадүрдің отбасында дүниеге келген. Моңғол аңыздары оның
сүйегін «қият» тайпасынан еді ... Ал ... ... ... қоңырат
тайпасының қызы болатын.(40,171)
Әкесінің татарлар қолынан у ... ... ... оның ... әсер ... Балалық шағы қиыншылықтар мен қорлыққа толы болып өткен
жас пері әйтсе де ... ... ... ... ... да ... қолбасшы-Темүжін Керей тайпаларының күшті одағының
басшысымен ... қол ... және ... өте келе бірде
дипломатиялық жолмен, бірде әскери күштің көмегімен барлық ... қоса қол ... ... қол ... хан есімінің бренд ретінде, жарнамада пайдаланылуы бір бүгін
емес. Енді ... ... ... ... жарнамалық қызметіне тоқталып
көрейік. «Всемирная ... ... 1 ... ... ханға дейін» атты қолбасы өміріне қатысты ... бар. ... ... ... ... бірден «Шыңғыс хан» атты құдіретті жалқы
есімнің үдесінен шыға алған жоқ. /45, 147 ... ... азан ... ... төл аты. ... есімінің
оғын кейіннен бекігені мәлім. Бірде Шыңғыстың әкесі татарларды жеңіліске
ұшыратады. Оның ... ... ... қолбасшыларының бірі Темүжін де
болды. Дәл осы шақта сүйікті әйелі де ұл ... ... ... ... ... сәйкес келуін бақыттың белгісі деп ... ескі ... ... оған ... ... ... ... есімін береді.
Кейбір ғалымдардың пікірінше Темүжін есімі моңғол тілінен аударғанда ... ... ... ... ... ... ештеңеден хабар бермейтін қатардағы көп аттың
бірі-тін. Әйтсе де ата-баба мұрасын қалпына келтіру мен кек алу ... ... ... ... ... ... ... мен ұғымдарды
жинағандай болады. Соның өзінде күн санап күшейіп келе ... дала ... ат ... ... ... ... 1206 жылы ... монғол халқының
құрылтайында қайтты десе де болғандай. Сол құрылтайда ... ... ... хандар мен шонжарлардың бірауыз шешімімен Темүжін, ұлы
хан—Шыңғыс хан болып жарияланды.(44,3) Бұл Темүжіннің Монғолия ... ... еді. ... ... ... хан и его ... бұл жөнінде: «На том первом общемонгольском ... ... ... ... ... порядка в государстве Чингиз хана, его
названия» дейді. /43,25 бет/Жаңа құрылған Елдің аты «Еке ... ... ... ... «Асыл сөздерде» айтылғандай оған –хан Шыңғыс
деп ат қойылды, аша түссек «оны император қылады» (44,55) Немесе ... ... ... ... ... ... бұл ... беріп, таққа отырғызған Көкөші болды, оның аты
Төбе-тәңірі болатын. Бұл ... ... ... көз алдында дін
тұрғысынан аспанның таңдауы Темүжінге ауды дегенді заңдастыру болатын.
Шыңғыс хан титулының, немесе есімінің ... ... әлі де ... келе ... ... ... сөзі айдай анық. Бұған талас жоқ. Хан ... ... яғни ... ... моңғолша «қаан» бір сөзбен айтқанда осы екі
халыққа да тән Алтайлық ... ... ... ... ... ... дегеннің мағынасы күшті, мықты, биік, ал ... ... ұлы ... ... ... ... ... Көпше түрі
2-нұсқа. Ежелгі қытай ғалымы Чжао ... ... ... «Шыңғыс»
басқаша айтқанда ұлы да мықты билеуші.(Рашид-ад-дин)
«Тянцы» -аспан шарапаты, немесе аспанмен марапатталған, ал ... ... ... ... ... ... Темүжіннің хан көтерілуі мен «Шыңғыс» ... ... ... бойынша шаман ... ... ... ... ... «Шыңғыс» деген атақ кейде көне татар-монғол рухы-тәңірлердің
бірінің атауы деп те ... ... ... ... жазғанындай: ол моңғол жазбаларынан қажылар рухы-Шыңғыс
тәңірінің бар болуы туралы ... ... ... Б Я
Владимирцов «Шыңғыс» атағын былай түсіндіреді: ... ... ... ... ... беру өте қиын. Бұл атақты ... ... ... ... бас иген ... ... ... алынған деген жорамал жасауға болады. Сонымен қатар ... ... өзі ... деп ... ... түсінік. Темүжіннің
өзі де оның тағдырына «мәңгілік аспанныңә араласқанына көп бас ... ... Ол ... дей ... ... ... көшеді: «Қазіргі кездегі түсінікке қарағанда
«Шыңғыс» сөзі түріктің ... ... ... ... ... ... хан» деген сөз «мұхиттың, жер-судың иесі» деген ... ... ... ... зерттеуші Т Сұлтанов та өз
кітабында осы 4-нұсқаны қолдаған. Ол былай ... ... ... ... ... ... ... оно пройсходит от тьюрко-монголского тенгиз-
море-- «океан», и композит «Чингиз хан» означает «Океан хан» -- ... ... ... ... таңда ғалымдар пікірін осы
төртінші нұсқаға ауып барады десек артық айтқандық емес.
Аталып өткен түсініктердің қайсысы ... да ... ... жайдан-
жай қойылмағаны, бұл есімнің ішке тіреніш, сыртқа ... ... ... ... тұр. ... жаңа басы ... ... жас моңғол
мемлекеті моңғұл және түркі тайпаларының назарын өзіне ... түсу ... ... ... ... зәру еді. Бір ... ... қағандарының құдіреттілігін танытатын, елдің мерейін көрсететін брендке
қатты мұқтаж-тын. ... ... ... ... ... ... ... ақ биенің шашақты құйрығы ... ... ... ... ... пана болатын қалқанның--образы керек
еді. Мұның тарихи-заманауи себептері де баршылық. Сол дәуірдегі көшпелілер
үздіксіз ішкі қырқыстар мен ... ... ... Әрі ... ... пен ... соғыстарда туы жығылмай ... ... ... кепілдігі болатын. Осы ... ... және ... ... ... ... ... бұл терминдер эканомикаға қатысты болуы себепті тікелей
қолдануға ебедейсіздеу. ... ... ... ... ... ... идеясын айқындау ... ... ... ... ... жағдайда жеке тұлғалар арқылы
көрінеді. Осы ... ... ... ... ... өз ... ... алмастырғанда халық санасында нық орын тебе білді.
Біріншіден «Шыңғыс» есімі оны сол ... көп ... ... ол ... жұрт үшін әлі де ... ... жататын, бүгін бар,
ертең жоқ, көп хандардың бірі еді. Екіншіден, Шыңғыс есімінің білдіретін
мағынасы ... ... үшін ең ... ... ... ... жоғарыда келтірілген Шыңғыс есімінің төрт нұсқалары да ел билеймін,
халық бастаймын деген адамға лайықты. Әсіресе, ... ... ... иесі», «әлемедік хан, мұхит ханы» деген мағыналары оның болашақ
мақсаттарынан ... ... ... ... түскені анық. Ноянның жаңа
маркасы ретінде бұл есім ... өте ... ... ... ... ... «Конкурентоспосовность новой марки будет определяться 1)
своевременностью ее на ... 2) ... ... идей и
приверженностью этой идее высшого руководства, юридической защищенностью
марки, ... ... ... на ... торгового предложения
марки до покупателей» деп келеді. 4, 93бет/ Қарап отырсаңыз, «Шыңғыс» есімі
дәл уақытында, 1)бүкіл моңғол халқы ... ... ... ... ... ... ... алушыларды моңғол халқы деп алсақ) саясат
сахынасында көрінген. Және де әрбір ... ... ... ... өткен.Маркетолог Наталя Тесакованы аздап өзгерте айтсақ: «старт
жасаған; оң ... ... ... ... ... және ... халықтың ыңғайына қарай ... ... ... ... ... істеп, әсер ету аумағын кеңейте
берген./15,98 бет/ ... ... ... ... ... ... көрсетуге болады?..егер бәрінің іс-әрекеті бірдей, ... ... ... бәрі бірдей халықты соңынан ерткісі келсе. дәл
осындай жағдай үшін ... ... ... Ал ... оның имиджі мен
өзі секілділермен(себе подовными) ... ... ... ... ... қайталанбас идея бар-тұғын. ... ... ... ... ақпараттардың ішінде информациялық
шудан ажыратылып, жүйеленгендерін жақсы қабылдайды. Адам ... сол, анық та ... ... ... да, бұлыңғыр,
күңгіртерін күресінге тастайды./15,128,129бет/ «Шыңғыс» ... ... ... ... не ... бұл ол ... ... белгісі. Кейіннен Темүжін әбден күшейіп, ... ... ... хан» ... ... ... айналып шыға келді. «Шыңғыс
хан» брендінің қуаттанғаны сондай, Т Сұлтанов ... ... ... что ... ... хан» ... ... за Тимучином шаман Кокечу
(Тэб-Тенгри) совершенно вытеснил его личное имя» Қызды-қыздымен, ... ... ... хан» ... ... қалды дерліктей ұмытылды. Тек
зерттеулерде ұлы жаулаушының есімі бір кездері ... ... ... ... дәрежеге жетті. «Шыңғыс» есімінің ... ... ... ... ... үшін ... Дұшпанның зәресін
ұшырып, бағыныштылыққа келтіру үшін ... хан» ... ... құралды
табу қиын да еді. Әлем «Шыңғыс» десе «жан алғыш, ... ... ... аптығатын күйге түсті. «Шыңғыс хан» бренді «не ... ... не ... ... айырыласың» деген ұғымның қорабына айналды.
Жалпы Шыңғыс есімін жарнама құралы ретінде 1) тарихи және 2) бүгінгі
таңдағы ... деп ... ... болады. Шыңғыс есімінің жарнама
ретінде, бренд ретінде пайдаланылуы ешқашанда доғарылған емес. Оған ... ... ... ... Өйткені бүгінгі іс-әрекетіміз
әрқашанда өткен тарихпен байланысты, сабақтасып жатады.
Енді назарымызды бүгінгі таңда Шыңғыс хан есімінен туындайтын ... сөз ... ... Бұл тұрғыда А. Р. ... ... ... ... ... болады. Түсініктердің дамуы мен оларды
зерттеуді ... ... ... ... ... анықтауда көмекші
болмақ.
Ғұлама ғалым: «Егер баладан Америка деген не деп сұрасаң, ол әрине
«ел»(страна) деп жауап ... ... ... ... не десең»--«қару-дейді»
дейді /7, 70 бет/. Сол сияқты «Шыңғыс хан» десең барша жұрттың ең ... ... ... ... ... Ары қарай қоздата түссең Александр
Македонсий, Цезарь, Атилла тізбектері жалғасып шыға ... Бұл ... Тағы ... ... Сталин ассоцацияларының туындауы
заңды. Бұл жағымсыз мағынасында. ... ... ... ... ... ... нақты біреуіне де жатпайды.
«В зашиту «Начертания»» монографиясында патшалық ... Иван ... ... 1784ж) әр тарихи есімнің өз ... ... ... ... ... Нерон заключает в себе идею ... ... ... Сардинапал—тирана сладострастного, Зойлом
именуется злобный и ... ... имя ... ... титлом
высокомерного врага Отечеству»/19,253бет/. Бұл бізге ... ... ... десе ... ... алды кең адам деп түсінеді. Қарабай десе ... ... ... Қожанасыр десе аңғал, алаңғасар адам деп ... ... сол ... ... жүз ... тарихи болса да нақты бір анықтауыштың
шеңберіне ... ... ... есім; яғни «Шыңғыс хан» атауына нақты
бір ұғым бекімеген. Сондықтанда біз бұл ... ... ... және ... деген концепттердің негізінде анықтаймыз.
Оның ... ... ... сөздігінде «өзіміз», «жат»
ұғымдарына былай ... ... «Это ... в разных видах
пронизовает всю культуру и является одним из главных концептов ... ... ... ... ... не ... сөз? Бұл әр ... дүниетанымы, көзқарасы, бағалау
көрсеткіштері оның қай өркениетке, қай мәдениетке, дінге, ... ... ... болады деген сөз. «Өзіміз, және «жат» ұғымдары өзара
ұқсамаушылыққа, ... ... ... ... бұл ... ... ... ауланың балалары, бөтен «районның» ұлдары деген
сықылды түсініктерінде кеңінен ... ... Әр адам өз ... ... ажыратады. «Біз» және «олар» деп сөйлейді. Атақты совет ғалымы Лев
Николаевич Гумелев «Советская ... ... ... «Жер ... ... тыс бірде бір адам жоқ. Және де кімге
болмасын «Сен кімсің, ұлтың қандай» десең: «Орыспын. ... ... ... береді. Ол неліктен бүйтеді. Мәселе ... ... ... да емес» дей келіп Пушкиннің тегі бойынша, әкесі жағынан
эфиоптарға тамыр ... ... да, бұл оған ... орыс ... ... ... ... ауызға алғанда ғалымның ұлттық сана-
сезімді атап ... ... қиын ... Бір ... Эпиопияда ұлттық ақын-
Пушкиннің ескерткіші бар екен. Америкалық негрлер де Пушкинді ... оны ... ... ... ... ... ақ «өзіміз» және
«бөтен» концепттерінің өте күрделі екенін ұғуға болады. ... ... ... осыны атауға болады. Шыңғыс хан бір ұлттар үшін зұлымдық, екіншілер
үшін мәселен моңғолдардың өздері үшін, ішінара ... т,б ... ... ... ... болуы мүмкін. Бірақ бәрі де ... осы ... ... ... ... және этно-мәдени таным
тұрғысынан келетінімізді ... және ... жау ... ... хан десе жұрт ең ... ... алу, ... жорық,
деп түсінеді. Бұл жалпы адамзатқа тән, ұлтына, мәдениетіне қарамай ... ... ... алға ... ... кеңею, бір сөзбен
айтқанда динамика, қозғалыс. Осы аталған ... ... ... тілінің түсіндірме сөздігінің 2 ... ... ... ... ... болып келеді:
Жау зат есім 1) Біреудің елін, жерін ... ... ... ... ... 2). ... ... адам, дұшпан, ата жау.
3). Ауыспалы мағынада: зиянын тигізетін, кесірін келітретін ... жау ... ... ... сын есім-1).батыл ,ержүрек, қайтпайтын 2).
айбатты, қажырлы, жауынгер ұғымдары; одан жаугершілік зат есім ... ... ... ... Жау-жорық, жорық, аттаныс, жау ... ... ... бір ғана «жау» сөзінің семантикалық жайылуы./47,
14,15бет/
Шыңғыс хан—жаулаушы, жаһангер түсініктерімен астасып кеткен.
Жаһангер зат есім көне 1) ... ... жер ... ... ... ... қаратушы, жаулап алушы, басқыншы.
Салыстыру ретінде «жаһангерлік соғыс» ұғымын алып ... да ... ... жоқ ... алушы, ғұлама
стратег, әскери ... ұлы ... ... ... Оның ... еді. ... империясынан 4 есе, Рим ... ... 2 есе ... еді. ... ... ... қағанның жаулаушылық жорықтарның нәтижесі жөнінде былай ... «В ... ... войн ... хана и его ... к 60-м ... ХІІІ века образовалась самая обширная и
могушественная кочевая ... из ... ... Она
простиралась от желтого моря на востоке до ... и ... на ... мировая история не знала./43,118бет/
Тарих Шыңғысқа дейін дәл мұндай сұрапылдың болатынын білген емес.
Жаһангерлік, жаулап ... ... ... қан ... ... ... ... Ал соғыс, оған қатысты адамның қаны ... ... ... абстрактылы «зұлымдық» ұғымын құраушы
компаненттер. ... өзі ... қара ... ... яғни қара
түспен белгіленеді. Осы ретте зұлымдық және қара түсті, қан ... ... өзек ... ... ... болады. А Р Лурияның бір
ғана сөзден өзге сөздер жүйесінің туындауын, ... ... мен ... ... ... құбылыс ретінде тануы ойымызға дәлел бола
түседі: «...а на ... ... за ... ... уже ... ... отвлечеенных связей и отношений, и слово начинает вводить
данный предмет в ... ... ... построенных
понятийных систем» /7, 66бет/
Шыңғыс және Зұлымдық ұғымы
Зұлымдықтың екінші беті қара сөзі.
Қазақ тілінің түсіндірме сөздігінде (1 том) ... ... есім ... ... берілген. Біз оның бәрін талдап жатпай тек керектілеріне ғана
тоқталатын боламыз.
Қара: 1) ... ... ... түс........ 6). ауыспалы
мағынасы-Арам, қара ниет, зұлым. және де 7). этнографиялық ... ... ... ... ... ... бұл сөздің жағымсыз коннаттациясы ретінде--Жүзі қара,
жүрегі қара, қара ... қара ... қара ... ... ... ... А Ж ... «Пейоративтік коннотацияның тілдегі
көрінісі»атты мақаласында «қара» сөзінің тоғыз тура және ауыспалы мағынасы
бар деп көрсетілген. ... ... қара ... ... ... ... ... түс, бояу». Аталмыш мағына қара сөзінің негізгі
мағынасы болып табылады» дейді ол. Осы ... ... ... зұлым,
жауыз, жексұрын, мейірімсіз, ұятсыз» және т,б мағыналарының ... ... ... ... да айта ... ... алып ... зұлымдық мағынасындағы қара түстің эмоционалды-
семантикалық табиғаты шынында да назар аудартады.
Әлемнің тілдік бейнесі тұрғысынан қара ... ... ... ... түс. Бұл түс ... жағынан «барлығын жоққа шығаратын» күңгірт
түс. Қара түс - өмірдің ... ... ... таусылу шегі сияқты
көрінетін түс болғандықтан, құрып – біту, күл – ... ... ... ... ... Қара ... түп – ... «жоқ» дегенді білдіреді, ол
ақ түске қарама – ... түс. ... қара түс пен ақ түс ... білдіретін, абсолюттік дәрежелері бір – бірімен тең түситер
ретінде қабылданып, дәл осылайша жарнамалық ... ... ... ежелгі философиясындағы «Инь», «Янь» күшінің жарнамада, суреттерде
қара түс пен ақ ... ... ... ... ... ұлт ... түрлер мен түстердің өзіндік ұғымдары мен
мағынасы, таңбалық ... ... ... да ... ... түс – ... ... ал ақ түс – арамдық пен сатқындықтың,
қайғы – қасірет пен қара жамылудың, қауіптің символы; ал европалықтар ... түс – ... ... пәктіктің, нұрлылықтың белгісі;
американдықтар үшін бұл түс тазалықпен, тыныштықпен, ... ... түс ... мен ... үшін – қара ... ... американдықтар үшін
– күрделілік пен төтенше істің белгісі.
Көріп отырғанымыздай қара түс ... ... ... жағымды да жақтары баршылық. Әйтсе де жалпыадамзаттық түсінік
бұл түсті ібілістік бастаудың символы ретінде ... ... ... ... Орыс ағайындар тіптен қара түсті сайтанмен байланыстырады:
«Концепт черта, как говарят культурологий «прегнантный». Он ... ... к ... и с ... ... ... к себе
массу слов. В качестве имен черта выступают ... ... ... с чертом фонетическии и ... ... ... ... ... ... ... ассоцияциялаудан
туғаны, яғни черный-черт....черн—нен өрбігенін бірден байқауына болады.
Шыңғыс есімінің де туғызатын бейнелік ... осы ... ... ... ... ... бұл ... пайдалана білген бе?
Жауап: Білген. Біз мысал ... алып ... ... хан» ... дәл осы қара ... ... қара түспен боялған. «Шыңғыс хан»
темекісі өзге темекілерден қап-қара болып бірден көзге түседі. Зұлымдықтың
белгісіндей болса да қара түс ... ... ... жоғары түстің бірі
екенін ұмытпайық.(Мыс: «Черный бумер» «қара мерседес») Қара түс ... ... ... байлықтың биліктің, салихалылықтың да
белгісі ретінде танымал.
Шыңғыстың ... ... ... қара ... тығыз байланысты
болғандықтан оны сәтті пайдаланбау біліксіздік болар еді.
Осы аталған зұлымдық ұғымдарына ... ... тағы бір ... ... атап өткен жөн:
Шыңғыс хан және қиратушылық, қан ұғымдары.
Дәлелдер:
1). ... ... ... ... кім ... ... ... Шыңғыс хан замандасы Ибн-ал-Асираның ... ... ... с тех пор как ... ... создал человека, по
настояшее время мир не испытовал ничего подовного то он был бы ... ... не ... ... ... сходного и
подходяшего. Из событий которые они описывают самое ужасное то, что ... с ... по ... ... их и ... Но что такое Иерусалим в сравнений с теми странами, которые
опостошили эти ... где ... ... вдвое больше Иерусалима.
И что такое израилтяни в сравнение с теми ... они ... Вед ... отделном взятом городе жителей которых они избили, было больше чем
всех израилтян. ... быт род ... не ... ничего подовного этому
событию до преставления света и исчезнавения мира ... Что ... то он ведь ... над теми ... ... за ним, ... лиш тех ... станут сопротивлятся ему. Эти же(монголы) не
сжалились а ... ... ... ... распаривали утробы
беременных и умерщвляли зародиш» ((40, 182)
3). Жергілікті халықтың қарсылығын басу үшін ... хан ... ... жою
және күштеу, тұтас бір аудандарда түк ... ... ... ... «Бұл ... ... Команиядан біз аяқ астында ... ... ... ... бас ... мен қаңқаларына тап болдық.
Татарлар ... да ... енді ... ... жерінде тұрады, ал
тірі қалғандарын құл қылып ... ... Рим ... 4 Инокентидің Күйік ханға жіберген елшісі)
Расында да бұл таным, Шыңғыстың қырушылық, қаныпезерлік танымы ... ... ... мен ... ... ... ... идеалогияға
белшесінен батқан қазақтардың басым көбі бұл танымды ... ... ... ғана ... сонымен бірге «қан» да.
5). «Чингиз хан с юности усвоил что история пишется кровью и любое ... быть ... если ... ... власт в свойх руках» /43,104бет/
6). «В мусульманских источниках зафиксирована около трех десятков ... ... при ... ... ... ... ... ең алғаш өз бетімен жасаған жорығы жеңіспен және айтып
жеткізгісіз қантөгіспен ... ... жер мен ... ... ... хан ... адасқан»
(Дзихзидани)
Таң қаларлық жайт. Қай тарихи ... ... да, қай ... де ... ... ... бейнесі шыға келеді. Бірақ Шыңғыс
туралы аңыздардың бәрінде оның дүниеге оң ... қан ... ... ... Ол бөлісе алмаған балық үшін ... ... ... ұлын уландырып өлтірді. Бауыры Хасарды ... ... мен ... ... ... ... Біз бұл
деректерді келтіргенде «өзіміз» және ... ... ... Бұл ... ... ... иісі ... тұр десе де
болады. І Есенберлин биографиялық еңбегінде: «Көптеген жүз ... ... ... ұлы да қанды бейнесі, оның өмірі мен кезеңіне бүкіл әлемдегі
адамдар назар аударған» деп жазады.
Қан (зат ... – жай ... ... ... түсті сұйық
зат./47,623бет/
Салыстырыңыз: Аузы мұрнынан қан кетті.аузынан қара қанын ... ... ... ... қан ... ... қанмен жуды. Қан жауғыр...қанға
бат...қан жалады...қан жаудырды... немесе қан жирен—шымқай қызыл ... ... ... қан ... қанқұйлы, қанқұмар,
қанышер, қан майдан қан ... ... бәрі ... ... ... Осы ... айта ... Шыңғыстың түстік қабылдануы тек қана
қара ғана емес, ... ... яғни қан ... ... ... те артық
айтқандық болмайды.
Қырғынның, қиратудың символы от пен қылыш. От пен қылыш сонымен
бірге жаудың да ... ... ... бұзғыш, қирата алатын ... осы екі ... де ... Жалпы бұл ұғымдардың жаһангерлердің
бәріне қатыстырыла ... ... ... ... аса назар
аударуды қажет етпейді.
Қылыш, от ассоцияциялары:
1). «Монғол әскері отпен өртеп, қылышпен ... ... жол ашып ... Чан чин ... ... ... жорығынан кейінгі ахуалы жөнінде:
«Бір кездері бұл жердің шөбі аспанға жететін,
Ал енді ... өзі ... ... ... ... өлді,
Қаншама тұрғын үйлер күлге айналды»(қытай тілінен ауд)
3). ... ... ... ... ... зор ... құрған Шыңғыс хан...»
/41,77бет/
Тағы бір осындай танымның тізбегі ретінде ... және ... ... ... Көне ... ... ... жауы көшпелілер
болып келгені тарихтан белгілі. Ал ... өзге ... №1 жау ... ... келеді. Кешеге дейін, әлі де....
Бұл ассоцияцияның тамыры ... ... салт ... ... қою ежелгі гректерде «Кентавр» мифтік бейнесінде көрінді. Сәл бері
жылжысақ орыс ... ... ... образынан көрінеді. Соңғы
кездері ... ... ... ... ... ... ... дәлелдейтін деректер табуда.
«Соңғы VIII ғасырда Шыңғыс қаған мен Абай ақыннан асып ... жоқ» ... ... ... бірі./39,28бет/. Айтса айтқандай
Еділден кейінгі көшпелі ұрпағы ретінде Шыңғыстың орны зор. ... ... ... да ... ... ... ... атауымен егіз аталады.
Шыңғыс және монғол сөзі. Бұл күндері монғол сөзі ... ... ... жай ... бір сөз. Әрі ... ... астынан тағы тайған бір ... ... ... ... ... ... атауы ғана. Осы жұрт дәуренінде «монғол» атауының
Шыңғыс хан брендімен бірге ... ... ... ысылдап есітілгенін біле ме екен?..
Монғолдардың қанды суша ағызуына ... ... ... көпшіл
террордың мақсаты қарсыласты қорқыту болатын және бұл бренд ... ... ... ... өз ... куә болған Ибн-ал-Асир
тұрғындардың монғол-татарлардан қорқу оқиғаларын былай ... ... ... ... бірі ... көп ... көшелердің біріне
кіріп, тоқтаусыз бірінен-соң бірін қырып тастаса да оған қарсы сөз айтуға
бата алмапты.
Тағы бір ... бір ... ... ... алып, қолында түк
болмағандықтан:-Басыңды жерге төсе де, кетіп ... мені күт- ... ... алып келген монғол әлгінің басын шауып алыпты.
Тағы бір адам маған келесідей әңгіме ... -Мен ... 17 ... ... келе ... ... ... бір салт атты монғол пайда бола кетіп:
бір-бірімізді байлап тастауды бұйырды. Жолдастарым оның айтқандарын ... Сол ... ... ... ... деп тұр ғой. Одан да ... ... бізді Алла қорғар –дедім Осыған келісуге олардың
біреуінің де батылы ... Сол ... мен ... пышақ алып, оны өлтірдім
де біз құтылып кеттік. Мұндай мысалдар көп» /44,150 бет/
Бұдан ол шақтарда «монғол» брендінің жеңімпаз, ... ... ... ... байқаймыз.
Шыңғыс хан есімімен монғол сөзінің қатар ... ... ... ... ... жүгінсек: «...вернул в обиход слово ... ... ввел его в ... ... келеді. /40,82бет/
ХІІ ғасырдың 60-70 жылдары Қытай үкіметінің арандатуымен буырнұрлық
татарлар монғолдарға шабуыл жасап, қырып салады. ... ... ... «монғол» сөзі Монғолияның өзінде жойылып, «татар» сөзіне орын
берген-ді. Шыңғыс ханның ... ... сөзі ... ... ... көтеріледі. Шыңғыстың күшеюі монғолдың кұшеюі еді.
Шыңғыстың даңқы монғол ... де атақ ... ... аталып өткен түсінік, ұғымдардың барлығынан да ең ... ... ... болмайды. Енді соған тоқталсақ.
Шыңғыс және билік ұғымы
Басқа халықтарға қарағанда бұл ... ... ... тән.
Шыңғыс ханның өзі көшпелі халықтың перзенті ретінде аса жоғары бағаланатыны
белгілі. Біздің ата-бабаларымыз тіптен «Шыңғыс» деген сөзді ... ... ... ... қабылдаған десе де болады. ... ... ... күні кешеге дейін хандарымыздың Шыңғыс ұрпақтарынан болып келгенін
алуға болады. ... ... ... және оның ... ... қағанның
ұрпақтарына мықты сүйеуіш, кей жағдайда керек ... ... ... ... ... ... ... бұрын осы Шыңғыс
есімімен байланыстырылатын.
Т.Сұлтанов бұл жөнінде де өз ... ... ... ... ... хана способствовавшие атаману разбойничной шайки стать ... ... ... его имя ... славой, какая редко
сопутствовали основателям других династии. Его воля была ... и при ... и ... ... Собственным повелением еще при жизни
Чингиз хан отделил ... и ... ... от ... племени
«кият» дав каждому из них соответствуюшую ... и ... ... ... ... ... ядро, уже не связанных как ... ... с ... ... ... а связанное толька с именем
основателья династии.(Начало династии ... ... ... ... ... ... ... нақты жер де, арқа сүйейтін
туған халық та болмады. Шыңғыс көзінің тірісінде–ақ өз ұрқын ... ... ... ... ... ... бар ... «Шыңғыс
хан» бренді еді. Оларда туған ел де, жер де ... Тек ... ... ... есімі ғана болды. Олардың бары да, нары да жаһангер бабасы-
Шыңғыс хан еді. Сол ... ... ... шығатын, сол есімді бұлдап жазадан
да құтылатын.
Қ. Аманжолов пен Қ. Рахметовтың ... ... ... ... ... ... ... мен артықшылықтары
жөнінде төмендегіше деректер келтірілген:
Қазақстан мен Орта ... ... ... ... (ХIV ... ... сөзі ... тарайтын ұрпақтың әрбір ... ... ... ... ... терминмен қатар ер адамдар
бойынша Шыңғыс ханның билік жүргізбеген ... ... не ... ... хан ... туылғаннан бастап эканомикалық ... ақыл және ... ... ... сұлтан
деген атаққа ие болды. Сонымен ... осы ... топ ... келе ... ... құқықтарға да ие болатын болды. Ханыдық
таққа жеке иелік құқық тек Шыңғыстықтарға ғана ... ... ... ... ... ... қарай өздеріне тән кәдімгі артықшылыққа
айналып бара жатты. Шыңғыс ұрпағының бұл құқығының күшіне енуі өмір сүрген
этникалық ... ... ... ... ... ... ... ұрпағы оның қай бұтағына жатқанына қарамастан моңғол империясының
дәстүрі ... қай ... ... ... ... ... алатын еді.
Сондықтан қазақ ұлысына билік етуші Шыңғыс ... ... ... ... ... орнында, не Бұқара мен ... ... ... ... Айта ... бір жайт ... қазақ та, өзбек
те емес, тіпті өздерін ... ... ... де ... ... тегі ... ... билікке құқықты ұрпағы болды. Мазмұны мен
сипатына қарай тұқым қуу құқығына ... ... ... ... ... ... ... жылдарында ақ Т. Сұлтановтың
айтқанындай Шыңғыс ұрпақтары өздерін туған тайпасынан ... ... ... ... /44, 56 бет/.
Мысалы жалпы мемлекетті ... ... ... ... ... жыл ... шақырылатын құрылтайға- қазақ қоғамының бәріне
қатысты істерді жүргізетін жиналысқа келу ... ... ... ... ... ... ... «Халық істерін шешу үшін ... ... мен ... ... ... бір ... даланың
ортасында жиналатын болсын»
Қазақтар, өзбектер, қырғыздар және түркмендер дала ... ... және ... ... ... ... да ... беделді сұлтан ұлыстың басшысы болуға таласатын. 16
ғасырдағы ... ... ... құрылымн Ибн Рузбехан былайша
суреттеді: «Әрбір қазақ ұлысына Шыңғысханның ... ... бір ... Олар ... ... ... бір ... «киіз үйде» отыратын,
өздерінің толық билікті ... ... ... ... ... ұлыс
адамдарына әскери-саясыи билік жүргізуге, сонымен бірге жайлаулар, су
көздерімен т.б иемденуге ... ... ... шығу тегіне байланысты саяси артықшылығы, қоғамның
өзге мүшелеріне қарағанда заңға негізделген ... ие ... ... ... қылмысы үшін түрлі әлеуметтік топтардың ... ... ... ... Жеті ... «Кім де кім сұлтанды, не ... ... ... ... ... ... 7 ... құнын
төлейді. Сұлтанды не қожаны сөзбен ренжіткені үшін 9 мал, ... үшін 27 бас мал ... заң ... ... ... ... ... түрліше болуы олардың бірдей емес міндеттерін ... ... ... ... ... ... Қазақ
ұлыстары сұлтандарының «Арқар» атты ерекше ... ... ... оны ... «қарасүйектер» қолдана алмады /42,27бет/
Қоғамның өзге ... ... ... ... бірі ... ... олар тән жазалауына, және ... ... ... ... тек ... ... ... ханның өзі
жүргізді. Жай халық сұлтандармен сөйлескенде ... ... ... ... ... ... ... адам сұлтанмен кездескенде атынан түсіп, бір тізесін бүгіп,
сәлемдесетін. Сұлтан сәлемінің түрі жай ... ... тек ... ... ... ішінде де осылай жасалған. Сұлтандардың сыртқы қасиеттерінң
бірі тек ақ тулаққа ... ... ... және ... да мерекелік
жиындарда ақсүйек өкілдерін тек қана ақ тулаққа отырғызған. Егер ... ... ... атын ... оған он ... отызға дейін
дүре соғылған. Егер де ... өзін ... ... ... ... не оның туысқанына үйленсе, оған толық құн ... яғни ... ... ... жазалаған.
Сол кездің дәстүрі түркі еліне хан етіп тек сұлтандарды ... еді ... ... артықшылықтарға ие боларлықтай
Шыңғыстықтар кім еді? Орынды сауал. Көрнекті мифтанушы ... ... ... ... ... біз ... ... жауап
бергендей болады. Ол: Қарахан—«оғызнамалық» жазба мифтік эпостағы атақты
Оғыз ханның есімі. Осы есім қазақы ... ... ... ... да ... ... ... көрсетілген» дейді /48,211бет/. Сөйтеді де
мұның себебін түсіндіруге кіріседі.
Шыңғыс ... үшін ХІІІ ... ... жаңа ... символдың символы, яғни ХІІІ ғасырдан кейінгі түркі тарихы оның
мемлекеттік, әулеттік ... осы ... ... ... жаңа ... ... ... мифтік-шежірелік жүйемен сабақтасуы қажет.
Міне сондықтан да ... Қара хан ... ... әкесі болып шыға келген.
Бұл не үшін ... ... ... ... ... атақты ханы. Бұған
дейінгі түркі билеушілерінң барлығы өз ... ... ... Шыңғыс
ханның тарих сахынасына көтерілумен бұрынғы қалыптасқан әулеттер биліктен
тайып, тектік-биліктік сабақтастық үзіледі. «Билеушілік шежіре» ... ... ... ... ... ... сай,
өздері билік орнатқан этникалық-мәдени, саяси кеңістіктегі бұрыннан ... ... ... ... ... ... ... болып көрсетілуі керек. Міне, жаңа заман шежірешісі
Шыңғыс ханды осы Қара ... ұлы етіп ... ... ... ... ... әулеттің шежірелік дәстүрімен байланыстырып жіберген
/48,219бет/. Осындай ... ... ... ... ... ... ... бар, дәстүрлі, билікке құқықты хан ретінде әбден
сіңген. Яғни, «өзіміз» деп қабылданған. Ал ... ... ... ... ... ... отыр. Шыңғыстың билігі заңды болған болса, оның ұрпағының
билігі неге ... ... ... ... ... ... «әулие» ұғым-ассоцияциясы
да бар. Бұл да оның ... ... ... ... түсетін тіреуіш ұғымдардың
бірі. Әрі мұсылман түркілердің алдында Тәңірлік діндегі ... ... ... ... көз жүгіртсек әйтсе де шындығы солай
болған секілді. Тарих ғылымының докторы, этногроф Биқұмар ... ... ... дүниетанымы» кітабында қағанның осы, ... ... ... ... ... ... ... қазан төңкерісіне
дейінгі қазақтың Шыңғысты әулие танып келгенін еске ... бұны ... ... Сонымен тарихшы ғалым не дейді: «Шыңғыс қағанның
кейбір қылықтары, оның өмірі, ісі, ... ... ... өткен кейбір
қасиетті адамдардың іс-әрекетіне ұқсайтыны да ... ... ... ... ... рухы ... ... жан ба кім білсін?»/39,27бет/.
Шыңғыс қаған қасиетті болып туды. Ол алғаш пәниге келгенде –ақ ... қан ... ... Ол ... ... болған. Оған ең алдымен қоңырат
шешені Дөйдің көзі түсіп, қызығып, қызын бергені ... ... ... ... ... ... моңғолдар Шыңғыс қағанды нұрдан
жаралған деп көреді.Бұл ... ... көп. Ал ... оны ... ... ... ... алыстан-ақ адамның дос не қас екенін айыра
алатын деп мәлімдейді. ... ... «ақ ... ... ... ... сүйетіндігі, айналасындағы табиғат құбылыстарын басқалардан
бұрын сезетіндігі, көшпенділерге тән аса ... сөз ... ... ... ... ... ... шығып, бірін-бірі
талап жеген ... ... ... ... ... берген. Осыған орай аспан Шыңғыс ханның рухын ... ... ... ... Оны ол ... сездірмеуге тырысты. Оны
бәсекелесі бақсы Көкеші ғана сезді. Ақыры Көкеші қағаннан жеңіліп тынды.
Шыңғыс хан үнемі ... ... Бұл ... ол ... тау ... аспанмен сөйлесіп, туған өлкесіне табына әртүрлі бақсылық табыну
рәсімдерін жасайтын болған. Бұл жайында «Моңғолдың құпия ... ... ... ... ... ... Шыңғыс қағанның жаулау жорықтарына
кедергі келтірген бір ... ... ... бар. Екі рет ... әлгі ... ... ... бетін сипап Шыңғыс сарбаздарын
соқыр етеді. ... ... ... ... қағанның өзі шығады. Бұл жолы
да дұғасын оқып бетін сипаймын дегенде әлгіндегі қасиетті кісіге: ... ... ... әуез ... Ақыр ... ол ел де ... ... ұғымының барша халықта бірдей екеніне таласымыыз жоқ.
Дегенмен қазақ танымындағы биліктің аздап ... ... ... зат есім ---билеп, төстегіш, билеп-төстеу, ... ... ... ... үш мағынада қолданылатыны белгілі:
1). Билердің даугерлерге айтқан кесімі, төрелігі, үкімі.
2). Заң, ... іс ... сот ... ... Жарлық, бұйрық, әмір
немесе билік айтты, билік берді, билік құрды, басқару, билеу, бағындыру
/47,123бет/. Ал әулие ... оған ... ... ... ... әулие
емесі жоқ. Бәрі де әулие. Билікке қатысты теологиялық көзқарасты ұстанатын
қазақтар хан билігін құдай әміріндей ... ... хан ... Ал ... сөзі ... ... бірінші мағынасында
құдай, алла, тәңір, жасаған, жаратушы түсініктерімен беріледі. Екінші
ауыспалы мағ: ... күш, ... ... дегенмен негіздес.Үшіншіден: күш,
қайрат, қуат, шама, әл. /46,174бет/
Шыңғыс хан қаһарлы. 1). кәр, ашу, ыза, айбар.2). ызғар, суық немесе ... ... ... ... ... ... танытты, қаһарына ұшырау,
қаһарына ілікті.....қаһармандық /46,435бет/.
Мұның бәрі Шыңғыс хан және ... ... ... копоненттер.
Сондықтан да оларға да қысқаша тоқталып өткен дұрыс.
Енді «Шыңғыс хан» темекісінің өзіне ... ... ... ... ... ... Бұл ... тікелей тұтынушылары орта тап
өкілдері. Олардың өзін ... да биік ... ... ... ... шегуге итермелейді. «Шыңғыс хан» биліктің, мықтылықтың символы
ретінде олардың ... ... ... жасырын тілектерін
қанағаттандырушы рөліндегі зат. Қазақтың «кедей бай болсам, бай ... ... ... ... ... Тағы бір айта ... ... темекісінің тұтынушылары негізінен түркі, кешегі көшпелі ... ... ... хан олар үшін ... өзге ... ... үшін ол «жат» концептісімен анықталады. Сондықтан да «Шыңғыс хан»
брендін әлемдік брендке айналдыру тек оның ... ... ... ... ғана мүмкін болмақ.
2.1.2 ОСЫ КҮНГІ АТАҚТЫ КІСІ ЕСІМДЕРІ
Билік ... ... ... ... ... ... ... немересі Наталья Горбочеваны бұл
күндері фамилия бизнесін бастады деп ... ... Қу қыз ... ... және де өз ... болатын элиталық кездесу, ... ... ақ ақша ... жүр. ... ... оның ... қатысып, көңіл көтеріп кеткені үшін 300 мың долларға дейін төлейді
екен. Бұл жерде бар мәселе оның ... ... ... ... ... ... ... Моника Левинскиді де осы қатарға жатқызуға болады.
Әрине Билл ... ... ... ... бүгінде өзінің АҚШ
президентімен арада болған уақиғасын теледидарда жариялап, ... ... ... ... ... (Как соблазнить президента)ақша
тауып жүр. Билл ... ... бұл ... ... тапқан айлакер ханымның
күнделікті нанына айналды десе де ... ... ... ... ... ... басқарып жүргенде
өз фамилиясын әбден пайдаланды десе де болады. Асар партиясының рейтингін
көтеру үшін ол ... ... ... ... «ДМ ... ... ... жылы берген интервьюінде Д Назарбаева мұнысын жасырмай: «Қажет кезде
фамилиямды пайдаланам» деп жар салған болатын.
- Ғани ... ... екі жыл ... «Қазақстан» телеарнасында жарнамаға
пайдаланылды.
Өнер ... «Бір ... ... ... ... бұл ... ... «ВР» атты Дэйтон қаласында, Огайо штатындағы беттегі әжімді
кетіретін наклейка-подушечкалар шығаратын шағын фирма басында көп ... еді. Оның ... 80 ... ... Райт пен келіні Кэти ... да ... ... ісін ... ... ... танымалдыққа ие
болуына кездейсоқ жағдай себеп ... «Как быть ... ... берген интервьюінде атақты киноактриса Рэнэ Руссо сөз арасында
бетіндегі әжімдерді жазу үшін «ВР» фирмасының подушкаларын ... ... ... сол, ... ... көрісімен аталмыш фирмаға тапсырыс
дегенді топан судай қаптады десе ... ... ... ... бұл ... аз ... ішінде өсіп, жаңа жұмысшылар жалдап, бүгінгі
таңдағы әлемдік брендтердің біріне айналды. Осы таңда ВР фирмасының ... ... ... ... ... ... үстінде.
- Стивен Ундер американ жұртшылығына танымал соқыр әнішлердің
бірі. Әйтсе де бұл ... оны да ... ... ... ... Ақш үкіметі көлікті мас ... ... ... ... барлық жолдардың қиылыстарына ілінген реклама
қалқасын шығарды: Онда ... әнші ... ... ... ... былай деп
жазылды: «Чем ехать с пьяным водителем, я лучше сам сяду за ... ... бай ... ... ... ... құралдары деп атарлықтай. 1996
жылдары ақ ... ... ... Magycam ... ... Гоша
Куценко Smint сағызын жарнамалауда; әнші Валерия Emansi косметикасын,
Кристина Орбакайте Dirol ... ... ... Hugo Boss ... ... ... Юлия ... Pepsi Light сусынын
жарнмалдауда.
-Жақында Қазақстандықтардың өзі куә болды. Бритни Спирс атты ... ... ... ... доңғалағы Ақш-та бағасы күйіп тұрған доңғалақ. Оның
атының ... ... ... ... ... Стоун доңғалағымен
зырлағанды қалайды.
-Жапонияда А. Швардценегер, А. Бандерос, Л. ди ... т.б ... ... ... ... көліктердің жаңа түрлерін жарнамалауда.
-Отандық:
-Роза Рымбаева «Честная игра» теле-лотореясын ... ... ... жарнамалап жүр.
-Асанәлі Әшімов арағы республика жұртшылығына кеңінен танымал.
Спорт жұлдыздары.
Шетелдік:
-«Шумахер-автожарыс тәңірісі» ... ... ... ... ... бірі. Жер жүзіндегі автосүйгіш қауым оны
трассаның тәңірісі деп ... ... төрт ... ... көп ... айтпаса да түсінікті. Сол себепті оның есімі
барлық тұрғыдан, барлық ... ... ... ... «Адидас»
фирмасы «Шумахер» маркасында тіптен спорттық олипикалар да шығаруда. Оны
Шумахердің өзі жарыстарда үнемі киіп жүреді. ... ... ... ... ... ... түсті олимпика сол «Адидастікі».
Шумахер атында (Франция)ойыншық машиналары шығарылады. Шумахер ... ... ... да ... Енді ... ... қатыстырып айтар болсақ дәл осы Алматыда ... ... ... және ... ... оны өз көлігіңізге орнатуға
болады.
«Шумахер рөлі» деп аталатын Формула 1 болидтерінің рөл түрі өте ... ... ... Ол сол ... өзі жайшылықта орындай алмайтын
маневрларды жасауға мүмкіндік береді. Бағасы 1000 доллар ... ... ... ... ... жастар мен жас бикештер. Олар ол рөл
арқылы өздерінің индевидуалдығын көрсеткісі келетін секілді. Шумахер рөлін
жеке ... өзі ... ... орнатып, жарыстарда сонымен
жүретінін ескерсек, Шумахер рөлі ... ... алу ... зор.
Шумахер фамилиясы. Михаэль Шумахер 7 рет әлем чемпионы, трассадағы асс,
және ... ... ... ... ... ... ... Машинасы
италиялық «Феррари»; Лақаб аты-«Қызыл борон», еркелетілген варианты-«Шулм».
М Шумахерге әлемнің автосүйер қауымы феномен деп қарайды.
Шумахерді өз атағын саудалап жүрген жан ... ... ... Феррари
компаниясының президенті Лука де Монтеземол жыл сайын оған ... ... ... ... ... рекламалағаны үшін ең азы 35
миллион доллар төлеп отырады. Бір ... ... өзге ... ... өз ... ... да ... табатыны расталады.
«Кіші Шуми» «Тойота» пилоты Ральф ... ... ... ... ... де, үлкен ағасындай жұлдыздар мен титулдармен
марапатталып жатпаса да әр жорығы(Формула 1 жарыстарына қатысуы) үшін ... ... алып ... Бұл ... бар ... оның ... айтпай ақ түсінікті. Кіші Шуми ертеректе 25 млн дол..табатын
болған. Қазір де осал ... ... ... ... зауыты өз өнімдерін
(машинасын) ... ... да, тым ... соған қатысы бар адамның
айдағанын қалайды. Ал бұл кіші Шумидің бағын да бағасын да аспандатып тұр.
-«Крассовканың жұлдызды ... ... ... ... Вивен Вествуд
жақында ағылшын футволының жұлдызы Дэвид Бекхэмнің құрметіне ботинка ойлап
шығарды. Крассовка мен туфлидің ... бұл ... ... ... те ... бар. ... ... крассовкасы сатылымға шығып
үлгерді.
Одан бөлек ... ... ... 23 ... белігілі. Ал
Испанияда 23 нөмірлі Бекхэм фамилиясы жазылған футболкалар күніне 8 ... ... ... ... спорт жұлдыздарының бірі--Роналдо. Роналдоның аты
берілген диск қорапшасы қазір Қазақстанның өзінде кең қолданыста.
-Ресейлік ауыр ... ... ... пен ... ... Кабаева
Самсунг фирмасымен оны жарнмалауға келісімшарт жасасуда.
--Автожарысшы Алексей Васильев U-Tech матор майын жарнамалады.
--Сол Ресейде жақында ... ... әлем ... ... бар ... боксшы» атанған Константин Цзюмен кездесу өткізді.
Президент боксшыны мақтай келіп, оның Ресей ... ... ... ... ... ... бұл имиджмейкерлердің пікірінше президенттің
жұрттың оң назарын осы ... ... ... ... ел ... ... ... әрекеті деп бағалауда.
Отандық:
--Олимпияда чемпионы Бахтияр Артаевтың есімі «Сарыағаш» минералды ... ... Оның ... этикетка ретінде сусын торсығының
сыртына бейнеленген болатын.
-Борцовская школа Даулета ... ... ... ... ... ... орын. Секцияларына жазылу өте қымбат.
Сонымен қатар Тұрлыханов фамилиясы кезінде жас әнші Рахат ... тез ... ... ... ... ... ... сарайы(Түркістан қаласында) Жастарды спортқа,
боксқа көптеп тарту үшін қойылды. Сонымен қатар Бекзат есімі ... ... ... ... ... ... үстінде.
Біз енді аталып өткен мысалдырдың бәріне тоқталып жатпаймыз. Осының
ішінде алдыңғы бөлімдегідей билік иелері ... ... ... ... ... ... жөн ... Ә. Назарбаев есімі. Елбасы Н Ә Назарбаев бренд ретінде, жарнама құралы
ретінде қарастырғанымыз бір жағынан ... ... Ол ... жарнама
болады?...Жарнама деген коммерциялық секторға тиесілі емес пе? ... ... Ол ... ... Бірақ сіз білетін Назарбаев пен біз
зерттеуге алғалы ... Н ... ... да қыры бар. ... ... ... ... Қазақстан деп аталатын
үлкен жүйеге қызмет етіп ... ... ... ... ... Н ... ... есмінің бренд ретіндегі функциясы 2 тұрғыдан көрінеді:
1). ... ... ... ықпалы, «стан» тобындағы елдің
жағымды ... ... ... ... көпвекторлы, көпдінді Қазақстан жұртшылығының татулығын,
бірлігін ұстап тұрушы күш ретіндегі рөлі.
Бұл не деген сөз? ... біз Н ... ... ... ... ... концепттері мен ассоцияциялырын, ... ... ... жағымды, жығымсыз пікірлер
жиынтығын, елбасы ... ... ... мен ... деген сөз.
Этимологиясы.
Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев
1). «Нұр» арабтың –жарық, сәуле дегенді білдіреді /35,111бет/.
«Сұлтан»-- ханнан бір саты кіші билік иесі
Титул көне ... ... ... ... деп тек ... ғана ... ар -- әрлі, нұрлы сұлтан /35,114бет/.
.2) «Әбіш» Әбдірахман дегеннің қысқартылған формасы.
Әбдірахман ар ... ... ... ... ... ... Әбіш деп айтылады
«ұлы» -- қазақтың ер кісі есіміне тіркесіп келетін, кімнің ұлы, кім
әкесі екенін ... ... /47,66 ... ... ар «нәзәр»-қарау, көз алу, ықылас, ілтипат, метафоралық
мағынасы жәрдем, көмек, игі ... ... ... /35, ... қаз ... орыс тілінен енген, қазір қазақтарда қабылданған тіркес.
(Т Жанұзақовтың ... кім, ваше ... ... мен ... ... ... ... «Ішкі» дегенде аты айтып тұрғандай Қазақстанның өз ішіндегі
ассоциациялыр мен ... ... алып ... ... ел ... өзін ... ... қабылдауындағы және өзге ұлттар
көзқарасы тұрғысынан ... ... ... болады(«өзіміз» және «жат»
концептерін еске түсіріңіз). Бұл ... ... ... бейнесі және әлемнің ұлттық бейнесі дегенге ... ... ... ... халқы мен оның диаспораларының мәдени және этникалық, өркениеттік
тектері ... ... яғни ... ... ... ... ... өркениеті, будизм шеңбері; мәдениеті тұрғысынан
көшпелі және отырықшы мәдениеттері; этносқа, ... ... ... ... ... қарамастан бір идеалогиялық жүйенің
қолтумасы. Атап айтқанда Еуразия ... 70 жыл ... ... ... өсінділері. Мұның өзі танымдық, дүниетанымдық
ерекшеліктердің соншалық көп болмайтынының алғышарттары іспеттес.
Н ... елі ... ең ... ... ... ... ұғымдырының
аясында түсініледі.
Сонымен қатр Нұрағаңның есіміне қатысты тағы бір екі ... ... және «ақ» ... өрбиді.
«Президент Нұрсұлтан Назарбаевтің имиджі» атты зерттеу мақаласында PR
өкілі отандасымыз Р Д Кертаев: «Жалпы президент—харизматикалық, ашық, ... Оның дене ... ... ... ... ... ... ұрады, халық алдында өзін жақсы ұстай алады, сезімтал
және прагматик. Мимикасы өте жетілген. мысалы, егер ... бар ... нұр ... тұрады» дей келіп Ж ... ... ... Қазақстанның бетке ұстарларымен салыстыра отырып,
лидерлерді әртүрлі түстерге ... ... ... ... –Н ... Қ ... ... лидерге—бұрынғы премер
министр Н Балғынбаевты; «сұр» лидерге—Алматы қаласының бұрынғы әкімі ... ... емес ... ... ... З Нұрқаділовты
жатқызады. Неліктен Н Назарбаев ... «ақ» ... ... енгізілді?
Барлығымыз білетіндей халқымызда «ақ ... ... хан ... деген
мыңдаған жылдардан бергі жалғасып келе жатқан ... ... ... 1991 жылы ... қаншама аңсаған тәуелсіздкке қолымыз
жеткенде Қазақстан халқы бірауыздан Н Әбішұлын ақ ... ... ... оған ... ... жоғары екендігін көрсеткендей. Осы ретте әсіресе
қазақ халқы үшін ақ ... ... мәні ... атап ... ... ... адалдықтың, әділдіктің, парасаттылықтың, даналық
пен кеңдіктің, қамқорлықтың символы секілді. «Аққа құдай жақ», «менің ісім
ақ», «мен ... ... ақ ... ақ ... тірестері жоғарыдағы
ойларымызға дәлел бола ... ... ... ... ... толығымен жарилы болып келуі, халықтың мүддесін ... ... ... ... ... ... ағын ... қарапайым қазақтың
жанұясынан шыққандығы оны өзге миллиондаған қарабайыр Қазақстандықтардың
қатарына қосып, оның ... ... ... ... адалдығын паш
еткендей.
Қазақстан тәуелсіздігінің ... боп ... ... ... ... алты ... «ақ ... бейнесімен
үйлестіріліп жүргендігі мәлім. Бұл Н Назарбаевтың ... ... ақ ... ... ... көрсетуге жасалған талпыныс болса
керек. Осылайша Елбасының «ұлт әкесі»--Ақ лидер моделдерінен ... ... ... ... шыға келеді екен. Соынмен бірге кейінгі
кезде оның имиджін ... ... ... бастаған нұрлы жол» немесе
«Нұрағаңның нұрлы жолы»(салыстырып қараңыз: Қасым ханнң ... ... ... ескі ... атты ... де кеңінен тарап жүр /38,52бет/.
Осы ретте Назарбаев ... ... ... тек қана ... қайраткерлігінен емес, яғни «жарықпен» ассоцияциялануы ... ... ... ... назар аударған жөн сияқты.
«Нұр» бүгінгі қазақ және де көне ... ... орын ... ... ... ... ... Қ. Серікбол өз
кітабында бұл жөнінде де: «Мұсылмандық-суниттік ... ... ... барлық жаратылымдағы ең негізгі имменент-ақиқат, таза
болмыстың жарығы деп біледі» деп ... ... ... ... ... алла бір ... жайы ... жарық көрсткен,
Аспанда ай мен күн еді,
Жұмла, ғалам, мақұлық,
Құдіретпенен жүреді.
Абзалы артық жыралған,
Мұхамбеттің нұры еді.
Бұл тұжырым қазақ ... ... ... ... ол. ... ... «нұр» ұғымын «Абсалют» ұғымымен қатар атайды. Өйткені, нұр да
–барлық баршылықтың мәңгі және ... ілкі ... ... де ... тағала» мен «Нұр» --бірдей ұғымдар емес. Нұр-Алла
тағаланың ... ... мен сол ... ... ілкі ... ғана. Басқаша айтқанда Нұр(Ақ немесе Хақ
дидары) дегеніміз—Алла тағаланың өзі ... оның ... ... ... ... ... ... мен мәдениетінің
қалыптасуына негіз болған Иассауи хал ілімінде ... ... ең ... яғни, нұрға ... ... ... мәні ... ... ... ... 34 хикметі былай болып
келеді:
Дидар үшін жанды құрбан қылмайынша,
Ысмағұлдай дидар үшін арман етпен, достар.
Көріп отырғанымыздай «нұр» ұғымы ... ... ие ... көрінісі.
Мұнда біз «нұрдың» діни – философиялық және де мәдени – дүниетанымдық
қырына тоқталдық.
«Нұр» ... ... ... сол ... ... Қ. ... ... арабтық негізін мойындамайтынын айтады. Т. Жанұзақов ... кең ... ... Қондыбай «нұр» сөзінің этимологиясын таңба
«оқу» арқылы түсіндіруге тырысқан. Яғни, «абақ» ... ... ... – «ң - р» ... «нг - р» ... ... немесе нүктеден тараған
сәуленің (сызықтың) атауы – «р - ң» немесе «рн - г» ... ... ... тек қана екі ... ... тұратын болғандықтан, реалды тілде
сол күйінде өмір сүре ... ... олар ... ... етілуге тиіс. Міне, сондықтан да «ң - р» сөзі «нар», «ңер»,
«ңур», ... ... ... т.б. ... ... ... сөзі де осы ... ... ... ... /48, 458 ... сөзінің қазіргі мағынасы «жарық» (свет). Дәл осындай мағына моңғол
тілдерінде де ... ... ... ... ... ... де
табылады. Ол да «ң - р» проформасынан бастау алған. Тіпті қазақтың «жарық»,
(жалпы түркілік «йарук», орыс ... ... сөзі ... ауысқан)
сөзінің «жар» түбірінің проформасы да «ң - р» («ң - р» - «ңар» - ... ... ... да ... ... ... ... сөзі екеніне дауласпай – ақ
қоюға болады. Қ. Серікбол ... ... ... не орта ... ... тіліне
ауысып барса керек деп тұжырымдайды. Кейін ІХ – ХІV ... ... ... ... ... яғни ... дені ... солармен келген «нұр» сөзін парсылардіік деп түсінген. Бұл
түсінік кейінгі ... ... әлі ... ... ... ... ... элементінің болуы оның елбасылық
қызметіне дөп келеді. Ерте Заманнан елбасшыларын императорлар мен хандарды
«күн нұрынан ... ... ... деп ... ...... египет,
қытай керек десеңіз өзіміздің көшпелі халықтарда кең ... ... ... ... ... ... ... жырында Қағанның
нұрдан жаралатындығы айтылады. «Әуелі көктен құйылып, бір жарық нұр ... ... ... ... алды ... ... жап – жарық сәулелі адам
пайда болды» (Ескертпе: ... ... енді ақын – ... ... ... сипатын қалай жырлайды.
Соған аз – маз тоқталайық. («Жыр арқауы – Елбасы» топтамасы бойынша):
1) Жарығым деп сүйемін сені ... ... ... ... кезіңде анам айтқан
Жарығым деп бітірдім бұл жырымды.
(Махаббатына халқыңның айналдың сен. Т. Молдағалиев)
Сенім артқан халқыңа
Бақыттың ... ... ... ... – даңғыл, жүзіңіз – жарқын,
(Тұрғанбек Қанаев)
Немесе
3) «Осындай елбасы басқарған мемлекеттің ертеңі ... ... ... ... Аман бол нұр ... аға,
Сұлтаны жігіттердің,
(Ләззат Тілеуова)
Біз әлі алдағы ... осы ... ... «Нұрсұлтан»
образының қандай анықтпауышына болсын, тіркеліп келетіндігіне куә боламыз.
Оны ... ... ... ... ... деп сенеміз.
Нұрағаңа қатысты концепттің тағы біріне үңілелік.
«Абылай хан» концептісі. Абылай (Әбілмансұр) – ... ... ... ... ... ... ... жоңғар шапқыншылығынан азат
еткен алып мемлекеттер – қытай, ресей патшалығымен мәмілеге ... ... ... ... да, ... хан, ... көсем. 1714 жылы
туылып, 1781 жылы қайтыс болған ... ... Қожа ... Иассауи
кесенесіне қойылған (Әнуар Тарақ «Алаштың ардағы – Абылай хан» /36, 4 бет/.
Кезінде орыс тарихшылары, ... ... ... ... беделін
қолбасшылық роліне байланысты мойындаса да, оны ... ... ... ... ... ... қалдырды. Коммунистік идеология Абылай туралы
ғылыми ізденістерге мүлдем ... ... сол ... ... ... ... құбыжық етіп көрсету міндеті қойылды. Сондықтан
бұл ... ... ... ... ... жаздаған концепт
деуге әбден негіз бар /53, 16 бет/. Кеңес империясы Абылай ... ... ... бай, ... ... туған халқының жадынан мүлдем
шығарып, оны атаусыз қалдыруға тырысқан. Бағымызға орай, ... ... ... ... қайта өркендеп келеді. Тіпті қазақ халқының бірлігі
мен біртұтастығының, ... мен ... ... ... ... ... ... десек, артық айтқандық емес.
«Абылай» Абылайдың азан шақырып қойған аты емес, атасының ныспысы.
Атасының есімінің оған таңылуы жөнінде М. Ж. ... ... ... әңгімелеген. «Қалмақтардың Церен батыры қазақтарды көп қырғынға
ұшыратады. Сол кезде қазақ ханы ... ... ... кім ... ... ... шыға ... Әбілмәмбеттен бата алып, Абылай
деген ұранмен ... ... ... Сол жолы ... ... ... ... Соғыста «Абылайлап» атасының атын ұрандап шапқаны үшін кейін ... ... ... ... өз ... ... бұл есімнің тасасында
қалады.
Жалпы, Абылай сөзі ... сөз. ... ... қаны бар ... жан бұл ... ... делебесі қозып, аруақтанып кетеді. Бүтін
қазаққа ұран болған хандардың әулиесі осы - «Абылай ... ... ... ... Серік): «Әруағың қайда, Абылай?» деп, ұлттығын жоғалта
бастаған қазақтарға әсер етуге тырысуы, мәдени – ... ... ... ... ... әрбір қазақтың бұғып жатқан көшпелілік – жауынгерлік
рухын ояитатын сакральді код. Нұрағаңды Абылай есіміне ... ... ... ... көп нәрседен хабар бергендей.
Біріншіден, қазақ халқының , үш жүздің бірлігін, үш жүзге билігін,
оның ел тірегі, ел ... ... ... ... ... ... жатқан,
Үш өзен емес пе еді Абылай.
Үш өзеннің құйған жеріне –
Сен ... ... ... пе едің ... жылы ... Нұрағаң жөнінде елбасыға тұңғыш бата берген қария
Тұманбай Сәтмағамбетұлы Сейітмұхаммедов «Елбасына ... бата ... ... «Заман-Қазақстан»)
Үш атаның баласы,
Уәдемен серт байласып,
Делбесін берді қолыңа.....
Немесе Кентау қаласының құрметті ... ... ... ... ... тимесін өзіңе.
Астанадан олардың,
Бәйтерек түссін көзіне.
(Сәбит Оразбеков)
Көріп ... ... ... Астана сиволы—бәйтерек,
Назарбаевтың қасиеті, ... ... ... ... ... сая ... жел-дауылға майыспайтын берік ағаш.
Қараңыз....
«Сенерім де, сүйенерім де—Нұрсұлтан»
(Сайлау алды сөзінен-Ә Тәжібаев)
Елдің сүйенері, ... ... ... бейнесіне ену президенттің
«Елбасылық» концептісіне –«ел ағасы», «ел ханы», деген ... ... ... деп ... ... ел ... ұстаған адамдарды
айтатын болған. Абылай ханның өз заманында «ел ... ... ... ... ... ... бұрыннан бар дәстүрдің заңды жалғасы
деп санауға итермелейді.
Алты алашты еліңе,
Аға болдың, көз ... жүр, нұр аға, аман ... ... жырау-Сардарбек
жырау) (237)
Нұрсұлтанның ағалық сипаты өзге ұлт өкілдерінің менталитетіне сай, ... ... ... «Ұлттар әкесі» концептісі бекіген. Бұл
жөнінде Р.Д. Кертаевтың ... тағы ... «Ол ... ... астам халықтардың бірлігінің ... ... ... қоғамның татулығы жолында тер төгіп жүрген достық пен
бейбітшіліктің құсы «іспеттес» ... ... ... болмас.
Н. Назарбаев имиджі біршама трансформацияға ұшырады. Ол ұлттық,
мемлекеттік пен ... ... ... ... ... тұрақты
Қазақстанның данагөй «ұлттар әкесі» бейнесіне ... ... ... да ... ... образының кейбір ерекшеліктері бұрыннғы Ресей
президенті Б. Н. Ельциннің бейнесімен жұмыс істей келе ... ... ... ... ... ... ... азаматтар үшін
біреудің қамқорлығында, қолдауы мен қорғауында ... ... ... ... жіті ... ... Өйткені өтпелі кезеңді басынан өткеріп
жатқан транзиттік ... ... өзін ... ... ... баяғыдан-ақ белгілі жайт. Соған байланысты ... Н. ... ... ... Б. Н. ... образында
болсын әлеуметтік мардымсыздық синдромын есепке ала отырып, өз міндеттерін
әділ ... әке ... ... көздеді. Өзекті имиджге сай Н.
Назарбаев жалпы жұртшылық ... ... екі рет «жыл ... ... да
жатқызуға болады. Н. Назарбаевтың имидждік ... ... ... ... елге реформаларды батыл, әрі белсенді алға апарушы ... ... ел ... ... пен ... ... ... басшысының тұлғалық беделі мен тартымдылығы жағымды әсер етті.
Бұл да заңды болса керек-ті. Себебі, лидер өз ... ... ... ... ... ... Өз кезегінде халық сол адамның имиджін
өмір сүрудің бастауы ретінде қабылдап, оның ... өз ... ... ... ең ... лидер, көшбасшы Нұр ағаңа қазақтардың көшбасшы
деп өзге ұлыстардың «біздің лидер» деп қарайтыны жасырын емес. ... ... ... ... ... ... баламасы ретінде алынып жүр. Мұнда
ұлттық калориттің байқалуынан бөлек, осы ұғымның өзі ... ... айта ... жөн. Өзін бала ... ... әке-Нұрсұлтанды
жетектеуші, жақсылыққа жеткеруші санайды.
Көшбасшы-қазақ ұғымында ел ағасы, ел басы ұғымдарымен мәндес. Көштің
бағыт-бағдарын анықтайтын да ... ... ... ... ... ... бар ... ертеңіне жалғап кешін,
Қазақтың заңғарларға самғат көшін.
(Қайша
Қошақанов).
Сіз бастаған заманда,
Нұрлы жолмен келеміз.
Көш бастаған арысым,
Қайыспай қара нар ... ... өзің ... ... барайық.
(Рахым Балабаев) 229.
Қиындықтан қаймықпай соңына ерген,
Халқың да саған сеніп, соңыңа ерген.
(Жексенбай Абсалямов).
«Еліңе ие болдың жастайыңнан, киесі болдың және сол ... деп тағы ... иесі де, ... де- Нұрсұлтан деген аксиомаға әкеледі. Тағы біреулері
тіптен оған қамшы ұстатып:
Ширатылып өріліп,
Мықты болсын қамшыңыз,-дейді. Қамшы-биліктің ... ... ... ... елбасы концептісінің өзі жалқы емес. Елбасы сөзі –
хан, ұлт ... ... ... өрістерге жайылады.
Елбасы-көшпелілер ұғымында тәңірінің таңдауы түскен, ел тағдырына,
болашағына жауапты қасиетті сокральды тұлға. З. ... ... ... ... ... ... басшы дегеннің баламасы, өзара
синонимдес сөздер. Киіз үйдің ... ... ... ... ... ... ... би-батырлар, кіші билеушілер -
уықтар, халық-кереге» сияқты, яғни «ең биікте» елдің ұшар басында ... Бас – ... ең ... асыл ... Елбасы ұғымының орнын осыдан-ақ
түсіне беруге болады.
Үшіншіден, Абылайдың ақ ордасы мен Нұр ... ақ ... ... «Үш ... ... ... Төрінде топ бас қосқан ел ағасы»,
«Асқар тау, айбынды ел ... ... деп ... адам бос ... алтыгды босағасы»
Салыстырайық:
Абылайдың тағы орнап Сарыарқаға,
Салдырдың Еуразия бас қаласын.
(Ж. Абсалямов).
Өзің салған сара жол ... ... ... ... толсын.
Кең байтақ, алтын алқап Сарыарқада,
Тұрғыздың сұлу, әсем сен ... ... біз ... ... ... ... образына, Қазақстан
халқының алдындағы коннотациясына баға беріп көрдік. Сондай тағы ... ... ту ... ... жер ... Көкшетауда, ал
Нұрағаңгың ақ ордасы да осы ... Бұл ... ... ... Абылай хан қазақ халқын басқыншылардан азат етуші,
бытыраған жұрттың басын құраушы, бір сөзбен ... ... ... ... ... ... тұлға ретінде мадақталады. Сол сияқты, Н. Назарбаев
та қазақтың қайта ел болып, егемендік алу дәуірінде билікке келгендіктен,
егемендік, ... ... оның ... ішінара жақындастығы бар.
Сәбит қажы Салқанұлы жазғандай, «елдіктің алғашқы жылдарында-ақ, ә дегеннен-
ақ тәуелсіздік деген сөз Н. Назарбаевтың атымен қоса ... ... ... Н. ... ... ішкі ... рөлі не, ол нені
жарнамалайды?» деп сұрауыңыз бек мүмкін, әрі орынды да. Ол елдің ... ... ... ... жарнамалайды. Нұрағаңның
көшбасшы лидерлігін Қазақстан халықтарының бәрінің талассыз мойындауы, оның
елбасылығының қалтықсыз ... және де ... ... ... ... болашағын Нұрсұлтан есімімен ассоциациялап, «нұрлы, жарық»
деп ... ... ... дамуына септігін тигізіп отыр. Н.
Назарбаев ішкі бренд ретінде ел экономикасы мен ... ... ... халықты әлдебір жақсылыққа жеткізуші сауда ... ... ... пен ... жеткізетін миссияны мойнына алған (2030
бағдарламасы, дамыған 50 ... ... ... уәде ... PR әрбір
марканың миссиясы болуға тиіс дейді. Ол Нұрағаңда бар. Нұрсұлтан бренд
идеясы ... ... ... ... осы ... ... территориясында Нұрсұлтан есімі мифке айналып барады. Қазақтың
«тегін кісі таз ... ... ... ... «елбасы Нұрсұлтан жай кісі
емес». Сондай бір миф Нұрағаңның Меккеге ... ... ... ... кубқа кіріп, қара тасты көрген 5 әлде 6, әлде 4 адамның
бірі осы «біздің Нұрекең» ... ... ... Сол ... ниеті
қабыл болғаны ма, әлде кездейсоқтық, Меккеде төрт күн ... ... ... ... жда ... Әйтсе де, жаңбырды, нөсерді құдайдың
нұры жауып ... ... ... ... ... ... ... деп білетін
қазекең Нұрағаңды сәл болмаса әулие қатарына қосардай, қосады да. ... ... ... бұл ... емес ... жоқ. ... бәрі Абыфлай
емес, батырдың бәрі Ағыбай емес» десе де, неге ... ... ... ... ... ... ... байланыстыра сөйлейді немесе
бұл жақсылықтың белгісі. ... ламу ... Л. Н. ... бойынша
айтсақ: «Бір қайықта бір басшы болуға тиіс, әйтпесе қайықтағылар арғы бетке
өте ... ... ел ... ... ... ... ... есімі ретінде кеңінен танымал. ... ... ... жүйесі мен Шымкент қаласындағы Нұрсәт микроауданы қала ... ... ... ... ... ... жарқын дәлел бола алады.
Бұл мысалдардың бәрінде де ... ... деп ... ... деп ... ... өзі ... тұр.
II.Біз енді өзіміз білгендей, сыртқы ассоциациялар ... ... ... ... бастаған себебіміз,
Нұрекеңнің ел ... ... ... ... ... ... мен ұғым-
имидждерге негіз болатынын ескергеннен.
Н. Ә. Назарбаевты Батыста да, ... да ... ... ... деп ... ... саясаткер)
Қараңыздар:
- Маргарет Тэтчер, Ұлыбританияның экс премьер-министрі.
(Лондондағы пресс-конференциядан: 29-қазан, 1991 ж):
«Сейчас в мире ... ... ... и ... ... среди которых находится и Н. Назарбаев».
- Ли Куан Ю. ... ... ... ... восходящая звезда в советской политике, крупная
фигура среди различных республик».
Немесе көшбасшы ретінде арнайы тоқталған танымдарды қарастырайық.
- ... ... ... ... ... ... ... даму мәселелері бойынша маңызды таңдау жасай білген жасай ... Н. ... ... ... ... ... ... АҚШ мемлекеттік хатшысы, Вашингтон, 2004 ж, 24-сәуір).
Көшбасшы – лидер ұғымы Нұрағаңның саясаткер ... ... ... ... ... Бұл(лидер) Назарбаев дегеннен шетелдіктер ... ... ... ... ... ... ... құбылыс емес. Н. Ә. Назарбаев 1990 жылдың
басында билікке келді. ал бұл ... ... ... бір ... қан тамған құдіретті ұлы империя кеңестердің күл-паршасы ... ... еді. ... ... ... қиын шақта өзі
тізгінін ұстаған Қазақстанды көтеруіне, оның ... ... ... тура ... әрі екі алып ... сыры ... де, сыны ... мен алып аждаһа қытайдың ортасындағы жері ... ... да, ... аз ... ... елді тұмсықтыға шоқыттырмай, қанаттыға қақтырмай осы
күнге жеткеріп қана қоймай, орта Азиялық космостық ... деп ... ... ... ... кім ... қолынан келе бермесі
мәлім.
Назарбаев бренд есімінің капитал ... ... ... ... ... ... құру кезеңінде басталды. Одақ ыдыраған күндері АҚШ-тың
Вашингтон пост газеті: «Бүкіл дүние жүзі КСРО президенті ... пен ... ... екі ... ... ретінде тануға әрекеттенген кезде осы
үлкен елдің белгісіз, бейхабар түкпірінен үшінші адам ... ... ... ... жүзі назарын баурап барады» деп жазған еді.
Ассоциация-связь между отдельными представлениями, при которой одно
из представлений вызывает другое /7, 46 бет/ . Ал шет ... ... ... ... Батыста да, Шығыста да ең алдымен «экономикалық өркендеу,
өсумен» ... яғни ... ... ... ұғымымен
астарланған десе де болады және де бұл ұғым ... ... ... ... ... ... түсініктермен «қозғалыс, өсу,
өркендеу, қарыштау, жылжу, даму» секілді ... ... ... ... ... сонау 90-жылдардан іздеген жөн секілді. Кеңестік
одақтың құлауының сәл-ақ алдында ... ... ... ... «Все ... ... но никто не хочет заниматься
экономикой» деп Горбачевтің атына сын айтқан еді. Өз ... бұл ... ... жарияланған-ды.
«Экономика!!!...» осы түсінік Назарбаев есімінің ... ... ... ... ... оның есіміне «дамуды»
білдіретін ұғымдарды әкеп қосқаны сөзсіз. ... және ... ... ... ... ... десек қателеспейміз.
Аталмыш ұғымның шетелдіктер санасына әбден бекігенін мына ... ... ... ... өмір сүріп келе жатқан он жылдың ішінде
тәуелсіз Қазақстан мемлекеттік құрылыс пен экономикалық дамуда айтарлықтай
табыстарға қол ... ... ... мен ... ... басуды бастан
кешіріп отыр».
(Цзян Цземин, ҚХР-дың төрағасы, 2001ж 16-желтоқсандағы сөзінен).
«Қазақстан прогресивті қарқынды дамып келе жатқан және ... ... ... ... ... ... Н. ... осы
замандағы аса көрнекті көшбасшылардың бірі болып есептеледі».
(Б. Джордж, ЕҚЫҰ парламенттік ассамблеясының президенті. 2003 ж. ... бір ... ... ... ... ... символдары.
«Бұл – бүкіл қазақ халқының күш-жігерін жұмылдыра білген, шын ... ... жаңа ... ... ... Н. Назарбаевтың баға жетпес
еңбегінің жемісі» (В. Садовничный, М. Ломоносов атындағы ММУ-нің ректоры,
2003 ж. ... ... ... ... көшірген сәттен бергі екі
жылдың ішінде президент Н. ... ... ... ... ... білімнің ордасы болып табылатын мемлекеттің жаңа астанасының қалыптасуы
мен құрылысына орасан қажыр-қайрат жұмсады».
(Ф. Майор, ЮНЕСКО-ның бас хатшысы, Астана, 2000ж, ... бір айта ... ... ... ... жатқан, жырдағы
Алпамыс секілді сағат санап өсіп, өркендеп жатқан қала, яғни ... ... бой ... яғни ... ... ... Ал ... Нұрағаңды энергетикалық тұлға ретінде
танитынын ескерсек, Астана ассоциациясының да ... ... ... ... ... ... орынды деп тануға болады.
Назарбаев есіміне Ж. Сааданбеков ... ... аса ... отыр ... Ол ... ... ... алға кеткен кешегі
тағдырластарының қазіргі экономикалық және ... ... ... ... ... ... атап өтеді: «этим и
объясняется огромный интерес в мире, а также к личности Н. ... ... и ... ... ... преуспевающего нового независимого
государства в ... ... ... Назарбаевтың «табыс, жетістік, жеңіс» ұғымдарымен ... ... ... Н. ... ... байланыстырамын».
(М. Саакошвили, Грузия президенті, 2005 ж. 31-наурыз).
«Егер Назарбаев республика тұтқасын ... ... ... ... деген мүмкіндігі бұдан да зор болмақ»
(М. Куан Ю, Сингапур министрі).
«Алда қандай кедергілер ... де, осы ... ... Сіз бәрін де
жеңетін боласыз».
(М. Тэтчер, Ұлыбритания экс премьер-министр, 2005 ж, 5-тамыз).
Жалпы, «табыс, жетістік» сөздерінің ... ... ... ... ... жеңімпаз ретінде тану орынды-ақ. Жалпы ... сол ... ... ... ... үшін ... ... яғни
«табыс, жетістік, жеңіс» басты психологиялық, ... ... ... шетелдіктер үшін Назарбаев есімінің құндылығын шамалай беруге
болады. Бұдан ... ... ... ... тағы бір мағыналар тізбегі
«татулық» және ... ... ... ... айта ... қана ... бұл ... маңыздылығына баға берген де жөн. Өйткені
шетелдік инвестицияның нөмірі бірінші осыған, яғни өз капиталының жұмыс
істеу ... ... ... ... белгілі жайт. Мемлекеттің саяси
тұрақтылығы, халқының ... ... ... әрқашан
құшақ жайып, қарсы алуға дайындығы бизнесмендерді Қазақстан ... ... ... айтулы факторлардың бірі. Әсіресе, елбасымыздың
шетелге пропагандалап жатқан халықтар татулығы мен діндердің бейбіт диалогы
өз жемісін беруде.
«Астана ... ... ... соғып, дүние жүзіндегі дәстүрлі
діндерді бір шаңырақ астына қосу, дінаралық ынтымақ бойынша съезд, алқалы
кеңестер өткізіп тұру ... ... ... ... Н. Назарбаев ғаламдық
шеңбердегі осынау игі істері әлемдік ... ... кең ... ... БҰҰ бас ... ... 2002 ж, 18-қазан).
«Қазақстан және Н. Назарбаевтың жеке өзі бейбітшілікті нығайтуға
айтарлықтай үлес ... ... ... ... ... министирі, Астана, 2004 ж, 5-ақпан).
«Прездидент Н. Назарбаев өзінің тату, ... ... ... ... ... ... ... елеулі үлес
қосты».
(Г. Шредер, ГФР канслері, 2003 ж, 5-желтоқсан).
«Қазақстан басшысының аймақты өзара тату ... ... ... дана ... онда ... ... көптен-көп септігін
тигізуде».
(И. Алиев, Азербайжан президенті, 2004 ж, 1-наурыз).
«Тұрақтылық, татулық, бейбітшілік және де ... ... ұғым ... ... қай ... қай ... ... канондық ұғымдар».
Сонымен қатар, Р. Кертай: «Н. Назарбаевтың сыртқы кескін-келбеті әйел
адамдарға қатты ұнайды» дей келе ... үшін ... атап ... Сол ... ... ... сөйлеген
сөзі, ұстамдылығы, сабырлылығы, ойлылығы шетел аудиториясына Е. ... ... ... Н. ... ... ... ... іспеттес болып көрініп, ... әсер ... ... ... ... ... христиан мемлекеттерінен екені
мәлім. ал жоғарыда атлған, яғни ... ... ... оның ... аша ... сеп ... 2001 жылы Рим ... Иоанн Павл ІІ-нің
елімізге ресми сапары Назарбаев есімінің ... ... ... ... ... мен ... әлемін қарсы қою заманында бұл ұтымды маркетингтік
стратегия еді. Қазір Назарбаев десе ... және елде оған ... ... векторлы саясат приципінің авторы
-Н. Назарбаев-основатель казахстанской модели межэтнического и
межконфессионального согласия (жинақтан)
-человек с ... ... ... ... Ә. ... ... алғандағы басты жетістіктерінің бірі
ретінде Сааданбеков миграция динамикасын сындыруын және де оны ... ... ... ... люди ... уезжали из страны в основном по
экономическим и т.е. ... то ... ... ... ... в ... ... его своей единственной родиной, прочным
и комфортным домом» дей ... «в этом еще раз ... ... ... ... краеугольным камнем, которой является дружба
народов» деп аяқтайды. ... ... мен ... ... Қазақстандағы инвестицияларын қадірлейтінін және
инвестициялаудың жаңа мүмкіндіктерін іздейтіндіктерін білемін» деп ... өзі ... ... ... бренд ретінде жеңіске
жеткенінің айғағы. Генерал Ш. де ... өз ... сол ... ... ... ... ... Францияның бейнесіне айналса, яғни
«из всего отечественного генералитета ... он, ... ... Франций» болса, тап солайша Назарбаев ... де ... 4,5 ... ... келе ... 9 пайыздық өсу коофициентін
көрсетіп отырған саяси тұрақты халқы ... ... және ... ... ... ... егемен, динамикалық Қазақстанның
образына ... ... Осы ... ... ... ... жеке меншігі деп атаса болғандай. Бұл жағынан ол ... ... ұлы ... да озып тұр. Сәбит қажы Салқанұлы дәл
осы жөнінде ... ... ... ме, 90 ... ... әлем ... ... ел барын онша елеп-ескеріп жатпайтын. Расы білмейтін. Осы
атауға Назарбаев есімі ... ... ғана «е,» ... ... еді».
Расында да Кеңес Одағы ... ... ... 15 ... бірі-
Қазақстан шетелге аса танымал емес еді, танылса да кеше ғана танылды. Және
де қажы мырзаның ... ... ... ... ... ... ... танылды. Сондықтан да Қазақстан десе әлем ... ... десе ... ... ... Жай ғана ... оң ... елестетуі «оң ... ... ... десе, сонымен қатар фонтан боп атқылап жатқан
мұнайды көз алдарына әкелетіні де бар. ... ... ... ... ... да Қазақстан концептісі тұрғысынан жақындығы барын
да атап өткен жөн. Мұнай теңізіне шомылып жүрген араб әмірлері секілді ... да ... ... ... ... үстінде сөйлеп тұрған
суретімен карикатуралауы сөзімізге дәлел болады(New Time 2002 ж 16 қазан).
Ортақ түйін. Н Ә ... ... ... ... ... Өйткені мемлекет қайраткерлері, билік иелері өз аттарынан
бұрын фамиляларымен танылады. Мәселен Путин, Буш т,б А Р ... ... егер ол ... ... ... ... бойлай
алмайтыны себепті тек дыбыстық жығына назар аударады. Олар үшін Назарбаев
есімі кезекті ... ... ... ... кейін барып осы есімді иеленуші
адамның өмірі, қайраткерлігі, сол арқылы қалыптасқан ... ... ... ... ... есімінің басты қызметі
деп оның «стан» тобындағы(Ауғаныстан, Қырғыстан) «Қазақстанның» жағымсыз
ассоцияциясын залалсыздандыруын, бір ... ... ... ... ... ... ... маңызы зор. Назарбаев есімі шетелдік
әлеуеттің біздің арнамызға құйылуының стимуылы десек қызына сөйлегендік
емес. Қазақстанның ... ... ... Және де бұл ... әлем үшін ... жағымды, сүйкімді бет-бейне.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жалпы біз жұмысымыздың қорытындысына да келіп жеткен ... ... мен ... аясында зерттелген жұмысымыз
өрістер тұрғысынан ашылды деп ойлаймыз. Теориялық тұрғыдан ... ... ... бұл ... ... ... ... Концепт, лексика-семантикалық өріс, ассоциативтік өрістер жалқы
есімдерді кеңінен тануға мүмкіндік берді. ... ... ... ... ішінде брендингте бренд ретінде қарастырылса, бізде оның семантикасы,
туғызатын таным-түсініктері ... ... Біз ... ... жалқы
есімдерді зерттедік. Жалқы есімдер болғанда да ... ... ... ... ... ... миұның 21 ғасырға
қатысты өзіндік себептері бар. Бүгінгі таңда ... ... ең ... ... ... ерекше тобы.
Негізіг бөлімде біз осы ... өзін ... ... ... кісі ... деп ... ... кісі еісмдері
біөздің назарымыздан тыс қалды. ... ... ... ... ол ... ... өзі кең болғандықтан, оның бәрін қамтып жату
артық болар еді. Алын ған ... саны ... ... мен ... ... ... ... 100-дің үстіне шығып қалады.
Өкінішке орай біз өз отандық мысалдардымызды аз келтірдік. Мұның да ... ... ... ... ... ... әлі жас, енді өркен жайып
келеді. Сондықтан да бренд ретінде ... ... кісі ... ... ... ... ... елбасымыз Н Назарбаенв айтпақшы еліміз
шағын мемлекет, халқы аз. Әрі ... ... ... ... ұлгерген
жоқ. Біздің елдің бизнес секторы әлі географиылық шектеулі ... ... ... ... қатр біз екі ақ ... ... ... айтқавнда «шыңғыс хан» есімімен Н ... ... ... функциясы екі түрлі болғанымен бір тиынның екі ... ... ... ... негіз бар. Осы есімдерден туындайтыне таным
түсінік, ұғым ... ... ... ... ... Зерттеу
жұмысынан анықтағанымыз мынау: жалқы есімдер, яғни ... ... ... ... Рас, ол сол ... ... ретінде онымен тығыз
байланысты. Брақ, сатып алушы үшін ол ... ... Бұл ... ... ... ... ... сапасы маңызды болмайды. Оның есімі,
бренді бірінші орынға шығады.
Осы таңғы тұтынушылар рыногын ... ... ... орын ... маркаларының соғыс алаңы екенін ешкім жоққа щығара алмайды. Тұтыну
қоғамында замандастарымыз сауда ... ... күн ... Ал ... олар үшін ең ... ... ... өмір стилін,
фантазиясын, табыс деңгейін білдірудің бірден-бір жолы. Сауда ... мен ... ... ... ... ... ... де болады. Бұл тілдің өз құрылымы баршылық: ... ... ... ... мен ... ... ... логикасы, жылжыту каналдары мен коммуникация тетіктері).
Осынау жаңа тілді маркетологтар, жарнамашылар мен ... ... ... және ... тұтынушыларды өздерін ұғынуға үйретуде. Ал
енді осы жаңа тілдің ең белсенді де ... ... ... ... ... ... ... тұр.
Бейнелі тілмен айтсақ, жалқы есімдер ең алдымен ақпарат ... ... ... ол ... сол ақпараттар арқылы мотивациялай алады.
Үшіншіден, сендіру және ... ... ие. ... әрекетке
итермелейді. Сонымен қатар жалқы есімдердің мәдени және ... ... бар. ... ... Ф. ... «Каждый человек жаждит обладат
вешю каторая несомненно подчеркнет его статус и ... ... к ... ... деп ... ... ... аударады. Адамды психологиялық тұрғыдан емдеудің бір тәсілі ретінде
қазір «шопинготерапия» қолданылады. Адам қымбат, роскошты зат алған ... өзі ... ... бекіп, қөзқарасы жақсарады. Жалқы есімдер өзінің
артқан ақпараттық жүгі арқылы ... ... ... бір ... бір ... ... әсер ... өзі секілді мыңдаған есімдердің шоғырына араласуы оның
есімдік әлеуетін әлсірете ... Бұл ... ... ... ... бас ... десе де ... Қазіргідей бәсекелестік
заманында дыбыстар шуында ... ... ... ... т ... үшін өліммен тең. 1997 жылы ... ABC ... ... ... ... ұқсайтын 10000-дай компаниялар
бар екендігін көрсетіп берген. Бүгінгі таңда содан бергі өткен уақытты есек
алсақ, егіз ... ... деп ... ... болатын сияқты.
Жарнама үшін есімдердің құр алтындап жазылғаны, ... ... ... ... үшін жалқы есімдердің жұмыс істегені керек. Жай жұмысы
емес, нәтижеге жұмыс істегені керек. ... ... есім ... көп ... бірі емес. Балаға кітап ашып есім ... ... ... ... ... ... Немесе орыс
ағайындар айтпақшы «Кемені ... ... ол ... ... ... Егер ол ... бөленген, жұрт
мойындаған есім болса тіпті жақсы. Пәленшекең бүй ... ... ... деп ... ... ... ... қарсыласушының ығыңа
жығыла бастауы кісі есмдерінің жұртты сендіруші ... ие ... ... ... ... деген десең, көнбейтін қазақ жоқ. ... ... есім де ... ... ... ... ... зор маңызға ие.
Тауар образын маркетинг жұлдыздары техналогиясы ... бір ... ... да ... болады. Атақты жеке тұлға брендтің
өзін көлегейлеуі немесе оның беделіне нұқсан келітруі мүмкін. ... Кола ... ... ... ... ... балалармен
жақындасты деп айыптағанда қатты нұқсан келтірді. Ол ... ... ғана өз ... жарнамасына М. Джексонды пайдаланған еді.
Сонымен соңғы түйін, жалқы есімдер жарнама үшін құдіретті күш. ... ... ... ... ... дәл осы шақта
таптырмайтын құрал.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақ тілі энциклопедиясы //Бас.ред. Арын Е.М. - ... ... ... 1998 ... Лингвистикалық түсіндірме сөздік
3. Қазақ тілінің граматикасы 1 том (морфология)
4. Ысқақов А. Қазіргі қазақ ... ... Язык о ... ... Фоникла О.И. Имя ... в ... ... М.: ... Лурия А.Р. Язык и сознания (монография) М.; 1979 ... ... ... мира (мақала)
9 Котлер Ф. Армстронг Г. Основы Маркетинга: М.; 2006 ж
10.Атен А. ... ... ... ... Дж. ... ... АҚШ; ... Почевсов Г. Профессия имиджмейкер: М.; 2006 ж
13. Рожков И.Я. ... ... и ... М.; ... ... Н. Тесаков В. Бренд и торговая марка: Питер 2004 ж
15. Стивен Кумберг Брендинг 2005
Интернет сайттарынан:
16. Юсупов С.М. Гибридные имена ... // hju:// stevsu. ... ... П.В. В ... ... ... Шарипов Р.Т. Имя собственная.//yki://gytf .hg.
19. Благародев М.А Имя ... // www: // ... ... М.А. Имя ... и ... традиции.//www://
hed.ru.
21. Багдосарова А.Б. На ... http ... А. ... один менеджер стойт ... ... ... шығу ... ... ... Мектеп,2000ж.
24. Язык и личност (жинақ) М.: Наука,2003ж.
25. Культура речи (жинақ). М.:Наука, 1995ж.
26. Шаханов М. Өркениетің адасуы ... ... ... Сибрук Дж. Nobrow Нью-Йорк, 2005 ж
28. ... С.Н. ... Г.А. ... Жалын,2004ж.
29. 100 великих правителей ХХ века М.: Масковская издательства,1998 ж
30. ... // №1 22 ... 2004 ... GQ (джи кью) // №6 маусым; 2005 жыл
32. Revue // №9 наурыз; 2003 жыл
33. ДМ сезон // №4 16 ... 2003 ... PRO ... // №7-8 25 ... ... ... Т. ... кім, ваше имя Алматы: Жалын,2002 жыл
36.Тарақ Ә. Алаштың ... ... хан. ... ... З. ... тарихы мен мәдениеті.Түркістан,2000ж
38. Кертай Р.Д. Президент Н.Ә.Назарбаевтың имиджі (мақалалар ... Б. ... ... тайпалардың дүниетанымы
Алматы, Жалын 2006ж
40. Султанов Т.И. Историческая книга в северной Азий ... в.в. ... 1999 ... ... ... ... ... (2 том).Алматы:Жазушы,1992ж.
42. Аманжолов Қ., Рахметов Қ. Түркі халықтарының тарихы ... ... ... Т.И. Чингиз хан и его патомки.Алматы:Жалын,1998ж.
44. Есенберлин І. Шыңғыс хан әлем сілкіндірушісі.Алматы:Жалын,2001ж.
45. Всемирная история (энциклопедия) М.: ... 2004 ... ... Ю. ... ... русской культуры. М.: Масковская
издательства, 2004 ж
47. Қазақ ... ... ... /Жалпы редакциясын басқарған Қаз.ССР
Ғылым ... ... ІІ ... ... Қ. ... ... І кітабы.Алматы:Үшқиян,2003
49. Шаханов М. Дәуір дастандары.Алматы: Жазушы,1994ж.
50. ... Е.Н. ... ... от ... до ... М.: Наука,
2002ж
51. Мадиева Г.Б. Иманбердиева С. Онамастика зерттеу мәселелері. Алматы:
Қазақ ... ... ... Г.Б ... и ... ... Алматы: Қазақ
университеті, 2003 г
53. Қожа М. Абылай хан (монография). Шымкент : Отырар, 2001 ... А.Н. ... ... А. ... тілі сөзжасамы.Алматы:Қазақ университеті,2003ж.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Navigant Travel» ЖШС-нің маркетингтік қызметімен экономикалық құндылық анализі59 бет
Ағылшын тілінен орыс тіліне жарнама мәтінін аудару ерекшеліктері17 бет
Банк саласындағы жарнама26 бет
Банктік маркетинг туралы19 бет
Жарнама24 бет
Жарнама агенттіктері және олардың атқаратын қызметтері11 бет
Жарнама және оның маңызы13 бет
Жарнама және оның түрлері16 бет
Жарнама және өткізуді ынталандыру25 бет
Жарнама нарығы27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь